Top One (Chemistry F4) Penerbitan Pelangi Sdn Bhd

Contents

1TER Introduction to Chemsitry 1 SPM Practice 3 28
Pengenalan kepada Kimia HOTS Challenge 33
CHAP CHAP CHAP QQ 33
CHAP CHAP Smart Notes 1 PAK-21 Corner 33

1.1 Development in Chemistry Field and its TER

Importance in Daily Life 2 4 The Periodic Table of Elements 35
Perkembangan Bidang Kimia dan Kepentingan Jadual Berkala Unsur

dalam Kehidupan

1.2 Scientific Investigation in Chemistry 3 Smart Notes 35
Penyiasatan Saintifik dalam Kimia
4.1 The Development of Periodic Table of
1.3 Usage, Management and Handling of
Elements 36
Apparatus and Materials 3 Perkembangan Jadual Berkala Unsur
Penggunaan, Pengurusan dan Pengendalian
4.2 The Arrangement of Elements in the
Radas serta Bahan Kimia
Modern Periodic Table of Elements 37
SPM Practice 1 4 Susunan Unsur dalam Jadual Berkala Unsur

QQ 8 Moden

PAK-21 Corner 8 4.3 Elements in Group 18 37

Unsur dalam Kumpulan 18
TER
Matter and Atomic Structure 10 4.4 Elements in Group 1 38
2 Jirim dan Struktur Atom Unsur dalam Kumpulan 1

4.5 Elements in Group 17 38
Unsur dalam Kumpulan 17
Smart Notes 10
4.6 Elements in Period 3 39
2.1 Basic Concepts of Matter 12 Unsur dalam Kala 3
Konsep Asas Jirim
4.7 Transition Elements 40
2.2 The Development of Atomic Model 12 Unsur Peralihan
Perkembangan Model Atom
SPM Practice 4 41
2.3 Atomic Structure 13
Struktur Atom HOTS Challenge 51

2.4 Isotopes and Its Uses 15 QQ 51

Isotop dan Penggunaannya PAK-21 Corner 52

SPM Practice 2 16 TER

HOTS Challenge 19 5 Chemical Bonds 53
Ikatan Kimia
QQ 19

PAK-21 Corner 20

TER The Mole Concept, Chemical Formulae Smart Notes 53
3 and Equations 21 5.1 Basic Compound of Formation 54
Konsep Mol, Formula dan Persamaan Kimia Asas Pembentukan Sebatian 54
5.2 Ionic Bond 55
Smart Notes 21 Ikatan Ion 56
22 5.3 Covalent Bond 56
3.1 Relative Atomic Mass and Relative 23 Ikatan Kovalen 56
24 5.4 Hydrogen Bond
Molecular Mass 26 Ikatan Hidrogen 57
Jisim Atom Relatif dan Jisim Molekul Relatif 5.5 Dative Bond
Ikatan Datif
3.2 Mole Concept 5.6 Metallic Bond
Konsep Mol Ikatan logam
5.7 Properties of Ionic and Covalent
3.3 Chemical Formulae Compound
Formula Kimia Sifat Sebatian Ion dan Sebatian Kovalen

3.4 Chemical Equations
Persamaan Kimia

ii

SPM Practice 5 58 7TER Rate of Reaction 92
HOTS Challenge 68 Kadar Tindak Balas
QQ 68
PAK-21 Corner 69
CHAP Smart Notes 92
CHAP CHAP
6TER Acids, Bases and Salts 7.1 Determination of Rate of Reaction 94
Asid, Bes dan Garam Penentuan Kadar Tindak Balas
70
7.2 Factors Affecting the Rate of

Reaction 96
Faktor-faktor yang Mempengaruhi Kadar
Smart Notes 70
Tindak Balas
6.1 The Role of Water in Showing Acidic and
7.3 Application of Factors that Affect Rate of
Alkaline Properties 72
Peranan Air dalam Menunjukkan Keasidan Reaction in Daily Life 97
Aplikasi Faktor yang Mempengaruhi Kadar
dan Kealkalian
Tindak Balas dalam Kehidupan
6.2 pH Value 72
Nilai pH 7.4 Collision Theory 97
Teori Perlanggaran
6.3 Strength of Acids and Alkalis 73
Kekuatan Asid dan Alkali SPM Practice 7 98

6.4 Chemical Properties of Acids and HOTS Challenge 108

Alkalis 73 QQ 108

Sifat-sifat Kimia Asid dan Alkali PAK-21 Corner 109

6.5 Concentration of Aqueous Solution 74 TER Manufactured Substances in
Kepekatan Larutan Akueus
8 Industry 110
6.6 Standard Solution 75 Bahan Buatan dalam Industri
Larutan Piawai

6.7 Neutralisation 75 Smart Notes 110
Peneutralan

6.8 Salts, Crystals and their Uses in 8.1 Alloys and its Importance 112
Aloi dan Kepentingannya
Daily Life 75
Garam, Hablur dan Kegunaan dalam Kehidupan 8.2 Composition of Glass and its Uses 113
Komposisi Kaca dan Kegunaannya
6.9 Preparation of Salts 76
Penyediaan Garam 8.3 Composition of Ceramics and its Uses 114
Komposisi Seramik dan Kegunaanya
6.10 Effect of Heat on Salts 77
Tindakan Haba ke atas Garam 8.4 Composite Materials and their

6.11 Qualitative Analysis 77 Importance 114
Bahan Komposit dan Kepentingannya
Analisis Kualitatif

SPM Practice 6 79 SPM Practice 8 115

HOTS Challenge 90 HOTS Challenge 123

QQ 90 QQ 123

PAK-21 Corner 91 PAK-21 Corner 124

SPM Year-End Assessment 125
Answers A1 – A26

iii

CHAPTER  Chemistry  Form 4  Chapter 2 Matter and Atomic Structure

2 Matter and Atomic Structure
Jirim dan Struktur Atom

SMART Notes

• Matter is anything that occupies space and has mass.

Jirim ialah sebarang bahan yang memenuhi ruang dan memiliki jisim.

• Forms of matter:

Bentuk – bentuk jirim:

Properties Solid Liquid Gas

Ciri – ciri Pepejal Cecair Gas

Arrangement of

particles

Susunan zarah

• Orderly arranged • Closely packed • Far apart

and very closely Disusun secara padat Berjauhan antara satu

packed sama lain

Disusun secara padat
dan teratur

Kinetic energy Low Medium Strong

Tenaga kinetik Rendah Sederhana Kuat

Force of attraction Very strong Strong Very weak

Daya tarikan Sangat kuat Kuat Sangat lemah

Movement Vibrate Move randomly in all Move randomly and

Pergerakan Bergetar directions freely in all directions

Bergerak secara rawak Bergerak secara rawak
dalam semua arah dan bebas dalam semua
arah

• Matter is made up of tiny and discrete particles (atoms, molecules or ions).

Jirim terbentuk daripada zarah yang kecil dan diskret (atom, molekul atau ion).

• The arrangement and movement of particles in solids, liquids and gases are described in the
Kinetic Theory of Matter.

Susunan dan pergerakan zarah dalam pepejal, cecair dan gas dihuraikan dengan Teori Zarah Jirim.

• Diffusion rate for solid < liquid < gas.

Kadar resapan pepejal < cecair < gas.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 10

Chemistry  Form 4  Chapter 2 Matter and Atomic Structure 

Heating curve of naphthalene Cooling curve of naphthalene

Lengkung pemanasan naftalena Lengkung penyejukan naftalena

Temperature (°C) Temperature (°C)
Suhu (°C) Suhu (°C)

F Gas P
Gas Q
Boiling point DE Boiling point R Liquid
Takat didih Takat didih Cecair

Melting point BC Gas Melting point S T Solid
Takat beku Liquid Liquid + Gas Takat beku Pepejal
gas Gas +
Solid Solid + Cecair Cecair + liquid Liquid + U
Pepejal liquid gas Gas + solid
Pepejal + cecair Cecair +
cecair pepejal
Time (min) Time (min)
Masa (min) Masa (min)

• The properties of subatomic particles

Sifat-sifat zarah subatom

Proton / Proton Electron Electron / Elektron
• Symbol: p / Symbol: p • Symbol: e / Symbol: e
• Relative electric Elektron • Relative electric

charge: +1 Nucleus charge: -1

Cas elektrik relatif: +1 Nukleus Cas elektrik relatif: -1

• Relative mass: 1 • Relative mass: 1/1840

Jisim relatif: 1 Jisim relatif: 1/1840

Neutron / Neutron
• Symbol: n / Symbol: n
• Relative electric

charge: 0

Cas elektrik relatif: 0

• Relative mass: 1

Jisim relatif: 1

• Standard presentation of an atom.

Perwakilan piawai bagi atom.

Proton Atomic Number of neutron / Bilangan neutron, N = Z – A
number symbol
Nombor Simbol
proton atom

• Isotope is atom of the same element with same proton number and different nucleon number.

Isotop ialah atom dari unsur yang sama mempunyai nombor proton yang sama tetapi nombor nukleon yang

berbeza.

• Mass spectrometer is an instrument used to determine:

Spektrometer jisim adalah alat yang digunakan untuk menentukan:

(a) the relative atomic mass of isotopes (c) the relative atomic mass of elements

jisim atom relatif isotop jisim atom relatif unsur

(b) the relative abundance of the isotopes

kelimpahan relatif isotop

• Formula for calculating relative atomic mass to the natural abundance of elements containing

isotopes:

Formula penghitungan jisim atom relatif daripada kelimpahan semula jadi bagi unsur yang mengandungi isotop:

∑(% of isotope × mass of isotope)

∑(% isotop × jisim isotop)

100

11 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Chemistry  Form 4  Chapter 2 Matter and Atomic Structure

Basic Concept of Matter

2.1 Konsep Asas Jirim

Fill in the blanks with correct answers. and occupies .

Isikan tempat kosong dengan jawapan yang betul. TP 1 dan memenuhi .

1. Matter is any substance that has

Jirim ialah sebarang bahan yang mempunyai

2. Each matter exists in three physical states, which are , and
at different temperatures.
, dan
Sesuatu jirim boleh wujud dalam tiga keadaan fizikal, iaitu

pada suhu-suhu yang berlainan.

3. The Kinetic Theory of Matter states that all matter consists of fine and particles

that continuously moving, and therefore has it possesses energy.

Teori Kinetik Jirim menyatakan bahawa semua jirim terdiri daripada zarah-zarah yang halus dan

yang sentiasa bergerak, dan oleh itu mempunyai tenaga .

4. The temperature of matter affects the freedom, velocity of and the amount of

energy of the particles. zarah-zarah.

Suhu jirim mempengaruhi kebebasan, halaju dan jumlah tenaga

The Development of Atomic Model

2.2 Perkembangan Model Atom

Fill in the blanks with correct answers.

Isikan tempat kosong dengan jawapan yang betul. TP 1

1. According to the Atomic Theory discovered in 1807, considers atoms to be the

simplest particles in the form of solid which is tiny and that form

all matter.

Berdasarkan Teori Atom yang dikemukan pada tahun 1807, menganggap atom sebagai zarah

paling ringkas yang berbentuk pepejal halus dan yang membina semua jirim.

2. Diagram 1 below shows the Model which describes an atom as a sphere consisting

of a charge that is scattered between electrons.

Rajah 1 berikut merupakan Model atom yang menghuraikan suatu atom sebagai sfera yang

terdiri daripada cas yang terselit antara elektron-elektron.

Electrons are scattered in positive spheres
Elektron-elektron bertaburan dalam sfera positif



Diagram 1 / Rajah 1

3. In 1911, Lord Ernest Rutherford succeeded in finding a , which is positively

charged particle, with a relative mass of 1 unit on the hydrogen scale. He also found that each

atom contained a small area at its center called , and that all the mass of atoms

were concentrated in the nucleus.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 12

Chemistry  Form 4  Chapter 2 Matter and Atomic Structure 

Pada tahun 1911, Lord Ernest Rutherford berjaya menemui ,suatu zarah yang bercas positif dan

berjisim relatif 1 unit pada skala hidrogen. Beliau juga mendapati bahawa setiap atom mengandungi satu Kawasan

kecil di pusatnya yang bernama , serta hampir semua jisim atom tertumpu dalam nukleus.

4. Diagram 2 shows a model of Bohr’s atom suggesting that electrons orbit around the nucleus

according to at allowed distances from the nucleus of an atom.

Each beam represents an of electron that can only contain a certain number of

electrons.

Rajah 2 menunjukkan model atom Bohr yang mencadangkan bahawa elektron bergerak mengelilingi nukleus

mengikut pada jarak-jarak yang dibenarkan dari nukleus sesuatu atom.

Setiap petala mewakili elektron yang hanya boleh memuatkan sebilangan elektron tertentu
sahaja.

Electron Proton
Elektron Proton
Neutron
Neutron



Diagram 2 / Rajah 2

5. In 1932, James Chadwick discovered that the was neutral because it was not

distorted by electric fields or magnetic fields. This particle also has a relative mass similar to a

proton that is .

Pada tahun 1932, James Chadwick menemui yang bersifat neutral disebabkan oleh zarah ini

tidak dipesongkan oleh medan elektrik atau medan magnet. Zarah ini turut mempunyai jisim relatif yang sama

dengan proton iaitu .

Atomic Structure

2.3 Struktur Atom

+O Neutron / Neutron
O O+ (n°)

+O Proton / Proton
(p+)
Lithium (Li)
Litium (Li) Electron / Elektron
(e–)
Diagram 3 / Rajah 3
Nucleus / Nukleus



13 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Chemistry  Form 4  Chapter 2 Matter and Atomic Structure

1. Based on Diagram 3, fill in the blank in the Table 1.

Berdasarkan Rajah 3, isikan tempat kosong dalam Jadual 1. TP 2

Subatomic Proton Neutron Electron

Zarah subatom Proton Neutron Elektron

Amount 3 3

Bilangan At the

Position In the nucleus In the Pada

Kedudukan Dalam nukleus Dalam 1
1840
Relative charge 0

Cas relatif

Relative mass 1

Jisim relatif

Symbol pn

Simbol



2. Fill in the blanks with correct answers.

Isikan jawapan dengan jawapan yang betul. TP 2

(a) of an element is the number of proton in its atom.

unsur adalah bilangan proton yang berada di dalam atomnya.

(b) Nucleon number of an element is the of protons and in its
atom.
proton dan yang berada di dalam atom.
Nombor nukleon unsur adalah

(c) In a neutral atom, the number of protons is to the number of electrons.

Dalam atom neutral, bilangan proton adalah dengan bilangan elektron.

3. Given the standard presentation of oxygen atom:

Diberikan perwakilan piawai bagi atom oksigen: TP 3

16

O 8

(a) Nucleon number of oxygen atom = .

Nombor nukleon untuk atom oksigen = .

(b) Proton number of oxigen atom = .

Nombor proton untuk atom oksigen = .

(c) Oxygen atom has electrons.

Atom karbon mempunyai elektron.

(d) Oxide ion has electrons.

Ion oksida mempunyai elektron.

(e) Oxide ion has electrons than protons.

Ion oksida mempunyai bilangan elektron yang daripada proton.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 14

Chemistry  Form 4  Chapter 2 Matter and Atomic Structure 

Isotopes and Its Uses

2.4 Isotop dan Penggunaannya

1. Fill in the blanks with correct answers.

Isikan tempat kosong dengan jawapan yang betul. TP 2

(a) is an atom of the same element with the proton number but
different .

ialah atom untuk unsur yang sama yang mempunyai nombor proton yang

tetapi yang berbeza.

(b) Natural abundance of isotopes is the of isotopes present in a natural sample of
an element.
isotop yang wujud dalam suatu sampel semula jadi
Kelimpahan semula jadi isotop ialah
unsur.

2. Neon is made up of three isotopes, Ne-20, Ne-21 and Ne-22 in the ratio of 9.1 : 0.02 : 0.88.

Neon terbentuk daripada tiga isotop, Ne-20, Ne-21 and Ne-22 dalam nisbah 9.1 : 0.02 : 0.88.

(a) State the natural abundance of all isotopes. TP 3

Nyatakan kelimpahan semulajadi semua isotop.

(b) Calculate the relative atomic mass of neon.

Hitungkan jisim atom relatif neon.

3. The mass spectrum (not to scale) of an element E is shown below.

Spektrum jisim (tidak ikut skala) bagi unsur E ditunjukkan di bawah.

65.8

25.0

6.3 1.6
111 112
108 109
Calculate the relative atomic mass of E.

Hitungkan jisim atom relatif E.

15 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Chemistry  Form 4  Chapter 2 Matter and Atomic Structure

4. Complete the Table 2 with the type of isotopes and its usage.

Lengkapkan Jadual 2 dengan jenis isotop dengan kegunaannya. TP 3

Isotope Usage

Isotop Kegunaan

(a) Carbon-14 •

Karbon-14 • Produce gamma rays that can kill cancer cells.

(b) Meghasilkan sinaran gama yang boleh membunuh sel kanser.

(c) Sodium-24 •

Natrium-24 • Used to control the thickness of paper, plastics or metal sheets in
factories.
(d)
Digunakan untuk mengawal ketebalan kertas, plastik atau kepingan logam
dalam kilang.

SPM Practice 2

Paper 1

Objective Questions / Soalan objektif

2.1 Basic Concept of Matter of attraction between C H2O molecules
particles in solid lead. become heavier.
Konsep Asas Jirim
Daya tarikan antara Molekul H2O menjadi lebih
1. Which of the statement zarah-zarah dalam berat.
below is not true about leburan plumbum kurang
kuat berbanding dengan D Energy content
molten lead? daya tarikan antara zarah-
zarah dalam pepejal of H2O molecules
Antara pernyataan-pernyataan plumbum. increases.
tentang leburan plumbum,
yang manakah tidak benar? 2. Water is made up of H2O Kandungan tenaga
molecules. Which of molekul H2O bertambah.
A Molten lead consists the following reactions
occurs when water is 3. Table 1 shows the boiling
of lead atoms only. evaporated?
and melting point of
Leburan plumbum terdiri Air terdiri daripada molekul
daripada atom-atom H2O. Antara yang berikut, substances W, X, Y and Z.
plumbum sahaja. yang manakah berlaku
apabila air mengewap Jadual 1 menunjukkan takat
B Lead atoms arranged menjadi stim? didih dan takat lebur bagi
bahan-bahan W, X, Y dan Z.
in orderly manners. A Arrangement of H2O
molecules become Table 1 / Jadual 1
Zarah-zarah plumbum more systematic.
tersusun rapat dan teratur. Boiling Melting
Susunan molekul H2O
C The size of lead menjadi lebih teratur. Substance point point
(°C) (°C)
particles in molten B Distance between H2O Bahan
molecules decreases. Takat didih Takat lebur
state is the same as in
Jarak di antara molekul- (°C) (°C)
solid state. molekul H2O berkurang.
W 260 197
Saiz zarah dalam leburan
plumbum sama dengan X 155 143
saiz dalam pepejal
plumbum. Y 110 60

D Force of attraction Z 14 7

between particles in

molten lead is weaker

compared to the force

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 16

Chemistry  Form 4  Chapter 2 Matter and Atomic Structure 

Which substance is a A W 2.3 Atomic Structure
B X
liquid at 100°C? C Y Struktur Atom
D Z
Bahan manakah adalah cecair 7. The electron arrangement
pada suhu 100°C?
of atom X is 2.8.7 and
4. Diagram 1 shows the arrangement of particles in three states
it has 15 neutrons in
SPM of matter at room temperature.
its nucleus. What is the
2016 Rajah 1 menunjukkan susunan zarah dalam tiga keadaan jirim pada
suhu bilik. nucleon number of atom

XYZ X?
Diagram 1 / Rajah 1
Susunan elektron untuk
atom X ialah 2.8.7 dan ia
mempunyai 15 neutron di
dalam nukleusnya. Apakah
nombor nukleon bagi atom X?

