นมแม่น่ารู้ ภาควิชาการพยาบาลครอบครัวและการผดุงครรภ์

้
เพจนมแม่น่ารู
ภาควชิ าการพยาบาลครอบครวั และการผดุงครรภ์










เรม่ิ ต้นที่นมแม่ ...รกั แท้แด่ลูกน้อย
นมแม่ เป็นอาหารหยดแรกทสี่ ่งผ่านจากแม่สู่ลูก ซงึ่ เต็มไปด้วยความรกั และความห่วงใย ในปัจจุบันคุณแม่ยุคใหม่ได้หันมาให้ความสนใจเรอ่ื งการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่มากขึน้ เนื่องจากนมแม่มีประโยชน์
ต่อลูกน้อยมากมาย อีกทงั้ การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ยังมีข้อดีต่อคุณแม่อีกด้วย จะมีอะไรบ้างนั้นมาดูกันเลยค่ะ
ประโยชน์ของนมแม่ต่อลูกน้อย
1. นมแม่เปรยี บได้กับวัคซนี หยดแรกทชี่ ว่ ยเสรมิ สรา้ งภูมิต้านทานโรค ชว่ ยลดความเสี่ยงการติดเชอื้ ของลูกน้อย และ
ยังชว่ ยให้ลูกฟ้ืนตัวเรว็ หากเกิดการเจบ็ ป่วย
2. นมแม่เป็นสารอาหารทไี่ ด้จากธรรมชาติ เหมาะสมต่อการเจรญิ เติบโตของสมองและส่งเสรมิ พัฒนาการที่ ดีจงึ
ชว่ ยเพิ่มไอคิวของลูกน้อย ซงึ่ นมผงหรอื สารอาหารประเภทอื่น ๆ ไม่สามารถทดแทนได้
3. นมแม่ไม่ทาํ ให้ลูกอ้วนจนเกินไป เนื่องจากนมแม่มีสารอาหารอยู่ใน สัดส่วนทเี หมาะสมกับลูกน้อย
4. นมแม่มีสารอาหารทปี่ กป้องลูกน้อยในระบบทางเดินอาหาร ชว่ ยลด โอกาสโรคทอ้ งเสียและลาํ ไส้อักเสบได้นะคะ 5. นมแม่ชว่ ยลดลดภาวะเสี่ยงของการเป็นโรคภูมิแพ้ หลังคลอดคุณแม่จะ มีนํ้านมสีเหลือง หรอื โคลอสตรมั ซงึ่
นํ้านมส่วนนี้ให้ภูมิคุ้มกันทดี่ ีทสี่ ุด สําหรบั ลูกน้อย และการกินนมแม่ทาํ ให้ทารกไม่ได้รบั โปรตีนจากนมวัว ซงึ่ เป็นโปรตีน ทสี่ ามารถกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันของลูกและทาํ ให้เกิดโรค ภูมิแพ้ได้
6. การอุ้มลูกขึน้ แนบอกเพื่อดูดนมแม่จะชว่ ยสรา้ งความรูส้ ึกผูกพันและ ลูกน้อยจะรูส้ ึกปลอดภัย
ข้อดีของการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ที่มีต่อคุณแม่
1. ชว่ ยลดนํ้าหนักแม่ในระยะหลังคลอด เนื่องจากมีการเผาผลาญไขมันที่
เก็บสะสมไวใ้ นระยะตั้งครรภ์มาใชใ้ นการสรา้ งนํ้านม ทาํ ให้คุณแม่กลับ มามี รูปรา่ งทสี่ วยงามได้เรว็ ค่ะ
2. การให้ลูกดูดนมแม่ชว่ ยลดความเสี่ยงต่อโรคมะเรง็ เต้านม มะเรง็ รงั ไข่ และโรคเบาหวาน
3. การให้นมแม่ถือวา่ สะดวกและรวดเรว็ ทนั ใจลูกทสี่ ุดแล้วค่ะ เพราะคุณ แม่สามารถให้ลูกดูดนมได้ตลอด 24 ชวั่ โมง เมื่อไรทลี่ ูกหิวคุณแม่ก็สามารถ ให้ลูกกินนมจากอกได้ทนั ที ไม่ต้องพกนมผง ขวดนมและนํ้า รอ้ นให้ยุ่งยาก เลยค่ะ
4. การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ยังชว่ ยให้ประหยัดเงนิ ค่านมผงและค่ารกั ษา พยาบาลของลูก เพราะลูกจะเจบ็ ป่วยน้อยลงเนื่องจากมีภูมิต้านทานโรคดี
ขึน้
จะเห็นได้วา่ นํ้านมแม่มีคุณค่าทมี่ หาศาล และการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่
นั้นยังมีประโยชน์ต่อลูกน้อยและคุณแม่อย่างมากมาย เรามาชว่ ยกันให้ เด็กไทยได้กินนมแม่กันเยอะ ๆ นะคะ


“วัคซนี โควดิ -19 ในสตรตี ั้งครรภ์และให้นมบุตร”
สตรตี ั้งครรภ์มีโอกาสการติดเชอื้ โควดิ -19 เหมือนบุคคลทวั่ ไป ปัจจุบันพบวา่ อาการทเี่ กิดขึน้ ในสตรตี ั้งครรภ์ ทตี่ ิดเชอื้ โควดิ -19 มีความรุนแรงค่อนข้างสูงมากกวา่ คนทวั่ ไป
ข้อมูลของสตรตี ั้งครรภ์ทตี่ ิดเชอื้ ในประเทศไทย (ข้อมูลวันที่ 10 มิ.ย. 2564) มีทงั้ หมด 350 ราย เสียชวี ติ 6 ราย คิดเป็นประมาณ 1.7 เปอรเ์ ซน็ ต์ ซงึ่ ถือวา่ เป็นสัดส่วนทสี่ ูงกวา่ ประชากรทวั่ ไป ชว่ งอายุของ สตรตี ั้งครรภ์ทต่ี ิดเชอ้ื อยู่ท่ี 21 ถึง 40 ปี จงึ มีความสําคัญค่อนอย่างมากในการป้องกันการติดเชอื้ โควดิ ใน สตรตี ั้งครรภ์ สําหรบั สตรตี ั้งครรภ์ สามารถรบั การฉีดวัคซนี ได้ โดยมีข้อจาํ กัดคือ จะต้องไม่เป็นวัคซนี ทผี่ ลิต จากเชอื้ เป็น และจากข้อมูลทมี่ ีในปัจจุบันวัคซนี โควดิ -19 ไม่มีวัคซนี ชนิดไหนทผี่ ลิตจากเชอื้ เป็น วัคซนี ทใี่ ชใ้ น ปัจจุบันทงั้ หมดจะเป็นวัคซนี ชนิดเชอื้ ตาย วัคซนี ชนิดใชไ้ วรสั เป็นพาหะ วัคซนี ชนิดสารพันธกุ รรมหรอื mRNA และวัคซนี ทผี่ ลิตจากโปรตีนของเชอื้ เพื่อกระตุ้นภูมิคุ้มกัน และยังไม่พบรายงานเก่ียวกับสารทเี่ ป็น องค์ประกอบในวัคซนี ทเี่ ป็นอันตรายต่อสตรตี ั้งครรภ์และให้นมบุตร ดังนั้น จากข้อมูลทงั้ หมดพบวา่ สตร ี ตั้งครรภ์และให้นมบุตร สามารถฉีดวัคซนี โควดิ -19 ได้เหมือนบุคคลทวั่ ไป
การฉีดวัคซนี ให้แก่สตรตี ั้งครรภ์ มีโอกาสจะเกิดผลข้างเคียงได้เชน่ เดียวกับประชาชนทวั่ ไป ไม่วา่ จะ เป็นอาการไข้อ่อนเพลียปวดบวมแดงบรเิวณตําแหน่งทฉี่ ีดซงึ่พบได้เป็นปกติแต่ข้อดีของการฉีดวัคซนี ก็ คือป้องกันการติดเชอื้ ของสตรตี ั้งครรภ์ทจี่ ะมีความรุนแรงมากกวา่ คนปกติและยังส่งผลกระทบต่อทารกใน ครรภ์ด้วย หากได้รบั วัคซนี แล้วยังมีการติดเชอื้ ก็จะลดความรุนแรงของโรคลงได้ด้วย ซงึ่ เป็นข้อดีของการฉีด วัคซนี และเป็นทย่ี ืนยันทวั่ โลกวา่ "แนะนําให้ฉีดวัคซนี โควดิ -19 ในสตรตี ั้งครรภ์" หากสตรตี ั้งครรภ์ไม่มีข้อ ห้ามในการให้วัคซนี เชน่ มีประวัติเคยแพ้วัคซนี มาก่อน แนะนําให้ฉีดวัคซนี ทกุ คน โดยแนะนําให้ฉีดหลังจาก ตั้งครรภ์ไปแล้ว 12 สัปดาห์
