วิชาวัดละเอียด

วชิ า : การวดั ละเอียด 1 / 10
หน่วยการเรียนที่ 1 : บทนา

นิยามของการวดั

การวดั ขนาดหรืองานวดั ขนาดเป็นวิธีการเปรียบเทียบขนาดกบั ตวั วดั
หรือเคร่ืองมือวดั ที่กาหนดเป็นมาตรฐาน

ความสาคญั ของการวดั

ในอุตสาหกรรมการผลิตชิ้นส่วนท่ีผลิตจานวนมากๆจาเป็นตอ้ งมีการ
วดั และตรวจสอบใหไ้ ดม้ าตรฐานเดียวกนั เพอื่ ใชส้ าหรับสบั เปล่ียน
หรือทดแทนได้

วชิ า : การวดั ละเอยี ด 2 / 10
หน่วยการเรียนที่ 1 : บทนา

มาตรฐานการวดั

ความยาว 1 หลา ความยาว 1 ฟุต

ความยาว 1 เมตร

วชิ า : การวดั ละเอยี ด 3 / 10
หน่วยการเรียนที่ 1 : บทนา

เครื่องมือวัดแบบมสี เกล

เวอร์เนียร์คาลปิ เปอร์ บรรทัดแบบต่างๆ
ไมโครมเิ ตอร์

วชิ า : การวดั ละเอียด 4 / 10
หน่วยการเรียนที่ 1 : บทนา

การวัดทางอ้อม

การถ่ายขนาด กระบวนการทางความคิด

วชิ า : การวดั ละเอียด 5 / 10
หน่วยการเรียนที่ 1 : บทนา

ความถูกต้อง(Accuracy)

ความถูกต้องของการวดั หมายถึง ค่าของการวดั ขนาดท่ีอ่านค่าออกมาได้
จากเคร่ืองมือวดั กับค่าที่ถูกต้องของขนาดมาตรฐาน

ความแม่นยา(Precision)

ความแม่นยาในการวดั หมายถงึ การวดั ชิ้นงานในตาแหน่งเดยี วกันซ้ากนั
หลายๆคร้ัง ค่าที่วดั ได้นีม้ คี วามแม่นยาสูงในความเบ่ียงเบนท่ีกาหนด

การแยกชัด(Resolution)

การแยกชัดในการวดั หมายถงึ ลักษณะจาเพาะของความสามารถของ
เคร่ืองมือวดั ในการตอบสนองต่อการเปล่ียนแปลงค่าเล็กๆของปริมาณที่วดั

วชิ า : การวดั ละเอยี ด 6 / 10
หน่วยการเรียนที่ 1 : บทนา

ความแม่นยา (Precision)

วชิ า : การวดั ละเอยี ด 7 / 10
หน่วยการเรียนที่ 1 : บทนา

ค่าความถูกต้อง(Accuracy)

วชิ า : การวดั ละเอียด 8 / 10
หน่วยการเรียนท่ี 1 : บทนา

ค่าการแยกชัด(Resolution)

