Geo book (1)

GEO-BOOK

MAP

เ ค รื่ อ ง มื อ ท า ง ภู มิ ศ า ส ต ร์
แ ผ น ที่

 • GEOPHAPHY•

PHIMANPHITTHAYASA
SCHOOL

SATUN,THAILAND

MATTHAYOM 5-6 NO. 31

คำนำ

เทคโนโลยีสารสนเทศในหนังสือออนไลน์(e-book)ผู้
จัดทำ จัดทำขึ้นเพื่อเป็นส่วนหนึ่งของการศึกษาเรื่องต่างๆ
แผนที่ เช่น ประเภทของแผนที่ องค์ประกอบของแผนที่เฉพาะ
เรื่องการอ่านและแปลความหมายแผนที่ การใช้ประโยชน์แผนที่
เป็นต้น เพื่อให้นักศึษาและผู้ที่สนใจศึกษาค้นคว้ามีความรู้และ
ความเข้าใจเกี่ยวกับแผนที่มากยึ่งขึ้น

แผนที่ มีความสำคัญและอาจจะจำเป็นอย่างมากใน
ชีวิตภายในอนาคตข้างหน้าวันใดวันหนึ่ง ผู้จัดจึงได้รวบรวม
ข้อมูลต่างๆเกี่ยวกับแผนที่จากแหล่งข้อมูลที่เกี่ยวข้องต่างๆ
เช่น อินเตอร์เน็ต เอกสาร

เพื่อหวังว่าเทคโนโลยีสารสนเทศในหนังสือออนไลน์
(e-book) จะเป็นแหล่งความรู้สำหรับที่ผู้สนใจไม่มากก็น้อย

ผู้จัดทำ
นางสาวดารินทร์ บุญแก้ว
ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5/6

แผนที่

แผนที่เป็นสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้นเพื่อเสนอข้อมูลเกี่ยวกับรูป
ลักษณะและที่ตั้งของสิ่งต่างๆที่ปรากฎอยู่บนผิวโลกด้วยการ
เขียนย่อส่วน และใช้สัญลักษณ์แทนสิ่งต่างๆ โดยทำลงในวัสดุ
พื้นที่แบนราบหรือแผ่นกระดาษ ลักษณะที่ปรากฎขึ้นบนผิว
โลก

ประเภทของแผนที่

แผนที่แบ่งตามการใช้งานได้ ดังนี้
1) แผนที่อ้างอิง (general reference map) เป็น

แผนที่มาตราส่วนใหญ่ที่ใช้เป็นแผนที่ฐานสำหรับสร้าง
แผนที่เฉพาะเรืื่อง แสดงรายละเอียดทั้งทางราบและ

：ทางดิ่ง ประเทศไทยใช้แผนที่ภูมิประเทศมาตราส่วน

1 50,000 ชุด L7018 เป็นแผนที่ฐาน

2)แผนที่เฉพาะเรื่อง (thematic map) เป็นแผนที่ที่
แสดงข้อมูลเฉพาะเรื่องใดเรื่องหนึ่ง โดยใช้แผ่นที่อ้างอิง
เป็นแผนที่ฐาน มีมาตราส่วนเหมาะสมกับการแสดงราย
ละเอียดต่างๆ เช่น แผนที่ความหนาแน่นประชากร
แผนที่อากาศ แผนที่ป่าไม้

องค์ประกอบของแผนที่

องค์ประกอบของแผ่นที่เฉพาะเรื่อง คือ สิ่งต่างๆ ที่
ปรากฏอยู่บนแผนที่เพื่อให้ผู้ใช้งานแผนที่ได้รับทราบ
ข้อมูลข่าวสารและรายละเอียดเพียงพอสำหรับการใช้
แผนที่นั้นๆ แผนที่ที่สมบูรณ์ประกอบด้วยองค์ประกอบ
ที่สำคัญ ดังนี้

1) ชื่อแผนที่ (title) ระบุว่าแผนที่นั้นเป็นแผนที่อะไร
เพื่อให้สามารถนำแผนที่มาใช้ได้อย่างถูกต้องและตรง
ตามความต้องการของผู้ใช้แผนที่ เช่น แผนที่แสดง
ลักษณะภูมิประเทศจังหวัดสงขลา แผนที่แสดงเนื่้อที่ป่า
ไม้จังหวัดเชียงใหม่

2) ขอบระวาง (margin) เป็นขอบทั้งสี่ด้านของ
แผนที่ มีพื้นที่ขอบระวางสำหรับแสดงรายละเอียดของ
องค์ประกอบภายนอกขอบระวางแผนที่ เช่น ชื่อแผนที่
ทิศ มาตราส่วน คำอธิบายสัญลักษณ์ ทิศ เส้นขอบ
ระวางแต่ละด้านมีตัวเลขบอกค่าพิกัดภูมิศาสตร์
(ค่าของละติจูดและลองจิจูด)กำกับไว้ด้วย

องค์ประกอบของแผนที่

3) มาตราส่วน (scale) คือ อัตราส่วนระหว่างระยะ
ทางบนแผนที่กับระยะทางจริงบนพื้นผิวโลก แสดงได้ 3
รูปแบบ ดังนี้

มาตราส่วนคำพูด เช่น ระยะทาง 1 เซนติเมตรบน
แผนที่ เท่ากับระยะทางจริงบนพื้นผิวโลก 500 เมตร

