การบริหารยาทางการพยาบาล

การจดั การความรู

Knowledge Management

เรื่อง
การบริหารยาทางการพยาบาล

กลุมงานวชิ าการพยาบาล
กลุมภารกจิ บริการวิชาการ
สถาบนั สขุ ภาพเดก็ แหงชาตมิ หาราชินี
วนั ที่ 9 กมุ ภาพันธ 2550

2

คํานํา

ปจจุบันทุกหนวยงานมุงเนนใหผูปฏิบัติงานใชความรูฝงลึกที่อยูในสมองของตนเองและเนนการรวมกันสรางความรู
ขนึ้ ใชง าน ซงึ่ จะทาํ ใหก ารปฏบิ ตั ิงานมีความสอดคลองกับสถานการณหรือบริบทของตนเอง กลุมงานวิชาการพยาบาล สถาบัน
สุขภาพเด็กแหงชาติมหาราชินี ไดตระหนักถึงความสําคัญในการจัดการความรู (Knowledge Management) จึงไดจัดการ
อบรมเชิงปฏิบัติการแกบุคลากรทางการพยาบาลเพื่อใหมีความรูความเขาใจในเร่ืองการจัดการความรูจํานวน 2 ครั้ง ในวันท่ี 3
มีนาคม 2549 และ วันที่ 27 เมษายน 2549 เพ่ือเปนการทบทวนความรูและนําความรูท่ีไดมาใชใหเปนประโยชนอยางเปน
รูปธรรม ซึ่งจากรายงานอุบัติการณของสถาบันสุขภาพเด็กแหงชาติมหาราชินีพบวา มีความคลาดเคล่ือนในการบริหารยา
ทางการพยาบาลเปนระยะๆ แมจะไมถึงระดับรุนแรงตอผูปวยก็ตาม กลุมงานวิชาการพยาบาล จึงไดจัดทําการจัดการความรู
เรือ่ ง การบรหิ ารยาทางการพยาบาลข้นึ โดยเชิญพยาบาลหัวหนาหอผูปวยมาเลาประสบการณและทักษะในการจัดการความรู
เกี่ยวกับการบริหารยาทางการพยาบาล ในเรื่องของการรับแผนการรักษา การเบิกยา-รับยา จากหองยาและการใหยารวมท้ัง
ยา High alert drug และการใหสารนํ้าทางหลอดเลือดดํา ซ่ึงเปนการรวมรวบประสบการณที่ดีของพยาบาลหัวหนาหอผูปวย
เขา ดว ยกันและนํามาคนหาปจ จัยแหง ความสาํ เร็จทางการบรหิ ารยาทางการพยาบาล

กลุมงานวิชาการพยาบาล สถาบนั สุขภาพเด็กแหง ชาติมหาราชินหี วงั วาปจ จยั สคู วามสําเรจ็ ของการบริหารยา
ทางการพยาบาลน้ีจะเปนประโยชนแกพ ยาบาลทกุ ทา นผใู หการดูแลผูปว ยเด็กตอไป

คณะผูจัดทํา
9 กมุ ภาพันธ 2550

คณะผจู ัดทําประกอบดวย

นางสาวพัชรวาลย ตนั ตเิ ศรษฐ ประธาน
กรรมการ
นางบุณณดา วงศจ ารุพรรณ กรรมการ
กรรมการ
นางสนุ นั ทา ศิระวงษธรรม กรรมการ
กรรมการ
นางสาวกัลยา แกวธนะสนิ กรรมการและเลขานกุ าร

นางสาวรัชฎา อนนั ตว รปญ ญา

นางสาวทัศนยี  วงศเ กษมศักด์ิ

นางสาวอวยพร กิตติเจรญิ รัตน

3

Domain ขมุ ทรพั ยค วามรู / Knowledge Asset
นิยาม
การบรหิ ารยาทางการพยาบาล
CoP การบริหารยาทางการพยาบาล หมายถึง การรบั แผนการรักษา การใหย า ยา High alert drug : HAD
เปาหมาย การใหสารน้าํ ทางหลอดเลือดดาํ และการเบิก – รับยาจากหองยา
บรบิ ท พยาบาลหวั หนาหอผูปว ย
เพือ่ ปองกนั การคลาดเคล่ือนจากการบริหารยาทางการพยาบาล
การปอ งกันการคลาดเคลือ่ นจากการบรหิ ารยาทางการพยาบาล

แหลงขอ มูล เรื่องท่ีเลา ปจจยั สูค วามสําเร็จ
การรบั แผนการรักษา
คุณกัลยา - การรับแผนการรักษา ถาอา นไมออกหรอื ไมแนใจ ให -รบั แผนการรักษาอา นไมออก/ไม
ส. 6 A สอบถามแพทย ถา มีแผนการรกั ษาเปนยาฉดี ยากินตอง แนใ จใหถามแพทย
เขียนการดยาใหถูกตอง

คณุ อวยพร - การรบั แผนการรกั ษา ไมรับแผนการรกั ษาทางวาจา ยกเวน - การรบั แผนการรกั ษาในกรณี
ม. 6 ข
ในกรณีผูปวยเกิดภาวะวิกฤตหรือแพทยต ดิ งานอ่ืนไมส ามารถ ชวยเหลอื ผปู วยภาวะวกิ ฤตมีการ