วชิ า : การวดั ละเอียด 9 / 10
หน่วยการเรียนที่ 1 : บทนา

ความผดิ พลาดจากการวดั และสาเหตุ

ผวู้ ดั

ชิ้นงาน เคร่ืองมือวดั

สภาวะแวดล้อม

วชิ า : การวดั ละเอียด 1 / 13
หน่วยการเรียนท่ี 2 : บรรทัดเหล็ก

บรรทัดเหลก็

วชิ า : การวดั ละเอยี ด 2 / 13
หน่วยการเรียนท่ี 2 : บรรทัดเหลก็

หลกั การแบ่งขีดสเกลและการอ่านค่าบรรทดั เหลก็

1.ระบบองั กฤษ

แบ่งขีดสเกลออกเป็ น

1/8 1/16 1/32 1/64

วชิ า : การวดั ละเอียด 3 / 13
หน่วยการเรียนท่ี 2 : บรรทัดเหลก็

การแบ่ง 1 นิว้ ออกเป็ น 8 ช่อง

0 1นวิ้ 1 2
1/8
1/4
13//28
35//48
7/8

วชิ า : การวดั ละเอียด 4 / 13
หน่วยการเรียนที่ 2 : บรรทัดเหลก็

การแบ่ง 1 นิว้ ออกเป็ น 16 ช่อง

0 1นวิ้ 1 2

1/16 15/16
13/8/16 173//816
1/4 3/4
5/16 11/16
3/8 5/8
7/16 1/2 9/16

วชิ า : การวดั ละเอยี ด
หน่วยการเรียนท่ี 2 : บรรทัดเหลก็

5 / 13

การแบ่ง 1 นิว้ ออกเป็ น 32 ช่อง

1นิว้

1/8 7/8
1/4 3/4
5/8
3/8
1/2

วชิ า : การวดั ละเอียด 6 / 13
หน่วยการเรียนที่ 2 : บรรทัดเหล็ก

การแบ่ง 1 นิว้ ออกเป็ น 64 ช่อง

วชิ า : การวดั ละเอยี ด 7 / 13
หน่วยการเรียนท่ี 2 : บรรทัดเหล็ก

หลกั การแบ่งขดี สเกลและการอ่านค่าบรรทดั เหลก็

2.ระบบเมตริก

แบ่งขดี สเกลออกเป็ น

สเกล 0.5 มม. สเกล 1 มม.

วชิ า : การวดั ละเอยี ด 8 / 13
หน่วยการเรียนท่ี 2 : บรรทัดเหล็ก

สเกลละเอยี ด 0.5 มม.

0.5 มม.

วชิ า : การวดั ละเอยี ด 9 / 13
หน่วยการเรียนที่ 2 : บรรทัดเหลก็

สเกลละเอยี ด 1 มม.

1 มม.

วชิ า : การวดั ละเอียด 10 / 13
หน่วยการเรียนท่ี 2 : บรรทัดเหล็ก

การใช้บรรทัดเหลก็ วดั ชิ้นงาน

1. เริ่มต้นจากจุดอ้างองิ ศูนย์

วชิ า : การวดั ละเอยี ด 11 / 13
หน่วยการเรียนที่ 2 : บรรทัดเหลก็

การใช้บรรทัดเหลก็ วดั ชิ้นงาน

2. เร่ิมต้นจากอ้างองิ ท่ไี ม่ใช่ขอบของบรรทัดเหลก็

วชิ า : การวดั ละเอยี ด 12 / 13
หน่วยการเรียนที่ 2 : บรรทัดเหลก็

การใช้บรรทัดเหลก็ วดั ชิ้นงาน

3. แนวเลง็ ในการอ่านค่า

วชิ า : การวดั ละเอยี ด 13 / 13
หน่วยการเรียนท่ี 2 : บรรทัดเหล็ก

ข้อควรระวงั ในการใช้บรรทดั เหลก็

฀ 1. อย่านาบรรทดั เหลก็ ไปวดั ชิน้ งานที่ยงั ร้อนอยู่
฀ 2. วางบรรทดั เหลก็ ในแนวระนาบเสมอ
฀ 3. อย่านาบรรทัดเหลก็ ปะปนกบั เคร่ืองมืออ่ืนๆ
฀ 4. ก่อนการวัดงานต้องลมคมชิน้ งานให้เรียบร้อย
฀ 5. ตรวจสอบความสมบรูณ์ของสเกลก่อนใช้ทุกคร้ัง
฀ 6. ทาความสะอาดทุกคร้ังก่อนและหลงั การใช้งาน

วชิ า : การวดั ละเอียด
หน่วยการเรียนที่ 3 : เครื่องมือวดั แบบถ่ายขนาด

1 / 10

คาลปิ เปอร์วดั นอก

วชิ า : การวดั ละเอยี ด
หน่วยการเรียนที่ 3 : เครื่องมือวดั แบบถ่ายขนาด

2 / 10

คาลปิ เปอร์วดั ใน

วชิ า : การวดั ละเอียด
หน่วยการเรียนที่ 3 : เครื่องมือวดั แบบถ่ายขนาด

3 / 10

ลกั ษณะการวัดด้วยคาลปิ เปอร์

วดั เปรียบเทียบขนาด

วชิ า : การวดั ละเอยี ด
หน่วยการเรียนที่ 3 : เครื่องมือวดั แบบถ่ายขนาด

4 / 10

เปรียบเทียบขนาดจากเคร่ืองมือวดั

วชิ า : การวดั ละเอียด
หน่วยการเรียนที่ 3 : เครื่องมือวดั แบบถ่ายขนาด

5 / 10

วดั ขนาดแล้วนามาเทียบหาค่าวดั

วชิ า : การวดั ละเอยี ด
หน่วยการเรียนท่ี 3 : เคร่ืองมือวดั แบบถ่ายขนาด

6 / 10

แนวการวดั ชิ้นงานของคาลิปเปอร์

วชิ า : การวดั ละเอยี ด
หน่วยการเรียนที่ 3 : เคร่ืองมือวดั แบบถ่ายขนาด

7 / 10

การจับคาลปิ เปอร์

ใช้นิว้ สอดไประหว่างแขนวงเวยี นแล้วปล่อย
ให้เขยี้ วสัมผสั ผ่านผิวงานด้วยน้าหนักตัวเอง