A 31 C 33
B 32 D 34

What are substances X, Y and Z at room temperature? 8. Diagram 2 shows the

Apakah bahan X, Y dan Z pada suhu bilik? SPM standard representation
2018 of nitrogen atom.
X Y Z
A Chlorine Rajah 2 menunjukkan
Naphthalene Oxygen perwakilan piawai bagi atom
Klorin nitrogen.
Naftalena Oksigen
B Naphthalene N14
Oxygen Chlorine
Naftalena 7
Oksigen Klorin
C Oxygen Diagram 2 / Rajah 2
Chlorine Naphthalene
Oksigen What is the number of
Klorin Naftalena
D Chlorine
Oxygen Naphthalene
Klorin
Oksigen Naftalena

2.2 TAthoemDiecvMeloodpeml ent of halus yang dikenali sebgai valence electrons of the
atom.
Perkembangan Model Atom atom?
B Atoms cannot be
5. Who discovered Apakah bilangan elektron
neutrons? divided into simpler
valens bagi atom tersebut?
Siapakah yang menjumpai particles.
neutron? A 5 C 9
Atom tidak boleh
A Neils Bohr dibahagikan kepada B 8 D 10
B J.J. Thomson zarah-zarah yang lebih
C James Chadwick ringkas. 9. Diagram 3 shows the
D Ernest Rutherford heating curve of solid
C Atoms can be created acetamide.
6. Which of the following
is not a statement of or destroyed. Rajah 3 menunjukkan
Dalton’s Atomic Theory? lengkung pemanasan bagi
Atom boleh dicipta atau pepejal asetamida.
Antara yang berikut, yang dimusnahkan.
manakah bukan pernyataan Temperature (°C)
Teori Atom Dalton? D Atoms of the same Suhu (°C)

A All matter consists of element are the P R
tiny particles known O Q
as atoms. same but atoms for
012345678
Semua jirim terdiri different elements are Time (min)
daripada zarah-zarah Masa (min)
different.
Diagram 3 / Rajah 3
Atom-atom sesuatu
unsur yang sama adalah
sama tetapi atom-
atom bagi unsur-unsur
yang berlainan adalah
berlainan.

17 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Chemistry  Form 4  Chapter 2 Matter and Atomic Structure

Which statement can be 2.4 Isotope and Its Uses D same number of
electrons but different
deduced from Diagram 3? Isotop dan Penggunaannya number of neutrons.

Pernyataan manakah yang 10. Which statement is true bilangan elektron yang
boleh dideduksikan daripada sama tetapi bilangan
Rajah 3? about isotopes of an neutron yang berlainan.

A No heat is absorbed at element? An isotope is an
1 1. Elements P and Q are
stage OP. atom of a given element SPM two isotopes. Which of
2016 the following are the
Tiada haba diserap pada with
peringkat OP. differences of elements P
Pernyataan yang manakah and Q?
B Acetamide undergoes benar tentang isotop-isotop
sesuatu unsur? Isotop ialah Unsur P dan Q adalah dua
physical changes at atom sesuatu unsur yang isotop. Antara yang berikut,
mempunyai yang manakah adalah
stage PQ. perbezaan bagi unsur P dan
A same number of Q?
Asetamida mengalami
perubahan fizikal pada protons but different I Number of protons
peringkat PQ.
number of electrons. Bilangan proton
C Acetamide needs
bilangan proton yang II Number or neutrons
8 minutes to melt sama tetapi bilangan
elektron yang berlainan. Bilangan neutron
completely.
B same number of III Physical properties
Asetamida memerlukan
8 minit untuk melebur neutrons but different Sifat fizik
selengkapnya.
number of protons. IV Chemical properties
D The attractive forces
bilangan neutron yang Sifat kimia
between particles of sama tetapi bilangan
proton yang berlainan. A I and III / I dan III
acetamide become B I and IV / I dan IV
C same number of C II and III / II dan III
stronger after Q. D II and IV / II dan IV
protons but different
Daya tarikan antara Subtopic 2.4
zarah-zarah asetamida number of neutrons.
menjadi semakin kuat
selepas Q. bilangan proton yang
sama tetapi bilangan
neutron yang berlainan.

Paper 2

Subjective Questions / Soalan Subjektif
Section A / Bahagian A

1. Diagram 1 below shows the mass spectrum of magnesium.

Rajah 1 di bawah menunjukkan jisim spektrum untuk magnesium.

(a) How many naturally occurring isotopes 79%

does the element contains?

Berapakah isotop semulajadi yang terdapat dalam
unsur ini?

[1 mark / 1 markah] 10% 11%

(b) Define natural abundance.

Takrifkan kelimpahan semula jadi.

24 25 26 m/e
Diagram 1 / Rajah 1
[1 mark / 1 markah]

(c) State the natural abundance for isotopes of magnesium.

Nyatakan kelimpahan semula jadi untuk isotop magnesium.

[2 marks / 2 markah]

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 18

Chemistry  Form 4  Chapter 2 Matter and Atomic Structure 

(d) Write the proton number of magnesium.

Tuliskan nombor proton magnesium.

[1 mark / 1 markah]

(e) Write the symbols for the isotopes of magnesium.

Tuliskan symbol untuk semua isotop magnesium.

[2 marks / 2 markah]

(f) Calculate the relative atomic mass of magnesium.

Hitungkan jisim atom relatif magnesium.

[2 marks / 2 markah]

(g) How many times is one atom of magnesium heavier than one atom of carbon-12?

Berapa kali satu atom magnesium lebih berat daripada satu atom karbon-12?

[1 mark / 1 markah]

HOTS Challenge

Jayden complained to his mother, Madam Aida, that he found cockroaches
in his wardrobe. Madam Aida placed some naphthalene balls in his wardrobe
as shown in the diagram above. After a week, Madam Aida found out that
the size of the naphthalene balls reduced without wetting the towels or
clothes. Explain this situation.

Jayden mengadu dengan ibunya, Puan Aida, bahawa dia terjumpa lipas dalam almari
bajunya. Puan Aida meletakkan beberapa biji bebola naftalena di dalam almarinya seperti
yang ditunjukkan dalam rajah di atas. Selepas seminggu, Puan Aida mendapati bahawa
saiz bebola naftalena semakin mengecil tanpa membasahi kain atau tuala. Jelaskan
situasi ini. HOTS Analysing

19 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Chemistry  Form 4  Chapter 2 Matter and Atomic Structure

PAK–21 CORNER

Trade-A-Problem

Learning Area 2.0 Matter and Atomic Structure
Bidang Jirim dan Struktur Atom
pembelajaran

Content 2.4 Isotopes and its Uses
Standard Isotop dan Penggunaannya
Standard
Kandungan

Learning Pupils are able to:
Standard Murid boleh:
Standard
Pembelajaran • Justify the uses of isotopes in various fields.
Mewajarkan penggunaan isotop dalam pelbagai bidang

Objective • Pupils can justify the advantages and disadvantages of various isotopes in various
Objektif fields.

Murid dapat mewajarkan kebaikan dan keburukan contoh-contoh isotop dalam pelbagai bidang.

PAK21 Trade – A – Problem
Method • The team develops a question and sends it to the other team to find a solution.
Kaedah PAK21 Pasukan membina satu soalan dan dihantar kepada pasukan lain untuk mencari penyelesaian.

Activity Teacher’s procedure
Aktiviti Prosedur guru

1. Teacher divides students into group of four.
Guru membahagikan murid kepada empat orang sekumpulan.

2. Each group will be given one filed of study (Flipped Classroom).
Setiap kumpulan diberikan satu bidang penyelidikan (Flipped Classrom)

3. Students will need to find out at least 3 applications of isotope in their given field:
medicine, agriculture, nuclear, archeology, industry and engineering.

Murid-murid perlu mencari sekurang-kurangnya 3 aplikasi isotop dalam bidang mereka:
perubatan, pertanian, nuklear, arkeologi, industri dan kejuruteraan.

4. Teacher will evaluate each group’s performance and give summary at the end of PdPc.
Guru menilai persembahan setiap kumpulan dan memberi rumusan pada sesi akhir PdPc.

Student’s procedure
Prosedur pelajar

1. Students search online for task assigned.
Pelajar mencari dalam talian untuk tugasan yang diberikan.

2. Each group will create a problem / task (can be situation / photo) and trade to their
neighboring group.

Setiap kumpulan akan mewujudkan masalah / tugasan (boleh menjadi keadaan / foto) dan
berdagang dengan kumpulan jiran mereka.

3. Each group will discuss and search online for answer.
Setiap kumpulan akan berbincang dan mencari dalam talian untuk jawapan.

4. After times up, students carry out forum to verify their finding.
Selepas masa diberi tamat, pelajar menjalankan forum untuk mengesahkan penemuan mereka.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 20

Answers

CHAPTER Usage, Management and – Bigger total surface
Handling of Apparatus and area exposed allows
1 Introduction to Chemistry Materials more sugar (solute)
Pengenalan kepada Kimia Penggunaan, Pengurusan dan to contact with water
Pengendalian Radas serta Bahan (solvent) resulting
Development in Chemistry Field 1.3 Kimia higher solubility.
and Its Importance in Daily life
Perkembangan Bidang Kimia dan 1. teacher / guru Jumlah permukaan
1.1 Kepentingan dalam Kehidupan 2. entering / memasuki terdedah yang besar
3. spreading, sand / merebak, pasir membolehkan lebih
1. composition / komposisi, matter / 4. spill / tumpahan gula (zat terlarut) untuk
jirim 5. Dispose / Lupuskan bersentuhan dengan air
(pelarut) menghasilkan
2. Organic chemistry / kimia organik; SPM Practice 1
Inorganic chemistry / kimia tak keterlarutan yang tinggi
organik; Physical chemistry / Objective Questions / Soalan objektif (ii) When the size of brown
kimia fizik; Biochemistry / biokimia; 1. C 2. C 3. C 4. B 5. A
Neurochemistry / neurokimia 6. C 7. C 8. D 9. C 10. B sugar is smaller, solubility
in water is higher.
[any four relevant answer / Structured Questions / Soalan struktur Apabila saiz gula perang
sebarang empat jawapan yang kecil, keterlarutan dalam air
berkaitan] Section A / Bahagian A
1. (a) Will temperature of water adalah lebih tinggi
3.
affect the solubility of brown Section B / Bahagian B
Chemical Function sugar? 2. (a) (i) Chemistry is the study of
Bahan kimia Fungsi Adakah suhu air mempengaruhi
keterlarutan gula perang? composition, structure,
(a) Detergent grease / gris; oil stain (b) Manipulated variable : properties and interaction
Detergen Temperature of water of matters / Kimia
/ kesan minyak; dirt / Responding variable : merupakan kajian berkenaan
kotoran Solubility of sugar dengan komposisi, struktur,
Constant variable : Volume of sifat-sifat dan interaksi antara
(b) Paracetamol pain / kesakitan water / size of brown sugar /
Paraxtamol mass of brown sugar jirim
Pemboleh ubah dimanipulasikan: (ii) Biotechnologist / Ahli
(c) Salt preservative / suhu air
Garam pengawet makanan Pemboleh ubah bergerak balas: bioteknologi; Chemical
keterlarutan gula engineer / jurutera kimia;
4. Analytical chemist / Ahli kimia Pemboleh ubah dimalarkan: Isi Chemistry teacher /
analitis; Chemical engineer / padu air, saiz, gula perang / jisim guru kimia; Forensic
jurutera kimia; Chemistry teacher / gula perang. scientist / ahli sains
guru kimia; Forensic scientist / ahli (c) When the temperature of forensik; Pharmacologist /
sains forensik; Pharmacologist / water increases, the solubility farmakologi; Any relevant
farmakologi [ Any relevant career / of brown sugar increases. career / Mana-mana kerjaya
Kerjaya lain yang berkaitan] Apabila suhu air bertambah,
keterlarutan gula perang juga yang bersesuaian
Scientific Investigation in bertambah. (b) (i) Scientific method is a
Chemistry (d) Solubility of brown sugar cube
1.2 Penyiasatan Saintifik dalam Kimia is lower when the temperature systematic method used
of water decreases. to solve problems using
1. systematic method / kaedah Keterlarutan gula perang menurun the nowledge of science.
sistematik apbila suhu air menurun. Kaedah saintifik ialah kaedah
(e) Stir the mixture / use brown sistematik yang digunakan
2. (a) Making an inference / Membuat sugar powder untuk menyelesaikan masalah
inferens Mengacau campuran / guna serbuk dengan menggunakan ilmu
gula perang
(b) Making hypothesis / Membuat (f) (i) – Smaller size of sugar pengetahuan sains.
hipotesis (ii) – Making observation /
have bigger total
(c) Identifying variables / Mengenal surface exposed Membuat pemerhatian
pasti pemboleh ubah Saiz gula yang kecil – Making an inference /
mempunyai jumlah
(d) Controlling variables / permukaan terdedah yang Membuat inferens
Mengawal pemboleh ubah besar – Identifying problem /

(e) Collecting data / Mengumpulkan Mengenal pasti masalah
data – Making hypothesis /

(f) Interpreting data / Mentafsirkan Membuat hipotesis
data – Identifying variables /

(g) Making a conclusion / Membuat Mengenal pasti pemboleh
kesimpulan
ubah
(h) Making a report / Menulis – Controlling variables /
laporan
Mengawal pemboleh ubah

A1 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Science  Form 4  Answers

– Planning an experiment Respiratory Inflammation of the throat Atomic structure
/ Merancang eksperimen 2.3 Struktur atom
tract / respiratory failure (over
– Collecting data /
Mengumpulkan data Saluran exposure) 1.

– Interpreting data / pernafasan Keradangan kerongkong Subatomic Proton Neutron Electron
Mentafsirkan data Zarah Proton Neutron Elektron
/ kegagalan pernafasan
– Making a conclusion / subatom
Membuat kesimpulan (pendedahan berlebihan)

(iii) – Be honest and [Any three correct pairs / Amount 4
accurate in recording Mana-mana pasangan yang Bilangan
and validating data
betul]
Jujur dan tepat
dalam merekod dan (ii) Mercury vapour inhalation Position Nucleus shells
mengesahkan data / mercury-contaminated Kedudukan Nukleus petala

– Flexible and open- foods / injections / skin Relative
minded
absorption. [any three charge +1 –1
Luwes dan berfikiran Cas relatif
terbuka answers]

– Systematic, confident Wap merkuri yang dihidu / Relative 1
and ethical makanan tercemar merkuri /
mass
Sistematik, yakin dan suntikan / penyerapan kulit. Jisim relatif
beretika
[mana-mana tiga jawapan]
(Any three / mana-mana
tiga) (f) Headache / Tremor / Symbol e
Numbness, especially around Simbol

the hands, feet or mouth / 2. (a) Proton number / Nombor proton
(b) total number; electrons / jumlah
Vision impairment / Speech
bilangan; elektron
and hearing disorders / Muscle
(c) equal / sama dengan
weakness / Walking difficulty / 3. (a) 16
(b) 8
Section C / Bahagian C Memory loss (c) 8
3. (a) Mercury is a type of neurotoxin (d) 10
[any four answers] (e) more / lebih
that can damage the nervous Sakit kepala / Tremor / Kekebasan,
terutama di sekitar tangan dan
system.
Merkuri adalah sejenis neurotoksin kaki, serta mulut / Gangguan

yang berupaya merosakkan sistem penglihatan / Gangguan pertuturan
saraf.
dan pendengaran / Kelemahan Isotope and its usage
(b) A type of metal poisoning 2.4 Isotop dan penggunaanya
when expose to excessive otot / kesukaran berjalan / Hilang

amount of mercury. ingatan.
Sejenis keracunan logam apabila
[mana – mana empat jawapan] 1. (a) Isotope; same; nucleon
terdedah kepada kuantiti merkuri
yang berlebihan. TER number

(c) Liquid, –39°C CHAP2 Matter and Atomic Structure Isotop; sama; nombor nukleon
Cecair, –39°C Jirim dan Struktur Atom (b) percentage / peratusan
(d) (i) Sulphur /sulfur 2. (a) Ne-20 : 91%
Ne-21 : 0.2%
(ii) Suction heat from vacuum Ne-22 : 8.8%
cleaner can cause Basic Concept of Matter (b) [(20 × 91) + (21 × 0.2)
mercury gas to vaporise 2.1 Konsep Asas Jirim
and spread throughout + (22 × 8)]
the house. 1. mass / jisim, space / ruang
2. solid / pepejal, liquid / cecair, gas / 100
Haba penyedut dari pembersih = 20.002
vakum boleh menyebabkan gas 3. [(108 × 6.3) + (109 × 25.0) + (111
gas merkuri menguap dan 3. discrete / diskret; kinetic / kinetik × 658) + (112 × 1.6)]
tersebar di seluruh rumah. 4. movement / pergerakan; kinetic /
= 110.3 98.7
(e) (i) kinetik
4. (a) Carbon dating / determination
The Development of Atomic the age of artifacts
Model
2.2 Perkembangan Model Atom karbon dating / penentuan umur
Symptom of mercury artifak
Organ poisoning 1. John Dalton / John Dalton; spherical
Organ / sfera; discrete / diskret (b) Cobalt-60
Gejala keracunan mercuri Kobalt-60
2. J.J.Thomson; positive / positif
Heart chest pain / 3. proton/ proton; nucleus / nukleus (c) Detect leakage of underground
Jantung 4. electron-filled shell / petala yang diisi piping.
cardiomyopathy
kesakitan dada / elektron; energy level / aras tenaga Mengesan kebocoran paip di
kardiomiopati 5. neutron / neutron; 1 unit / 1 unit bawah tanah.

