Цахилгаан хангамж

Цахилгаан хангамж: Суурь судалгаа 2019 оны 12 сарын байдлаар

Одоогийн байдал 2019 он /нэмэлт судалгаа/

Улаанбаатарын бүс орчмын цахилгаан хангамж:

УБ хотын хаяа дагуул, хот тосгодод: Налайх, Хонхор, Багануур, Туул, Био-Сонгино, Өлзийт,
Гацуурт, Тэрэлж, Шаргалант, Рашаант, 361-н гарам, Багахангай, Аргалант-Эмээлт, Шинэ-
Зуунмод, Аэросити, Зуслан зэрэг багтана.

2020 оны байдлаар хаяа дагуул, хот тосгодын дэвсгэрт 36 698 өрхийн 124 134 хүн амьдарч
байна.

2016 онд Улаанбаатар хотын хаяа дагуул хот, тосгодын нийт цахилгаан ачаалал 67,5МВт
байсан бол 2019 онд 75МВт байна. 2030 онд 280МВт байхаар төлөвлөж байна.

Нийслэлийн бүсийн эрчим хүчний хэрэглэгчдийг төвийн эрчим хүчний системээс /ТЭХС/
Улаанбаатар хотын Цахилгаан дамжуулах сүлжээ, Налайх, Багануур, Баянчандмань, мөн
Эрдэнэт Булганы шугамаас цахилгаанаар хангаж байна.

Багануур дүүрэг:

62,2га газар нутаг, 8 133 өрхийн 28 570 мянга орчим хүн амтай. Багануур дүүргийн
цахилгаан ачаалал 2016 оны байдлаар нийт цахилгаан ачаалал 12,8МВт, цахилгаан
хэрэглээ 83,6 мян.кВт.цаг байсан бол 2019 оны байдлаар 31,7МВт байна. Багануурын
220/110/35кВ-ын 126МВА хүчин чадалтай дэд станцаас Багануур хот болон зүүн өмнөд
районыг цахилгаан эрчим хүчээр хангаж байна. Дэд станцыг Улаанбаатар хотоос 126км
цахилгаан дамжуулах агаарын шугамаар тэжээнэ.

Багахангай дүүрэг:

14 мянган га нутаг дэвсгэртэй, нийслэлийн алслагдсан дүүргүүдийн нэг юм. Тус дүүрэг нь
1131 өрхийн 4123 хүн амтай, улсын төвлөрсөн эрчим хүчний системд холбогдсон 1600кВт
хүчин чадал бүхий 1 дэд станц, цахилгаан дамжуулах 35кВ-ын 200км урт цахилгаан
дамжуулах шугамтай. 2017 оны байдлаар 3,6МВт байсан бол 2019 оны байдлаар 4.8МВт
болсон байна.

Налайх дүүрэг:

Уг дүүрэгт 2020 оны байдлаар 9 684 өрхийн 36 166 хүн ам амьдарч байна. Налайх хотын
110/35/10кВ-ын хүчдэлтэй 2х25000кВА “Налайх” дэд өртөөг Улаанбаатар дэд станцаас 101,
102 дугаарын фидер 110кВ-ын АС-120мм2 хөндлөн огтлолтой цахилгаан дамжуулах
агаарын шугамаар тэжээж хэрэглэгчдийг цахилгаан эрчим хүчээр хангаж байна.

Аэросити:

110/10кВ-ын 2х16МВт чадалтай “Хөшигт” дэд станцаар ирээдүйд босох 100 мянган хүн
амтай дагуул хотын оршин суугчдыг цахилгаанаар хангах юм. 2016 оны байдлаар
цахилгаан ачаалал нь 1,2МВт байсан бол 2019 оны байдлаар 1,4МВт байна.

Био-Сонгино:

Биокомбинат, Сонгино орчмын цахилгаан хэрэглэгчдийг төвийн эрчим хүчний системд
холбогддог 35/6кВ-ын “Сонгино”, “Био” шинэ, “Био” хуучин гэсэн 3 дэд станцаас хангаж
байна. 2016 оны байдлаар цахилгаан ачаалал 2,6МВт байсан бол 2019 оны байдлаар
цахилгааны ачаалал 2,8МВт байна.

Туул-Шувуу: Суурь судалгаа 2019 оны 12 сарын байдлаар

2020 оны байдлаар 1 574 өрхийн 5 498 хүн амьдарч байна. Цахилгаан хэрэглэгчдийг төвийн
эрчим хүчний системд холбогдсон 35/6кВ-ын хүчдэлтэй “Шувуу” дэд станцаас хангадаг ба
2016 оны байдлаар цахилгааны ачаалал 1,7МВт байсан бол 2019 оны байдлаар 2МВт
байна.

Зуслангийн бүс:

2020 оны байдлаар 5 462 өрхийн 18 214 хүн амьдарч байна. Цахилгаан хэрэглэгчдийг
“Дашчойнхор” дэд станц, “Яргайт” дэд станц, “Хандгайт” дэд станцуудаас эрчим хүчээр
хангаж байна. 2016 оны байдлаар цахилгааны ачаалал 3,7МВт байсан бол 2019 оны
байдлаар 4,1МВт байна.

Жаргалант-Рашаант-361-ийн гарам:

Уг тосгонд 2020 оны байдлаар 2210 өрхийн 6803 хүн амьдарч байгаа ба 35/10кВ-ын
“Рашаант” дэд станцаас 10кВ-ын ЦДАШ-аар цахилгаан эрчим хүчээр хангадаг. 2030 оны
төвшинд дэд станцыг 1х4МВА болгох юм.