มาไดท นั ทซี ่ึงจะตองมีการทบทวนยาและขนาดยาที่ให ทบทวนชอ่ื ยาและขนาดยาใหถ ูกตอ ง

ถกู ตอ งตรงกัน และใหแพทยผสู ่ังยาเซน็ ชื่อภายหลังจากชว ย ตรงกัน

ผปู ว ยผา นภาวะวิกฤต หรือกอ นลงเวร - มกี ารตรวจเย่ียมผปู วยรว มกับ

- หวั หนา ตกึ / พยาบาลเจาของไข / Incharge ตรวจเยย่ี ม แพทยมขี อ สงสัยสอบถามแพทย

ผปู ว ยรว มกบั แพทยไมว าแพทยเจาของไขหรือแพทยท รี่ ับ ทันที

ปรกึ ษา ถา มีขอสงสัยในเร่อื งแผนการรกั ษาใหสอบถาม

แพทยทันที

คุณเทวี - พยาบาลวชิ าชีพอาวโุ สทรี่ ับแผนการรกั ษาเมอ่ื พบวายาที่ - พบแพทยสง่ั ยามากกวาปกติ
ม. 10 ข แพทยส ั่งใหจาํ นวนมากกวายาท่ีคํานวณได โดยดูจากแพทย หลังจากคาํ นวณยาจาก Dose ปกติ
เขียนขนาด mg./kg./dose ยาปกตไิ วดวยทกุ คร้ังท่ี order ที่แพทยเขียนกํากบั ไวใ นแผนการ
ยา เมื่อคาํ นวนขนาดยาที่แพทยใหไ มต รงกันกลา ทจี่ ะทักทว ง รกั ษาใหกลา ถามกับแพทยผูส่งั ยา
แพทย แตพยาบาลออนอาวโุ สไมคอ ยกลาทักทวงแพทย
อาจจะทําใหเกิดการผดิ พลาดได

คุณสุเนตรา - พยาบาลทรี่ บั แผนการรักษาเปน ผูค ดิ คาํ นวณขนาดของยา
ม. PICU ที่แพทยใ หการรักษาวาตรงกบั แผนการรักษาหรือไมซง่ึ แพทย - พยาบาลรับแผนการรกั ษาเปนผู
จะเขียนขนาด mg./kg./dose ปกตกิ าํ กับไวใ นแผนการรักษา คาํ นวณยาซา้ํ ทุกครงั้ วาขนาดของ
ดว ยซ่งึ เปนขอตกลงกับแพทยว าจะใหเ ขียนไวใน order และ ยาท่ใี หต รงกับขนาดของยาทแี่ พทย

4

แหลงขอ มูล พยาบาลจะเปน ผูเขียนลงในการดยาและใบแจงการใหยาดวย กาํ หนดไวใ นแผนการรักษาหรือไม
คณุ ปราณี เรื่องท่เี ลา ปจ จัยสูค วามสําเรจ็
ม.10ก
- การรับแผนการรกั ษาอา นไมอ อกหา มเดาตรวจสอบ order -รับแผนการรักษาเมอ่ื มปี ญ หาให
ใหถ กู ตอ งแลว ฉีกใบ 0rder สีฟาสงหอ งยา เม่อื มีปญ หาใน สอบถามแพทย
เรอื่ ง 0rder จะสอบถามแพทยท ันที เพือ่ ใหแ พทยยืนยันอกี -คัดลอกยาลงใบแจงการใหย า โดย
ครัง้ ลอกคําส่งั การรกั ษาลงใน ผ.096 สําหรบั 0rder for one แยกเปน 2 ใบ เปน 0rder continuous
day ยาฉดี ยารับประทาน ยาทาภายนอก ลง card และลง Card ยาฉดี ยากนิ ยาทาภายนอก
ในรายการยาใน kardex และคดั ลอกยาลงใบแจงการใหย า และ 0rder one day จะใสใ นกลอง
โดยแยกเปน 2 ใบ เปน 0rder continuous Card ยาฉดี ยา หนา counterซ่งึ จะทํากลอง
กิน ยาทาภายนอก และ 0rder one day จะใสในกลองหนา “Undo” “Done” ไวให Member
counterซึง่ จะทาํ กลอ ง “Undo” “Done” ไวใ ห Member Team นําไปปฏิบตั แิ ละจะ
Team รับแผนการรักษาไปปฏิบัติ และจะตรวจสอบใหตรง ตรวจสอบใหตรงกับคําส่งั การรักษา
กับคําสง่ั การรักษาอยางตอเน่ือง อยา งตอเนือ่ ง

คุณมกุ ดา - Member Team ตรวจสอบแผนการรกั ษาเพ่ือนําไปปฏบิ ัติ - Member Team ตรวจสอบ
ม.7ก กอน ใหIncharge รับแผนการรักษา แผนการรักษาเพ่ือนาํ ไปปฏิบตั ิกอน
ใหI ncharge รับแผนการรักษา

คณุ เสาวณีย - ตรวจสอบใบสัง่ ยา ใบแจงการใหย าเก่ียวกับ dose ยา - มีการตรวจสอบขนาดของยา
ER และการรับแผนการรักษาจาก OPD card เม่ือพบวา มี ใบส่ังยา และใบแจงการใหยากับ
ปญ หาใหต รวจ สอบซ้าํ กับแพทยผูสั่งการรกั ษา และ แผนการรักษาถามีปญหาใหถาม
ตรวจสอบช่ือ นามสกุลผูป ว ยใหตรงกนั แพทย

คณุ พัชรวาลย - พยาบาลเขา มาปฏบิ ัตงิ านใหม จะสอนการทําหนาทีเ่ ปน - การรบั แผนการรักษาอานไมออก
หัวหนา กลมุ งาน Incharge และวธิ ีการรบั แผนการรักษาดวยตนเองโดยสอน หามเดาใหถ ามพยาบาลอาวโุ ส
วิชาการพยาบาล , เปนรายบคุ คล กอ นรบั แผนการรักษาใหมใหต รวจสอบ พยาบาลหัวหนาตึก หรอื ถามแพทย
ส.5 เอ Order เดมิ ๆกอ นวา มีการรบั Order ครบถว นหรือไมและ ผูส ัง่ การรกั ษา
เพอ่ื เปน การทบทวนวาผปู วยไดรบั การรักษาอะไรบาง ถา - Incharge ทบทวนแผนการรักษา
อานไมอ อกหามเดา ใหถามพยาบาลอาวโุ สหรือพยาบาล เดมิ กอนรับแผนการรักษาใหม
หัวหนา ตกึ หรือถามแพทยผูส่งั การรกั ษาทันที แผนการรักษา - Incharge คดั ลอกแผนการรักษา
ตอ เน่ืองท่ีเปน ยาเขียนการด ยา ยากิน – สีชมพู , ยาฉดี – สี ผูปว ยไวสาํ หรับตรวจสอบการปฏิบตั ิ
ฟา และหัตถการเขียนดย card สเี หลอื ง ลงวันที่ เดอื น ป ที่ หัตการและไวสงเวรบา ยและเวรดึก
เริ่มให และช่อื -สกลุ ผูรบั แผนการรกั ษา สําหรบั แผนการ - รบั แผนการรักษาทางโทรศัพทใ ห
รักษาวันเดยี วใหเขยี นในใบ ผ.096 (ใบสเี หลอื ง)แลว ขีดเสน ทบทวนชอ่ื ยา ขนาดของยาให
ตรงขวาง ( / ) ใต Order ดว ยปากกาสแี ดง และลงช่อื -สกุล ถูกตอ ง เมือ่ แพทยมาถึงตึกให
วนั ทเี่ วลาใหถ ูกตอ ง และคดั ลอกยาฉดี หรือยารับประทานใน แพทยล งชอ่ื ไวดวย
Kardex ถามกี ารยกเลิกการใหยาใหเขยี นคําวา “D/C” ใน