Kidney Kidney failure (d) Beta radiation
Ginjal Kegagalan ginjal Sinaran beta

Skin Rash and inflammation
Kulit Ruam dan keradangan

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. A2

Science  Form 4  Answers 

SPM Practice 2 CHAPTER The Mole Concept, Chemical Formulae (c) (i) 3.0 × 1024 aluminium oxide
and Equations compounds / sebatian
Paper 1 3 Konsep Mol, Formula dan Persamaan Kimia
aluminium oksida
1. B 2. D 3. C 4. D 5. C Relative Atomic Mass and (ii) 1.8 × 1024 aluminium ions /
6. C 7. B 8. A 9. B 10. C Relative Molecular Mass
11. C Jisim Atom Relatif dan Jisim Molekul ion aluminium
3.1 Relatif (iii) 4.5 × 1023 oxide ions / ion
Paper 2
oksida

1. (a) 3 2.
(b) natural abundance is the
1. (a) atom, carbon-12 Molar
percentage of isotopes present Atom, karbon 12
Substances mass Number Mass
in a natural sample of an (b) molecule, carbon-12 Bahan Jisim of moles Jisim
Molekul, karbon-12 molar Bilangan
element. 2. (g)
(g mol
Kelimpahan semulajadi ialah
peratusan isotop yang wujud dalam mol–1)
Relative
suatu sampel semula jadi unsur. Molecular (a) Helium /
24 Helium,
(c) 12 Mg – 79% Molecule Formula Mass He 4 3 12
Molekul Formula Jisim
25 Molekul
Relatif (b) Oxygen / 32 0.25 8
12 Mg – 10% Oksigen,
Water H2O Example: O2
26 Air 2(1) + 16

12 Mg – 10% = 18

(d) 12 (c) Butane / 58 0.5 34.8
(e) 24 Butana,
Carbon dioxide CO2 12 + 2(16) C4H10
12 Mg Karbon dioksida = 44

25 Mg (d) Sodium
12
Ammonia NH3 14 + 3(1) hydroxide
26 Ammonia = 17
12 Mg / Natrium 40 2.5 100

Sulphur trioxide SO3 32 + 3(16) hidroksida,
Sulphur trioksida = 80
[(24 × 79) + (25 × 10) NaOH

(f) + (26 × 11)] Tetrachloromethane CCl4 12 + 4(35.5) (e) Magnesium
100 chloride /
Tetraklorometana = 154 Magnesium 95 0.4 38
klorida, 132 15 1980
= 24.32 3. MgCl2
24.32
Substance Formula Relative (f) Ammonium
(g) 12 Sebatian Formula Formula Mass sulphate /
Jisim Formula Ammonium
= 2.02 sulfat,
Relatif (NH4)2SO4

HOTS Challenge Copper(II) 64 + 32 + 3.
sulphate
Soalan KBAT CuSO4 4(16) Mole
- Naphthalene undergoes sublimation. = 160 Mol Volume
Naftalena mengalami sublimasi. Isi padu
- Naphthalene molecules receive Aluminium Al2O3 2(27) + 3(16)
oxide = 102 (dm3)
heat energy from enclosed cabinet
increasing kinetic energy of Ammonium 2(14) + 8(1) (a) 3.5 78.4
naphthalene molecules.
Molekul naftalena menerima tenaga haba carbonate (NH4)2CO3 + 12 + 3(16) (b) 0.25 5.6
dari cabinet tertutup meningkatkan tenaga = 96
kinetik molekul naftelena.
- Naphthalene molecules move more Zinc Zn(OH)2 65 + 2(16) + (c) 0.4 9.6
frequently increasing space between hydroxide 2(1) = 99
molecules converting physical state (d) 12 288
of naphthalene from solid to gas.
Molekul naftalena bergerak dengan Chemical Formulae
lebih kerap meningkatkan jarak di antara Mole Concept 3.3 Formula Kimia
molekul-molekul menyebabkan penukaran 3.2 Konsep Mol
keadaan fizikal naftalena dari pepejal ke 1.
gas. 1. (a) (i) Empirical formula / formula

empirik

(b) (i) 1.5 x 1024 ammonia (ii) Molecular formula / formula
molecules / molekul ammonia
molekul
(ii) 9.0 × 1023 nitrogen atoms /
(b) simplest / teringkas
atom nitrogen (c) simplest ratio of atoms / nisbah
(iii) 4.5 × 1023 hydrogen atoms / teringkas.

atom hidrogen (d) charges / cas

A3 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Science  Form 4  Answers

2. 4. (c) Balanced chemical equation /
Persamaan kimia seimbang:
Simplest whole Empirical Compound Empirical Molecular AgNO3 (aq) + KCl (aq) → AgCl (s)
number ratio formula Sebatian + KNO3 (aq)
Nisbah mol Formula formula n formula Balanced ionic equation /
teringkas empirik Formula Formula persamaan ion seimbang:
Ag+ (aq) + Cl– (aq) → AgCl (s)
(a) C : H CH2 empirik molekul
= 6 : 12 (d) Balanced chemical equation /
=1:2 CH2O (a) Ethane CH3 2 (CH3)2 = Persamaan kimia seimbang:
Etana C2H6 Mg(s) + CuSO4(aq) → MgSO4(aq)
(b) C : H : O CO2 + Cu(s)
= 6 : 12 : 6 (b) Benzene CH2 6 C6H12
=1:2:1 C4H5N2O Benzena Balanced ionic equation /
persamaan ion seimbang:
(c) C : O C9H8O4 (c) Hexene CH2 6 (CH2)n = Mg (s) + Cu2+ (aq) → Mg2+ (aq) +
=1:2 Hexena CH2 C6H12 Cu (s)

(d) C : H : N : O (d) Pentene 5 (x)5 = C5H10 SPM Practice 3
= 8 : 10 : 4 : 2 Pentena
=4:5:2:1 Paper 1
5. If (CH2O)n represent molecular
(e) C : H : O formula compound X, 1. C 2. B 3. C 4. B 5. A
=9:8:4 6. D 7. C 8. B 9. A 10. B
=9:8:4 Jika (CH2O)n mewakili formula molekul 11. D 12. C 13. D 14. B 15. B
sebatian X,
3. Paper 2
Then / maka [12 + 2(1) + 16]n
= 180 Section A / Bahagian A
1. (a) 2H+ + CaCO3 → Ca2+ + H2O +
30n = 180
n = 6 CO2
(b) Carbon dioxide / karbon dioksida
Steps Elements P O Therefore, molecular formula of (c) – Calculation for ratio of mole
kaedah 4.6 1.6 compound X is (CH2O)6 = C6H12O6.
Mass (g) between hydrogen ion and
1. State the Jisim (g) Dengan itu, formula molekul sebatian X named gas
mass ialah (CH2O)6 = C6H12O6. Pengiraan nisbah mol di
of each antara ion hidrogen dan gas
element Chemical Equation dinamakan
3.4 Persamaan Kimia = H+ : CO2
Nyatakan = 2 : 1
jisim setiap 1. (a) Mg + Cl2 → MgCl2 = 0.2 : 0.1
unsur (b) 4Na + O2 → 2Na2O – Calculation of volume of gas
(c) 2H2O2 → 2H2O + O2 produced at room condition.
2. Calculate Number 4.6 1.6 (d) 3FeSO4 + 6NaOH → 3Fe(OH)2 Pengiraan isi padu gas yang
the number of mole 23 16 dihasilkan pada suhu bilik.
= 0.2 = 0.1 + 3Na2SO4 = 0.1 × 24 / 2.4 dm3 / 2400
of moles Bilangan (e) Cl2 + 2KBr → 2KCl + Br2 cm3
[mass / mol 2. (d) – Calculation for ratio of mole
between named gas and
relative (a) Balanced chemical equation / hydrogen ion
Persamaan kimia seimbang: Pengiraan nisbah mol di antara
atomic Zn (s) + H2SO2 (aq) → ZnSO4 gas yang dinamakan dan ion
(aq) + H2 (g) hidrogen
mass] = CO2 : H+
= 1 : 2
Hitungkan = 0.5 : 0.1
– Calculation of number of
bilagan mol hydrogen ions needed to
produce 0.5 mole of named
[jisim / jisim gas
Pengiraan bilangan ion
atom relatif] Balanced ionic equation / hidrogen yang diperlukan untuk
persamaan ion seimbang: menghasilkan 0.5 mol gas yang
3. Divide the Ratio of 0.2 0.1 Zn (s) + 2H+ (aq) → Zn2+ (aq) + dinamakan
number of mole 0.1 0.1 H2 (g) = 0.1 × 6 × 1023 / 6 × 1022
mole with Nisbah mol =2 =1
(b) Balanced chemical equation /
the smallest Persamaan kimia seimbang:
CaCO3 (s) + 2CH3COOH (aq) →
number Ca(CH3COO)2 (aq) + CO2(g) +
Bahagikan H2O(l)

bilangan
mol dengan
nombor yang
terkecil

4. Write the Simplest 2 1 Balanced ionic equation /
simplest persamaan ion seimbang:
ratio CaCO3 (s) + 2H+ (aq) → Ca2+ +
ratio Nisbah CO2 (g) + H2O (l)
Tuliskan teringkas

nisbah
teringkas

Therefore, empirical formula of
metal P oxide is P2O.

Maka, formula empirik untuk logam P
oksida ialah P2O.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. A4

Science  Form 4  Answers 

(e) – Calculation of number of – 2 moles of lead(II) = 0.16 × [65 + 32 +
mole for 15 g of calcium nitrate is decomposed 4(16)]
carbonate
to = 25.76 g
Pengiraan bilangan mol untuk (ii) – Calculation of volume
15 g kalsium karbonat 2 mol plumbum(II) nitrat
of carbon dioxide gas
= 15 / [40 + 12 + 3(16)] diuraikan kepada
= 0.15 mole
– Ratio of mole between – 2 moles of lead(II) at stp.
oxide, 4 moles of
sulphuric acid and calcium Pengiraan isi padu gas
carbonate nitrogen dioxide and 1
Nisbah mol di antara asid karbon dioksida pada stp.
sulfurik dan kalsium karbonat
= 2 : 1 mole of oxygen = 0.16 × 22.4
= 0.2 : 0.1 = 3.584 dm3
– Calculation of unreacted 2 mol plumbum(II) oksida, – Calculation of volume
mass for calcium carbonate 4 mol gas nitrogen
Pengiraan jisim kalsium of carbon dioxide at
carbonate yang belum bertindak dioksida dan 1 mol gas

balas oksigen room condition
= (0.15 – 0.1) × 100
(iii) – Brown gas is formed Pengiraan isi padu gas
= 5 g Gas berwarna perang karbon dioksida pada

dihasilkan keadaan suhu bilik

– Pungent smell is = 0.16 × 24
produced = 3.84 dm3

Bau sengit terhidu Section C / Bahagian C
(iv) Confirmatory test for 3. (a) – Empirical formula of glucose

nitrogen dioxide gas / is CH2O
Formula empirik glukosa ialah
Ujian pengesahan untuk gas
CH2O
Section B / Bahagian B nitrogen dioksida – Empirical formula is a
2. ( a) (i) 2Pb(NO3)2 →∆ 2PbO +
4NO2 + O2 – Insert a moist blue chemical formula that
(ii) Three qualitative aspects / litmus paper into test shows the simplest ratio of
atom of each element in a
Tiga aspek kualitatif tube with the gas compound
– Reactant (starting Formula empirik ialah formula
Masukkan kertas kimia yang menunjukkan nisbah
substance that shown litmus biru lembap ke teringkas bilangan atom bagi
on left – sided of setiap unsur dalam suatu
equation) is lead(II) dalam tabung uji yang
nitrate sebatian
Bahan tindak balas (bahan mengandungi gas tersebut – Molecular formula is a
mulaan yang tertera di
sebelah kiri persamaan) – Moist blue litmus turns chemical formula that
red shows actual number of
ialah plumbum(II) nitrat atom of each element in a
– Products (new Kertas litmus biru lembap compound
Formula molekul ialah formula
substances formed that bertukar merah kimia yang menunjukkan
shown on right-sided bilangan atom sebenar setiap
equation) is lead(II) (iv) Confirmatory test for
oxide, nitrogen dioxide oxygen gas / Ujian jenis unsur dalam suatu sebatian
gas and oxygen gas (b) Determination empirical
Hasil tindak balas pengesahan untuk gas
(bahan baharu terhasil formula of magnesium oxide
yang tertera di sebelah oksigen / Penentuan formula empirik
kanan persamaan) ialah
plumbum(II) oksida, gas – Insert a glowing magnesium oksida
nitrogen dioksida dan gas splinter into test tube Procedures / Prosedur:
– Clean 20 cm magnesium
oksigen with the gas
– Physical state for both tape with sandpaper to
Masukkan kayu uji berbara remove of any oxide layer.
lead(II) nitrate and ke dalam tabung uji yang Bersihkan 20 cm pita
lead(II) oxide are solid magnesium dengan kertas pasir
while both nitrogen mengandungi gas tersebut untuk menyingkirkan sebarang
dioxide and oxygen are
gas – Splinter relights lapisan oksida.
Keadaan fizikal untuk Kayu uji menyala semula – Weigh an empty crucible
kedua-dua plumbum(II) 2. (b) (i)
nitrat dan plumbum(II) Chemical equation / with lid and record its mass.
oksida ialah pepejal persamaan kimia: Timbangkan mangkuk pijar
manakala kedua-dua gas
nitrogen dioksida dan gas ZnCO3 + H2SO4 → ZnSO4 kosong bersama penutupnya
+ CO2 + H2O
oksigen ialah gas. Ionic equation / persamaan dan catatkan jisimnya.
– Roll the magnesium tape
ion:
into loose coil, place it inside
ZnCO3 + 2H+ → Zn2+ + the crucible and weigh
CO2 + H2O again. Record the mass

(ii) – No of mole for zinc
carbonate

Bilangan mol zink

karbonat

= 20 / [65 + 12 + 3(16)]
= 0.16 mole
– Maximum mass of zinc
sulphate formed

Two quantitative aspects / Jisim maksimum zink
Dua aspek kuantitatif
sulfat yang terbentuk

A5 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Science  Form 4  Answers

of magnesium tape and Simplest x y 2. – To study general trends in
crucible. physical changes of the
Gulungkan pita magnesium ratio elements
tersebut menjadi gulungan Nisbah
longgar, masukkan dalam teringkas Untuk mengkaji perubahan sifat fizik
mangkuk pijar dan timbangkan secara umum
sekali lagi. Catatkan jisim pita – Empirical Formula = MgxOy
– To study general trends in
magnesium dan mangkuk pijar. Formula empirik = MgxOy chemical changes of the
– Place the crucible on clay (i) Chemical equation / persamaan elements

pipe triangle and heat kimia: Untuk mengkaji perubahan sifat
strongly. MgO + 2HCl → MgCl2 + H2O kimia secara umum
Letakkan mangkuk pijar tersebut Ionic equation / persamaan ion:
di atas segi tiga tanah liat dan MgO + 2H+ → Mg2+ + H2O – To predict properties of an
(ii) – Calculation of number of element and its compounds
panaskan dengan kuat. based on position in Periodic
– Lift the lid gently at intervals mole for 25 g of magnesium Table of Elements
oxide
to allow oxygen to enter Pengiraan bilangan mol 25 g Untuk meramalkan sifat unsur dan
for complete combustion magnesium oksida sebatiannya berdasarkan posisi
of Magnesium and then
close the lid immediately to = 25 / [24 + 16] dalam Jadual Berkala Unsur
prevent magnesium oxide = 0.625 mol – To predict the position of an
from escaping. – Calculation of maximum
Angkatkan penutup dengan unknown element in Periodic
perlahan untuk membenarkan mass of magnesium Table of Elements based on its
gas oksigen masuk bagi chloride formed properties
pembakaran dan kemudian Pengiraan jisim maksimum Untuk meramalkan kedudukan unsur
ditutup dengan segera untuk magnesium klorida terbentuk yang tidak diketahui dalam Jadual
menghalang magnesium oksida Berkala Unsur berdasarkan sifatnya.
= 0.625 × [24 + 2(35.5)] – To understand the relationship
keluar. = 59.375 g between elements from different
– Cool and weigh the crucible – Calculation of maximum groups in the Periodic Table of
Elements
at intervals during the mass of water formed Untuk memahami hubungan antara
combustion until a constant Pengiraan jisim maksimum air unsur-unsur dari kumpulan yang
mass is obtained. berlainan dalam Jadual Unsur
Sejukkan dan timbangkan terbentuk
mangkuk pijar beberapa Berkala
kali sepanjang pembakaran = 0.625 × [2(1) + 16]
= 11.25 g The arrangement in the periodic
sehingga jisim malar diperolehi. table of elements
– Record the final constant HOTS Challenge Susunan Unsur dalam Jadual Berkala
4.2 Unsur Moden
mass. Percentage of nitrogen in urea /
Catatkan jisim malar akhir. 1. (a) 18
Peratusan nitrogen dalam urea (b) 7
[max 6 points] = 28 / 60 × 100% 2. group / kumpulan; period / kala
Tabulation of results / Jadual keputusan = 46.67% 3. – Electron arrangement of atom P
Percentage of nitrogen in ammonium
Mass of crucible + lid = a gram sulphate / Peratusan nitrogen dalam is 2.8.8.2
Jisim mangkuk pijar + Susunan elektron atom P ialah
ammonium sulfat
penutup = 28 / 132 × 100% 2.8.8.2
= 21.21% – Atom P is located in Group
Mass of crucible + lid + = b gram The best fertiliser is urea / Baja terbaik
2 because it has 2 valence
magnesium ialah urea electrons
Jisim mangkuk pijar + Urea has the higher percentage of Atom P terletak di Kumpulan 2
penutup + magnesium nitrogen / Urea mempunyai peratus kerana ia mempunyai 2 elektron

Mass of crucible + lid + = c gram nitrogen yang tinggi valens
– Atom P is located in Period 4
magnesium oxide CHAPTER
Jisim mangkuk pijar + because it has 4 electron-filled
penutup + magnesium 4 shells
oksida Atom P terletak di Kala 4 kerana ia
mempunyai 4 petala berisi elektron.
Calculation / Pengiraan The Periodic Table of Elements
Jadual Berkala Unsur Elements in Group 18
4.3 Unsur dalam Kumpulan 18
Element Mg O The historical development of
Unsur (c – b) the Periodic Table of Elements (a) noble / inert gases
gas adi / gas lengai
Mass / (b – a) (c – b) / 16 4.1 Perkembangan Jadual Berkala Unsur (b) – Atom has achieved the most
Jisim (g)
stable duplet / octet electron
Number 1. Antoine Lavoisier – f arrangement.
Johann W. Dobereiner – d Atom telah mencapai susunan
of mole (b – a) / 24 John Newlands – b elektron duplet / oktet yang stabil.
Bilangan Julius Lothar Meyer – a
mol Dmitri Mendeleev – c

Henry G. J. Moseley – e

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. A6

Science  Form 4  Answers 

– It does not receive, release – Intermolecular force of attraction Ion hexacyanoferrate (III), [Fe (CN)6]3
or share electron with other becomes stronger. (d) Some can act as catalyst
elements. Beberapa boleh bertindak sebagai
Daya tarikan antara molekul menjadi
Ia tidak menerima, menderma atau semakin kuat. pemangkin
berkongsi elektron dengan unsur- Example / contoh:
– More heat energy is needed Iron, Fe – Haber process
unsur yang lain. to overcome the stronger Besi, Fe – proses Haber
(c) Diagram / Rajah 1.1 – Helium intermolecular force of
Diagram / Rajah 1.2 – Neon attraction. SPM Practice 4