Аргалант-Эмээлт:

2020 оны байдлаар 1300 өрхийн 3798 хүн амьдарч байна. Аргалантын цахилгаан
хэрэглэгчдийг 35/10кВ-ын “Баянцогт” дэд станцаас 35кВ-ын модон тулгууртай 35/10кВ-ын
“Нөхөрлөл” дэд станцаас цахилгаанаар хангаж байна. Харин Эмээлтийн цахилгаан
хэрэглэгчдийг 35/10кВ-ын 2х2500кВА чадалтай “Эмээлт” дэд станцаас цахилгаанаар хангаж
байна. Рашаант тосгоны эрчим хүчний хэрэглэгчдийг 35/10кВ-ын “Рашаант” дэд станцаас
эрчим хүчээр хангаж байна.

Гачуурт:

Гачуурт тосгонд 2 787 өрхийн 7 288 хүн амьдарч байгаа ба 35/10кВ-ын “Гачуурт” дэд
өртөөнөөс цахилгаан эрчим хүчээр хангаж байна. 2016 оны байдлаар цахилгаан ачаалал
2,9МВт байгаа бол 2019 оны байдлаар 3,1МВт байна.

Улаанбаатарын хотын цахилгаан хангамж

Эрчим хүчний эх үүсвэр, нөөцийн тухай:

2020 оны байдлаар Улаанбаатар хотын нутаг дэвсгэрт 374 722 өрхийн 1 341 991 хүн
амьдарч байна.

Нийслэл Улаанбаатар хотын цахилгаан эрчим хүч хэрэглэгчдийг Монгол улсын төвийн
эрчим хүчний системээс буюу ДЦС-2,3,4 ЦС-уудаас, “Улаанбаатар Цахилгаан дамжуулах
үндэсний сүлжээ” ТӨХК-ийн Улаанбаатар салбарын 220кВ-ын 1ш дэд өртөө, 110кВ-ын 32ш
дэд өртөө, “Улаанбаатар Цахилгаан Түгээх сүлжээ” ТӨХК-ийн 35кВ-ын 14ш дэд станцууд,
“Салхит” салхин цахилгаан станц, “Моннаран” нарны цахилгаан станцуудаар цахилгаан
эрчим хүчээр хангаж байна. Одоогоор 220кВ-ын 53,3км, 110кВ-ын 352.2км, 35кВ-ын 133,6км
шугам байна. АС-240 дамжуулагчтай, 2 хэлхээт тойрог цахилгаан дамжуулах шугамтай.
Эрчим хүч түгээх, дамжуулах явцад “ЦДҮС” ТӨХК-ийн ашиглалтын ЦДАШ дээр шугамын
алдагдал 3.17%, “УБЦТС” ТӨХК-ийн хувьд 14,98% байна. Цахилгаан дамжуулах агаарын
шугамын ашиглалтын хугацаа дууссан шугам, тоноглол – 42%-ыг эзэлж байна.

Улаанбаатар хотын ДЦС-уудын нийт хүчин чадал 970.5 МВт байгаа ба 2019 оны өвлийн
оргил ачааллын үеэр 1153МВт хүчин чадалд хүрсэн байна. ДЦС-ууд нь 1961-1991 оны

хооронд ашиглалтад орсон. 2018-2023 онд төрөөс эрчим хүчний талаар баримтлах
бодлогыг хэрэгжүүлэх дунд хугацааны үндэсний хөтөлбөрийн хүрээнд “ДЦС-2”, “ДЦС-3”,
“ДЦС-4”, Амгалан дэд станцуудын суурилагдсан ачаалал 764 МВт-аар өргөтгөн
шинэчлэгдэхээр байна. 2040 он гэхэд Улаанбаатар хотын хүн ам 1 621 000 байхаар
төлөвлөж байгаа бол дагуул хот тосгодын хүн амыг 600 000 байхаар төлөвлөөд байна. 2040
он хүртлэх хүн амын өсөлт, эрчим хүчний хэрэглээг 2018-2023 онд төрөөс эрчим хүчний
талаар баримтлах бодлогыг хэрэгжүүлэх дунд хугацааны үндэсний хөтөлбөрийн хүрээнд
бий болох суурилагдсан ачаалал 764 МВт -аар нэмэгдүүлэх төсөл хөтөлбөр хэрэгжсэнээр
эрчим хүчээр хангах бүрэн боломжтой юм.