วัคซนี ทใี่ ชใ้ นประเทศไทยทงั้ 2 ชนิด ได้แก่ Sinovac และ AstraZeneca ไม่มีความแตกต่างใน เรอ่ ื งของผลข้างเคียง และเนื่องจากสตรตี ั้งครรภ์จาํ เป็นต้องได้รบั วัคซนี ชนิดอื่น ๆ ด้วย แพทย์จะเป็นผู้ พิจารณาลาํ ดับของการให้วัคซนี ก่อนหลังสําหรบั สตรที ใี่ ห้นมบุตรก็สามารถฉีดวัคซนี ได้ สําหรบั ผู้ทวี่ างแผน
จะมีบุตรก็สามารถฉีดวัคซนี ได้เชน่ เดียวกัน ในกรณีทฉี่ ีดวัคซนี แล้วมีการตั้งครรภ์ ภายหลัง แนะนําให้ฉีดวัคซนี เข็มที่ 2 หลังจากตั้งครรภ์ไปแล้ว 12 สัปดาห์
การดูแลตัวเองไม่วา่ จะก่อนหรอื หลังได้รบั วัคซนี ในสตรตี ั้งครรภ์ ควรปฏิบัติ ตัวอย่างเครง่ ครดั ไม่เข้าไปอยู่ในทช่ี ุมชนที่ เพิ่มความเสี่ยงในการติดเชอื้ เวน้ ระยะห่าง ล้างมือบ่อยๆ และใส่หน้ากาก ซงึ่ เป็นสิ่งที่ ควรปฏิบัติถึงแม้วา่ จะได้หรอื ไม่ได้รบั วัคซนี ก็ตาม


สวัสดีค่ะในสถานการณ์การแพรร่ ะบาดของโรคโควดิ -19 เชน่ นี้ คุณแม่หลาย ๆ ท่าน อาจจะมีข้อสงสัยเกี่ยวกับการให้นมแม่ วันนี้เราจะมาหาคําตอบไปพรอ้ ม ๆ กันนะคะ
Q : ในสถานการณ์การแพรร่ ะบาดของโรคโควดิ -19นมแม่ยังเป็นอาหารทดี่ ีทสี่ ุดสําหรบั ลูกน้อยหรอื ไม่? A : ปัจจุบันยังไม่พบวา่ มีการติดเชอื้ ไวรสั ของโรคโควดิ -19 ผ่านการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่แต่อย่างใด นํ้านมแม่มีสารทชี่ว่ยเสรมิสรา้งภูมิคุ้มกันให้ติดตัวลูกน้อยทกุที่ปกป้องพวกเขาจากการติดเชอื้ต่างๆได้ การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่นั้นยังชว่ยลดความเสี่ยงของการเสียชวีติในทารกแรกเกิดและเด็กเล็กได้ นอกจากนี้ยังมีผลการวจิยัจาํนวนมากทสี่นับสนุนการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่และคุณแม่ควรเรม่ิให้ลูกได้กิน นมแม่ภายในหนึ่งชวั่โมงแรกหลังคลอดการให้นมนอกจากจะมีการสัมผัสกันอย่างใกล้ชดิระหวา่งคุณ แม่และลูกน้อยขณะให้นมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่เพียงอย่างเดียวยังชว่ยให้ลูกน้อยมีพัฒนาการทดี่ี พรอ้มกับให้ประโยชน์ต่อสุขภาพของลูกตลอดชวีติ