Elements in Group 1 Lebih banyak tenaga diperlukan Paper 1
4.4 Unsur dalam Kumpulan 1 untuk mengatasi daya tarikan antara
1. C 2. C 3. B 4. A 5. C
(a) Alkali metal / logam alkali molekul yang semakin kuat itu. 6. B 7. A 8. D 9. B 10. C
(b) – Potassium is more reactive than 1 1. B 12. B 13. A 14. A 15. A
Elements in Period 3
sodium. 4.6 Unsur dalam Kala 3 Paper 2
Kalium adalah lebih reaktif daripada
1. Section A / Bahagian A
natrium. 1. (a) (i) A and B / A dan B
– atomic size of potassium is Acidic Amphoteric Basic (ii) D
oxide oxide oxide (iii) E
bigger than sodium. Oksida asid Oksida Oksida bes (b) 2A (s) + 2H2O (l) → 2AOH
Saiz atom kalium lebih besar
amfoterik (aq) + H2 (g)
daripada natrium. (c) (i) 2.8.1
– electrostatic force of attraction SO2, P4O10, Al2O3, PbO MgO, K2O, (ii) Atom X is more reactive

between nucleus and electron Cl2O7 N2O than atom A.
becomes weaker. Atom X lebih reaktif daripada
Daya tarikan elektrostatik antara 2. (a) SO2, Al2O3, MgO
(b) atom A.
nukleus dan elekron semakin lemah. (iii) – Atomic size of X is
– Ability of potassium to release Type Solubility in Solubility in
of HNO3 (aq) NaOH (aq) bigger than A.
electron is higher than sodium. Keterlarutan Keterlarutan Saiz atom X lebih besar
Keupayaan kalium untuk oxide dalam NaOH (ak)
Jenis dalam HNO3 (ak) daripada A.
mendermakan elektron adalah lebih oksida – Electrostatic force of

tinggi daripada natrium. MgO Soluble Insoluble attraction between
(c) (i) Water / air Terlarut Tidak terlarut nucleus and electron in
2Na(s) + 2H2O(l) → X is weaker than A.
Al2O3 Soluble Soluble Daya tarikan elektrostatik
2NaOH(aq) + H2(g) Terlarut Terlarut antara nukleus dan
(ii) Oxygen / oksigen
4Na(s) + O2(g) → 2Na2O(s) SO2 Insoluble Soluble elektron dalam X lebih
(iii) Chlorine / klorin Tidak terlarut Terlarut lemah daripada A.
2Na(s) + Cl2(g) → 2NaCl(s) – Atom X has higher
ability to release its
Elements in Group 17 (c) MgO – pH value higher than 7 valence electron than
4.5 Unsur dalam Kumpulan 17 / Nilai pH lebih daripada 7 A.
Atom X mempunyai
1. SO2 – pH value lower than 7 / keupayaan yang lebih
Nilai pH kurang daripada 7 tinggi untuk menderma
elektron valensnya
Chemical Physical Transition elements daripada A.
4.7 Unsur Peralihan 2. (a) (i) X / Z
Element formula state Colour (ii) 2X (s) + 2H2O (l) →
Unsur Formula Keadaan Warna (a) Have more than one oxidation 2XOH (aq) + H2 (g)
number 2Z (s) + 2H2O (l) → 2ZOH
kimia fizik (aq) + H2 (g)
Example: Iron – Fe2+ and Fe3+ (b) – X and Z
Fluorine F2 Gas Pale yellow Mempunyai lebih daripada satu nombor X dan Z
Fluorin gas Kuning pudar – Both have the same number
pengoksidaan of valence electron
Chlorine Cl2 Gas Greenish – Contoh: Besi - Fe2+ dan Fe3+ Kedua-dua mempunyai bilangan
Klorin gas yellow (b) Can form coloured ions / elektron valens yang sama
(c) (i) 4Z (s) + Y2 (g) → 2Z2Y (s)
Kuning – compounds (ii) – number of mole for Z /
kehijauan Boleh membentuk ion berwarna / Bilangan mol untuk Z
= 1.95 / 39
Bromine Br2 Liquid Reddish – sebatian = 0.05 mol
Bromin cecair brown Example / contoh:
Cu2+ – blue / biru
Perang – Ni3+ – green / hijau
kemerahan (c) Can form complex ions /

Iodine I2 Solid Purplish – compounds
Boleh membentuk ion kompleks /
Iodin pepejal balck
sebatian
Ungu – hitam Example / contoh:
Hexacyanoferrate(III) ion,
2. – Molecular size of each element
increases down the group. [Fe(CN)6]3

Saiz molekul setiap unsur bertambah
apabila menuruni kumpulan.

A7 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Science  Form 4  Answers

– ratio of mole between (c) (i) 4Na (s) + O2 (g) → 2Na2O 3Br2 (g) + 2Fe (s) → 2FeBr3
Z and product (Z2Y) / (s) (s)

Nisbah mol di antara Z (ii) Bright yellow flame / – ratio of mole between Br2
Nyalaan kuning terang and FeBr3 / Nisbah mol di
dan hasil (Z2Y)
= 4 : 2 (iii) – Number of mole for 5 g antara Br2 dan FeBr3
= 0.05 : 0.025 mol of sodium / Bilangan mol = 3 : 2
– mass of product (Z2Y) / = 0.1 : 0.067
untuk 5 g natrium – mass of brown solid, FeBr3 /
Jisim hasil (Z2Y) = 4.6 / 23
= 0.025 × [2(39) + 16] = 0.2 mol Jisim pepejal perang, FeBr3
= 2.35 g – ratio of mole between = 0.067 × [56 + 3(80)]
= 19.832 g
Na and Na2O / Nisbah (c) (i) – Colourless solution
Section B / Bahagian B mol di antara Na dan
3. (a) (i) Chlorine / klorin – 2.8.7 Na2O turns pink.
Bromine / bromin – 2.8.18.7 = 4 : 2
(ii) – Iodine, bromine, = 0.2 : 0.1 mol Larutan tak berwarna
– maximum mass of salt, menjadi merah jambu
chlorine Na2O / Jisim maksimum
garam, Na2O – hydroxide ions present
Iodin, bromin, klorin. = 0.1 × [2(23) + 16] Ion hidroksida hadir
– Iodine has five = 6.2 g (ii) Procedures / Prosedur
– Name for the salt / – Cut a small piece of
electron-filled shells, Nama garam
= Sodium oxide /natrium sodium / W with knife
bromine has four oksida
(iv) – location of potassium: and clean the paraffin
electron-filled shells Group 1 Period 4.
Kedudukan kalium : oil with filter paper.
and chlorine has three Kumpulan 1 Kala 4.
– Potassium is more Potong seketul natrium
electron-filled shells. reactive than sodium. / W yang kecil dengan
Kalium lebih reaktif
Iodin mempunyai lima daripada natrium. menggunakan pisau dan
petala berisi elektron, – Electrostatic force of
attraction between bersihkannya dengan
bromin mempunyai nucleus and electron
of potassium is weaker menggunakan kertas
empat petala berisi than sodium.
Daya tarikan elektrostatik
elektron dan klorin antara nukleus dan turas.
elektron kalium lebih
mempunyai tiga petala – Place the sodium / W
lemah daripada natrium. on gas jar spoon using
berisi elektron. – Ability of potassium

– Elements in the same to release its valence a tong.
group will have bigger electron is higher than
sodium. Letakkan natrium / W di
atomic size when they Keupayaan kalium untuk atas sudu balang gas
menderma elektron
have more electron- valensnya lebih tinggi dengan menggunakan
daripada natrium.
filled shells. penyepit.
Section C / Bahagian C
Unsur-unsur dalam 4. (a) – Q, P, R – Heat the sodium / W
kumpulan yang sama – P is aluminium oxide / P until it starts to burn.

akan mempunyai saiz ialah aluminium oksida Panaskan natrium / W
– Q is magnesium oxide / Q sehingga ia terbakar.
atom yang lebih besar
ialah magnesium oksida
jika mempunyai bilangan – R is sulphur dioxide / S ialah – Lower the spoon
quickly into the gas jar
petala berisi elektron yang sulfur dioksida
– chemical equation:
lebih banyak. QO (s) + 2HNO3 (aq) → with chlorine gas.

(b) (i) To react with concentrated Q(NO3)2 (aq) + H2O (l) / Masukkan sudu ke dalam
hydrochloric acid forming MgO (s) + 2HNO3 (aq) → balang gas yang berisi gas

chlorine gas / Untuk Mg(NO3)2 (aq) + H2O (l) klorin.
(b) Balanced chemical equation /
bertindak balas dengan asid Observation / pemerhatian
persamaan kimia seimbang – sodium / W burns with
hidroklorik pekat menghasil
bright yellow flame.
gas klorin.

(ii) Colourless water turns Natrium / W terbakar
into pale yellow solution dengan nyalaan kuning

/ Air yang tak berwarna terang.

bertukar menjadi larutan – white solid is formed.
Pepejal putih terbentuk.
kuning pudar. Chemical equation /

(iii) Cl2 (g) + H2O (l) → HCl persamaan kimia
(aq) + HOCl (aq)

(iv) – Activity must be carried 2Na (s) + Cl2 (g) → 2NaCl
out in a fume chamber (s) / 2W (s) + Cl2 (g) →
2WCl (s)
Aktiviti mesti dijalankan

dalam kebuk wasap. Paper 3

– Wear safety goggles (a) Manipulated – type of alkali metal
Pakaikan topeng Dimanipulasikan – jenis logam alkali
Responding – colour of flame /
keselamatan
reactivity
– Wear rubber gloves Bergerak balas – warna nyalaan /
Pakaikan sarung tangan
kereaktifan
getah

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. A8

Science  Form 4  Answers 

Constant – mass of alkali metal CHAPTER Chemical bonds Metallic bond
Ditetapkan – jisim logam alkali Ikatan kimia 5.6 Ikatan logam
(b) Potassium is the most reactive 5
1. free-moving electrons, solid lattice.
alkali metal. Basics of Compound Formation elektron-elektron yang bergerak bebas,
Kalium ialah logam alkali yang paling 5.1 Asas Pembentukan Sebatian
kekisi pepejal.
reaktif. 1. Atoms, molecules or ions 2. free-moving electrons
Atom, molekul atau ion elektron yang bergerak bebas
(c) When a clean alkali metal is 2. (a) Ionic bond / ikatan ion 3. positive / positif
heated until burn and inserted (b) Covalent bond / ikatan kovalen
into the gas jar with oxygen gas, (c) Hydrogen bond / ikatan hidrogen Properties of ionic and covalent
a coloured flame is produced / (d) Dative bond / ikatan datif compounds
Apabila sekeping logam alkali yang (e) Metallic bond / ikatan logam Sifat sebatian ion dan sebatian
bersih dipanaskan sehingga terbakar 5.7 kovalen
dan dimasukkan ke dalam balang Ionic bond
gas yang berisi gas oksigen, nyalaan 5.2 Ikatan ionik Similarity / Persamaan:
berwarna terhasil. duplet or octet / duplet atau oktet
1. (a) electrostatic, cations and Difference / Perbezaan:
(d) The bigger the mass of potassium, anions Ionic bonds / ikatan ion
the longer time taken for it to burn (a) transferring / pemindahan
completely in oxygen gas. elektrostatik, kation dan anion (b) electrostatic / elektrostatik
(b) metal, non-metal, ionic (c) ions / ion
Semakin besar jisim kalium, semakin
panjang masa diperlukan untuk terbakar logam, bukan logam, ion Covalent bonds / ikatan kovalen
dengan lengkap dalam gas oksigen. (c) transfer, metal, non-metal (a) sharing / perkongsian
pemindahan, logam, bukan logam (b) van der Waals / van der Waals
(e ) (i) 10.24 2. (a) ✓ (c) molecules / molekul
(ii) 10.65 (c) ✓
(iii) 10.85 (e) ✓ SPM Practice 5
(f) Alkali solution is formed. / Larutan
Covalent bond Paper 1
beralkali terbentuk. 5.3 Ikatan kovalen
1. C 2. B 3. C 4. D 5. A
(g) Na2O (s) + H2O (l) → 2NaOH (aq) 1. (a) sharing / perkongsian 6. C 7. D 8. C 9. B 10. C
(h) All the colourless solution turn (b) non-metal, non metal, covalent 11. C 12. B 13. B 14. D 15. C
Bukan logam, bukan logam, 16. B 17. B 18. D 19. D 20. D
pink.
Semua larutan tak berwarna menjadi kovalen Paper 2

merah jambu. (c) Sharing pair of electrons / Section A / Bahagian A
perkongsian pasangan elektron 1. (a) Ion X / X ion – 2.8
(i) Hydroxide ions are present. Ion Y / Y ion – 2.8.8
Ion hidroksida hadir. 2. (a) ✓ (b) (i) X and Y / X dan Y
(j) (b) ✓ (ii) Ionic / ion
(c) ✓ (iii) Electrostatic / elektrostatik
Soluble base Insoluble base (d) ✓ (iv) XY2
Bes terlarut air Bes tak terlarut air (v) High melting point /

Potassium oxide Zinc oxide boiling point
Kalium oksida Zink oksida Takat lebur / takat didih yang

Ammonium oxide Calcium oxide tinggi
Ammonium oksida Kalsium oksida – Soluble in water
Terlarut dalam air
HOTS Challenge Hydrogren bond – Insoluble in organic
5.4 Ikatan hidrogen
– House-hold bleach normally contains solvent
chlorine and oxidative agent. 1. hydrogen, lone pair of electron, Tidak terlarut dalam
electronegative
Peluntur biasanya mengandungi klorin pelarut organik
hidrogen, pasangan elektron bebas, – Can conduct electricity
dan agen oksidatif. keelektronegatifan
– Oxidative agent can cause oxidation in molten or aqueous
2. hydrogen, bonded directly, oxygen solution
when come into contact with stains hidogen, terikat secara terus, oksigen Boleh mengkonduksikan
or dye, thus remove them effectively. 3. van der Waals attraction force elektrik dalam keadaan
Agen oksidatif boleh menyebabkan daya tarikan van der Waals leburan atau larutan
pengoksidaan apabila bersetuhan dengan 4. different / berlainan akueus
kotoran, maka mampu membersihkan 5. same / sama [any one / mana-mana
mereka dengan berkesan. satu]
– Chlorine in house – hold bleach is Dative bond (c) (i) Z
able to act as disinfectant, thus able 5.5 Ikatan datif
to kill microorganisms.
Klorin yang terdapat dalam peluntur 1. one of the atom / satu atom
turut berfungsi sebagai bahan 2. coordinate / koordinat
pembasmi kuman, mampu membunuh 3. hydrogen / hidrogen
mikroorganisma.

A9 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Science  Form 4  Answers (ii) Metallic bond of (iv) – Nail varnish does not
aluminium is stronger dissolve in water.
(ii) – Atom Z has achieved than magnesium
the stable octet Varnis kuku tidak terlarut
electron arrangement. Ikatan logam aluminium lebih dalam air.
kuat daripada magnesium
Atom Z telah mencapai – Water molecules do
kestabilan susunan (iii) Aluminium has more not attract to nail
elektron oktet. valence electron than
magnesium varnish molecules.
– It does not receive,
release or share Aluminium memiliki elektron Molekul air tidak akan
electrons with others. valens yang lebih banyak tertarik dengan molekul
daripada magnesium
Ia tidak menerima, varnis kuku.
menderma atau berkongsi (iv) – Both magnesium and
aluminium have free (b) (i) Organic solvent / pelarut
elektron dengan yang lain. moving electrons in
2. (a) – Sucrose solution is a their valence electron organik
shells.
covalent compound. (ii) – Solvent X / acetone is
Larutan sukrosa ialah sebatian Kedua-dua magnesium a covalent compound.
dan aluminium yang
kovalen. bergerak bebas di petala Pelarut X / aseton
– Sucrose remains as merupakan sebatian
elektron valens.
molecules in the solution. – When electrical kovalen.
Sukrosa kekal sebagai molekul
potential is applied to – Covalent compounds
dalam larutan. the metal rod, the free- in acetone are easily
– No free moving ions to moving electrons will
move to the positive miscible with covalent
conduct electricity. terminal causing
Tiada ion-ion bergerak bebas electrical conductivity. compounds in nail
Apabila sumber elektrik
untuk mengkonduksikan elektrik. dibekalkan kepada varnish.
(b) (i) Light bulb is lighted up. rod logam tersebut,
Mentol menyala. elektron-elektron yang Sebatian kovalen dalam
(ii) – Salt solution is an ionic bergerak bebas itu akan aseton mudah terlarut
bergerak ke arah terminal
compound. positif menyebabkan dengan sebatian kovalen
Larutan garam ialah
kekonduksian elektrik. dalam varnis kuku.
sebatian ion. (b) (i) Higher than 650°C
– Salt appears as free Lebih tinggi dari 650°C – converting the nail
(ii) – Aluminium has the varnish from solid back
moving ions in the
solution. highest melting point. to liquid form, thus can
Garam wujud sebagai ion- Aluminium mempunyai
ion bergerak bebas dalam be removed easily.
takat lebur yang paling
larutan. tinggi. Menukarkan varnis kuku
– There are free moving – Aluminium has the dari keadaan pepejal balik
most valence electrons
ions that conduct causing it has the ke keadaan cecair, maka
electricity. strongest metallic
Terdapat ion-ion bond. lebih mudah ditanggalkan.
bergerak bebas untuk Aluminium mempunyai
mengkonduksikan elektrik. paling banyak valens (iii) Propanone / propanon
(c) (i) Melting point of salt elektron menyebabkan ia
powder is higher. mempunyai ikatan logam Section B / Bahagian B
Takat lebur serbuk garam yang paling kuat. 5. (a) – In a hydrogen fluoride
lebih tinggi. – The most heat is
(ii) – Salt powder is ionic needed to break the molecule, hydrogen atom is
compound that has strongest metallic bonded to a very small and
strong electrostatic bond. very electronegative fluorine
force of attraction Paling banyak haba atom.
between cation and diperlukan untuk Dalam molekul hidrogen
anion. memecahkan ikatan logam fluorida, atom hidrogen terikat
Serbuk garam ialah itu. kepada atom fluorin yang
sebatian ion yang 4. (a) (i) Covalent / kovalen sangat kecil dan sangat
mempunyai daya tarikan (ii) Van der Waals
elektrostatik yang kuat di (iii) Covalent compound elektronegatif.
insoluble in water /
antara kation dan anion. Sebatian kovalen tidak – The covalent bond in
– More heat is needed to hydrogen fluoride is greatly
terlarut dalam air polarised.
overcome the stronger
force. Ikatan kovalen dalam hidrogen
Lebih banyak haba fluorida mempunyai kekutuban
diperlukan untuk yang sangat tinggi.
mengatasi daya yang lebih
kuat itu. – The dipole-dipole attraction
3. (a) (i) Magnesium – 2.8.2 between hydrogen fluoride
Aluminium – 2.8.3 molecules are stronger than
Van der Waals attraction
force.

Tarikan dwikutub-dwikutub
antara molekul hidrogen fluorida
adalah lebih kuat daripada daya
tarikan Van der Waals.