ДЦС-уудын 2019-оны суурилагдсан ба боломжит чадал

Моннаран ЦС

Салхит ЦС

Дулааны цахилгаан станц-4

Дулааны цахилгаан станц-3

Дулааны цахилгаан станц-2

0.00 100.00 200.00 300.00 400.00 500.00 600.00 700.00 800.00

Дулааны Дулааны Дулааны Салхит ЦС Моннаран ЦС
17 8
цахилгаан станц-2 цахилгаан станц-3 цахилгаан станц-4 50 10
50 10
Боломжит 18 160 600

Одоогийн 21.5 186 703

Төслийн 24 148 540

МВт

Суурь судалгаа 2019 оны 12 сарын байдлаар
Эх сурвалж: Эрчим хүчний яам
Улаанбаатар хотын цахилгаан ачааллын хэтийн төлөв

1600 10.80% 12.00%
1400
1200 1290 1354 1394 10.00%
1000 8.00%
7.60% 7.50%
800 908 6.00%
600 844 5.50%
400 4.70%
200
4.00%
0
2.00%
УБ хот, Рmax
Өсөлт % 2020 он 2025 он 2030 он 2035 он 2040 он 0.00%
844 908 1290 1354 1394
5.50% 7.60% 10.80% 7.50% 4.70%

Улаанбаатар хотын цахилгаан хэрэглээний төлөв

7000 25.00%

6000 19.70% 5400 5900 6400
5000 4800 16.40% 14.10%
4000 20.00%
3000
2000 15.00%
1000
12.30%

10.00%
Сая.кВт.цаг 4026
9.90%
Суурь судалгаа 2019 оны 12 сарын байдлаар
5.00%

0 2020 он 2025 он 2030 он 2035 он 2040 он 0.00%
4026 4800 5400 5900 6400
УБ хот, Wхэр 9.90% 19.70% 16.40% 14.10% 12.30%
Өсөлт %

Хүснэгт-4. Улаанбаатар хотын ЦЭХ-ний хэрэглээний хуваарилалт-2019

Эх үүсвэр Чадал Үйлдвэрлэл Станцын Борлуулалт,
сая.кВт.ц Хэрэглээ сая.кВт.ц
ДЦС-2 21.5МВт сая.кВт.ц
ДЦС-3 186МВт 158.9 13.2% 137.9
ДЦС-4 703МВт 1054.0 14.5% 901.1
Бөхөг НЦС 15МВт 3972.0 12.6% 3471.5
Салхит ЦС 50МВт 25.0 - 25
Моннаран ЦС 10МВт 136.8 - 136.8
Бүгд 985.5МВт 18.1 - 18.1
Үүнээс УБ-т борлуулсан нь 5364.8 674.8 /12.6%/ 4690 /87.4%/
ОС хэрэглээ -
204.551 өрх - 777 /14.5%/
Гэр хороолол -
178,683 өрх - 678 /12.6%/
ААН -
- 1797.0 /33.5%/

28,186 хүчинд - - 1438.0 /26.8%/

Төвийн эрчим
нийлүүлсэн

Улаанбаатар хотын ЦЭХ-ний хэрэглээний хуваарилалт-2040

Эх үүсвэр Чадал Үйлдвэрлэл Станцын Борлуулалт,
МВт сая.кВт.ц Хэрэглээ сая.кВт.ц
сая.кВт.ц
2062.4
ДЦС-2 321.5 2376.1 13.2% 2112.3
ДЦС-3 436 2470.6 14.5% 3916.5
323.3
ДЦС-4 792 4481.2 12.6% 2181.5
25.0
Амгалан ДЦС 50 369.5 12.5% 136.8
Багануур ДЦС 440 2493.2 12.5% 18.1
Бөхөг НЦС 15 25.0 - 154.9
273.6
Салхит ЦС 50 136.8 - 410.4
11614.8
Моннаран ЦС 10 18.1 - /87.9%/
Нарны ЦС /Төлөвлөж буй/ 60 154.9 -
Усан цэнэг ЦС /Төлөвлөж буй/ 100 273.6 - 1348.4 /10.2%/
493.2 /3.7%/
Усан цэнэг ЦС /Төлөвлөж буй/ 150 410.4 - 2515.7 /19.0%/

Бүгд 2424.5 13209.4 1594.6 264.7 /2.1%/
/12.1%/ 416.2 /3.14%/
1078.2 /8.15%/
Үүнээс УБ-т борлуулах нь -- - Суурь судалгаа 2019 оны 12 сарын байдлаар
ОС хэрэглээ 355,000 өрх -- -
Гэр хороолол 130,000 өрх

ААН 39460 -- -

Үүнээс Дагуул хот, тосгодод
борлуулах нь

ОС хэрэглээ 69705 өрх -- -
Гэр хороолол 109705 өрх -- -
ААН 16912 -- -

УБ бүсэд суурилагдсан станцуудын 2017-2040 оны чадал

Хүчин чадал Хүчин чадал Өргөтгөл Хүчин чадал
МВт МВт МВт МВт
Эх үүсвэр 2018-2023 2040 он
2017 он 2019 он 321.5
436
ДЦС-2 21.5 21.5 300 792
50
ДЦС-3 186 186 250 440
50
ДЦС-4 703 703 89 10
15
Амгалан ДЦС - - 50 60
100
Багануур ДЦС - - 440 150
2424.5
Салхит ЦС 50 50 -

Моннаран ЦС - 10 -

Бөхөг НЦС - 15 -

Нарны ЦС - - 60

Усан цэнэг ЦС - - 100

Усан цэнэг ЦС - - 150

Нийт чадал 960.5 985.5 1439.0

2019 оны Улаанбаатар хот дахь цахилгаан станцуудын эрчим хүчний үйлдвэрлэл
/Сая.кВт.ц/

Моннаран ЦС 18.1 Суурь судалгаа 2019 оны 12 сарын байдлаар

Салхит ЦС 136.8

Дулааны цахилгаан станц-4 3,972.7
1,054.3
Дулааны цахилгаан станц-3

Дулааны цахилгаан станц-2 158.9

1.0 10.0 100.0 1,000.0 10,000.0

Дулааны Дулааны Дулааны Салхит ЦС Моннаран ЦС
136.8 18.1
цахилгаан станц-2 цахилгаан станц-3 цахилгаан станц-4

2019 он 158.9 1,054.3 3,972.7

Эх сурвалж: Үндэсний статистикийн хороо

Оргил ачааллын үеийн эрчим хүчийг ОХУ, БНХАУ-аас импортоор эрчим хүч авсаар байна.
Импортоор авч буй эрчим хүч нь Монгол улсын нийт цахилгаан хэрэглээний 19.7% буюу 1
715 8 сая.кВт.цаг байна.