แหลงขอ มูล 5 ปจจัยสคู วามสําเร็จ
-การรบั แผนการรักษาระหวา งแพทย
แบบฟอรม 54(ใบแจงการใหย า) และคัดลอกแผนการรกั ษา ชว ยผปู ว ยภาวะวิกฤตใิ หม ีการ
เรอ่ื งท่เี ลา ทบทวนชื่อยา ขนาดของยาใหถูกตอง
และใชแบบฟอรม CPR Medication
ผปู วยแตล ะรายไวสาํ หรบั ตวรจสอบและใชสงเวรบา ยและ Checklist
เวรดึก -พยาบาล Incharge เปนผูไป ตรวจ
- การรับแผนการรักษาผูปวยทางโทรศพั ท ใหท วนซํ้าและ เยยี่ มผูปวยรว มกับแพทยเ จา ของไข
เขยี นแผนการรักษาใน Form 4 พรอมท้งั ลงชือ่ แพทย วนั ท่ี และแพทยท่รี บั ปรึกษา มาดผู ูป วย
เวลาท่สี ั่งยา เม่ือแพทยม าถึงตกึ ใหแ พทยล งชอ่ื ไวดว ย เมือ่ ตรวจรบั แผนการรกั ษาไมเ ขาใจ
- การรับแผนการรกั ษาระหวา งแพทยช ว ยผูป วยภาวะวิกฤต สอบถามแพทยทนั ที
ใหทวนชอ่ื ยา ขนาดของยาใหถ ูกตองตรงกัน และ Double
check โดยใชแบบฟอรม CPR Medication Checklist
- พยาบาล Incharge เปนผไู ปตรวจเยี่ยมผปู วยกบั แพทย
เจาของไขและแพทยท รี่ ับปรกึ ษา มาดูผูปวย เม่ือตรวจรบั
แผนการรกั ษาไมเขา ใจสอบถามแพทยทนั ที

คณุ บณุ ณดา - การรับแผนการรักษาทางโทรศัพท ใหท วนชื่อยา ขนาดของ - รบั แผนการรกั ษาทางโทรศพั ทใ ห
ส. 9 ยาใหถ ูกตองและเขยี นแผนการรักษาทีแ่ พทยสง่ั ทางโทรศพั ท ทวนชอื่ ยา ขนาดของยาใหถ กู ตอง
ลงใน doctor order sheet เมอ่ื แพทยม าที่ ward ใหแพทย
เซน็ ช่ือ
- การรับแผนการรักษาเหมือนตึกอ่นื ๆ

คณุ ศุภรศรี - รบั แผนการรักษา ยาที่แพทยใ ห order one day แพทยลง -พยาบาลเวรเชาและพยาบาลเวร
SICU เวลาท่ี order และพยาบาลท่ีรับแผนการรกั ษาใหลงเวลารับ ดกึ ตรวจสอบแผนการรักษา การด
การรกั ษา ดว ย ยา ใบแจง การใหยา และคารเด็กซ
คุณปานจติ ต - พยาบาลเวรเชาและพยาบาลเวรดึก เปนผูต รวจสอบ
ส. 7 บี แผนการรักษา การด ยา ใบแจง การใหยา และคารเดก็ ซ

คุณรงุ ทิวา - การรบั แผน การรักษา พยาบาลจะขดี เคร่ืองหมายถกู ที่ -การรับแผนการรกั ษาจะขดี เครอ่ื ง
NICU บรรทัดสุดทายของแผนการรกั ษา พรอ มเซ็นชอ่ื ลงวนั ที่ และ หมายถูกท่บี รรทัดสุดทา ยของ
เวลากํากับ แผนการรักษา แลวเซน็ ชือ่ ลงวันท่ี
และเวลากํากบั

- การตรวจสอบแผนการรกั ษาเหมือนคุณรัชฎา

คุณศภุ มาส - รับแผนการรักษาเรอื่ งยา จะเขียน card ยา ใบแจง การให
ส. 10 ยา Kardex ในเวลาเดียวกันและจึงเซน็ ชื่อผูรับ order