– This stronger dipole-dipole
attraction force of attraction
is known as hydrogen bond.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. A10

Science  Form 4  Answers 

Tarikan dwikutub-dwikutub yang – Hydrogen ion (H+) has Lone pair O + H+
kuat ini dikenali sebagai ikatan an empty orbital. electrons
Pasangan H+
hidrogen. Ion hidrogen (H+) O
– Drawing of hydrogen bond mempunyai orbital kosong. elektron bebas

in hydrogen fluoride. – Nitrogen atom shares
Lukisan ikatan hidrogen dalam its lone pair electrons

hidrogen fluorida. with hydrogen ion (H+)

by forming a dative 6. (a) Atom P – 2.4
Atom Q – 2.8.2
Hydrogen bond / ikatan hidrogen bond between nitrogen Atom R – 2.8.7
Atom S – 2.8.8
atom and hydrogen (b) (i) – Atom S is located in

H — F ---- H — F ---- H — F ion. Group 18 Period 3
(b) – Glucose is soluble in water. Atom S terletak di
Atom nitrogen berkongsi
Glukosa larut dalam air. elektron pasangan Kumpulan 18 dan Kala 3
– This is because glucose can
form hydrogen bond with bebasnya dengan ion – Group 18 because
water. it has 8 valence
hidrogen dan membentuk electrons
Ini disebabkan oleh glukosa
boleh membentuk ikatan ikatan datif di antara atom Kumpulan 18 kerana ia
mempunyai 8 elektron
hidrogen dengan air. nitrogen dan ion hidrogen. valens.
– Drawing of glucose
– Correct drawing of – Period 3 because it
molecule and hydrogen Lewis structure has 3 electrons – filled
bonding with water shells.
Lukisan molekul dan Lukisan struktur Lewis
pembentukan ikatan hidrogen yang betul. Kala 3 kerana ia
dengan air. mempunyai 3 petala berisi
Lone pair H+ elektron.
electrons
H OH Hydrogen (ii) – Cannot form any
CH2OH bond H Pasangan compound.
CO Ikatan elektron bebas
hidrogen + H+ Tidak boleh membentuk
sebarang sebatian.
H HH
Formation of H3O+ ion / – Atom S has already
H OH H OH Pembentukan ion H3O+ achieved the stable
– Equation / Persamaan: octet electron
H arrangement.
C OH H C H2O + H + → H3O+
OH – Water molecule Atom S sudah mencapai
HO susunan elektron oktet
CC (H2O) has a lone pair yang stabil.
HO H H OH of electrons on the
– It does not react to
H OH oxygen atom. form compound with
other elements.
Molekul air (H2O)
mempunyai satu pasangan Ia tidak bertindak balas
untuk membentuk sebatian
elektron bebas di atom dengan unsur lain.

oksigen. (c) (i) – Atom P and atom
R form covalent
HO H – Hydrogen ion (H+) has compound.
an empty orbital.
(c) (i) Dative bond is a special Atom P dan atom R
type of covalent bond Ion hidrogen (H+) membentuk sebatian
mempunyai orbital kosong. kovalen.

where both the electrons – Oxygen atom shares – Atom P needs 4
its lone pair electrons electrons to achieve
shared between two the stable octet
electron arrangement.
atoms are contributed by with hydrogen ion
Atom P memerlukan 4
one of the atom only. (H+) by forming a elektron untuk mencapai
dative bond between susunan elektron oktet
Ikatan datif ialah sejenis yang stabil.
ikatan kovalen di mana oxygen atom and
– Atom R needs 1
kedua-dua elektron yang hydrogen ion. electron to achieve the
stable octet electron
dikongsi di antara dua atom Atom oksigen berkongsi arrangement.
pasangan elektron
disumbangkan oleh satu atom Atom R memerlukan 1
elektron untuk mencapai
sahaja. bebasnya dengan ion susunan elektron oktet
yang stabil.
(ii) Formation of NH4+ ion / hidrogen dan membentuk
Pembentukan ion NH4+
ikatan datif antara atom
– Equation / Persamaan:
NH3 + H+ → NH4+ oksigen dan ion hidrogen.
– Ammonia molecule
– Correct drawing of
(NH3) has a lone pair Lewis structure
of electrons on the
Lukisan struktur Lewis
yang betul.
nitrogen atom.

Molekul ammonia (NH3)
mempunyai satu elektron

pasangan tunggal di atom

nitrogen.

A11 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Science  Form 4  Answers

– 4 moles of atom R oxygen atoms on the wet – Correct label / label yang
shares electron with 1 surface area of the paper. betul
Atom hidrogen dari air akan Carbon
mole of atom P to form membentuk ikatan hidrogen
dengan atom oksigen di Karbon
covalent compound. kawasan permukaan basah
kertas.
4 mol atom R berkongsi
elektron dengan 1 mol – Formation of hydrogen bond
enable the paper stick to the
atom P untuk membentuk finger temporarily.

sebatian kovalen. Pembentukan ikatan hidrogen
membolehkan kertas melekat
– The chemical formula pada jari untuk sementara
for the compound waktu.

formed is PR4. – Thus, paper can be PbI2
Formula kimia bagi separated from each other
and lifted up easily.
sebatian yang terbentuk
Maka, kertas boleh diasingkan
ialah PR4. dari satu sama lain dan ditarik Bunsen burner
(ii) – Atom Q and atom R dengan mudah. Penunu Bunsen

form ionic compound. (b) – Ice present on the surface – Apparatus / Alat radas:
of the frozen container. Crucible, battery, ammeter,
Atom Q dan atom R
membentuk sebatian ion. Ais wujud pada permukaan connecting wires, tripod
bekas beku.
– Atom Q releases 2 stand, Bunsen burner
electrons to achieve – In the ice, some of the
water molecules lined up
the stable octet along the surface facing carbon electrodes, pipe –
outwards.
electron arrangement clay triangle
Di dalam ais, molekul-molekul
forming Q2+ ion. air tersusun menghadap Mangkuk pijar, bateri, ammeter,
permukaan luaran. dawai penyambung, tungku kaki
Atom Q menderma 2
elektron untuk mencapai – Some of the oxygen atoms tiga, penunu Bunsen, elektrod
in the frozen icy surface
susunan elektron oktet unable to form hydrogen karbon, alas segi tiga tanah liat.
bond with hydrogen atoms
yang stabil membentuk ion from other water molecules. Procedures / Prosedur:
– Insert a spatula of lead(II)
Q2+ Terdapat atom-atom oksigen
pada permukaan bekas beku iodide powder into a
– Atom R receives an tidak dapat membentuk ikatan
electron to achieve the hidrogen dengan atom-atom crucible and both carbon
hidrogen daripada molekul-
stable octet electron molekul air yang lain. electrodes into the crucible.

arrangement forming – When a wet hand come into Masukkan satu spatula serbuk
contact with the frozen icy plumbum(II) iodida dan kedua
R– ion. surface, the hydrogen atoms
will form hydrogen bond -dua elektrod karbon ke dalam
Atom R menerima 1 with the oxygen atoms from
elektron untuk mencapai the ice. mangkuk pijar.

susunan elektron oktet Apabila terdapat tangan – Complete the circuit and
basah memegang bekas beku record the deflection of
yang stabil membentuk ion tersebut, atom hidrogen akan
membentuk ikatan hidrogen
R–. dengan atom-atom oksigen dari needle in the ammeter.
ais tadi.
– 2 moles of R– ion is Lengkapkan litar dan catatkan
attracted to 1 mole – Formation of the hydrogen pesongan jarum di ammeter.
bond between the surface
of Q2+ ion by strong of frozen container and the – Heat the lead(II) iodide
skin of hand causes the powder until it melts.
electrostatic force of container stick to her hand.

attraction to form ionic Pembentukan ikatan hidrgen di Panaskan serbuk plumbum(II)
antara permukaan bekas beku iodida sehingga ia cair.
compound. dan kulit tangan menyebabkan
bekas beku melekat pada kulit
2 mol ion R– tertarik tangannya. – Record the deflection of
dengan 1 mol ion Q2+ oleh needle in the ammeter
(c) – Functional diagram /
daya tarikan elektrostatik gambarajah berfungsi again.

yang kuat untuk Catat pesongan jarum di

membentuk sebatian ion. ammeter sekali lagi.

– The chemical formula Observation / Pemerhatian:
for the compound – When lead(II) iodide is

formed is QR2. in solid state, needle in
Formula kimia bagi
ammeter does not deflect.
sebatian yang terbentuk
Apabila plumbum(II) iodida
ialah QR2. dalam keadaan pepejal, jarum di

Section C / Bahagian C ammeter tidak terpesong.
7. (a) – Water droplets on the finger
– When lead(II) iodide is in
will wet the surface of the molten state, needle in
dry paper.
Titisan air pada jari akan ammeter deflects.
membasahi permukaan kertas
yang kering. Apabila plumbum(II) iodida
dalam keadaan leburan, jarum
– Hydrogen atom from the
water on the finger will form di ammeter terpesong.
hydrogen bonds with the
Inference / Inferens:
– Solid lead(II) iodide does

not have free moving ions to

conduct electricity.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. A12

Science  Form 4  Answers 

Pepejal plumbum(II) iodida tidak Covalent (c) pH value of H2SO4 / nilai pH
mempunyai ion bergerak bebas compound / H2SO4 = –log10 (1.2)
naphthalene
untuk mengkonduksikan elektrik. Sebatian kovalen / = 0.08
– Molten lead(II) iodide has naftelena
3. (a) Concentration of OH– /
free moving ions to conduct Kepekatan OH– = 3.0 mol dm–3
electricity.
Leburan plumbum(II) iodida (b) pOH value of KOH / Nilai pOH
mempunyai ion bergerak bebas KOH = –log10 (3.0)
untuk mengkonduksikan elektrik. HOTS Challenge = 0.5
(c) pH = 14 – 0.5
– When the hair is wet, water = 13.5
Paper 3 molecules sneak in between hairs.
Strength of acids and alkalis
(a) Is all ionic compound soluble in Apabila rambut basah, molekul air 6.3 Kekuatan asid dan alkali
water? meresap ke dalam celah-celah rambut.
Name of Degree of Concentration pH Strength
Adakah semua sebatian ion larut dalam – Hydrogen bonds are formed in acid ionisation of hydrogen value of acid
between water molecules and hair. Nilai Kekuatan
air? Nama asid Darjah ions
(b) Ionic compounds are soluble in Ikatan hidrogen terbentuk antara molekul pengionan Kepekatan ion pH asid
air dan rambut.
water while covalent compounds hidrogen
are insoluble in water. – The hair absorb approximately 30%
Sebatian ion larut dalam air manakala of the weight from water molecules Ethanoic Partial Low 5 Weak
causing hair to drop and stick on acid Separa Rendah Lemah
sebatian kovalen tidak larut dalam air. forehead.
(c) Manipulated – Type of compound Asid etanoik
Dimanipulasikan – Jenis sebatian Rambut menyerap lebih kurang 30%
Responding – solubility in water keberatan molekul air menyebabkan Hydrochloric
Bergerak balas – keterlarutan dalam air
Constant – mass of compound rambut jatuh dan melekat pada dahi. acid Complete High 3 Strong
Tetap – jisim sebatian Tinggi Kuat
(d) Apparatus / peralatan: TER Asid Lengkap
Test tubes, spatula, glass rod,
6 Acids, Bases and Salts hidroklorik
10 cm3 measuring cylinder Asid, bes dan garam
Tabung uji, spatula, rod kaca, 10 cm3 CHAP Sulphuric Complete High 2 Strong
acid Lengkap Tinggi Kuat
penyukat silinder
Materials / bahan: Asid sulfurik
Sodium chloride powder,
The role of water in showing Chemical properties of acids
naphthalene powder, distilled water acidic and alkaline properties and alkalis
Serbuk natrium klorida, serbuk Peranan air dalam sifat keasidan dan 6.4 Sifat-sifat kimia asid dan alkali
6.1 kealkalian 1. zinc sulphate, hydrogen
naftalena, air suling zink sulfat, hidrogen.
(e) 1. Measure and pour 5 cm3 of 1. completely, water, hydrogen 2. calcium chloride, carbon dioxide
kalsium klorida, karbon dioksida
distilled water into a test tube. sepenuhnya, air, hidrogen 3. sodium hydroxide, water
Ukur dan tuangkan 5 cm3 air suling 2. partially, water, hydroxide natrium hidroksida, air
4. Ethanoic acid, water
ke dalam tabung uji. separa, air, hidroksida Asid etanoik, air
2. Add half spatula of sodium 3. turns blue, moist, present 5. potassium chloride, ammonia
kalium klorida, ammonia
chloride powder into the test bertukar biru, basah, hadir 6. sodium hydroxide, precipitate
tube. natrium hidroksida, mendakan
Tambahkan setengah spatula serbuk pH value Concentration of aqueous
6.2 Nilai pH solutions
natrium klorida ke dalam tabung uji. 6.5 Kepekatan larutan akueus
3. Stir the mixture using glass rod. 1.
Kacau campuran dengan
Colour in Colour 1.
menggunakan rod kaca. Colour in distilled in
4. Observe and tabulate the Indicator acid
Petunjuk Warna water alkali (a) 40 g dm–3 (b) 0.2 mol dm–3
solubility of sodium chloride Warna Warna K2SO4
powder in water. dalam asid dalam air dalam CuSO4
Perhatikan dan jadualkan = 0.2 mol dm–3
suling alkali 40 g dm–3 × 174 g mol–1
keterlarutan serbuk natrium klorida 160 g mol–1 = 34.8 g dm–3
Litmus Red Purple Blue =
dalam air. Litmus Merah Ungu Biru (d) 0.01 mol dm–3
5. Repeat step 1 – 4 using = 0.25 mol dm–3 KMnO4
Universal Red Light Purple
naphthalene powder. Universal Merah (c) 50 g dm–3 = 0.01 mol dm–3
green Ungu NaOH × 158 g mol–1
Ulangi langkah 1 – 4 menggunakan Hijau muda = 1.58 g dm–3
= 50 g dm–3
serbuk naftelena. Methyl orange Red Orange Yellow 40 g mol–1 (f) 0.15 mol dm–3
Jingga Kuning K2Cr2O7
(f) Metil jingga Merah = 1.25 mol dm–3
= 0.15 mol dm–3
Type of Solubility in Phenolphthalein Colourless Colourless Pink × 294 g mol–1
compound water = 44.1 g dm–3
Jenis sebatian Fenolftalein Tidak Tidak Merah
Keterlarutan
Ionic compound / dalam air berwarna berwarna jambu (e) 83.6 g dm–3
sodium chloride
Sebatian ion / 2. (a) H2SO4(aq) → 2H+(aq) + FeSO4
natrium klorida SO42–(aq)
(b) Concentration of H+ / Kepekatan = 83.6 g dm–3
152 g mol–1
H+ = 2 × 0.60
= 1.2 mol dm–3 = 0.55 mol dm–3

A13 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Science  Form 4  Answers

Standard solutions Field Usage Qualitative analysis
6.6 Larutan piawai Bidang Kegunaan 6.11 Analisis kualitatif
Agriculture –
1. Number of mole Fe(NO3)2 ammonium As food NaOH(aq) is added NH3(aq) is added
nitrate additive in the drop by drop until drop by drop until
Bilangan mol Fe(NO3)2 Pertanian – preparation of
(1.0)(500) ammonium nitrat food. excess excess
= 1000 Sebagai NaOH(ak) NH3(ak)
Medical – tambahan ditambahkan titis ditambahkan titis
= 0.5 mol hydrated makanan dalam demi titis sehingga
Molar mass of Fe(NO3)2 calcium penyediaan berlebihan demi titis sehingga
sulphate makanan.
Jisim molar Fe(NO3)2 Perubatan – berlebihan
= 56 + 2(14) + 6(16) kalsium sulfat Add in
= 180 g mol–1 terhidrat toothpaste Ion Ion
Mass of Fe(NO3)2 & water to
Jisim Fe(NO3)2 Food industry prevent tooth Observation present Observation present
= 0.5 × 180 – sodium decay.
= 90 g chloride Ditambahkan Pemerhatian Ion Pemerhatian Ion
Industri makanan ke dalam ubat
– natrium klorida gigi & air untuk hadir hadir
mengelakkan
Industry – kerosakan gigi. Mg2+, Mg2+,
tin(II) fluoride Ca2+ Al3+,
Industri – To make Pb2+
stanum(II) florida plaster casts
2. M1V1 = M2V2 for supporting Zn2+, Zn2+
(2.0)(150) = M2(150 + 50) broken bone. Al3+,
M2 = 1.5 mol dm–3 Membuat Pb2+
3. Number of mole for H2SO4 in plaster untuk
menyokong Cu2+ Cu2+
beaker A tulang patah.
Fe3+ Fe3+
Chemical
Bilangan mol untuk H2SO4 dalam bikar A fertiliser
(1.5)(200) Baja kimia
= 1000 Steps Anion
langkah-langkah anion

= 0.3 mol Sulphate ion
Number of mole for H2SO4 in Ion sulfat

beaker B Nitrate ion
Ion nitrat
Bilangan mol untuk H2SO4 dalam bikar
B Iodide ion
Ion iodida
= (2.0)(200)
1000

= 0.2 mol SPM Practice 6
New concentration of H2SO4
Preparation of salts Paper 1
Kepekatan baru H2SO4 6.9 Penyediaan garam
(0.3 + 0.2 × 1000 1. C 2. B 3. C 4. C 5. C
= (200 + 100) Soluble salt / Garam larut air 6. D 7. C 8. B 9. B 10. C
1. HCl + NaOH → NaCl + H2O 11. D 12. B 13. D 14. C 15. C
= 1.67 mol dm–3 2. 2HNO3 + CuO → Cu(NO3)2 + H2O 1 6. B
3. H2SO4 + Zn → ZnSO4 + H2
Neutralisation 4. 2CH3COOH + CaCO3 → Paper 2
6.7 Peneutralan
Ca(CH3COO)2 + H2O + CO2
1. (a) HNO3 + NaOH → NaNO3 + Insoluble salt / Garam tak larut air Section A / Bahagian A
H2O 5. AgNO3 + NaCl → AgCl + NaNO3 1. (a) Substance that ionises in
6. Pb(NO3)2 + 2KI → PbI2 + 2KNO3
(b) H+ + OH– → H2O 7. Ba(NO3)2 + H2SO4 → BaSO4 + water to form hydroxide ion
Bahan yang mengion dalam air
(c) MaVa = na 2HNO3
MbVb nb membentuk ion hidroksida
Effect of heat on salts
Ma(125) = 1 6.10 Tindakan haba ke atas garam (b) P – Ammonia solution / larutan
(0.4)(50) 1 ammonia

Ma = 0.16 mol dm–3 Metal oxide that Cation in the salt Q – Sodium hydroxide solution
produced Kation yang wujud / larutan natrium hidroksida
Salts, crystals and their uses in
daily life Logam oksida yang dalam garam (c) – Ammonia solution is weak
Garam, hablur, dan kegunaan dalam dihasilkan alkali that ionises partially
6.8 kehidupan harian in water producing lower
ZnO Zn2+ concentration of hydroxide
ion
1. (a) Correct / Betul PbO Pb2+
(b) Correct / Betul Larutan ammonia adalah
(c) Correct / Betul Fe2O3 Fe3+ alkali lemah yang mengionkan
(d) Wrong / Salah Fe2O3 Fe2+ separa dalam air menghasilkan
(e) Wrong / Salah CuO Cu2+ kepekatan ion hidroksida yang

lebih rendah.