Улаанбаатар хотын төдийгүй эрчим хүчний нэгдсэн системийн найдвартай байдлыг Суурь судалгаа 2019 оны 12 сарын байдлаар
нэмэгдүүлэх “Сонгино” дэд станцыг /2020.11.25/ ашиглалтад оруулж, хүчдэлд залгагдлаа.

Монгол Улсын томоохон зангилаа болох “Сонгино” дэд станц нь Улаанбаатар хотын “ДЦС-
4” ТӨХК , Дундговь, Өмнөговь аймаг болон Эрдэнэт, Дархан хотын дэд станцуудаар дамжин
ОХУ-ын системтэй холбогдох юм. “Цахилгаан дамжуулах үндэсний сүлжээ” ТӨХК-ийн
дамжуулах чадвар мөн 250 МВА-аар нэмэгдэнэ.

“Сонгино” дэд станц ашиглалтад орсноор Улаанбаатар хотын “Зайсан” дэд станц хоёр
талын тэжээлтэй болох төдийгүй 110кВ-ын найман жил хүчдэлгүй байсан “Яармагийн гүүр”,
“Шинэ яармаг” дэд станцууд хүчдэлд холбогдож, 110кВ-ын “Их тойруу” систем бүрэн хүчин
чадлаараа ажиллаж эхлэх юм. Мөн Хөшигийн хөндийд байрлах Олон улсын шинэ нисэх
онгоцны буудлын цахилгаан хангамж үндсэн тэжээлээс холбогдох боломжтой юм.

Мөн “Сонгино” дэд станцаас Өмнийн говь руу татсан 670 км 220кВ-ын агаарын шугам
хүчдэлд холбогдон 220кВ-ын “Мандал”, “Тавантолгой”, “Оюутолгой”, “Цагаансуварга” дэд
станцууд ажиллагаанд орж, уул уурхайн стратегийн ач холбогдол бүхий орд газруудыг
дотоодын эрчим хүчээр хангах боломж бүрдэнэ. Энэ хэмжээгээр импортын эрчим хүчинд
зарцуулах мөнгөн урсгал дотооддоо үлдэх эдийн засгийн ач холбогдолтой юм.

Үүний зэрэгцээ Монгол Улсын Төвийн бүсийн эрчим хүчний нэгдсэн сүлжээ /ТБЭХС/-д том
чадлын энерги хуримтлуурыг 2025 он гэхэд ашиглалтад оруулна. Энэхүү төсөл нь эрчим
хүчний оргил ачааллыг шилжүүлж, Дулааны цахилгаан станцуудад ирэх ачааллыг
бууруулах, сэргээгдэх эрчим хүч /СЭХ/-ий эх үүсвэрээс оргил ачааллын эрчим хүчийг
дэмжих, СЭХ-ий үйлдвэрлэлийг нэгдсэн сүлжээнд нэвтрүүлэх чадварыг нэмэгдүүлэх,
системд “ТЭГ” зогсолт үүсэх эрсдэлээс сэргийлэх зорилготой юм. “Сонгино” дэд станц
ашиглалтад орсноор энэхүү төсөл мөн амжилттай хэрэгжих суурь нь болох юм.

Мөн Засгийн газрын 100 мянган өрхийг орон сууцжуулах хөтөлбөрийн хүрээнд хийгдсэн
гурван хуваарилах байгууламж 33 дэд станцыг цахилгаан эрчим хүчинд холбогдоно.

Сэргээгдэх эрчим хүчний дэд станцууд:

Моннаран нарны цахилгаан станц нь Улаанбаатар хотын Сонгинохайрхан дүүргийн 21-р
хороонд байрладаг. 2017 онд ашиглалтад оруулан өнөөдрийг хүртэл цахилгаан
үйлдвэрлэлийн горим ажиллагаа хэвийн явагдаж байна. 10.3МВт хүчин чадалтай, 0,4-10кВ-
ын 20км эрчим хүч дамжуулах ЦДАШ-тай. Нарны эрчим хүч үйлдвэрлэх 46 848 нарны
панель суурилагдсан. Энэ төслийн хүрээнд Баянчандмань дэд станцын өргөтгөл,
шинэчлэлийг хийсэн. Тус станцын үйлдвэрлэсэн эрчим хүчийг Баянчандмань дэд станцаар
дамжуулан Төвийн бүсийн 23 мянган өрхийг хангах юм. Ингэснээр жилд 16.6 мянган тонн
нүүрс, 103.9 мянган тонн усны хэрэглээг хэмнэж, 21.3 мянган тонн нүүрс хүчлийн хийн
ялгарлыг бууруулан Улаанбаатар хотын агаарын бохирдлыг бууруулахад ихээхэн түлхэц
үзүүлж байна.