6

แหลง ขอ มลู เรอื่ งท่เี ลา ปจจัยสูค วามสําเร็จ
การใหยา
คุณกลั ยา - การใหย าใชหลัก 6R ไมว า จะเปนยาฉีดหรอื ยากนิ กอ นนํา - การใหย าใชห ลกั 6 R
ส. 6 A ยาไปใหผ ปู วยใหต รวจสอบกบั แผนการรักษาใหตรงกัน - ยาทผ่ี สมแลวใหต ดิ สติกเกอรสีตาม
ตรวจสอบการดยา ตรงชื่อตรงคนใหถกู ตอ ง สําหรับยาฉีดให วันท่ีหมดอายุของยาโดยใหเขียนวันท่ี
คดิ คํานวณยาใหถูกตอ งกับขนาดทแ่ี พทยให แลวเขยี น เดือน ป ที่ผสมและวันหมดอายุพรอม
อัตราสวนการผสม วนั เดือนปแ ละเวลาทผี่ สมติดไวข า งขวด ทง้ั บอกอัตราสว นที่ผสม
กอนฉดี ยาผปู ว ยถาเปน เด็กเล็กใหถ ามชอ่ื สกุลกับบดิ า/ - กอนฉดี ยาใหตรวจดูผปู ว ยถาเปน
มารดา ถาไมมบี ิดา/มารดาเฝาใหตรวจสอบปายขอมือ ชอ่ื เด็กเล็กใหถ ามช่ือสกลุ กับบดิ า/
สกุลใหตรงกับการด ยา ฉีดยาเสรจ็ แลว ผฉู ดี ยาใหเซ็นตช ่ือ มารดา ถาไมม บี ิดา/มารดาให
ทันที ถา เปนยา stat dose ฉีดยาเสรจ็ แจง ตรวจสอบปายขอมอื ช่ือ-สกุลใหตรง
Incharge ทราบสําหรบั ยาพเิ ศษ เชน Vancomycin, Tienam กับการด ยา ฉีดยาเสร็จแลว ผูฉีดยา
มตี ารางวธิ คี ิดคํานวณและผสมยาไวใหดู ใหเ ซ็นตช่ือทันที
- กรณยี าฉีดท่ผี สมแลวตองใชตอเนือ่ งใหติด Stricker สีให
ตรงกับวนั และตองเขียนชอ่ื ยา ปรมิ าณนํา้ ทีผ่ สม วนั /เดอื น/
ป/เวลาท่ีผสม และวนั /เดือน/ป/ เวลาทห่ี มดอายุ- กอนฉดี ยา
ใหต รวจสอบซาํ้ วา หมดอายหุ รอื ไม เชน Ampicillin อยไู ด 1
ช่ัวโมงหลังผสมนาํ้ แลว หรอื ในกรณที ีใ่ ชยาตอเน่ืองวา นา้ํ ยา
มีการเปลี่ยนแปลงสหี รอื ตกตะกอนหรือไม

คณุ จีระวฒั น - การแจกยารบั ประทาน เตรียมขวดยาใสถ าด ไปรนิ แจกเปน - ยา HAD ใหเ ขียนและเซน็ ช่ือดวย
ส. 5 บี ราย ระบบแจกยามีแผนพับวิธกี ารใหย า แพทยจ ะสั่งไวครงั้ ปากกาแดง
เดียวตอนแรกรับ เพือ่ จะใหนาํ ยาท่เี หลอื ไปรบั ประทานตอได

-สําหรบั ยา HAD ใหเ ขียนดว ยปากกาแดง

คณุ อวยพร - การใหย าและสารน้ําทางหลอดเลือดดาํ ปฏิบัติตามคมู อื - การใหย าและสารนา้ํ ทางหลอด
ม. 6 ข
Safety goal หลัก 6R และคมู ือปฏิบัติงาน( WI) เลือดดาํ ใชหลัก 6 R คูมอื Safety

- ยา HAD มแี ผนผงั การบริหารจัดการยา ติดไวท่ีบอรด goal และคมู ือปฏิบัติงาน( WI)

บรเิ วณเตรยี มยา ถาพบผูป วยท่ีสงสัยแพยาใหปฏบิ ัติตาม -ยา HADใชระบบ Double check

คมู อื แนวทางการปฏิบตั งิ านของเภสัชกร เร่ือง การรายงาน ตามแบบฟอรม

อาการไมพ งึ ประสงคจากการใชย า (PHA - 20 - QP-2006) -พบผปู ว ยสงสยั แพย าใหปฏบิ ตั ิตาม

คูมือแนวทางการปฏบิ ตั ิงานของ

เภสชั กรรม (PHA - 20 - QP-2006)

7

แหลงขอมูล เร่อื งท่เี ลา ปจจยั สคู วามสําเร็จ
คุณเทวี
ม. 10 ข - การรับผปู วยใหมใหซ กั ประวัติวาแพย าหรอื ไม - มีการซักประวัติแพยาผปู ว ยใหม

- ผูป วย G6PD Def.จะสอบถามญาติและติดปา ย G6PD - ผปู วย G6PD แจง แพทยใหทราบ

Def. ท่หี นา chart ถา เด็กมีประวตั หิ รอื บัตร G6PD Def.จาก พรอมทงั้ ใหมารดาแสดงบตั ร G6PD

รพ. อนื่ ใหแจงแพทยแ ละแจง ญาตใิ หแสดงบัตรทุกครัง้ ท่รี ับ Def. ทุกครั้งท่รี ับยา

ยาจากหอ งยา - ไมรวู ธิ กี ารผสมยาใหดูในคมู อื ของ

- กรณีไมมบี ตั รG6PD Def. เฉพาะท่คี ลอดรพ. ราชวถิ ี ใหโทร เภสชั หรอื ถามเภสัชกร

แจงพญ.วราภรณ หรือแจงเจาหนา ทห่ี นว ยคัดกรองหนา ส. 9

- ถาไมรวู ิธกี ารผสมยาและการใชย าบางตวั จะเปด ในคมู อื

ของเภสชั กร หรือถามเภสชั กร

คณุ ศุภมาส -ยา High Alert drug : HAD จะตดิ ปายชอ่ื ดวยสีแดงทกี่ ลอ ง
ส. 10
เกบ็ ยา พรอ มเขียนสรรพคณุ ยาและside effect ของยาชนดิ - ยา HAD ติดปายชอ่ื สีแดงทก่ี ลอง
คณุ สุเนตรา
PICU น้ันติดไวที่ต็เก็บยา ผูผสมยาจะเปน ผฉู ีดยาและมีเจา หนาที่ เก็บยาและเขยี น side effect ของยา

คณุ อรุ า ตรวจสอบซ้าํ กอ นฉีด ตดิ ไวท่ตี ูเกบ็ ยา ผูผสมยาจะเปนผู
ม. 9 ก
คณุ วารณุ ี ด. ฉดี ยาและมีเจา หนา ทต่ี รวจสอบซาํ้
สังเกตอาการ
กอนฉีดยา