Q:คุณแม่จะแพรเ่ชอื้ไวรสัโรคโควดิ-19ไปสู่ลูกน้อยผ่านการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่หรอืไม่? A:ขณะนี้นักวจิยัมีการดําเนินการทดสอบนมแม่จากคุณแม่ทไี่ด้รบัการยืนยันและสงสัยวา่ติดเชอื้โควดิ- 19แต่ขณะนี้ยังไม่มีรายงานกรณีทมี่ีการติดเชอื้ไวรสัโรคโควดิ-19ผ่านการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ดังนั้น ผลการวจิยัในปัจจุบันจงึยังไม่มีรายงานผลวา่เชอื้ไวรสัโรคโควดิ-19สามารถติดต่อผ่านนํ้านมแม่ได้ ดังนั้นคุณแม่ป่วยเป็นโรคโควดิ-19หรอืสงสัยวา่จะเป็นยังสามารถเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ต่อไปแต่ต้อง เพิ่มความระมัดระวังอย่างเหมาะสม เชน่ การสวมหน้ากากอนามัย การล้างมือให้สะอาดด้วยนํ้าและสบู่ หรอืถูมือด้วยเจลแอลกอฮอล์ก่อนทจี่ะมีการสัมผัสตัวลูกน้อยและทาํความสะอาดฆ่าเชอื้บรเิวณพื้นผิว ต่างๆทคีุ่ณได้สัมผัสไปคุณแม่ไม่จาํเป็นต้องล้างทาํความสะอาดหน้าอกยกเวน้ถ้ามีการไอหรอืจามโดน หน้าอก
แอดมินหวังวา่คุณแม่หลายๆทา่นทอี่ยู่ระหวา่งการให้นมลูกน่าจะสบายใจขึน้นะคะหลังจากทไี่ด้ อ่านข้อความด้านบนฝากติดตามด้วยนะคะวา่แอดมินจะมีเรอ่ืงอะไรมานําเสนอให้คุณแม่ทราบในครงั้ ต่อไปค่ะ


เมื่อคุณแม่ติดเชอื้ COVID-19 ยังสามารถให้นมลูกได้หรอื ไม่?
ผลการศึกษาวจิยัพบวา่ไม่พบเชอื้ในนํ้าครํ่าและนํ้านมคุณแม่ทมี่ีความกังวลและข้อสงสัยของการ ให้นมลูกน้อยคําตอบคือคุณแม่ทตี่ิดเชอื้สามารถให้นมลูกน้อยได้ตามปกติโดยวธิกีารให้นมบุตร อาจจะเป็นการเก็บนํ้านมแชไ่วแ้ล้วให้ผู้ทดีู่แลเป็นคนชว่ยป้อนแก่เด็กหรอืคุณแม่เอาลูกน้อยเข้าเต้าก็ สามารถทาํได้เชน่กันแต่มีข้อควรระวังดังนี้
1.ควรล้างมือก่อนและหลังสัมผัสบุตรทกุครงั้
2.ควรใส่หน้ากากอนามัยทกุครงั้ขณะทใี่ห้นมบุตร 3.หากกรณีทคีุ่ณแม่ต้องป๊มันมแชเ่ก็บไวใ้นตู้เย็นควรล้างอุปกรณ์ภาชนะก่อนและหลังใชง้านทกุครงั้
แม้วา่การติดเชอื้โควดิ-19จากคุณแม่สู่ลูกไม่สามารถถ่ายทอดผ่านนํ้านมแต่อย่างไรก็ตามเราควร ทจี่ะระมัดระวังการสัมผัสนํ้าลายหรอืสารคัดหลั่งทมี่าจากการไอหรอืจามความสะอาดจงึเป็นข้อสําคัญ ของคุณแม่ทใี่ห้นมบุตรควรระวังและป้องกันตัวเองและลูกน้อยอย่างเครง่ครดั นอกจากนี้ในคุณแม่ที่ จาํเป็นต้องได้รบัยาต้านไวรสัแนะนําให้งดนมแม่จนกระทงั่หยุดยาแล้ว24–48ชวั่โมงค่ะ