ใช้เขยี้ วสัมผสั ใกล้ตัวกดกับผิวงานแล้วหมุน
ปรับแป้นให้เขยี้ วสัมผัสกบั ผวิ งาน

คาลปิ เปอร์ขนาดใหญ่ควรจับสองมือ

วชิ า : การวดั ละเอยี ด
หน่วยการเรียนที่ 3 : เครื่องมือวดั แบบถ่ายขนาด

8 / 10

แนวแกนวัดชิน้ งานของคาลปิ เปอร์วัดนอก

ขยับเขยี้ วสัมผสั เผ่ือปรับแนวแกนวดั ของคาลปิ เปอร์
ให้อยู่แนวเส้นวดั ชิ้นงาน

ผ่านจุดศูนย์กลางงาน

ต้ังฉากกบั แกนกลางของงานทรงกระบอก

วชิ า : การวดั ละเอียด
หน่วยการเรียนที่ 3 : เคร่ืองมือวดั แบบถ่ายขนาด

9 / 10

การถ่ายขนาดและการอ่านค่าของคาลปิ เปอร์

ให้ปลายขาคาลิปเปอร์ข้างหนึ่งยนั ปลายบรรทดั เหลก็
ให้มุมของคาลปิ เปอร์และบรรทัดเหลก็ ต้ังฉากกนั

ให้บรรทัดเหลก็ ต้ังฉาก และปลายขาคาลิปเปอร์
ข้างหนึ่งยันกับหน้าฉากของบรรทัดน้ัน วางขา
คาลปิ เปอร์อีกข้างหน่ึงแนบที่สเกลของบรรทัด-
เหล็ก

วชิ า : การวดั ละเอยี ด
หน่วยการเรียนที่ 3 : เครื่องมือวดั แบบถ่ายขนาด

10 / 10

การปรับระยะห่างเขยี้ วสัมผสั ของคาลปิ เปอร์

เคาะเบา ๆ ท่ีขาด้านใน

เคาะเบา ๆ ท่ีขาด้านนอก

วธิ ีที่ผิด

คาลปิ เปอร์วดั นอก คาลปิ เปอร์วดั ใน

วชิ า : การวดั ละเอยี ด 1 / 44
หน่วยการเรียนที่ 4 : เวอร์เนียร์

วชิ า : การวดั ละเอียด 2 / 44
หน่วยการเรียนที่ 4 : เวอร์เนียร์

ชนิดของเวอร์เนียร์

1. เวอร์เนียร์คาลิปเปอร์ (Vernier Calipers)
2. เวอร์เนียร์ไฮเกจ (Vernier Height Gauge)
3. เวอร์เนียร์วดั ลึก (Vernier Depth Gauge)

วชิ า : การวดั ละเอียด 3 / 44
หน่วยการเรียนที่ 4 : เวอร์เนียร์

ส่วนประกอบและหนา้ ท่ีของเวอร์เนียร์คาลิปเปอร์ (Vernier Calipers )

วชิ า : การวดั ละเอียด 4 / 44
หน่วยการเรียนท่ี 4 : เวอร์เนียร์

ส่วนประกอบและหนา้ ท่ีของเวอร์เนียร์ไฮเกจ (Vernier Height Gauge)

วชิ า : การวดั ละเอยี ด 5 / 44
หน่วยการเรียนที่ 4 : เวอร์เนียร์

ส่วนประกอบและหนา้ ท่ีของ
เวอร์เนียร์วดั ลึก (Vernier
Depth Gauge)

วชิ า : การวดั ละเอยี ด 6 / 44
หน่วยการเรียนท่ี 4 : เวอร์เนียร์

หลกั การแบ่งสเกลและการอา่ นค่า

1.หลกั การการแบ่งสเกลและการอ่านค่า ระบบเมตริก 1/20 มม.
2.หลกั การการแบ่งสเกลและการอ่านค่า ระบบเมตริก 1/50 มม.

วชิ า : การวดั ละเอยี ด 7 / 44
หน่วยการเรียนท่ี 4 : เวอร์เนียร์

2.หลกั การการแบ่งสเกลและการอ่านค่า ระบบเมตริก 1/20 มม.

- 20 ช่วงสเกลเลื่อนมคี ่าเท่ากบั 19 มม.
- 1 ช่วงสเกลเลื่อนมีค่าเท่ากบั 19/20 = 0.95 มม.

- ค่าความแตกต่างระหว่างสเกลหลกั กับสเกลเลื่อน = 1 - 0. 95 = 0.05 มม.