50 МВт-ын хүчин чадал бүхий салхин цахилгаан станц болох “Салхит” салхин цахилгаан
станц нь анх 2004 онд байгуулагдсан. Жилд 140-150 сая кВт цахилгаан эрчим хүч
үйлдвэрлэдэг. Энэхүү станц нь “Женерал Электрик” компанийн 1,6 МВт-ын хүчин чадалтай
31 салхин турбин үүсгүүрээр тоноглогдсон. Жил бүр хүлэмжийн хийн ялгарлыг 180 мянган
тонноор бууруулахаас гадна 1,6 сая тонн цэвэр ус болон 122 мянган тонн нүүрсийг
хэмнэдэг.

Төв аймгийн Сэргэлэн сумын нутаг дахь Хөшигийн хөндийн нисэх онгоцны шинэ буудлыг
түшиглэн нарны цахилгаан станц барихаар болсны дагуу 2019 онд “Хөшгийн хөндийд 15

МВт-ын нарны цахилгаан үүсгүүрт станц”-ын цахилгаан үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагаа Суурь судалгаа 2019 оны 12 сарын байдлаар
эхэлсэн. “Бөхөг” нарны цахилгаан үүсгүүрийн станц нь жилд 18.438 тоннтой дүйцэх
хэмжээний хүлэмжийн хийг бууруулах юм байна. Төв аймгийн Сэргэлэн сумын нутагт
баригдаж байгаа өндөр хүчин чадлын нарны станцын барилга угсралтын ажлыг “Тэнүүн
гэрэл констракшн” ХХК, “Шарп энержи солюшнс” корпораци болон “Сермсанг поуер”
корпораци хамтран гүйцэтгэж ашиглалтад оруулжээ. Тус нарны цахилгаан станц нь удахгүй
ашиглалтад орох шинэ нисэх онгоцны буудлаас баруун өмнө зүгт 5 км-ын зайд, төвийн
цахилгаан дамжуулах сүлжээнээс 14 км-ын зайд байршдаг. “Хөшгийн хөндий 16.4 МВт-ын
суурилагдсан хүчин чадалтай нарны цахилгаан үүсгүүрт станц” нь Монгол-Япон улсын
Засгийн газар хоорондын Нүүрстөрөгч багатай хөгжлийн түншлэлийн хамтын ажиллагааны
хүрээнд Хамтарсан Кредит Олгох Механизмын санхүүжилтээр хэрэгжиж байгаа зургаа дах
төсөл юм. Нарны цахилгаан станцын үйл ажиллагаа жигдэрснээр жилд 18.438 т/СО2-ыг
бууруулан, 23 сая КВт.цаг эрчим хүчийг үйлдвэрлэн эрчим хүчний системд нийлүүлэх бүрэн
боломжтой.

ТӨСӨЛ ХӨТӨЛБӨРҮҮД

1. Алсын хараа 2050:

I-р үе шат. (2020-2031)

Цахилгаан станцуудыг өргөтгөж, цахилгаан дамжуулах агаарын шугам, дэд станц, шинэ эх
үүсвэрийг барьж, цахилгаан эрчим хүчээр дотоодын хэрэгцээг бүрэн хангасан байна.

II-р үе шат. (2031-2040)

Эрчим хүчний хөндлөн гол тэнхлэгийн болон бүсийн босоо тэнхлэгийн цахилгаан
дамжуулах агаарын шугам, дэд станц, шинэ эх үүсвэрийг барьж байгуулан, зарим дулааны
цахилгаан станцыг өргөтгөж нэгдсэн системийг бүрдүүлнэ.

III-р үе шат. (2031-2040)

Ногоон эрчим хүчний үйлдвэрлэлийг нэмэгдүүлж бүс нутагтаа эрчим хүчийг тогтвортой
нийлүүлнэ.

2. Төрөөс эрчим хүчний талаар баримтлах бодлогыг хэрэгжүүлэх дунд хугацааны үндэсний
хөтөлбөрт тусгагдсан эх үүсвэрүүдэд хийгдэхээр төлөвлөгдөж буй өргөтгөл, шинэчлэлтийн
ажил:

Монгол Улсын засгийн газрын 2018 оны 10 дугаар сарын 24-ний өдрийн №325 тогтоолын 4-
р бүлэгт эх үүсвэрийн өргөтгөл, шинэчлэлтийг хийхээр тусгагдсан дунд хугацааны үндэсний
хөтөлбөрт тусгагдсан өргөтгөлийн ажлууд:

Хэрэгжүүлэх үе шат 2018-2023 он

Анх Нэмэгдүүлэх хүчин
ашиглалтанд
№ Эх үүсвэр орсон он Насжилт чадал, өргөтгөл,

шинэчлэлт /Мвт,/

1 ДЦС-4-ийн турбингенератор 1983 37 89 МВт
(№1,2,3,4)-ийн шинэчлэх ажил

2 ДЦС-3-ын Өндөр даралтын хэсгийн 75 МВт
хүчин чадлыг нэмэгдүүлэх ажил 52

1968 250 МВт

3 ДЦС-3-ын хүчин чадлын өргөтгөлийн 59 300 МВт
ажил
5 50 МВт
ДЦС-2-ын өргөтгөл 1961 - 764 МВт
4

(1 агрегат нь хийн генератор бүхий)

Амгалангийн дулааны станцыг
5 дулаан, цахилгаан хослон өргөтгөх 2015

станц болгож өргөтгөх.