– The lower concentration of
hydroxide ions, the lower pH
value.

2. A14
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

Science  Form 4  Answers 

Semakin rendah kepekatan ion asid nitrik yang diperlukan – The lower the
hidroksida, semakin rendah nilai untuk meneutralkan concentration of
pH. larutan kalium hidroksida hydrogen ion, the
dengan lengkapnya. bigger the pH value.
(d) (i) NaOH + NH4Cl → NH3 + 3. (a) (i) Metallic chemical element
NaCl + H2O that has relatively high Semakin rendah
density and is very kepekatan ion hidrogen,
(ii) White fume is formed / poisonous at very low
wasap putih terbentuk concentration. semakin besar nilai pH
– Sulphuric acid ionises
(iii) – Insert a moist red Unsur kimia metalik yang
litmus paper into mempunyai ketumpatan completely in water
conical flask with the yang relatif tinggi dan sangat to form 2 mole of
white fume. beracun pada kepekatan hydrogen ions.
yang sangat rendah. Asid sulfurik mengion
Masukkan kertas litmus sepenuhnya dalam air
merah lembap ke dalam (ii) Mercury ion, lead(II) ion, untuk membentuk 2 mol
kelalang kon yang berisi iron(II) ion, Iron(III) ion
[any two] ion hidrogen.
wasap putih. – The higher the
Ion merkuti, ion plumbum(II),
– Red litmus paper turns ion ferum(II), ion ferum(III) concentration of
blue. hydrogen ion, the
[mana-mana dua] smaller the pH value.
Litmus merah bertukar (b) (i) Iron(III) hydroxide / Semakin tinngi kepekatan
menjadi biru. ion hidrogen, semakin
ferum(III) hidroksida kecil nilai pH.
(iv) Ammonia / ammonia (ii) Blood – red coloration is (b) (i)
2. (a) Neutralisation / peneutralan
(b) Titration / Penitratan formed Titration I II III
(c) H+ + OH– → H2O Pewarnaan darah – merah Titratan 27.80 27.85 28.05
(d) Yellow to orange / kuning ke
terbentuk Volume of
jingga (iii) Fe3+ + 3OH– → Fe(OH)3 sulphuric acid
(c) (i) Zn2+ needed, cm3
(e) When the last drop of nitric (ii) – White precipitate is Isi padu asid
acid is added to potassium sulfurik yang
hydroxide solution in conical formed when few diperlukan, cm3
flask, the methyl orange drops of sodium
indicator changes from yellow hydroxide solution is (ii) H2SO4 + 2KOH → K2SO4
to orange. added. + 2H2O
Mendakan putih terbentuk
Apabila titisan terakhir asid nitrik apabila beberapa titisan (iii) Average volume of
ditambah kepada larutan kalium larutan natrium hidroksida
hidroksida dalam kelalang kon, ditambahkan. sulphuric acid
penunjuk metil jingga berubah dari – White precipitate
kuning ke jingga. soluble in excess
sodium hydroxide
(f) MaVa = na solution forming Isi padu purata asid sulfurik
MbVb nb colourless solution.
Mendakan putih larut yang diperlukan
dalam larutan natrium
(0.2)(30) 1 hidroksida berlebihan = 27.80 + 27.85 + 28.05
membentuk larutan tak
Mb(25) = 1 berwarna. 3

Mb = 0.24 mol dm–3 = 27.90 cm3
(g) (i) 15 cm3 Section B / Bahagian B
(ii) – Sulphuric acid is 4. (a) (i) – Hydrochloric acid is (iv) MaVa = na
MbVb nb
strong diprotic acid strong monoprotic acid
Asid hidroklorik adalah (0.5(27.90) 1
that ionises completely =
asid monobes yang kuat
in water to produce – Sulphuric acid is strong Mb(25.00) 2

double concentration of diprotic acid. Mb = 1.12 mol dm–3
Asid sulfurik adalah asid (v) M1V1 = M2V2
hydrogen ions. (1.12)(10) = M2(10 + 90)
dwibes yang kuat M2 = 0.112 mol dm–3
Asid sulfurik adalah asid (ii) – Hydrochloric acid (c) (i) – Number of mole of
diprotik yang kuat yang
ionizes completely in sulphuric acid
mengionkan sepenuhnya water to form 1 mole of
hydrogen ions.
di dalam air menghasilkan Asid hidroklorik mengion
sepenuhnya dalam air
dua kali ganda kepekatan untuk membentuk 1 mol Bilangan mol asid sulfurik

ion hidrogen. ion hidrogen. = (0.5)(10)/1000
– Therefore, volume of = 0.005 mol
– Volume of gas formed
sulphuric acid needed Isi padu gas terhasil
is only half of volume = 0.005 × 24
of nitric acid needed to = 120 cm3
completely neutralise (ii) – Insert a lighted splinter
potassium hydroxide into test tube with the
solution.
gas.
Oleh itu, isi padu asid
sulfurik diperlukan hanya
separuh daripada isi padu

A15 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Science  Form 4  Answers – Cool the saturated Letakkan tabung uji di dalam rak
solution Q to room tabung uji.
Masukkan kayu uji temperature.
menyala ke dalam tabung 3. Add half spatula copper(II)
Sejukkan larutan Q yang sulphate powder into the test
uji berisi gas. tepu sehingga suhu bilik. tube.
– A “pop” sound is heard
– Filter the crystal Masukkan separuh spatula serbuk
indicates the presence formed, rinse and pat kuprum(II) sulfat ke dalam tabung uji
of hydrogen gas. dry with filter paper. tadi.
Bunyi “pop” terhasil
menunjukkan kehadiran Turaskan hablur terbentuk, 4. Stir the mixture solution and
gas hidrogen. bilas dan keringkan observe any changes obtained.
dengan kertas turas.
Section C / Bahagian C Kacau larutan campursn dan
5. (a) – The soil maybe too acidic (d) – Solution R : lead(II) nitrate perhatikan sebarang perubahan
Tanah itu mungkin terlalu Larutan R : plumbum(II) nitrat yang didapati.

berasid – Measure and pour 2 cm3 5. Record all observations.
– Add powdered limestones to sodium iodide solution into a Catatkan semua pemerhatian.
test tube. 6. Repeat steps 1 – 5 using
neutralise the land
Tambahkan serbuk batu kapur Ukur dan tuangkan 2 cm3 ammonium sulphate replacing
larutan natrium iodida ke dalam copper(II) sulphate.
untuk meneutralkan keasidan tabung uji. Ulangi langkah-langkah 1 – 5
dengan menggunakan ammonium
tanah – Measure and pour 2 cm3 sulfat menggantikan kuprum(II)
– The soil maybe too alkaline lead(II) nitrate solution into sulfat.
the same test tube.
Tanah itu mungkin terlalu (f)
beralkali Ukur dan tuangkan 2 cm3
larutan lead(II) nitrat ke dalam Type of Solubility in
– Add compost of dry leaves sulphate salt water
to treat the basic soil tabung uji yang sama. Jenis garam sulfat
– Shake the mixture and a Keterlarutan
Tambahkan kompos daun Copper(II) dalam air
kering untuk merawat tanah yellow precipitate is formed. sulphate
beralkali Goncangkan campuran dan Kuprum(II) sulfat Soluble in water
forming blue
(b) (i) – Solution P: hydrochloric mendakan kuning terbentuk. Ammonium solution.
acid – Name of yellow precipitate: sulphate Larut dalam air
Ammonium sulfat membentuk larutan
Larutan P: asid hidroklorik lead(II) iodide biru.
– 2HCl + CuO → CuCl2 Nama mendakan kuning:
Soluble in water
+ H2O plumbum(II) iodida forming colorless
– Name of the salt solution.
Paper 3 Larut dalam air
formed: copper(II) membentuk larutan
chloride (a) Is both copper(II) sulphate and tak berwarna.
Nama garam terbentuk: ammonium sulphate soluble in
kuprum(II) klorida water? HOTS Challenge
– Colour of the salt
formed: blue Adakah kedua-dua kuprum(II) sulfate – Neutralisation between hydrochloric
Warna garam terbentuk: dan ammonium sulfat larut dalam air? acid and ammonia solution produces
biru large amount of heat.
– Number of mole for (b) Both copper(II) sulphate and
solution P ammonium sulphate soluble in Peneutralan di antara asid hidroklorik dan
Bilangan mol larutan P water. larutan ammonia menghasilkan tenaga
= (0.25)(100)/1000 haba yang banyak.
= 0.025 mol kedua-dua kuprum(II) sulfate dan
– Ratio of mole between – The heat produced will hurt the
HCl and CuCl2 ammonium sulfat larut dalam air. eyeball and causes more pain.
Nisbah mol di antara HCl (c) Manipulated: Type of sulphate salt
dan CuCl2 Manipulasi: Jenis garam sulfat Haba yang terhasil akan mencederakan
= 2 : 1 Responding: Solubility in water mata dan lebih menyakitkan.
= 0.025 : 0.0125 mol Bergerak balas: Keterlarutan dalam air
– Mass of CuCl2 / jisim Constant: mass of sulphate salt, – Diluting the acid with distilled water
CuCl2 does not produce extra heat and
= 0.0125 × [64 + volume of water able to rinse away the acid that
2(35.5)] Tetap: jisim garam sulfat, isi padu air spilled in eyeball.
= 1.6875 g
(ii) – Pour solution Q into (d) Copper(II) sulphate, ammonium Mencairkan asid dengan air suling tidak
evaporating dish. sulphate, distilled water, test tubes, menghasilkan haba yang berlebihan dan
Tuangkan larutan Q ke test tube rack, 10 cm3 mesuring dapat membilas asid yang terkena di
dalam mangkuk penyejat. cylinder, glass rod, spatula.
– Heat the solution Q mata.
until saturated. Kuprum(II) sulfat, ammonium sulfat, air
Panaskan larutan Q suling, tabung uji, rak tabung uji,silinder
sehingga tepu.
penyukat 10 cm3, rod kaca dan spatula.
(e) 1. Add 5 cm3 of distilled water into

a test tube.
Masukkan 5 cm3 air suling ke dalam

tabung uji.
2. Place the test tube in test tube

rack.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. A16

Science  Form 4  Answers 

CHAPTER Factors affecting rate of Concentration
reactions of potassium
7 Rate of reaction Faktor yang mempengaruhi kadar thiosulphate
Kadar tindak balas 7.2 tindak balas solution (mol
dm–3)
Determining rate of reactions 1. (a) Size reactions – smaller, Kepekatan 0.02 0.04 0.06 0.08 0.10
7.1 Penentuan kadar tindak balas higher. larutan kalium
tiosulfat (mol
1. change of reactants or products Saiz bahan tindak balas pepejal – dm–3)
perubahan bahan atau hasil tindak lebih kecil, lebih tinggi
Time taken for
balas (b) Concentration of reactant –
increases a fixed mass of
2. (a) True / betul
Kepekatan bahan tindak balas – sulphur formed
meningkat
(b) False / salah (s) 99.4 49.9 36.1 25.2 19.8
(c) Temperature of reactant – Masa diambil
increases
(c) True / betul untuk jisim
Suhu bahan tindak balas –
meningkat tetap sulfur

(d) True / betul (d) Presence of catalyst – terbentuk (s)
changes
(e) False / salah 1 / time (s–1) 0.01 0.02 0.03 0.04 0.05
True / betul Kehadiran mangkin – berubah 1 / masa (s–1)
3. (a) (e) Pressure of gaseous reactant
(c)
– increases Concentration of K2S2O3 (aq)
(b) False / salah Tekanan bahan tindak balas dalam
Kepekatan K2S2O3 (ak)
keadaan gas – meningkat
(c) True / betul
Application of factors that affect
(d) True / betul rate of reaction in daily life 0.10
Aplikasi faktor yang mempengaruhi 0.08
4. (a) CaCO3 + 2HCl → CaCl2 + CO2 7.3 kadar tindak dalam kehidupan harian 0.06
+ H2O 0.04
1. Size of reactants 0.02
(b) Saiz bahan tindak balas
2. Presence of catalyst
Volume of CO2 gas (cm3) Kehadiran mangkin
Isi padu gas CO2 (cm3) 3. Concentration
Kepekatan
40 4. Pressure
Tekanan
30 5. Temperature 0 0.01 0.02 0.03 0.04 0.05
Suhu
Time (s–1)
Collision Theory Masa (s–1)
7.4 Teori Pelanggaran
20 (d) The higher the concentration of
1. tiny and discrete potassium thiosulphate solution,
10 kecil dan diskret the higher the rate of reaction.
2. continuous, collide
0 berterusan, berlanggar Semakin tinggi kepekatan larutan
30 60 90 120 150 180 210 240 3. form and break kalium tiosulfat, semakin tinggi
membentuk dan memecahkan kadar tindak balas.
Time taken (s) 4. proper / betul
Masa diambil (s) 5. activation energy (e) Time taken / masa diambil
tenaga pengaktifan 1
(c) (i) Overall rate of reaction 6. must / mesti
/ kadar tindak balas = 0.025
Paper 1
keseluruhan = 40 s
40 1. D 2. C 3. B 4. A 5. B (f) Sulphur / sufur
6. D 7. B 8. B 9. A 10. B 2. (a) 2H+ + Mg → Mg2+ + H2
= 180 1 1. B 12. C 13. B 14. A (b) (i) Set 1:
Average rate of reaction /
= 0.22 cm3 s–1 Paper 2
(i) Rate of reaction in 2nd kadar tindak balas purata
Section A / Bahagian A
minute / kadar tindak balas 1. (a) 2H+ + S2O32– → S + H2O + 40
= 2
pada minit kedua SO2
(31 – 16) (b) = 20 cm3 min–1
(ii) Set 2:
= (120 – 60) A17 Average rate of reaction /

= 0.25 cm3 s–1 kadar tindak balas purata
(ii) Rate of reaction at 150 s
Kadar tindak balas pada = 55
2
150 s
= 27.5 cm3 min–1
= (45 – 28) (c) Rate of reaction for set 2 is
(192 – 90)
higher.
= 0.167 cm3 s–1

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Science  Form 4  Answers

Kadar tindak balas untuk set 2 Section B / Bahagian B – Frequency of collision
lebih tinggi. 4. (a) – In ice cubes, temperature is between hydrogen ions
and iron in set II is
(d) Size of magnesium / Saiz of lower. higher.
magnesium Dalam ketulan ais, suhu menjadi
Frekeunsi perlangggaran
(e) – In set 2, powder magnesium rendah. di antara ion hidrogen dan
has bigger total surface ferum di set II lebih tinggi.
area. – Bacteria becomes inactive
in low temperature. – Frequency of effective
Dalam set 2, serbuk magnesium collision between
mempunyai jumlah luas Bakteria menjadi tidak aktif pada hydrogen ions an iron
suhu rendah. in set II is higher.
permukaan yang lebih besar.
– Less toxin produced Frekuensi perlanggaran
– Frequency of collision by bacteria through berkesan di antara ion
between hydrogen ion and decomposition. hidrogen dan ferum di set
magnesium is higher. II lebih tinggi.
Kurang toksin dihasilkan oleh
Frekuensi perlanggaran di bakteria melalui penguraian. Set I and set III / set I dan
antara ion hidrogen dan set III
– Spoilage of the fish will be
magnesium lebih tinggi. delayed. – Rate of reaction in set
III is higher than set I.
– Frequency of effective Kerosakan ikan akan
collision between hydrogen dilambatkan. Kadar tindak balas set III
ion and magnesium is lebih tinggi daripada set I.
higher. (b) – In a pressure cooker,
cooking liquid evaporates – Sulphuric acid in set
Frekuensi perlanggaran very rapid to form steam. III is diprotic acid that
berkesan di antara ion hidrogen ionizes completely in
dan magnesium lebih tinggi. Di dalam periuk tekanan, cecair water to form double
masakan mengewap dengan concentration of
(f) Copper(II) sulphate / kuprum(II) sangat pantas menjadi stim hydrogen ions.
sulfat panas.
Asid sulfurik di set III ialah
3. (a) (i) Changes in volume of gas – Hot steam with higher asid dwibes yang mengion
per unit time kinetic energy trapped dengan lengkap dalam
inside cooker builds high air untuk membentuk
Perubahan dalam isi padu pressure. kepekatan ion hidrogen
gas per unit masa
Stim panas bertenaga kinetik berganda.
(ii) Hydrogen gas / gas tinggi terperangkap dalam – Number of hydrogen
hidrogen periuk menghasilkan tekanan
tinggi. ions per unit volume in
(iii) Increases in volume of set III is higher.
hydrogen gas – High pressure increases Bilangan ion hidrogen per
temperature to 121°C in a unit isi padu di set III lebih
Penambahan isi padu gas short time. tinggi.
hidrogen – Frequency of collision
Tekanan tinggi meningkatkan between hydrogen ions
(iv) – Temperature / suhu suhu ke 121°C dalam jangka and iron in set III is
– size of reactant / saiz of masa yang pendek. higher.
Frekeunsi perlangggaran
bahan tindak balas – More heat absorbed by the di antara ion hidrogen dan
meat inside the cooker thus ferum di set III lebih tinggi.
– Catalyst / mangkin rendang cooked faster. – Frequency of effective
(b) – Situation A / Situasi A collision between
– Chicken in situation A has Lebih banyak tenaga haba hydrogen ions an iron
diserap oleh daging di dalam in set III is higher.
smaller size, thus has periuk, maka rendang dimasak Frekuensi perlanggaran
bigger total surface area. berkesan di antara ion
Ayam dalam situasi A mempunyai dengan lebih cepat. hidrogen dan ferum di set
saiz yang lebih kecil, maka (c) (i) Set I – iron(II) chloride / III lebih tinggi.
mempunyai jumlah luas
permukaan yang lebih besar ferum(II) klorida Section C / Bahagian C
5. (a) (i) Catalyst is a substance
– More heat energy is Set II – iron(II) sulphate /
absorbed causing meat ferum(II) sulfat that can change the rate
cooked faster. of a chemical reaction.
(ii) Set I and set II / set I dan Mangkin ialah bahan yang
Lebih banyak tenaga haba set II boleh mengubah suatu kadar
diserap menyebabkan daging tindak balas kimia.
masak dengan lebih cepat. – Rate of reaction in set (ii) – Action of a catalyst is
II is higher than set I.
(c) specific
Kadar tindak balas set II Tindakan mangkin adalah
Fast reaction Slow reaction lebih tinggi daripada set I.
Tindak balas cepat Tindak balas khusus.
perlahan – Temperature of acid in
– Combustion set II is higher than set
Pembakaran – Photosynthesis I.
– Double Fotosintesis
– Rusting Suhu asid di set II lebih
decomposition Pengaratan tinggi daripada set I.
reaction
Tindak balas – Hydrogen ions in set
penguraian II have higher kinetic
ganda dua energy.