มาตราส่วนสัดส่วน เช่น มาตราส่วน 1 : 50,000
หมายถึง ระยะทาง 1 ส่วนบนแผนที่ เท่ากับระยะทาง
จริงบนพื้นผิวโลก 50,000 ส่วน
เขียนเป็นสมการได้ว่า มาตราส่วน = ระยะทางจริง

ระยะทางจริงบนพื้นโลก

มาตราส่วนเส้น เช่น

มาตราส่วนทั้ง 3 แบบนี้สามารถแปลงจากแบบหนึ่งเป็น
อีกแบบหนึ่งได้

องค์ประกอบของแผนที่

4) สัญลักษณ์ (symbol) สัญลักษณ์มี่ปรากฏในแผนที่
เพื่อแทนลักษณะภูมิประเทศและตำแหน่งที่ตั้งต่างๆ โดยมี
คำอธิบายสัญลักษณ์อยู่บริเวณขอบระวางแผนที่

5) ทิศ (diredtion) คือ แนวที่ใช้เป็นหลักในการวัด
ทิศทางไปยังที่หมาย ในทางภูมิศาสตร์ใช้ทิศเหนือเป็น
หลัก แบ่งได้เป็น 3 ชนิดได้แก่

ทิศเหนือจริง (true north) คือ แนวตามเส้นเมริ
เดียนที่ชี้ไปยังขั้วโลกเหนือ

GN ทิศเหนือกริด (grid north) คือ แนวทิศเหนือตาม
เส้นกริดทางดิ่งของระบบเส้นโครงแผนที่

ทิศเหนือแม่เหล็ก (magnetic north) คือ แนวที่
ปลายเข็มทิศชี้ไปในทิศทาง
ที่เป็นขั้วเหนือของแม่เหล็กโลกเหนือ ส่วนลูกศรครึ่งซีก
แสดงถึงทิศทางของ
ทิศเหนือแม่เหล็กที่บ่ายเบนออกไปจากทิศเหนือจริง

องค์ประกอบของแผนที่

6) เส้นโครงแผนที่ (map projection) เป็นระบบที่ใช้
ถ่ายทอดสดเส้นขนานกับเส้นเมริเดียนจากลักษณะทรง
กลมของโลกไปบนพื้นรับภาพ โดยใช้การย่อส่วน การ
ฉายแสง และหลักการทางคณิตศาสตร์ พื้นรับภาพมี 3
แบบ ได้แก่ แบบกรวย แบบกระบอก และแบบระนาบ

แบบกรวย แบบกระบอก

แบบระนาบ

องค์ประกอบของแผนที่

7) ระบบพิกัดภูมิศาสตร์ (geographic coordinate
system) เป็นระบบบอกตำแหน่งรายละเอียดต่างๆ ใน
แผนที่ซึ่งเกิดจากการตัดกันขิงเส้นขนานละติจูดกับเส้นเม
ริเดียน

ตัวอย่างองค์ประกอบของแผนที่

กกาารรออ่่าานนแแลละะแแปปลลคคววาามมแแผผนนททีี่่

การอ่านและแปลความแผนที่ เป็นการแปลความ
หมายของสิ่งที่ปรากฏบนองค์ประกอบของแผนที่ เช่น
สัญลักษณ์ เส้นชั้นความสูง สี เส้น ทำให้สามารถใช้
ประโยชน์จากแผนที่ได้ตามจุดมุ่งหมายเหมือนกับผู้ใช้
อยู่ในพื้นที่นั้นๆ โดยต้องรู้ข้อมูลเบื้องต้นที่เป็นองค์
ประกอบของแผนที่ ความหมายของสัญลักษณ์ เพื่อ
แปลความหมายและทำให้ได้ข้อมูลต่างๆ ที่ปรากฏอยู่
บนแผนที่ได้ถูกต้อง

การใช้ประโยชน์จากแผนที่

ใช้ในชีวิตประจำวัน

1 เช่น ช่วยในการเดินทาง โดยใช้แผนที่ที่แสดงเส้นทางคมนาคม ทางบก

ทางน้ำ ทางอากาศ และบอกที่ตั้งของสถานที่ต่างๆ

หน่วยงานต่างๆ นำไปใช้ในการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับพื้นที่

2 เช่น กรมที่ดินใช้การสำรวจรังวัดทำแผนที่เพื่อออกโฉนดที่ดินให้

ประชาชน

3 ใช้ในกิจทหาร โดยนำไปเป็นข้อมูลในการวางแผนยุทศาสตร์

เช่น การเลือกตั้งที่ทหาร การทิ้งระเบิดโจมตีทางอากาศ

4 ใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานในการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม

เช่น แผ่นที่แสดงความหนาแน่ของประชากร

5 ใช้ในการรายงานปรากฏการณ์ธรรมชาติ

เช่น แผนที่แสดงอุณหภูมิ แผนที่การแสดงการเคลื่อนที่ของพายุ

6 ใช้สำหรับการเรียนการสอน

เช่น โรงเรียนใช้แผนที่ประกอบการเรียนรู้เพื่อให้นักเรียนเข้าใจลักษณะ
ทางกายภาพและตำแหน่งที่ตั้งบนโลก

ข้อมูลเพิ่มเติม

แสกนเลย!

สามารถค้นหาข้อมูลเพิ่มเติมได้

ผู้จัดทำ

ชื่อ-สกุล: นางสาวดารินทร บุญแก้ว
เลขที่: 31
ชั้น: มัธยมศึกษาปีที่ 5/6
โรงเรียน: พิมาพิทยาสรรค์

ช่องทางติดต่อ