- ใบแจงการใหยาจะแยกเปน ใบ Order one day กบั ใบ Order

continuous ถาเปน ของ one day จะเขียนท่ีการดยาดว ย -แยกใบแจง การใหย าของ Order

- มตี ารางผสมยา PPN , % glucose, NaCl ติดไวบรเิ วณท่ี one day กับ Order continuous

เตรียมยา -มีตารางผสม ยา PPN - %

glucose NaCl ติดไวบรเิ วณที่

เตรยี มยา

- พยาบาลทเี่ ขา ปฏิบตั ิงานใหมไ ดรบั การนเิ ทศเรื่องการ

บรหิ ารยา -พยาบาลเขา มาปฏิบตั ิงานใหมมีการ

ปฐมนิเทศเรอ่ื งการบรหิ ารยา

- ผูป ว ยทีน่ อนพักอยหู อ งสงั เกตอาการ บดิ า/มารดา จะเปน

ผใู หย าผูป วยและเกบ็ ยาเอง ซึ่งแพทยจะสัง่ ยาโดยใชใ บสง่ั - การใหย าไมใชการด ยาใหญ าติเปน

ยา ผูใหย าและเกบ็ ยาเอง

ผปู วยนอก (ใบสีชมพ)ู พยาบาลจะตรวจสอบความถกู ตอ ง

กอนใหญาตินาํ ไปซอื้ ยาหลงั จากไดยามาแลว พยาบาลจะ

ตรวจสอบซาํ้ ถึง ชนิดของยา ขนาดยากบั OPD card และ

แนะนําวธิ กี ารใหยาแกญ าตแิ ลวทาํ การตรวจสอบวา ผปู ว ย

ไดร ับยาหรอื ไมโ ดยการสอบถามและตรวจขวดยา

- หองสงั เกตอาการไมใชก ารด ยา สาํ หรบั ยาฉีดหรือยาพนจะ

8
ลงในตารางแบบฟอรม ทก่ี ําหนดขน้ึ เอง

แหลง ขอมลู เรื่องทเี่ ลา ปจ จัยสูค วามสําเร็จ
คณุ มะลิวัลย
กระตนุ พัฒนาการ - กอ นใหแ พทยส่ังยาผูปวยพยาบาลวิชาชีพ จะถามบดิ าหรือ

มารดาวา ผูปว ยรับประทานยาเม็ดไดห รอื ไม จะไดบอก

แพทยสง่ั ยาเม็ดหรือยานา้ํ

- ยา High Alert Drug ทกุ ตวั เมือ่ ผสมแลวดูดใส Syringe - ยา HAD ใชส ติกเกอรแยกสียาแต

ใชส ตกิ เกอรแ ยกสียาแตละชนิด พมิ พช่อื ยา ขนาด (mg/cc) ละชนดิ พิมพชอื่ ยา ขนาด (mg/cc)

วนั ทีผ่ สม ผูผสม ลงไปดว ย วนั ทีผ่ สม และผูผสมยา

คณุ มุกดา - ยาท่ีแพทยใหจํานวนนอ ยๆจะใช Syringe Tuberculin -ยาท่ีแพทยใ หจํานวนนอยๆใช
ม.7ก ดดู ยาเพ่ือปอ งกัน Over dose Syringe Tuberculin ดูดยา

คณุ รชั ฎา - การใหยาใชหลัก 6 R -การใหย าใชห ลัก 6 R และคูมอื
NICU - ยา High Alert Drug ใช Sticker สีแดง มีการ Double ปฏบิ ตั ิงาน ของกลุมภรกจิ บริการ
check โดยใชแ บบฟอรม “ใบตรวจสอบการเตรียมยาเพื่อ วิชาการ
ปอ งกนั Administration Error” - ยา HAD ใช Sticker สแี ดง มีการ
- มคี ูมือในการปฏิบัตงิ าน (Work Instruction) ของกลมุ Double Check ตามแบบฟอรม
ภารกิจบริการวิชาการ “ใบตรวจสอบการเตรียมยาเพ่ือปอ ง
- ยา HAD มวี ิธกี ารบอกการผสมยาติดไวท ต่ี ูเก็บยา กัน Administration Error”
- มตี ารางการผสมยา HAD ทีต่ ูเ ก็บยา

คณุ อรุณวรรณ - การใหยาฉดี และยารับประทานเหมือนหอผูป ว ยอน่ื ยาฉีด -เตรียมยาฉดี หนา หอ งผูป ว ย
ม.7 ข ไปเตรยี มยาหนาหอ งผปู ว ย ปองกันความเส่ยี งจาการใหย า
ผิดคน

คณุ พวงพร - การฉีดวคั ซนี ตองตรวจสอบสมุดสุขภาพวาไดร ับวัคซนี - การใหยาใชห ลกั 6 R
คลินิกเดก็ สขุ ภาพดี เหมาะสมกับวัย และตามนดั หรอื ไม -กอนฉีดยาผปู ว ยมวี ธิ ีการเบยี่ งเบน
- มีระบบการตรวจสอบกอ นใหย า วัคซีน ความสนใจและมขี องใหเลน
- การใหยาใชห ลกั 6 R โดยเนนที่ R 6 คือเทคนคิ การให
- มเี ทคนิควธิ ีการเบี่ยงเบนความสนใจผปู ว ยในการฉีดยา
เด็กพดู ไดหองฉีดยามขี องเลน ใหเ ด็กเลนแลวคอยฉดี ยา
ชวนเด็กพูดคุย แนะนาํ มารดาใหชมเดก็ และไปบอกครดู วย
วา เด็กเกง ฉีดยาไมร อ งไหเลย