Ion hidrogen di set II
mempunyai tenaga kinetik
yang lebih tinggi.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. A18

Science  Form 4  Answers 

– Only a small amount Frekuensi perlanggaran di Isikan air ke dalam basin dan buret.
of catalyst is needed antara ion hidrogen dan 2. Invert the burette into the besen
to change the rate of
reaction. zink meningkat. with water.
Terbalikkan buret ke dalam basin yang
Hanya sejumlah – Frequency of effective
mangkin yang kecil collision between berisi air.
3. Clamp the burette onto retort
adalah mencukupi untuk hydrogen ion and zinc
stand and record the initial burette
mengubah suatu tindak increases. reading.
Kepitkan buret dengan kaki retot dan
balas. Frekuensi perlanggaran
– Catalyst does not berkesan di antara rekodkan bacaan awal buret.
4. Measure and pour 100 cm3
chemically change. ion hidrogen dan zink
Mangkin tidak berubah sulphuric acid into a conical flask.
meningkat. Sukat dan tuangkan 100 cm3 asid
secara kimia.
– Catalyst may physically (ii) 2HCl + Zn → ZnCl2 + H2 sulfurik ke dalam kelalang kon.
– Number of mole / Bilangan 5. Add a spatula of granulated
change. mol
Mangkin mungkin akan magnesium into the conical flask.
= (2)(50)/1000 Tambahkan satu spatula ketulan
berubah secara fizik. = 0.1 mol
– Catalyst does not – Ratio of mole between magnesium ke dalam kelalang kon.
HCl and H2 6. Rubber stop the conical flask and
change the amount of
final product. Nisbah mol di antara HCl and insert the delivery tube into the
Mangkin tidak mengubah inverted burette.
jumlah hasil tindak balas. H2 Tutupkan kelalang kon dengan penutup
[any four correct =2:1
answers / sebarang – = 0.1 : 0.05 getah dan masukkan penghujung
Volume of hydrogen gas /
empat jawapan yang tiub penghantar ke dalam buret yang
betul] isi padu gas hidrogen
(iii) diterbalikkan tadi.
= 0.05 × 24 7. Shake the mixture and start the
= 1.2 dm3
stopwatch.
Catalyst Industrial application Paper 3 Goncangkan campuran and mulakan
Mangkin Aplikasi industry
• Problem statement / Pernyataan jam randik.
Iron powder To increase rate of masalah 8. Record the volume of colourless
Serbuk ferum production of ammonia
in Haber process. What is effect of different size of bubbles liberated at 30 seconds
Untuk meningkatkan kadar magnesium on rate of reaction? intervals until no more bubbles
penghasilan ammonia are formed.
dalam proses Haber. Apakah kesan saiz magnesium ke atas Rekodkan isi padu gelembung gas
kadar tindak balas?
Vanadium(V) To increase rate of tak berwarna yang dihasilkan pada
• All the variables / Semua pemboleh
oxide production of sulphuric ubah selangan 30 saat sehingga tiada lagi

Vanadium(V) acid in Contact process. Manipulated – size of magnesium gelembung dihasilkan.
oksida Dimanipulasikan – saiz magnesium 9. Repeat steps 1 – 8 replacing
Untuk meningkatkan kadar Responding – rate of reaction
Bergerak balas – kadar tindak balas granulated magnesium with
penghasilan asid sulfurik Constant – concentration and powdered magnesium.
Ulangi langkah 1 – 8 menggantikan
dalam proses Sentuh. volume of sulphuric acid /
temperature ketulan magnesium dengan serbuk
Platinum To increase rate of Ditetapkan – kepekatan dan isi padu asid
Platinum production of nitric acid sulfurik / suhu magnesium.
in Oswald process. • Hypothesis / Hipotesis
Untuk meningkatkan kadar When powdered magnesium is • Tabulation of data
penghasilan asid nitrik added to sulphuric acid, rate of Penjadualan data
dalam proses Oswald. reaction is higher
Apabila serbuk magnesium ditambahkan Time taken
ke dalam asid sulfurik, kadar tindak balas
lebih tinggi. (s) 0 30 60 90 120 150 180 210 240
• Materials and apparatus / Senarai Masa
bahan dan radas
Materials: Granulated magnesium, diambil (s)
powdered magnesium, 1.0 mol dm–3
(b) (i) – Copper(II) sulphate sulphuric acid, water Powdered
solution provides Bahan: Ketulan magnesium, serbuk magnesium
correct pathway with magnesium, asid sulfurik 1.0 mol dm–3, air Serbuk
lower activation energy. Apparatus: 250 ml conical flask, magnesium
rubber stopper with delivery tube,
Larutan kuprum(II) sulfat stopwatch, burette, besen, spatula, HOTS Challenge
membekalkan laluan yang 100 ml measuring cylinder, retort
stand and clamp – Condition B / Situasi B
betul dengan tenaga Radas: 250 ml kelalang kon, penutup – Yam that is sliced in thinner pieces
getah berserta tiub penghantar, jam
pengaktifan yang rendah. randik, buret, basin, spatula, 100 ml has smaller size; thus, larger total
– More hydrogen ion and silinder penyukat, kaki retort dan penyepit surface area exposed.
• Procedures / Prosedur Keladi yang dipotong kepada kepingan
zinc achieve activation 1. Fill water into a besen and yang lebih nipis menjadi lebih kecil; maka,
energy. jumlah luas permukaan terdedah lebih
Lebih banyak ion hidrogen burette. luas.
dan zink mencapai tenaga – Heat will be absorbed faster and
more easily, become softer faster.
pengaktifan. Haba oleh diserap dengan lebih cepat dan
– Frequency of collision lebih mudah, lebih cepat menjadi lembut.

between hydrogen ion
and zinc increases.

A19 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Science  Form 4  Answers

CHAPTER (i) Fiber optics / gentian optik
(j) Photochromic glass / kaca
8 Manufactured Substances in
industry fotokromik
Bahan Buatan dalam Industri
SPM Practice 8
1. (a) two or more elements, metal
dua atau lebih unsur, logam Paper 1
(b) harder, different, orderly
keras, berbeza, teratur 1. C 2. C 3. B 4. B 5. B
2. 6. D 7. B 8. A 9. D 10. A
11 . B 12. B 13. A 14. B 15. D

Alloy Characteristics Usage Paper 2
Aloi Sifat -sifat Kegunaan
– Racing basikal
Duralumin – Stronger than pure aluminium Basikal lumba Section A / Bahagian A
Duralumin Lebih kuat daripada aluminium tulen – Body of aeroplane 1. (a) (i) Brass and copper blocks
– Not rusting Badan kapal terbang Blok loyang dan kuprum
Tidak berkarat (ii) Diameter of dent formed
– Low density – Decorative item Diameter lekuk yang
Ketumpatan rendah Barangan perhiasan
– Souvenir terbentuk
Cenderamata
Pewter – Stronger than pure tin (iii) 1 kg weight / 50 cm height
Piuter Lebih kuat daripada timah tulen – Medal Pemberat 1 kg / ketinggian
– Not rusting Pingat
Bronze Tidak berkarat – Statue 50 cm
Gangsa – Shiny Tugu
Berkilat – Trophy (b) Alloy is harder than pure
Piala metal.
– Stronger than pure copper – Spoon and fork
Lebih kuat daripada kuprum tulen Sudu dan garpu Aloi lebih keras daripada logam
– Not rusting – Surgery tools tulen.
Tidak berkarat Alatan pembedahan
(c) (i) Brass / Loyang
(ii) – Zinc atoms occupy

empty space in

between copper atoms.

Atom zink memenuhi
ruangan kosong di antara

Stainless – Stronger than pure iron atom-atom kuprum.
Lebih kuat daripada ferum tulen
steel – Resistant to corrosion – Zinc atoms prevent
Keluli Tahan kakisan the copper layers from
nirkarat
slide over easily.

Composition of Glass abd Its 5. – Chemically inert / lengai secara Atom zink mengelakkan
Uses kimia lapisan kuprum daripada
8.2 Komposisi Kaca dan Kegunaannya
– Heat insulator / penebat haba tergelongsor di antara satu
– High heat resistance / rintangan
sama lain dengan mudah.
haba tinggi
3. – Chemicalley inert / lengai secara 6. (a) Kaolin, water, high (d) (i) 30% zinc dan 70% copper
kimia Kaolin, air, tinggi. 30% zink dan 70% kuprum
(b) Advanced ceramics (ii) To make musical
– Electrical insulator / penebat Seramik termaju
elektrik (c) Silicon carbide, thermal shock, instrument / padlock

– Heat insulator / penebat haba heat Untuk membuat alat muzik /
4. Silikon karbida, kejutan terma, kunci

Type of Usage haba (e) When a 1 kg weight is
glass Kegunaan dropped on the steel ball
Jenis kaca Composite Materials and Its
Importance bearing on brass block, a
8.4 Bahan Komposit dan Kepentingannya
smaller dent is formed.
7. (a) Reinforced concrete / Konkrit
Fused glass To make prism diperkukuhkan Apabila satu 1 kg dijatuhkan ke
Kaca silika Membuat prisma atas bebola keluli yang dilekatkan
(b) Fiber glass / Gentian kaca
terlakur (c) Fiber glass / Gentian kaca di atas blok loyang, satu lekuk
(d) Superconductor /
yang lebih kecil terbentuk.
superkonduktor
Borosilicate To make (e) Photochromic glass / kaca 2. (a) (i) Silica
laboratory Silika
glass glassware fotokromik (ii) Aluminasilicate / kaolin
Kaca Membuat radas (f) Reinforced concrete / konkrit
borosilikat kaca makmal Aluminasilikat / kaolin
diperkukuhkan (b) – Water proof / kalis air
Soda lime To make glass (g) Fiber optics / gentian optik – Chemically inert / lengai
(h) Superconductor /
glass bottle secara kimia
Kaca soda Membuat bekas superkonduktor
kapur kaca (c) (i) the cup will turn darken
when expose to sunlight

Lead crystal To make cawan akan bertukar menjadi
gelap apabila terdedah
glass telescope lense
Kaca Membuat kanta kepada cahaya matahari
plumbum teleskop

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. A20

(ii) the cup will have lower (b) Science  Form 4  Answers 
coefficient of expansion
Manufactured Names Uses Seramik bismuk strontium
cawan akan mempunyai materials in Nama Kegunaan kalsium kuprum oksida
pekali pengembangan yang industries (BSCCO)
rendah Bahan buatan
(iii) – For a metal non
(iii) the cup becomes industri – superconductor,
coloured resistance drops when
A Borosilicate To make temperature drops.
cawan menjadi berwarna
(d) – Bowl / mangkuk glass boiling Untuk logam bukan
– Pot / tembikar superkonduktor, rintangan
(e) Advanced ceramics / seramik Kaca tube / menurun apabila suhu
menurun.
termaju borosilikat cookware
3. (a) (i) Reinforced concrete / – However, the
Untuk resistance does not
konkrit yang diperkukuhkan drop until zero.
(ii) – Cement / simen membuat
– Sand / pasir Walau bagaimanapun,
– Pebbles / batu kelikir tabung rintangan tidak jatuh
– Steel / keluli sehingga sifar.
(b) (i) Fiber glass / kaca gentian didih /
(ii) Fiber optic / gentian optik – This is because
(iii) Photochromic glass / kaca peralatan electrons in non –
superconductor metal
fotokromik masak collide with ions
(iv) Superconductor / increasing the difficulty
B Ceramic To make for current to flow, thus
superkonduktor creating resistance.
Seramik internal
Section B / Bahagian B Ini adalah kerana elektron-
4. (a) (i) Alloy is a mixture of two wall of elektron dalam logam
bukan superkonduktor
or more elements of furnace berlanggaran dengan
which the main element is ion-ion dan meningkatkan
metal. Untuk kesukaran untuk
Aloi merupakan campuran pengaliran arus elektrik,
dua atau lebih unsur yang membuat maka mewujudkan
mana unsur yang utama ialah rintangan.
logam. lapisan
(ii) X – Copper / kuprum – For superconductor,
Y – Zinc / zink dalam resistance drops when
(iii) – More shiny surface / temperature drops too.
permukaan yang lebih berkilat dinding
– Not corrode easily / tidak Untuk superkonduktor,
mudah terkakis relau rintangan menurun apabila
(iv) padlock / mangga, doorknob / suhu menurun juga.
C Fiber glass To make
tompol pintu Kaca gentian helmets – When superconductor
(v) – Atomic size of zinc is Untuk reaches critical
temperature (TC), its
different from atomic size of membuat resistance becomes
copper. zero.
Saiz atom zink berbeza topi keledar
daripada saiz atom kuprum. Apabila superkonduktor
– Inserted atom zinc disrupts D Bronze To make mencapai suhu kritikal
the orderly arrangement of (TC), rintangannya
copper layers. Gangsa medals / menjadi sifar.
Atom zink yang terselit akan
mengganggu susunan lapisan statues – This is due to motion
of magnetic vortices
kuprum yang teratur. Untuk in the electronic
– When external force is superfluid that
membuat dissipates some of
applied, copper layers are the energy carried by
harder to slide over from pingat / current.
each other.
Apabila daya luaran dikenakan, tugu Ini adalah disebabkan oleh
lapisan kuprum sukar untuk gerakan vorteks magnetik
menggelongsor di antara satu (c) (i) – Resistant to thermal dalam elektronik superfluid
sama lain. shock yang menghilangkan
beberapa tenaga yang
Tahan kejutan terma dibawa oleh arus.
– High resistance to heat
– When current is
Rintangan tinggi terhadap sufficiently small
haba causing the vortices to
be stationary, known as
(ii) – Disc cutter / cakera vortex glass, resistance
pemotong will vanish.

– tungsten carbide ring / Apabila arus cukup kecil
cincin tungsten karbida menyebabkan vorteks
menjadi pegun, yang juga
dikenali sebagai kaca
vorteks dan rintangan
Section C / Bahagian C akan lenyap.
5. (a) (i) Superconductor is a

material that can conduct
electricity or transport
electrons from one atom
to another atom with no
resistance.
Superkonduktor ialah bahan
yang boleh mengkonduksikan
elektrik atau mengalirkan
elektron-elektron dari satu
atom ke atom yang lain tanpa
rintangan.
(ii) – Ceramic yttrium barium

copper oxide (YBCO)
Seramik itrium barium

kuprum oksida (YBCO)
– Ceramic bismuth

strontium calcium
copper oxide (BSCCO)

A21 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Science  Form 4  Answers

(iv) – Cool substance in – Cool substance in Boleh mengkonduksikan
liquid nitrogen liquid helium elektrik dalam leburan
atau larutan akues.
Sejukkan bahan dalam Sejukkan bahan cecair
cecair nitrogen helium [any two / mana – mana
dua]
(b)
(c) (i) P dan Q
Fields Usage (ii) Cobalt-60 and iodine-131
Bidang Kegunaan
Kobalt-60 dan iodin-131
– Transportation – Magnetic levitation: trains can float on strong
Pengangkutan superconducting magnet reducing friction between train 2. (a) 2H+ + CaCO3 → Ca2+ + H2O +
CO2
and its tracks.
Levitation magnet: kereta api boleh terapung pada magnet (b) Carbon dioxide / karbon dioksida
(c) – Number of mole of sulphuric
superkonduktor yang kuat yang mengurangkan geseran
antara kereta api dan treknya. acid
Bilangan mol untuk asid sulfurik
– Medical care – MRI scanner uses superconducting magnet creating = (0.5)(100)/1000
Rawatan magnetic field allowing high-quality imaging. = 0.05 mol
– Volume of carbon dioxide
perubatan Pengimbas MRI menggunakan magnet superkonduktor
yang mewujudkan medan magnet yang membolehkan gas formed
pencitraan berkualiti tinggi. Isi padu gas karbon dioksida

– Environment & – Superconducting magnetic energy storage (SMES) stores dihasilkan

energy energy in the magnetic field created by flow of direct = 0.05 × 24
= 1.2 dm3
Persekitaran & current in a superconducting coil. (d) – Number of 10 g calcium

tenaga uperconducting penyimpanan tenaga magnetik. (SMES) carbonate
Bilangan mol 10 g kalsium
menyimpan tenaga dalam medan magnet yang dicipta oleh
karbonat
aliran arus langsung dalam gegelung superkonducting.
= 10 / [40 + 12 + 3(16)]
– Information – Superconducting computing uses single flux quanta (SFQ), = 0.1 mol
– Unreacted mass of calcium
and ultrafast switch and zero-resistance wires to encode,
carbonate
electronics process and transport data. Jisim kalsium karbonat yang

Maklumat dan Pengkomputeran superkonducting menggunakan tunggal belum bertindak balas

elektronik flux quanta (SFQ), suis ultrafast dan sifar-wayar rintangan = (0.1 – 0.05) × 100
= 5 g
untuk encod, memproses dan penghantaran data. (e) (i) 2HCl + CaCO3 → CaCl2 +

HOTS Challenge 26. D 27. D 28. A 29. A 30. D CO2 + H2O
3 1. C 32. B 33. B 34. B 35. D (ii) – Ratio of mole between
– Stainless steel is an alloy of steel 36. B 37. C 38. B 39. B 40. D
with 10% chromium. 41. A 42. B 43. D 44. D 45. D CaCO3 and HCl
4 6. D 47. B 48. A 49. B 50. B Nisbah mol di antara
Keluli nirkarat merupakan aloi keluli yang
mengandungi 10% kromium Paper 2 CaCO3 dan HCl
= 1 : 2
– When exposed to air, the chromium Section A / Bahagian A = 0.05 : 0.1
in the steel will form a film of 1. (a) (i) Alkali metal / logam alkali
chromium oxide, which is non – (ii) 2R + 2H2O → 2ROH + H2 – Volume of hydrochloric
toxic, on the surface. (iii) Hidroxide / OH– ion is acid needed

Apabila terdedah dengan udara, kromium present / ion hidroksida / Isi padu asid hidroklorik
di dalam keluli akan membentuk satu OH– hadir yang diperlukan
lapisan kromium oksida yang tidak (b) (i) Ionic compound / sebatian
beracun di permukaannya. ion = 0.1 × 1000 / 2
(ii) Electrostatic force of = 50 cm3
– This layer of chromium oxide attraction / daya tarikan (iii) – volume at stp / isi padu
protects the scratched steel from elektrostatik
rusting even when exposed to air (iii) – Have high melting and gas pa
and moisture.
boiling point = 0.05 × 22.4
Lapisan kromium oksida ini melindungi Mempunyai takat lebur = 112 cm3
keluli tercalar daripada pengaratan – volume at room
biarpun terdedah dengan udara dan dan takat didih yang tnggi
lembapan. – Soluble in water condition / isi padu pada
Larut dalam air suhu bilik
SPM Year-End Assessment – Insoluble in organic
= 0.05 × 24
Paper 1 solvent = 120 cm3
Tidak larut dalam pelarut 3. (a) 2
1. C 2. B 3. C 4. D 5. B (b) Natural abundance is the
6. B 7. D 8. D 9. A 10. D organik
1 1. D 12. B 13. C 14. D 15. C – Can conduct electricity percentage of isotopes present
1 6. C 17. A 18. D 19. C 20. C in a natural sample of an
2 1. C 22. D 23. B 24. C 25. C in molten or aqueous element.
solution Kelimpahan semula jadi ialah
peratusan isotop yang wujud dalam
suatu sampel semula jadi unsur.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. A22