วชิ า : การวดั ละเอียด 8 / 44
หน่วยการเรียนท่ี 4 : เวอร์เนียร์

1. หลกั การการแบ่งสเกลและการอ่านค่า ระบบเมตริก 1/20 มม.

ค่าท่ีอ่านได้จากสเกลหลกั 1 100 มม.
ค่าที่อ่านได้จากสเกลหลกั 2 3 มม.
ผลลพั ธ์ 3 0.6 มม.
4 0.05 มม.

103.65 มม.

วชิ า : การวดั ละเอยี ด 9 / 44
หน่วยการเรียนที่ 4 : เวอร์เนียร์

วชิ า : การวดั ละเอียด 10 / 44
หน่วยการเรียนที่ 4 : เวอร์เนียร์

2.หลกั การการแบ่งสเกลและการอ่านค่า ระบบเมตริก 1/50 มม.

- 50 ช่วงสเกลเลื่อนมีค่าเท่ากับ 49 มม.
- 1 ช่วงสเกลเล่ือนมีค่าเท่ากับ 49/50 = 0.98 มม.

- ค่าความแตกต่างระหว่างสเกลหลกั กับสเกลเล่ือน = 1 - 0. 98 = 0.02 มม.

วชิ า : การวดั ละเอยี ด 11 / 44
หน่วยการเรียนที่ 4 : เวอร์เนียร์

1. หลกั การการแบ่งสเกลและการอ่านค่า ระบบเมตริก 1/50 มม.

ค่าท่ีอ่านได้จากสเกลหลกั 1 80 มม.
ค่าทอ่ี ่านได้จากสเกลหลกั 2 5 มม.
ผลลพั ธ์ 3 0.5 มม.
4 0.06 มม.

85.56 มม.

วชิ า : การวดั ละเอยี ด 12 / 44
หน่วยการเรียนท่ี 4 : เวอร์เนียร์

วชิ า : การวดั ละเอียด 13 / 44
หน่วยการเรียนท่ี 4 : เวอร์เนียร์

การใชง้ านของเวอร์เนียร์

1. การใชง้ านของเวอร์เนียร์คาลิปเปอร์ (Vernier Calipers)

2. การใชง้ านของเวอร์เนียร์ไฮเกจ (Vernier Height Gauge)
3. การใชง้ านของเวอร์เนียร์วดั ลึก (Vernier Depth Gauge)

วชิ า : การวดั ละเอียด 14 / 44
หน่วยการเรียนท่ี 4 : เวอร์เนียร์

การใชง้ านของเวอร์เนียร์คาลิปเปอร์ (Vernier Calipers)

1. ใชว้ ดั ชิ้นงานภายนอก

วิธีใชเ้ วอร์เนียร์คาลิปเปอร์วดั ขนาดงาน วธิ ีใชป้ ลายปากวดั นอกวดั ความโตนอก
ท่ีมีลกั ษณะร่องตกร่องแคบ

วชิ า : การวดั ละเอียด 15 / 44
หน่วยการเรียนท่ี 4 : เวอร์เนียร์

การใชง้ านของเวอร์เนียร์คาลิปเปอร์ (Vernier Calipers)

1. ใชว้ ดั ความโตในของชิ้นงาน

วธิ ีใชเ้ ข้ียววดั ในสาหรับวดั โตในของงาน

วชิ า : การวดั ละเอียด 16 / 44
หน่วยการเรียนที่ 4 : เวอร์เนียร์

การใชง้ านของเวอร์เนียร์คาลิปเปอร์ (Vernier Calipers)

1. ใชว้ ดั ความลึกของชิ้นงาน

วธิ ีใชก้ า้ นวดั ความลึกงาน

วชิ า : การวดั ละเอยี ด 17 / 44
หน่วยการเรียนท่ี 4 : เวอร์เนียร์

ข้นั ตอนการใชง้ านของเวอร์เนียร์คาลิปเปอร์วดั งาน

1. ตรวจสอบเคร่ืองมือวดั
1.1 ใชผ้ า้ เช็ดทาความสะอาด ทุกชิ้นส่วนของเวอร์เนียร์ก่อนใชง้ าน

วชิ า : การวดั ละเอียด 18 / 44
หน่วยการเรียนที่ 4 : เวอร์เนียร์

ข้นั ตอนการใชง้ านของเวอร์เนียร์คาลิปเปอร์วดั งาน

1.2 คลายลอ็ คสกรูทดลองเลื่อนเวอร์เนียร์สเกลไป – มาเบา ๆ เพอ่ื
ตรวจสอบดูวา่ สามารถใชง้ านไดค้ ล่องตวั หรือไม่