Нийт дүн -

Дээрх ДЦС-уудаас гадна уг төслийн хүрээнд хийгдэх төсөл хөтөлбөрүүд:

№ Төсөл хөтөлбөрүүд

Төвийн бүсийн эрчим хүчний хэрэглээний өсөлтийг хангах зорилгоор Багануурын 440 МВт,

6 Бөөрөлжүүтийн 300 МВт-ын хүчин чадал бүхий дулааны цахилгаан станцуудын төслийг
нэгдсэн системийн тогтвортой, найдвартай ажиллагааг хангах техник, технологийн

шийдлийг гарган эхлүүлэх.

Улаанбаатар хотын агаарын бохирдлыг бууруулах хүрээнд гэр хорооллын айл өрхүүдэд
7 4.0 кВт-ын цахилгаан халаагуур тавих техникийн боломжийг бүрдүүлэх ажлыг үе

шаттайгаар хэрэгжүүлэх;

8 Азийн хөгжлийн банктай хамтран том чадлын 100 МВт-ын цэнэг хураагуурыг барьж эрчим Суурь судалгаа 2019 оны 12 сарын байдлаар
хүчний нэгдсэн системд холбох төслийг эхлүүлэх;

9 Нарны 60МВт-ын чадал бүхий эх үүсвэрийг ашиглалтад оруулах;

10 Усан цэнэгт 150МВт-ын чадал бүхий эх үүсвэрийг барих,

11 Усан цэнэгт 100МВт-ын чадал бүхий эх үүсвэрийг барих,

3. Азийн хөгжлийн банкны санхүүжилтээр хэрэгжиж байгаа төсөл хөтөлбөрүүд

Төслийн I үе шат /2020он/ Баянхошуу дэд төв, Сэлбэ дэд төвүүдийг ашиглалтад оруулна.

35кВ-ын цахилгаан дамжуулах кабель, 4000м – 100%

“Баян 2*16/35/10МВА-ын цахилгаан дэд станц,1ш – 90%
10кВ-ийн хуваарилах байгууламж, 1ш – 95%
хошуу дэд” 10 кВ кабелийн шугамын урт нь 2300м – 100%
төв

2*630/10/0.4кВА хаалттай дэд өртөө, 2ш – 100%

35кВ-ын цахилгаан дамжуулах кабель шугамын угсралтын ажил – 1935м

2*16/35/10МВА-ын цахилгааны дэд станц, 1ш – 100%

“Сэлбэ дэд” 10 кВ кабелийн шугам – 490м
төв 2*630/10/0.4кВА хаалттай дэд өртөө, 2ш – 90%

Гадна цахилгааны 10кВ кабель шугам угсралтын ажил

Төслийн II үе шат /2022он/ “Дамбадаржаа дэд төв”, “Дэнжийн 1000 дэд төв”-үүдийг ашиглалтад
оруулна.

Дамбадаржаа дэд төвийн цахилгаан хангамжийн эх үүсвэрийг хангахаар ТЭЗҮ дээр тусгасан
байсан Сэлбэ 110/35/10кВ станц нь ашиглалтын шаардлага хангахгүй, зөөж шинээр барих
шаардлагатай болсон учир тус дэд төвийн цахилгааны техникийн нөхцөл олгогдоогүй байна.
Техникийн нөхцөл гараагүйгээс бусад инженерийн шугам сүлжээний зураг төслийг зөвшилцөх
батлуулах ажил гацаанд ороод байна. Уг техникийн нөхцөлийг авах ажил болон Дамбадаржаа дэд
төвийн ойролцоо цахилгааны шинэ эх үүсвэр барих ажлыг Эрчим хүчний яамтай бодлогын
түвшинд хэлэлцэж шийдвэрлэх зайлшгүй шаардлагатай байна.

Төслийн III үе шат /2023он/ “Толгойт дэд төв”, “Шархад дэд төв”-үүдийг ашиглалтад оруулна.

Хөтөлбөрийн III үе шатны байршлуудыг “Улаанбаатар хотыг 2020 он хүртэл хөгжүүлэх ерөнхий
төлөвлөгөөний тодотгол, 2030 он хүртэлх хөгжлийн чиг хандлага”-ын бодлогын баримт бичгүүдтэй
уялдуулан Техник эдийн засгийн үндэслэл (ТЭЗҮ)-г зүүн бүсийн Шархад, баруун бүсийн гэр
хороолол болох Толгойт дэд төвүүд дээр хийж гүйцэтгэн Төслийн Удирдах хорооны 2019 оны 11
дүгээр сарын 11-ний өдрийн хурлаар дээрх байршлуудыг хэлэлцүүлэн батлуулсан. 2023 онд
барилга угсралтын ажлыг бүрэн дуусгаж төслийг дүгнэнэ.

4. Улаанбаатар цахилгаан дамжуулах ба түгээх сүлжээний гүйцэтгэх төсөл хөтөлбөрүүд Суурь судалгаа 2019 оны 12 сарын байдлаар
(2020-2025)

Уг төслөөр улаанбаатар хот дахь насжилт дууссан шугам тоноглол болох 42%-ийн 25,6%
нь шинэчлэгдэнэ.

