ASAS TATABAHASA BAHASA MELAYU

Penge

Tatabahasa merupakan
suatu teori

yang disusun dengan
tepat,lengkap dan
mudah difahami

enalan Tatabahasa


terdapat bidang
utama iaitu
Tatabahasa
morfologi, sintaksis,
semantik dan fonologi

peraturan yang
menghuraikan
ayat-ayat dalam
sesuatu bahasa

AYAT

KLAUSA

FRASA U
KATA
MORFEM U
FONEM

unit tatabahasa yang tertinggi, ungkapan fikiran yang
lengkap, intonasi sempurna,

mempunyai subjek dan predikat
unit yang lebih rendah daripada ayat terdiri

daripada satu kumpulan atau lebih

kata yang membentuk unit sintaksis dan letaknya
antara kata dengan klausa

Morfem atau gabungan morfem, unit-unit kecil
yang berstatus ayat atau ujaran

Unit terkecil yang bermakna leksikel atau fungsian

Unit bunyi yang terkecil yang boleh membezakan makna kata

KATA TUNGGAL Kata tunggal am - VK
satu suku kata had - KVK
wang - KVK
Kata tunggal dua brek- KKVK
suku kata skrip- KKKVK

Kata tunggal tiga aku { a + ku }V + KV
suku kata syahdu { syah + du} KVK + KV

Kata tunggal bulat{ bu + lat }KV + KVK
empat suku kata
buih { bu + ih} KV + VK
atau lebih
bengkok{ beng + kok}KVK +

bahaya{ba+ha+ya} KV+KV+KV
mentua{men+tu+a} KVK+KV+V
isyarat {i+sya+rat} V+KV+KVK
Gembira {gem+bi+ra} KVK+KV+KV

anugerah {a+nu+ge+rah} V+KV+KV+KVK
masyarakat
{ma+sya+ra+kat}KV+KV+KV+KVK
universiti {u+ni+ver+si+ti}
V+KV+KVK+KV+KV
klasifikasi
{kla+si+fi+ka+si}KKV+KV+KV+KV+KV
personifikasi {per+so+ni+fi+ka+si}
KVK+KV+KV+KV+KV+KV

PEMBENTUKAN
KATA

a)imbuhan -PE
awalan -PEM
-ME
KATA TUNGGAL b)imbuhan -TER
akhiran
-(-AN)
c)imbuhan -(-KAN)
apitan -(-WAN)
-(-ISME)
d)imbuhan
sisipan -KE-…-AN
-ME-…-KAN
-BER-….-AN
MENG-…-I

-EL-
-ER-
-EM-
-IN-

ASAS MORFOLOGI

(kata majmuk dan
kata ganda)

Kata Majmuk

Kata majmuk yang Kata majmuk yang Kata majmuk yang
terdiri daripada mendukung maksud berbentuk istilah
rangkaian kata bebas khusus
kiasan

Gambar rajah Kaki ayam Model linear
Biru laut Anak emas Garis pusat
Air hujan Manis mulut Segi tiga
Jalan raya Berat tangan Cari gali
Bandar raya Makan angin Hak milik
Perdana Menteri Pilih kasih Mata pelajaran
Duta Besar Buah hati Pita suara
Raja Muda Bulan madu Darah panas

Kata Majmuk

Bentuk yang telah Penggandaan kata Pengimbuhan kata
mantap majmuk majmuk

- antarabangsa - alat-alat tulis Awalan
- suruhanjaya - gambar-gambar - Bercampur aduk
- beritahu
- tandatangan rajah - Berlitar selari
- bumiputera - balai-balai raya - Mengambil alih
- tanggungjawab - Menteri-Menteri
- jawatankuasa Akhiran
- warganegara Besar - Daya serapan
- kakitangan - Ketua-Ketua
- pesuruhjaya Apitan
- kerjasama Menteri -mencampuradukan
- olahraga - menyatupadukan
- matahari
- setiausaha
- sukarela

Penggandaan Penggandaan Penuh Imbuhan awalan
Penuh Tunggal Ketua-ketua, pelatih-pelatih,
pekedai-pekedai, kekasih-kekasih
meja-meja, ayat-ayat
Imbuhan Akhiran
a Amalan-amalan, jualan-jualan,
ajaran-ajaran, dapatan-dapatan

Imbuhan apitan
Persatuan-persatuan, permainan-
permainan,

KATA Penggandaan Penggandaan Separa Imbuahn Awalan
GANDA separa Tunggal Berlari-lari, tersenyum-senyum,
sebaik-baik
Penggandaan Sesiku, pepohon, lelaki
Berentak Imbuhan Akhiran
Sayur-sayuran, doa-doakan,
selidik-selidiki