(c) 35 Cl – 75%, 37 Cl – 25% formed is a strong Science  Form 4  Answers 
17 17 monoprotic alkali
Dalam bikar B, larutan atom C dan atom C lebih kecil
(d) 17 × 75) + (37 natrium hidroksida yang daripada atom B.
[(35 100 × 25)] terbentuk adalah alkali – Atom D has the strongest
(e) monobes yang kuat electrostatic force of
– that ionises completely attraction pulling electrons
– 35.5 in water to produce nearest to the nucleus.
35.5 higher concentration of Atom D mempunyai daya
(f) = 12 hydroxide ions tarikan yang paling kuat
yang mengion secara menarik elektron paling dekat
= 2.96 lengkapnya di dalam dengan nukleus.
4. (a) 2HNO3 + Zn → Zn(NO3)2 + H2 air untuk menghasilkan – Atom E is the biggest
(b) – number of mole of nitric acid kepekatan ion hidroksida among the rest.
yang tinggi Atom E adalah paling besar di
/ bilangan mol asid nitrik – the higher the antara semua.
= (0.5)(100)/1000 concentration of – Because it has four electron
= 0.05 mol hydroxide ions, the – filled shells.
– ratio of mole between nitric higher the pH value. Kerana ia mempunyai empat
Semakin tinggi kepekatan petala berisi elektron.
acid and hydrogen gas / ion hidroksida, semakin (b) (i) – A
nisbah mol di antara asid nitrik tinggi nilai pH. – Atom A has achieved
dan gas hidrogen 6. (a) (i) Heat decomposition /
penguraian haba the most stable octet
=2:1 (ii) P – copper(II) carbonate / electron arrangement.
= 0.05 : 0.025 kuprum(II) karbonat Atom A telah mencapai
– volume of hydrogen gas Q – copper(II) oxide / susunan elektron oktet
kuprum(II) oksida yang stabil.
at stp / isi padu gas hidrogen R – carbon dioxide / – It does not receive,
pada stp karbon dioksida release or share
(b) (i) Acid – base neutralization electrons with other
= 0.025 × 22.4 / peneutralan asid – bes elements.
= 0.56 dm3 (ii) CuO + 2HNO3 → Ia tidak menerima,
(c) (i) Rate of reaction for Cu(NO3)2 + H2O menderma atau
(c) (i) Copper(II) chloride / mengongsi electron
Experiment 3 is higher kuprum(II) klorida dengan unsur-unsur lain.
than Experiment 2. (ii) – Number of mole of HCl (ii) – Elements: B and D
Kadar tindak balas / bilangan mol HCl Unsur: B dan D
Eksperimen 3 lebih tinggi = (1)(100)/1000 – Electron arrangement
daripada Eksperimen 2. = 0.1 mol of atom B is 2.8.2
– ratio of mole between Susunan elektron atom B
(ii) – In Experiment 3, HCl and CuCl2 / nisbah ialah 2.8.2
higher temperature of mol di antara HCl dan – Atom B releases 2
nitric acid increases electrons to achieve
the kinetic energy of CuCl2 stable octet electron
hydrogen ions. = 2 : 1 arrangement forming
= 0.1 : 0.05 mol B2+ ion
Di Eksperimen 3, – mass of salt, CuCl2 Atom B menderma dua
suhu yang lebih tinggi electron untuk mencapai
meningkatkan tenaga formed / jisim garam, susun elektron oktet yang
CuCl2 terbentuk stabil membentuk ion B2+
kinetik ion-ion hidrogen. = 0.05 × [64 + 2(35.5)] – Electron arrangement
= 6.75 g of atom D is 2.8.7
– Frequency of collision Susunan elektron atom D
between hydrogen ions Section B / Bahagian B ialah 2.8.7
and zinc is higher. 7. (a) – A, D, C, B, E – Atom D receives an
– Atomic size of atom A is the electron to achieve
Frekuensi perlanggaran stable octet electron
di antara ion-ion hidrogen smallest. arrangement forming
dan zink lebih tinggi. Saiz atom A paling kecil. D– ion
– because it only has two Atom D menerima satu
– Frequency of effective elektron untuk mencapai
collision between electron – filled shells. susun elektron oktet yang
hydrogen ions and zinc Kerana ia mempunyai dua stabil membentuk ion D-
is higher. – Ion B2+ is attracted
petala yang berisi elektron. to ion D– by strong
Frekuensi perlanggaran – In between atoms B, C electrostatic force
berkesan di antara ion-ion forming ionic
hidrogen dan zink lebih and D, atom D is smaller compound BD2.
tinggi. than atom C and atom C is
smaller than atom B.
5. (a) – distilled water / air suling Di antara atom B, C dan D,
– Tetrachloromethane / atom D lebih kecil daripada

tetraklorometana

(b) Solvent P – hydroxide ions
present / ion hidroksida hadir

Solvent Q – hydroxide ions
absent / ion hidroksida tidak hadir

(c) (i) Beaker / bikar A: pH 8 – 9
Beaker / bikar B: pH 12 –

13
(ii) – In beaker B, sodium

hydroxide solution

A23 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Science  Form 4  Answers

Ion B2+ tertarik ke ion Kadar tindak balas set II hydrogen ion and
D– oleh daya tarikan lebih tinggi berbanding set calcium carbonate is
I. higher in set III than
elektrostatik yang kuat set II.
– Size of calcium Frekuensi perlanggaran
membentuk sebatian ion carbonate used in set berkesan di antara ion
II is smaller than set I. hidrogen dan kalsium
BD2 karbonat lebih tinggi di set
– Correct drawing of Saiz kalsium karbonat III berbanding set II.
yang digunakan di set II (c) – Add copper(II) sulphate
electron shells with lebih kecil berbanding set solution as catalyst.
I. Tambahkan larutan kuprum(II)
correct number of sulfat sebagai mangkin.
– More total surface area – Catalyst provides alternative
electrons in each shell. exposed in set II than pathway with lower
set I. activation energy.
Lukisan petala elektron Mangkin membekalkan laluan
yang betul dengan Lebih banyak jumlah luas alternative dengan tenaga
permukaan terdedah di set pengaktifan yang lebih rendah.
bilangan elektron dalam II berbanding set I. – More hydrogen ion and
calcium carbonate achieve
setiap petala yang betul – Frequency of collision activation energy.
between hydrogen ion Lebih banyak ion hidrogen dan
– Correct arrangement of and calcium carbonate kalsium karbonat mencapai
anion and cation with is higher in set II than tenaga pengaktifan.
set I. – Frequency of collision
correct charges between hydrogen ion and
Frekuensi perlanggaran di calcium carbonate is higher.
Susunan anion dan kation antara ion hidrogen dan Frekuensi perlanggaran di
serta cas yang betul kalsium karbonat lebih antara ion hidrogen dan kalsium
tinggi di set II berbanding karbonat lebih tinggi.
- - set I. – Frequency of effective
2+ collision between hydrogen
– Frequency of effective ion and calcium carbonate
DBD collision between is higher.
hydrogen ion and Frekuensi perlanggaran
(iii) – Have high melting and calcium carbonate is berkesan di antara ion hidrogen
boiling point higher in set II than set dan kalsium karbonat lebih
I. tinggi.
Mempunyai takat lebur
dan takat didih yang tinggi Frekuensi perlanggaran Section C / Bahagian C
berkesan di antara ion 9. (a) (i) – Substance produced
– Can dissolve in water
Boleh larut dalam air hidrogen dan kalsium in a neutralisation
reaction
– Cannot dissolve in karbonat lebih tinggi di set Bahan yang dihasilkan
organic solvent dalam tindak balas
II berbanding set I. peneutralan
Tidak boleh larut dalam (ii) – Rate of reaction in set – where the hydrogen
pelarut organik ion, H+, in an acid is
III is higher than set II. replaced by a metal or
– Can conduct electricity Kadar tindak balas set III ammonium ion.
in molten or aqueous di mana ion hidrogen,
solution lebih tinggi berbanding set H+, dalam asid digantikan
dengan a logam atau ion
Boleh mengkongduksikan II.
elektrik dalam leburan – Temperature of ammonium.
atau larutan akeues (ii) – Soluble salt is a salt
sulphuric acid used in
[any two / mana – mana set III is higher than that is soluble in water.
dua] set II. Garam terlarut ialah garam
Suhu asid sulfurik yang
8. (a) – Chicken wing in Diagram digunakan di set III lebih yang larut dalam air.
4.1 / cooked by Mirah. – Insoluble salt is a salt
tinggi berbanding set II.
Kepak ayam di Rajah 4.1 / – Reacting particles in that does not dissolve
masak oleh Mirah. in water.
set III have higher Garam tak terlarut ialah
– Mirah cut the chicken wings kinetic energy than set garam yang tidak larut
into smaller pieces. II. dalam air.
Zarah-zarah bertindak (b) – Iron(II) oxide powder is
Mirah memotong kepak ayam balas di set II memperoleh added to 50 cm3 of 1.0 mol
ke dalam kepingan lebih kecil.
tenaga kinetic lebih tinggi
– Smaller size of chicken
wings have larger total berbanding set II.
surface area. – Frequency of collision

Saiz kepak ayam yang lebih between hydrogen ion
kecil mempunyai jumlah luas and calcium carbonate
permukaan yang lebih besar. is higher in set III than
set II.
– More heat is absorbed to Frekuensi perlanggaran di
the chicken wings easier. antara ion hidrogen dan

Lebih banyak tenaga haba kalsium karbonat lebih
mudah diserap ke dalam kepak
ayam. tinggi di set III berbanding

– Cooking time becomes set II.
shorter. – Frequency of effective

Masa masakan menjadi lebih collision between
pendek.

(b) (i) – Rate of reaction in set
II is higher than set I.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. A24

Science  Form 4  Answers 

dm–3 sulphuric acid in a – White precipitate that to the underlying iron
soluble in excess ammonia surface.
beaker until excess. solution is formed. Kehadiran lapisan
logam oksida yang
Serbuk Ferum(II) oksida Mendakan putih yang larut stabil mengurangkan
ditambah kepada 50 cm3 asid dalam larutan ammonia kakisan tambahan kerana
berlebihan terbentuk. mereka mengurangkan
sulfurin 1.0 mol dm–3 dalam penembusan air dan
– The observations confirm oksigen ke permukaan
bikar sehingga berlebihan. the presence of Zn2+ ion. besi yang lebih dalam.

– The mixture is stirred well Pemerhatian mengesahkan (iii) – More shiny surface
and heated. kehadiran ion Zn2+. Permukaan yang lebih
berkilat
Campuran dikacau dengan baik – Pour 2 cm3 of zinc sulphate
dan dipanaskan. solution into another test – Harder and stronger
tube followed with 2 cm3 Lebih keras dan lebih kuat
– Iron(II) oxide is added until it dilute hydrochloric acid
no longer dissolves. and 2 cm3 barium chloride (b) (i) P – Borosilicate glass /
solution. kaca borosilikat
Ferum(II) oksida ditambah
sehingga tidak lagi larut. Tuangkan 2 cm3 larutan zink Q – Ceramics / seramik
sulfat ke dalam tabung uji (ii) Similarity / persamaan
– The content is filtered. yang lain diikuti dengan 2 cm3 – Chemically inert / lengai
Kandungan itu ditapis. asid hidroklorik cair dan 2 cm3
– The filtrate is heated in an larutan barium klorida. secara kimia
1
evaporating dish until of – White precipitate is formed – Heat insulator / penebat
its initial quantity. 3 confirms the presence of haba
SO42– ion.
Filtrat dipanaskan dalam – Electrical insulator /
mangkuk penyejat sehingga Mendakan putih terbentuk penebat elektrik
mengesahkan kehadiran ion
ia tinggal 1 daripada kuantiti SO42–. Difference / perbezaan
awalnya.
3 10. (a) (i) Rust / iron(III) oxide
Karat / ferum(III) oksida
– The hot saturated solution is (ii) – Stainless steel / keluli Borosilicate Ceramics
then allowed to cool to room glass Seramik
nirkarat
temperature. Kaca borosilikat Opaque
– Stainless steel contains Legap
Larutan tepu panas iron, chromium, Transparent Hard and strong
kemudiannya dibenarkan untuk manganese and Lut sinar Keras dan kuat
carbon.
menyejukkan ke bilik suhu. Hard but fragile
Keluli nirkarat Keras tetapi rapuh
– The crystals formed are mengandungi ferum,
pressed between two filter kromium, mangan dan
karbon
paper to be dried.
– These elements react
Kristal terbentuk ditekan antara with oxygen and water (c) (i) Diagnose disease or
dua kertas penapis kering. to form a thin and injury especially soft
stable metal oxide tissues and nervous
– FeO(s) + H2SO4(aq) → layers. system
FeSO4(aq) + H2O(l)
Unsur-unsur ini bertindak Mengesan penyakit atau
(c) – Pour 50 cm3 of distilled balas dengan oksigen dan kecederaan terutamanya tisu
water to beaker with zinc air membentuk lapisan lembut dan sistem saraf
logam oksida yang nipis
sulphate crystals and stir dan stabil. (ii) Powerful magnetic field
and radiofrequency pulses
until dissolve. – Chromium especially
is an important Medan magnet yang kuat dan
Tuangkan 50 cm3 air suling dominant role to react denyutan radiofrequensi
dalam bikar berisi kristal zink with oxygen to form
chromium oxides. (iii) Superconductor /
sulfat dan kacau sehingga larut. superkonduktor
Chromium terutamanya
– Pour 5 cm3 of zinc sulphate memainkan peranan (iv) – The weak resistance of
solution into a test tube dominan penting untuk superconductors allows
bertindak balas oksigen very strong currents to
followed with a few drops of untuk membentuk flow with no heating in
kromium oksida. the material.
sodium hydroxide solution.
– Presence of stable Rintangan lemah
Tuangkan 5 cm3 larutan zink metal oxide layers superkonduktor
sulfat ke dalam tabung uji diikuti reduce addition membolehkan arus yang
corrosion because they sangat kuat mengalir
dengan beberapa titisan larutan reduce the penetration tanpa pemanasan dalam
of water and oxygen bahan.
natrium hidroksida.
– White precipitate that – Superconductor
enables to get very
soluble in excess sodium high field values of
several teslas.
hydroxide solution is
Superkonduktor
formed. membolehkan untuk
mendapatkan nilai-nilai
Mendakan putih yang larut medan yang sangat tinggi
dalam larutan natrium hidroksida dari beberapa teslas.

berlebihan terbentuk.

– Pour 5 cm3 of zinc sulphate
solution into another test

tube followed with a few

drops of ammonia solution.

Tuangkan 5 cm3 larutan zink
sulfat ke dalam tabung uji yang

lain diikuti dengan beberapa

titisan larutan ammonia.

A25 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Science  Form 4  Answers

Paper 3 Mass of sodium chloride (number of spatula) Type of metal nail used / Jenis
Jisim natrium klorida (bilangan spatula) paku logam yang digunakan
1. (a)
Responding variable /
Mass of salt Pemboleh ubah bergerak balas:

Set-up of dissolved Blue intensity formed
apparatus (number of around metal nail in agar /
Susunan alat radas
spatula) pembentukan kematan biru sekitar
Jisim garam terlarut
paku logam dalam agar
(bilangan spatula) Controlled variable / pemboleh

(i) 2 ubah tetap:
Size of nail / saiz paku
(ii) 5 Temperature (oC ) (c) Iron rusts faster than stainless
Suhu ( oC)
(iii) 7 (e) Rate of stirring / kadar kacauan steel
(iv) 9 2. (a)
Besi berkarat lebih laju berbanding
(b) Alkali Observation keluli nirkarat
metal Pemerhatian
Type of variable Action to be taken Logam (d) Substances / bahan:
Jenis pemboleh Tindakan yang alkali Iron nail , stainless steel nail,

ubah diambil Lithium Burns with red flame sand paper, agar, potassium
Lithium hexacyanoferrate(III) solution.
(i) The (i) Heat the water forming white solid.
temperature to four different Terbakar dengan api merah Paku besi, paku keluli nirkarat,
of water temperature membentuk pepejal putih. kertas pasr, agar, larutan kalium

Suhu air Panaskan air Sodium Burns with yellow flame hexacianoferate(III)
ke empat suhu Natrium Apparatus / peralatan:
yang berlainan forming white solid.
Terbakar dengan api kuning Test tube, test tube rack.
(ii) Solubility (ii) Observe membentuk pepejal putih. Tabung uji, rak tabung uji
of sodium and record (e) Procedure / prosedur:
chloride the number Potassium Burns with purple flame 1. Clean iron nail with sand
of spatula
Keterlarutan sodium chloride Kalium forming white solid. paper.
natrium dissolved in Bersihkan paku besi dengan
klorida water Terbakar dengan api ungu
kertas pasir.
Perhatikan dan membentuk pepejal putih. 2. Insert the iron nail into the
catatkan bilangan
spatula natrium (b) 2Na(s) + O2(g) → Na2O(s) test tube.
klorida yang larut (c) Changes: Red litmus paper Masukkan paku besi it uke
dalam air
turns blue dalam tabung uji.
(iii) Size of (iii) Use the same Perubahan: Kertas litmus merah 3. Pour hot agar solution

sodium size of sodium bertukar biru with 5 drops of potassium
Reason: An alkaline solution is hexacyanoferrate(III)
chloride / chloride / solution into a test tube.
formed Tuangkan larutan agar panas
Volume of volume of Alasan: Larutan alkali terbentuk dititiskan dengan 5 titik larutan
(d) (i) Types of alkali metals /
water water in every kalium hexacianoferat(III) ke
jenis logam alkali
Saiz natrium Experiments (ii) Reactivity of alkali metals dalam tabung uji.
4. Leave the test tube with
klorida / isi Gunakan saiz with oxygen
Kereaktifan logam alkali iron nail for a day.
padu air natrium klorida Tinggalkan tabung uji berisi
dengan oksigen
yang sama / isi (iii) Size of alkali metals / saiz paku besi selama sehari.
5. Observe and record the
padu air yang logam alkali
(e) – Alkali metals must be kept formation of blue intensity
sama di setiap of agar around iron nail.
in paraffin oil. Perhatikan dan catatkan
eksperimen Logam alkali mesti disimpan pembentukan keamatan biru

(c) The higher the temperature of dalam minyak parafin. dalam agar sekitar paku besi.
water, the greater number of – Alkali metals are very 6. Repeat step 1 – 5 with
spatula of sodium chloride that
dissolves in water reactive. stainless steel nail.
Logam alkali sangat reaktif. Ulangi langkah 1 – 5 dengan
Semakin tinggi suhu air, semakin – They can easily explode
banyak spatula natrium klorida paku keluli nirkarat.
yang larut dalam air when react with oxygen and (f) Tabulation of data / Penjadualan
water vapour in the air.
(d) Mass of sodium chloride Mereka boleh dengan mudah data:
(number of spatula) meletup apabila bertindak balas
Type of metal Observation
Jisim natrium klorida (bilangan dengan oksigen dan wap air di nail used Pemerhatian
spatula)
udara. Jenis paku logam
3. (a) Is iron rust faster than digunakan

stainless steel? Iron nail
Adakah besi berkarat lebih cepat Paku besi

daripada keluli nirkarat? Stainless steel
(b) Manipulated variable /
nail
Pemboleh ubah dimanipulasikan: Paku keluli nirkarat

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. A26