Төслийн цар Төслийн нэр Байршил
хүрээ

10кВ-ын ил хуваарилах байгууламж 4-ийг шинээр барьж, 25-
ыг шинэчлэх

Хотын төвийн 10кВ-ын дэд өртөө 35-г шинээр барих ба 516-г шинэчлэх Сүхбаатар
түгээх дүүрэг
сүлжээг 10-35кВ-ыг кабель 35км шугамыг шинээр барих, 356км
шинэчлэх шугамыг засварлах. Чингэлтэй
төслийн дүүрэг Баянгол
хүрээнд: 35/6кВ-ын Олимп дэд станцыг 110/10/10кВ-оор шинэчлэн дүүрэг
өргөтгөх
Хан-Уул дүүрэг

35/6кВ-ын Эсгийлэх дэд станцыг 110/35/10кВ-оор шинэчлэн
өргөтгөх

Төслийн цар Төслийн нэр
хүрээ
Байршил

Гэр 35кВ-ын дэд станцын ил хуваарилах байгууламжыг шинээр Сонгинохайрхан, Суурь судалгаа 2019 оны 12 сарын байдлаар
хорооллын барих Чингэлтэй,
айл өрхийн Баянзүрх,
цахилгаан 10кВ-ын дэд өртөөг шинээр 311-г барьж, 209-н дэд өртөөг Сүхбаатар
хангамжийг шинэчлэх дүүрэгт
хүчин чадал,
найдвартай 0,4-10кВ-ын 110,9км кабель шугамыг шинээр барьж, 815,26км
ажиллагааг кабель шугам засвар үйлчилгээ хийх.
дээшлүүлэх
төслийн 110/35/10кВ-ын Их наран дэд станцыг шинээр барих.
хүрээнд:

Төслийн цар Төслийн нэр
хүрээ
Байршил

Зуслан 35кВ-ын дэд станцын ил хуваарилах байгууламж 1-г шинээр Зуслангийн Суурь судалгаа 2019 оны 12 сарын байдлаар
чиглэлийн барьж, 2 ил хуваарилах байгууламжийг шинэчлэх бүс
айл өрхийн
цахилгаан 6-10кВ-ын 305 дэд өртөөг шинэчлэх
хангамжийн
найдвартай 6-10кВ-ын 203км шугамыг шинэчлэх
ажиллагааг
дээшлүүлж, 0,4кВ-ын 441км шугамыг шинэчлэх
эрсдэлийг
бууруулах 35/10кВ-ын “Яргайт” дэд станцыг өргөтгөн 110/35/10кВ-ын
төслийн “Жигжид” дэд станцыг барих,
хүрээнд:
110/35/10кВ-ын “Сэлбэ” дэд станцыг буулган, “Дамбадаржаа”
дэд станцыг шинээр барих,

110/35/10кВ-ын “Аргүнт” дэд станцыг шинээр барих,

110/35/10кВ-ын “Баянхошуу” дэд станцыг шинээр барих,

Төслийн цар Төслийн нэр
хүрээ
Байршил
110/35/10кВ-ын Тахилт дэд станц
Сүхбаатар
Улаанбаатар 110/35/10кВ-ын Улиастай дэд станц дүүрэг
110/35/10кВ-ын Налайх дэд станц Чингэлтэй
хотын өсөн 110/35/10кВ-ын Жаргалант дэд станц дүүрэг Баянгол
110/10кВ-ын Хойд Яармаг дэд станц дүүрэг
нэмэгдэж буй 110/10кВ-ын Зайсан дэд станц Хан-Уул дүүрэг Суурь судалгаа 2019 оны 12 сарын байдлаар
110/35/10кВ-ын 2х40МВА чадалтай Ботаник дэд станц
хэрэглээг 35кВын 36,3км шугамыг шинэчлэх,
10кВ-ын 10-н ил хуваарилах байгууламжийг шинээр барих,
хангах эх

үүсвэрийн

дэд станц

барих

төслийн

хүрээнд:

6-35кВ-ын 92,1км шугамыг шинээр барих,

110/35/10кВ-ын 7-р хороолол” дэд станцын 10кВ-ын хос кабель шугам татаж, 4ком хуваарилах Суурь судалгаа 2019 оны 12 сарын байдлаар
байгууламж, 2х800кВА чадалтай 30ком ХТП шинээр барих,

110/35/10кВ-ын “Хүчит шонхор” дэд станцын 10кВ-ын хос кабель шугам татаж, 2ком хуваарилах
байгууламж, 2х800кВА чадалтай 11ком ХТП шинээр барих,

110/35/10кВ-ын “14-р хороолол” дэд станцын 35кВ-ын кабель шугам татаж, 2х10МВА чадалтай
35/10кВ-ын дэд станц, 3ком хуваарилах байгууламж, 20 ХТП шинээр барих,

110/10кВ-ын дэд станцыг 2х40МВА болгон суурилагдсан чадлыг нэмэгдүүлэх,

SWOT ШИНЖИЛГЭЭ

УБ хот цахилгаан хангамжийн SWOT шинжилгээ 2020 он

Давуу тал Сул тал

220 кВ-ын станц ашиглалтад орсон Төлөвлөгөө нь улс орны эдийн засаг, улс
төрийн нөхцөл байдлаас болж бүрэн
110 кВ-ын 127 км урт тойрог схем бий болсон хэрэгжээгүй