Imbuhan Apitan
Bersalam-salaman, kekunig-
kuningan

Penggandaan Berentak
Pengulangan Vokal

Kuih-muih, cerai-berai,
hiruk-pikuk

Penggandaan Berentak
Pengulangan Konsonan

Gunung-ganang,
mundar-mandir, kucar-
kacir

Penggandaan Berentak
Bebas

Saudara-mara, ulang-alik,
simpang-siur





kata nama khas

-Mohd Muaz
-Mohd Yusof
-Kota Setar
-Pendang
-SK Langgar
-SK Suka Menanti

kata nama am

-mangsa
-keluarga
-rumah
-banjir
-langkah

ASAS MORFO

• KATA GANTI NAMA
• KATA KERJA

OLOGI

A

KATA GANT

•Kata Ganti Nama Diri ialah kata
menggantikan nama manusia.

•Kata Ganti Nama Diri terbahagi kepada
• Kata Ganti Nama Diri Pertama
• Kata Ganti Nama Diri Kedua
• Kata Ganti Nama Diri Ketiga

TI NAMA

a yang digunakan untuk
a 3 jenis iaitu:

KATA GANTI NAMA

Kata Ganti Nama Diri Pertama digunak

Hamba = Digunakan pada diri
sendiri pada zaman dahulu.

CONTOH
PERKATAAN DAN
PENGGUNAANNYA

Kita = Digunakan kepada diri
sendiri dan menyertakan diri
orang kedua.

A DIRI PERTAMA

kan bagi orang yang bercakap

Aku = Digunakan apabila
bercakap dengan kawan
biasa atau dengan Tuhan.

YA

Saya = Digunakan apabila
bercakap dengan seseorang
yang baru dikenal atau
dalam suasana rasmi.

KATA GANTI NA

Kata Ganti Diri Kedua digunakan ketika

Anda = Digunakan untuk diri orang
kedua apabila tidak berhadapan

dengan kita

CONTOH
PERKATAAN DAN
PENGGUNAANNY

Awak = Digunakan untuk diri orang
kedua yang rapat hubungannya

dengan kita.

AMA DIRI KEDUA

a kita berbual dengan seseorang

Engkau = Digunakan untuk diri orang
kedua yang rapat hubungannya
dengan kita dan Tuhan juga.

N
YA

Tuanku = Digunakan apabila bercakap
dengan sultan dan raja.

KATA GANTI NAM

Kata Ganti Diri Ketiga ialah bagi merujuk kep
beliau, baginda hendaklah digunakan.

Baginda = Digunakan untuk raja dan sultan

CONTOH PERKATA
DAN PENGGUNAAN

Dia dan ia = Digunakan untuk orang yang
umum seperti orang biasa dan rakan

MA DIRI KETIGA

pada orang ketiga,kata-kata seperti mereka,

Beliau = Digunakan untuk orang yang kita
hormati, misalnya ibubapa, guru atau
pemimpin

AAN
NNYA

Mereka = Digunakan untuk orang yang
bilangannya lebih daripada seorang

KATA KER

TRANSITIF

AKTIF PASIF

RJA

TAK TRANSITIF

BERPELENGKAP TIDAK
BERPELENGKAP



KATA ADJEKTIF
Kata Adjektif ialah perkataan yang menerangkan sifat atau keadaan sesuatu
kata nama seperti hitam, besar, kuat, banyak dan sedikit. sifat atau keadaan sesuatu benda,
orang, tempat, binatang, dan sebagainya.

Jenis Warna
● Kerbau merah
● Kerbau hitam

Jenis Perasaan
● Sangat sedih

Jenis Keadaan
● susah untuk ditangkap lagi.
● Kerbau liar

KATA TUGAS
Kata Tugas adalah perkataan yang bersifat pelbagai jenis, iaitu ia tidak boleh menjadi unsur
utama dalam frasa nama, frasa kerja dan frasa adjektif. Kata tugas hanya mempunyai tugas
tatabahasa seperti penerang, penghubung, pemeri, penegas, penguat dan sebagainya

Kata Hubung
● Kerbau hitam dan kerbau balar
● Lalu selepas itu tahulah mereka apa yang sebenarnya terjadi
● Lalu kedua-duanya menjadi kerbau liar yang susah untuk ditangkap lagi.

Kata Penguat
● Sangat sedih

Kata Nafi
● Tidak hitam seperti kerbau-kerbau yang lain

FRASA

• Frasa ialah unit yang boleh terdiri d
sekurang-kurangnya dua perkataan,
berpotensi untuk diperluas menjadi
karim - 2008)

• Frasa nama boleh terbentuk daripad
Hassan - 2006).