9

แหลงขอมลู เร่ืองทเี่ ลา ปจจัยสคู วามสําเรจ็
คณุ พัชรวาลย - การใหยา และสารน้ําทางหลอดเลือดดําใชห ลัก 6 R และ - การใหย าใชห ลกั 6 R และคมู อื
ส. 5เอ คูมือในการปฏิบัติงาน (Work Instruction) หวั หนาหอผูปว ย ปฏิบตั ิงาน(Work Instruction) ของ
ตรวจสอบ card ยากับแผนการรกั ษาอาทิตยละครั้ง และกาํ ชบั กลุมภารกจิ บรกิ ารวิชาการ
กับนอ งวา เวลาเตรียมยาใหดู card ยาวนั ท่ีเรม่ิ ใหยาถา ใหยา - ตดิ สติกเกอรสีตามวันหมดอายุ
มากกวา 2 สัปดาหใ หต รวจ แผนการรักษาวา ยายังใหต อ และบอกวันเดอื นป เวลาท่ีผสม
หรอื ไม และขนาดทีผ่ สม
- สาํ หรบั การเตรียมยาฉีดใหตรวจสอบวา ยาที่ผสมไวยังคง - มตี ารางวธิ ีการผสมยา %glucose,
เหลืออยูห รือไมกอนเปด ขวดใหม ถา ยาฉดี ที่ผสมไวแ ลว ให NaCl
ตรวจสอบสีของยาวา มเี ปลย่ี นแปลง มีตะกอน หรือหมดอายุ - กอ นฉีดยาตรวจสอบยาที่ผสมแลว
แลวหรือยัง กอนใหย าผูป ว ยตรวจสอบปา ยช่อื -สกุลที่ปาย วา มกี ารเปล่ียนแปลงสี การตะกอน
ขอมือทุกคร้งั วา ตรงกันหรือไม หลงั ใหย าแลวเซ็นชื่อทันที และวันหมดอายุของยา
แตถ า ใหย า กลุมยา High alert drug ใหDouble check กอ นลงมอื ปฏิบัติงานหัวหนาตกึ พดู
กอนใหยาทกุ คร้ังและใหสงั เกตวามีอาการแทรกซอ นหรอื แพ กระตนุ พยาบาลวชิ าชพี ทกุ วนั เร่ือง
ยาหรือไม การใหยา โดยใชห ลกั 6 R และ
- ทกุ เชา กอ นลงมอื ปฏิบัติงานหัวหนาตกึ พูดกระตุนพยาบาล ปฏิบัติตามคมู ือปฏบิ ตั งิ าน
วชิ าชพี ทุกวันเร่ืองการใหยา โดยใชหลัก 6 R และปฏบิ ัติตาม (NUR-WI) ของกลมุ ภารกิจบริการ
คูมือปฏบิ ัติงานของกลุมภารกิจบริการ วิชาการ เร่อื งการบรหิ ารยาทมี่ ีความ
เสยี่ งสูง (NUR-QP – 39)

คุณบุณณดา - ยารับประทานที่ใหขนาดนอยใหใช Syringe Tuberculin -ยารบั ประทานท่ีมปี ริมาณนอยใช
ส. 9
ในการดูดยา สําหรบั ยาฉดี เตรียมยาฉีดใหเปนราย ๆ ทห่ี อง Syringe Tuberculin ดดู ยา

ฉีดยาหลังเตรียมเสรจ็ แลวใหใ สในซองสะอาด (Syringe -ยาเสพติดมกี ญุ แจปด ลอกใชย า

เดมิ ) แลวใสไวใ นชอ งสาํ หรบั ใหยาของแตละคน พรอมทง้ั มี แลวเก็บขวดไวแลกเปลี่ยน

Card ยาใสไวในชอ งทใ่ี ส Syringe ยาฉดี สําหรับยา - ยา Indomet มวี ิธกี ารเตรยี มยา

Indomethacin มวี ธิ ีการเตรียมยา ขนาดยาและการผสมยา ขนาดยาและการผสมยาติดไว

ติดประกาศไว สําหรับยาเสพตดิ มีตเู ก็บยาเฉพาะ มีกญุ แจ

และเมือ่ ใชต องเขยี นช่อื ผูป ว ย เมือ่ ใชย าแลว ยาท่ีเหลือดูด

เกบ็ ใส Syringe โดยระบุขนาดยาเกบ็ ไว 24 ช่ัวโมง สว น

ขวดยาเกบ็ ไวแ ลกเปลยี่ นกับหอ งยา

คุณศภุ รศรี - มีแนวทางการปฏิบตั แิ ละการติดตามอาการขางเคียงของ - มแี นวทางการปฏิบัติและการติดตาม
SICU ยา HADพรอ มท้ังบอกสรรพคุณยา และside effect ของยา อาการขา งเคียงของยาและยาHAD
ชนิดนัน้ เชนยา atropine dobutamine เปน ตนตดิ ไวใน บอกสรรพคุณยา และside effect ของ
Chart ผปู วย ผูผสมยาจะเปนผูฉดี ยาและมเี จา หนาท่ี ยาชนิดน้ันเชน ยาatropinedobutamine

10

ตรวจสอบซ้าํ กอ นฉดี ยา เปนตนติดไวใน Chart ผปู ว ย ผู
ผสมยาจะเปนผูฉีดยาและมเี จาหนาท่ี

แหลง ขอ มลู เรื่องท่ีเลา ปจ จยั สคู วามสําเรจ็
ตรวจสอบซา้ํ กอ นฉดี ยา

คณุ สมจติ - ปฏบิ ัตติ ามเอกสารระเบียบปฏิบตั ิ (Quality Procedure) - ปฏบิ ัตติ าม เอกสารระเบยี บปฏบิ ัติ
ม. 8 ข เรอื่ งการบริหารยาทมี่ คี วามเส่ียงสงู (NUR-QP – 39) (Quality Procedure) เรอื่ งการ
บรหิ ารยาท่มี ีความเสยี่ งสูง
(NUR-QP – 39)