110/35/10 кВ-ын 9 дэд станц ашиглалтанд орсон Хэсэгчилсэн ерөнхий төлөвлөгөөний шатанд
уялдаа муу
ДЦС-уудын хүчин чадлыг нэмэгдүүлсэн
Эрчим хүчний 5 дахь эх үүсвэр хэрэгжээгүй.
Сэргээгдэх эрчим хүчны станц ашиглалтад
орсон. Улаанбаатар усан цэнэгт цахилгаан станцын
төсөл хэрэгжээгүй.
Их тойрог битүүрч системийн найдвартай
ажиллагаа бий болсон. ДЦС-ууд агаарын бохирдол их үүсгэдэг
/хуучирсан технологитой/

Түгээх сүлжээний зарим тоноглол хуучирч
муудсан

Боломж Эрсдэл

Хуульчлагдсан баримт бичгээ мөрдлөг болгох Хэсэгчилсэн ерөнхий төлөвлөгөөнд хүчин
чадлыг бариулахгүй байх
ДЦС-уудын хүчин чадлыг нэмэгдүүлэх
Дулааны цахилгаан станцууд нь Улаанбаатар
Сэргээгдэх эрчим хүчний эх үүсвэрийг хотын төвийн 6 дүүргийн нутаг дэвсгэрт үйл
нэмэгдүүлэх ажиллагаа явуулж байгаа нь нийслэлийн
агаарын бохирдолд нэлээдгүй нөлөөлж байна.
Цэнэг хуримтлуурыг барих
Хуучирсан тоноглолууд ашиглалтаас гарч
Эрчим хүчний шинэ эх үүсвэр барьж байгуулах доголдол үүсэх.

Шинэ суурьшлын бүсүүдийг цахилгаан эрчим
хүчинд холбох

Дүгнэлт Суурь судалгаа 2019 оны 12 сарын байдлаар

Эрчим хүчний салбарт тулгарч буй бэрхшээлүүд болон авах арга хэмжээг дараах байдлаар
дүгнэлээ. Үүнд:

Дамжуулалт, түгээлтийн техникийн алдагдал нь нийт дамжуулсан цахилгаан эрчим хүчний
18,15 %-ийг эзлэж байна

Нүүрсээр ажилладаг ДЦС-уудад технологийг шинэчлэлийг хийж эхэлсэн нь цаг үеэ олсон
ажил болж байна.

Хэдийгээр цахилгаан ачаалалтын байдлаас үзэхэд тэжээлийн дэд станцуудын хүчин чадал
хангалттай байгаа боловч одоогийн ашиглагдаж байгаа 110 кВ-ын 42 хувь нь ашиглалтанд
орсноос хойш 25-40 жил ашиглагдаж байгаа бөгөөд 2020 онд 25,6% шинэчлэн
засварлахаар төлөвлөөд байна.

Дэд станцуудын трансформаторууд зэрэгцээ горимд ажиллаж байгаа бөгөөд агаарын
бохирдолтой холбоотой шөнийн хэрэглээг тэглэснээр станцуудын ачаалал маш их өсөж
байна.

Эрчим хүчний өсөн нэмэгдэж буй хэрэглээгээ хангах, аж үйлдвэрийн цогцолборуудыг
найдвартай эрчим хүчээр хангахад эхний ээлжинд одоо ажиллаж буй дулааны цахилгаан
станцуудыг өргөтгөн шинэчилж, систем хоорондыг холбосон өндөр хүчдэлийн шугамуудын
алдагдлыг багасгах нь зүйтэй.

Сэргээгдэх эрчим хүчний эх үүсгүүрийн технологи сайжирч суурилуулалтын зардал буурч
байгаатай холбоотой бага оврын нарны эх үүсгэвэр суурилуулсан цэгийн тоо өсөж
цахилгаан түгээх сүлжээнээс чадал хэрэглэдэггүй боловч, оргил ачаалалтай зэрэгцэн
огцом авдаг хэрэглээ өсөх хандлагатай байна.

Улаанбаатар хотод цахилгаан тээврийн хэрэгслийн хэрэглээ өсөн нэмэгдэх хандлага
ажиглагдаж байгаа тул автозамын дагуу түгээх сүлжээний нэвтрүүлэх чадварыг
сайжруулах, тээврийн хэрэгсэл түргэн цэнэглэх байгууламжийн түгээх сүлжээнд холбох
техникийн шийдлийг боловсруулж 2025 он хүртэл хэрэгжүүлэх мастер төлөвлөгөөнд
оруулж өгөх шаардлагатай.

Дээрх бүгдээс үл хамааран одоо байгаа нийгмийн зориулалтай барилга байгууламж, ААН,
ахуйн хэрэглээний цахилгаан ачаалал урьдын адил өсөлттэй хэвээр байна.

Цаашдаа хотын төвийн барилгажсан хэсэгт 110 кВ-ын гүн оруулга бүхий толгой дэд
станцийг шинээр барих түгээх сүлжээг зай талбай бага эзэлдэг техникийн шийдлээр
хөгжүүлэх шаардлагатай байна.

Гэр хорооллын болон хотын зах хэсгээр DAS системд холбогдсон гэмтлийг түргэн
тусгаарлах автомат RMU төхөөрөмжөөр хэсэглэн хуваагдсан задгай тойрог схемийн
шийдлийг түлхүү хөгжүүлэх, гэр хорооллын хэрэглэгчийн шугам сүлжээг агаарын оруулга
бүхий илүү аюулгүй шийдлийг хэрэглэн хөгжүүлнэ.

Суурь судалгаа 2019 оны 12 сарын байдлаар