• Frasa ialah unsur terkecil dalam bida
membina ayat.

daripada satu susunan yang mengandungi
ataupun satu perkataan yang
i dua perkataan atau lebih.(Nik Safiah

da satu perkataan atau lebih (Abdullah

ang sintaksis dan digunakan bagi

FRASA NAMA JENIS F
(FN)

-Binaan frasa yang unsur utamanya
ialah kata nama.
-Panggilan yang digunakan untuk
manusia, haiwan, benda dan unsur
abstrak.
-Unsur-unsur yang membentuk dua
konstituen utama ayat-ayat dasar
Bahasa Melayu terdiri daripada :
❖ FN + FN
❖ FN + FK
❖ FN + FA
❖ FN + FS

FRASA
KERJA(FK)

FRASA -Binaan yang terdiri daripada satu
perkataan atau lebih dan kata intinya
kata kerja.
-KATA KERJA TERBAHAGI 2 JENIS:
-Kata kerja tak transitif boleh hadir
bersendirian atau diikuti oleh satu
atau sederetan perkataan.
-Kata kerja transitif mesti diikuti oleh
objek serta unsur-unsur lain.

FRASA JENIS F
ADJEKTIF(FA)

-Frasa adjektif ialah susunan perkataan
yang terdiri daripada satu perkataan
atau beberapa perkataan yang
mengandungi kata adjektif atau kata
sifat sebagai intinya.
-FRASA ADJEKTIF SEBAGAI
PREDIKAT
✔ Frasa adjektif sebagai predikat
hadir selepas subjek.
FRASA ADJEKTIF SEBAGAI
KETERANGAN
✔ Frasa adjektif hadir selepas kata
kerja iaitu menjadi keterangan

FRASA FRASA SENDI
NAMA(FS)

-Frasa sendi nama ialah frasa yang
terdiri daripada kata sendi nama yang
boleh bergabung dengan kata nama
dalam membentuk kesatuan frasa.
-BINAAN FRASA SENDI NAMA
-Frasa sendi nama boleh terbentuk
daripada salah satu binaan:
i) Kata Sendi Nama + Frasa Nama
ii) Kata Sendi Nama + Kata Arah +
Frasa Nama
iii) Kata Sendi Nama + Frasa Nama +
Frasa Keterangan
iv) Kata Sendi Nama + Kata Arah +
Frasa Nama + Frasa Keterangan.

KLAU

USA

PENGE

klausa ialah sat
perkataan yan
subjek dan pred

unsur ke

ENALAN

tu unit gabungan
ng mengandungi
dikat dan menjadi
epada ayat.

BINAAN
KLAUSA

JENI

KLAUSA BEBAS

boleh berdiri dengan sendiri
sebagai ayat lengkap
sekiranya disertai oleh
intonasi yang sempurna

IS

KLAUSA TIDAK
BEBAS

tidak dapat berdiri sendiri
kerana kekurangan subjek
atau predikat atau kata
hubung yang mengikat
klausa berkenaan

KLAU

● KLAUSA IALAH SATU UNIT YA

-Frasa tidak akan menjadi ayat yang l
ayat yang lengkap kerana mempunya
yang perlu bagi setiap ayat.

-Sebagai unsur ayat, klausa bo
klausa bebas dan klausa tidak b

USA.

ANG BERBEZA DARIPADA FRASA.

lengkap manakala klausa akan menjadi
ai subjek dan predikat iaitu unsur utama

oleh dibahagikan kepada dua iaitu
bebas.

KLAUSA B

Bersifat lengkap
(ada subjek dan
predikat)

BEBAS

Boleh berdiri
sendiri sebagai
ayat apabila
diucapkan

KLAUSA KLAUSA VS

SUBJEK : budak itu
PREDIKAT: menden
KLAUSA : budak itu

AYAT

SUBJEK :Budak it
PREDIKAT:menden

AYAT :Budak it

S AYAT -dimulai dengan
huruf kecil
u -tiada noktah
ngar radio
u mendengar radio

tu -dimulai dengan
ngar radio huruf besar
-ada noktah
tu mendengar radio.

KLAU

02

USA TAK BEBAS

Klausa tak bebas hampir sama sifatnya d
Ianya terdiri daripada unsur subjek dan p

Ciri utamanya:
Didahului oleh kata hubung. Contohny

- kerana
- sungguhpun
- walaupun
- apabila
- tatkala

dengan klausa bebas.
prediket.

ya:

CONTOH: Ahmad dat
walaupun d
klausa bebas

Ahmad gagal kerana cuai
semasa menjawab soalan
peperiksaan.

klausa tak
bebas

Tulisan yang ditebalkan merupa
manakala tulisan yang disenget
bebas.