คุณกุณฑลี - การใหย าเหมือนคุณมะลิวลั ย
งานวสิ ญั ญี

คุณรุงทวิ า - ยา HAD เหมือนคุณรชั ฎา
NICU

คุณกลั ยกร - การใหย าเหมอื นกับท่ีเลาผา นมา
ส.6เอ

คณุ รศนา ม. 9 ข การเบกิ – รบั ยา - ตรวจสอบใบ profile กบั ใบ
- การเบิกยาใชระบบ Profile กอนสงใบเบกิ ยาใหตรวจสอบ Invoice ใหถ ูกตองกอ นนําไปเบกิ ยา
ความถูกตอ งของใบ profile กบั ใบ Invoice ใหถ กู ตอ ง - มีการตรวจสอบ Stock ยาทกุ เดอื น
- การเบกิ -รับ และการตรวจสอบยากบั แผนการรกั ษา - มกี ารตรวจสอบการเบกิ และรับยา
และการคืนยา เหมือนกบั ตกึ อนื่ ขนาดของยาทไ่ี ดรับจาก ใหถกู ตอง
หองยา เชน ยาขนาด 500 mg. แตหองยาจา ยยาขนาด
250 mg. ใหเ ขยี นทก่ี ารดยา 250x2

คุณอวยพร - พยาบาลเปนผูไปรับยาจากหองยา - พยาบาลวิชาชีพเปนผไู ปรับยา
ม. 6 ข - การจดั เก็บใชระบบ First in / First out เกบ็ ยาใหถ ูกตอง จากหอ งยาและเก็บยา
ตามวธิ แี ละลักษณะของยา เชน ตองเกบ็ ในตเู ย็น หรอื ตอง -เก็บยาใชห ลัก Frist In – Frist Out
คณุ เยาวลักษณ เกบ็ กันแสง เปน ตน และเกบ็ ใหถกู ตามลกั ษณะของยา
ส. 8 -มกี ารเฝา ระวังยาหมดอายุโดยการตรวจสอบ Stock ยารวม -มีการตรวจสอบ Stock ยารวมกับ
กับเภสชั กรทุกเดอื น เภสชั กรทกุ เดอื น

- การเบิกยาใชระบบ profile มีการตรวจสอบใหถกู ตอ งกอน -การเบกิ ยาใชระบบ Profile
นําไปเบกิ
ตรวจสอบใหถ ูกตองกอ นนําไปเบิก

แหลงขอมลู 11 ปจจัยสคู วามสําเร็จ

- การคืนยาจะมีการคนื ยาสปั ดาหล ะ 1 คร้งั
- แยกตยู า 1 stock ตอ 1 ยา HAD

เรอ่ื งท่ีเลา
- มอบหมายพยาบาล check stock ยาคนละ 1 เดือน

คุณสมจิต ม. 8 ข - การเบกิ ยาใชระบบ prefile มีการตรวจสอบใหถกู ตอ ง -การเบกิ ยาใชร ะบบ Profile
กอนนําไปเบกิ ตรวจสอบใหถูกตองกอ นนาํ ไปเบิก
- กรณีผูปวยกลับบา นจะ สอบยาเดิมพรอ มเบิกยากลบั บา น

คณุ สเุ นตรา - เสมียนเปนผไู ปรับยาทเี่ บกิ จากหองยา พยาบาลวิชาชพี เปน -พยาบาลวชิ าชีพเปนผตู รวจสอบยา
PICU
ผตู รวจสอบและจดั เกบ็ ไวใ น lock ยาของผปู ว ย ท่ีเบกิ มาจากหอ งยากอนเกบ็ ยาใน

- ยาฉีด/ยากนิ การจัดจะแยกสถานทจี่ ดั lock ยาผูปวย

- การเก็บยาในตูเยน็ จะมกี ารตรวจสอบอุณหภมู ติ ูเยน็ ทุกเวร -ยาที่เกบ็ ในตูเย็นมีการตรวจสอบ

ใหอ ยูท่ี 4-8 องศาเซลเซยี ส อุณหภูมติ ูเย็นใหอ ยทู ี่ 4-8 องศา

เซลเซยี ส

คุณศภุ รศรี - กรณี off ยา จะ clear ยาคืนหอ งยา -หัวหนาตึกตรวจสอบยาใน lock ยา
SICU
- หัวหนา ตึกตรวจสอบยาใน lock ผปู ว ยแตละราย 2 ครัง้ /วัน ผูปว ย

คุณพัชรวาลย - การเบิกและรับยา พยาบาล Incharge เปนผูตรวจสอบวา - ตรวจสอบความชัดเจนและความ
หวั หนา กลมุ งาน ใบส่ังยาเขียนชัดเจนหรือไมก อ นนาํ ไปเบกิ ยา เวลารบั ยาให ถกู ตอ งของใบส่ังยากอ นนาํ ไปเบิกยา
วชิ าการพยาบาล , พยาบาลเทคนิคไปรับยาพรอมตรวจสอบวายาที่ไดร บั ตรง - พยาบาลวชิ าชีพเปนผูตรวจสอบ
ส.5 เอ กบั ยาทีเ่ บกิ หรอื ไม แลว เก็บยาใหถ ูกตอ งตามชนิดของยา ซ้าํ วา ยาทเ่ี บกิ ตรงกนั หรอื ไม
และใชวธิ ี First in / First out สําหรับยา HAD ใหท าํ - การเก็บยายดึ หลกั เก็บถกู ตอ งตาม
เคร่ืองหมายดอกจัน สแี ดงทก่ี ลองยา ยาที่เก็บในตูเ ยน็ ชนดิ ของยา ใชห ลัก First in / First out
พยาบาลตรวจสอบใหอุณหภูมอิ ยูท่ี 4-8 องศาเซลเซียสทกุ - ยาเสพติดปด ลอกดว ยกญุ มี
วนั และยาเสพตดิ เก็บในตูลอกกุญแจ โดยมพี ยาบาล พยาบาล Incharge เปนผตู รวจ
Incharge เปน ผตู รวจสอบทุกเวร สอบทกุ เวร
- พยาบาลวชิ าชพี จะตรวจเช็คยา Stock รว มกับพยาบาล -พยาบาลตรวจสอบ Stock ยากับ
ทกุ 1 เดอื น เภสัชกรทกุ 1 เดือน

12

ปจ จยั สคู วามสําเร็จของการบรหิ ารยาทางการพยาบาล

การรับแผนการรักษา

1. รับแผนการรักษาอา นไมอ อกหรอื มีปญหาใหถ ามพยาบาลอาวุโสหรอื พยาบาลหัวหนาหอผปู วย
และหรอื /แพทย

2. รบั แผนการรักษาทางโทรศพั ทใหทบทวนชื่อยา ขนาดของยาใหถูกตอ ง
3. การรับแผนการรักษากรณีแพทยกาํ ลงั ชวยผปู วยภาวะวิกฤตใหท บทวนช่อื ยาและขนาดยาใหถูก

ตอ งตรงกัน และใชแบบฟอรม CPR Medication Checklist
4. พยาบาล Incharge ตรวจเยี่ยมผูปว ยรว มกับแพทยเ จา ของไขห รือแพทยท ร่ี บั ปรกึ ษา เมอ่ื มีขอ สงสัยเก่ียวกับ

แผนการรักษาสอบถามแพทยทันที
5. พยาบาลผูรบั แผนการรกั ษาเปนผูคํานวณยาซ้ําทกุ คร้ังวา ขนาดของยาทใ่ี หต รงกับขนาดของยาที่แพทยก าํ หนดไว

ในแผนการรักษา
6. พยาบาลหัวหนาหอผปู ว ยหรือพยาบาลท่ไี ดรับมอบหมาย ตรวจสอบการดยา แบบฟอรมแจง การใหย า (F 54) กับ

แผนการรักษาผูปวย และคารเ ด็กซ
7. การรับแผนการรักษาใหขดี เคร่ืองหมาย “ / ” ทีบ่ รรทดั สดุ ทายของการส้ินสดุ การรักษาของแพทย (order) แลว

เซน็ ชอื่ – สกุลผูรับแผนการรักษา ลงวนั ที่และเวลากาํ กับใหช ัดเจน
8. ทบทวนแผนการรกั ษาเดมิ กอนรับแผนการรักษาใหม

การใหยา ยา High Alert drug และสารนาํ้ ทางหลอดเลอื ดดาํ

1. พยาบาลเขาปฏบิ ัตงิ านใหมม ีการปฐมนเิ ทศเรื่องการบริหารยา
2. การใหยาใชห ลัก 6 R (Right Patient, Right Drug, Right Dose, Right Root, Right Time, Right Technique)

คูม อื Safety Goal และคูมอื ปฏบิ ัตงิ าน (NUR - Work Instruction) ของกลุม ภารกิจบริการวิชาการ การ ใหย าไม
วา จะเปน ยารบั ประทาน ยาฉีด สารนา้ํ และยาชนิดเดมิ ถา แพทยเปลยี่ นแปลงขนาดยา (dose ยา) ใหลงชื่อ-สกุล
วนั ท่ี เวลาท่ใี ห
3. กอ นใหยาท่มี ีการผสมยาไวแ ลว ตรวจดวู า มีการเปลี่ยนสี ตกตะกอน และวันที่หมดอายุ
4. ยาท่ีผสมแลว ใหติดสติกเกอรสตี ามวนั ทีห่ มดอายขุ องยาและใหเขยี น วัน เดอื น ป เวลาที่ผสมยาวันหมดอายพุ รอ ม
อัตราสว นผสมติดไวที่ขวดยา
5. ยา High Alert Drug ทาํ เครอ่ื งหมายดอกจันในการด ยา มกี าร Double Check ตามแบบฟอรม “ ใบตรวจสอบ
การเตรียมยาเพื่อปองกนั Administration Error” กอนฉีดยาใชพ ยาบาล 2 คนตรวจซ้ํา
6. ผปู ว ยสงสยั แพยาใหปฏิบัตติ ามคูม ือ เรือ่ ง “การรายงานอาการไมพ งึ ประสงคจากการใหยา” ของ กลุมงาน
เภสัชกรรม (PHA - 20 - QP - 0006)
7. ผปู วยรบั ใหมซักประวตั กิ ารแพยาถามปี ระวตั แิ พยาใหต ดิ สตกิ เกอรยาที่แพไ วท่ีหนา Chart และรายงานให
แพทยทราบ

13
8. ผปู ว ย G6PD Def. แจง แพทยใ หทราบพรอ มทงั้ ใหม ารดาแสดงบัตร G6PD Def. ทุกคร้งั ท่ีรับยา
9. มตี ารางผสมยาสาํ คญั เชน Vancomycin, Tienam, Fortum, PPN, %glucose, Nacl เปนตนตดิ ไวบรเิ วณที่

เตรยี มยา
10. ขวดยาเสพตดิ ท่ีใชแ ลวเกบ็ ไวสําหรับแลกเปลีย่ นยา

11. พยาบาลหวั หนา ตกึ หรือพยาบาล Incharge กระตนุ พยาบาลวชิ าชีพทุกวนั เรื่องการใหย า โดยใช

หลกั 6 R และ คูมอื ปฏิบัติงาน (NUR- Work Instruction )

การเบิก – รบั ยา

1. การเบกิ ยาตรวจสอบใบ Profile ใหชัดเจนและถูกตอ งกอนสง ไปเบิกยา
2. พยาบาลวชิ าชีพเปนผูตรวจสอบยาทเ่ี บิกจากหองยากอ นเก็บในตยู า/ลอกเก็บยาผปู ว ย
3. วธิ ีการเก็บยาใชหลัก First in – First out และเก็บยาใหถกู ตองตามลกั ษณะของยา
4. พยาบาลตรวจสอบตเู ย็นเกบ็ ยาใหอ ณุ หภูมิอยรู ะหวา งอณุ หภมู ิ 4 – 8 องศาเซลเซียสทกุ วนั
5. พยาบาลกบั เภสัชกรรว มตรวจสอบสต็อกยา และวธิ ีการเก็บยาทุกเดอื น
6. ยาเสพติดใหเก็บในตูพรอ มกับใสก ุญแจ พยาบาล Incharge เปนผตู รวจสอบยาเสพติด และมีการสงตอ เวร

14