ในชว่งสถานการณ์การแพรร่ะบาดของโรคCOVID-19นอกจากกลุ่มหญิงตั้งครรภ์ทเี่ป็นกลุ่มเสี่ยงที่ ต้องให้การดูแลเป็นพิเศษแล้ว ทารกแรกเกิด ถือเป็นอีกกลุ่มทตี่ ้องให้ความสําคัญ โดยเฉพาะการ ส่งเสรมิให้เลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียว6เดือนเพราะนมแม่เป็นอาหารทดี่ีมีสารอาหารมากกวา่200 ชนิดทชี่ว่ยในการเจรญิเติบโตของเด็กและสรา้งภูมิคุ้มกันโรคซงึ่ในขณะนี้ยังไม่มีหลักฐานยืนยันวา่ เชอื้ไวรสัโคโรนาสามารถติดผ่านทางรกหรอืทางนํ้านมได้
กรณีแม่เป็นผู้เข้าข่ายสงสัยติดเชอื้หรอืได้รบัการยืนยันวา่ติดเชอื้COVID-19สามารถให้นมลูกได้ ซงึ่องค์การอนามัยโลก(WHO)และองค์การทนุเพื่อเด็กแห่งสหประชาชาติ(UNICEF)มีคําแนะนําวา่ หากแม่ทตี่ิดเชอื้มีอาการไม่มากสามารถให้นมจากเต้าได้ก็ควรทาํแต่ต้องมีการป้องกันการแพรก่ระจาย ของเชอื้อย่างเครง่ครดัโดยสวมหน้ากากอนามัยตลอดเวลาล้างมืออย่างถูกวธิีห้ามใชม้ือสัมผัสบรเิวณ ใบหน้าจมูกหรอืปากรวมถึงการหอมแก้มลูกด้วย
กรณีทแี่ม่ติดเชอื้มีอาการรุนแรงเชน่ไอมากแต่ยังสามารถบีบเก็บนํ้านมได้ควรให้พ่อหรอืผู้ชว่ย เป็นผู้ป้อนนมแก่ลูกแทนโดยหากมีผู้ชว่ยจะต้องเป็นผู้ทมี่ีสุขภาพดีมีทกัษะความรูแ้ละเข้าใจหลักการ ป้องกันการแพรก่ระจายของเชอื้อย่างเครง่ครดัการบีบนํ้านมอย่างสมํ่าเสมอจะชว่ยให้แม่ยังคงสภาพใน การให้นมแก่ลูกได้เมื่อหายป่วยแล้วทารกทเี่กิดจากแม่ทตี่ิดเชอื้ COVID-19จดัเป็นผู้มีความเสี่ยง จะต้องมีการแยกตัวออกจากทารกอื่นและต้องสังเกตอาการเป็นเวลา 14 วัน










ความเชอื่ (ทไี่ม่ถูกต้อง)ในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่
บางเรอ่ืงในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่เรามารว่มทาํความเข้าใจให้ถูกต้องนะค่ะ
#ถ้าคุณแม่มีข้อสงสัยสามารถส่งข้อคําถามมาได้นะค่ะ
คุณแม่บางทา่นยังมีข้อสงสัยเกี่ยวกับความเชอื่
ทมีงานพรอ้มจะให้คําตอบค่ะ


ความเชอ่ื (ท่ีไม่ถูกต้อง) กับการเล้ียงลูกด้วยนมแม่
เรอ่ ื งที่ 1: นมผสมกับนมแม่อะไรแน่กวา่ กัน ?
นมแม่ มีภูมิต้านทานป้องกันโรค เชน่ โรคหวัด โรคลาํ ไส้อักเสบ โรคปอดอักเสบ ทาํ ให้ทารกได้รบั สารอาหารทสี่ ามารถเพิ่มภูมิคุ้มกันให้กับทารกได้ อีกทงั้ เป็นการสรา้ ง สายสัมพันธค์ วามอบอุ่นระหวา่ งแม่กับลูกขณะให้นมอีกด้วย ในขณะทนี่ มผสมไม่มี สารอาหารเหล่านี้อยู่จงึ ไม่สามารถส่งเสรมิ ภูมิคุ้มกันให้กับทารกได้ดีเทา่ นมแม่


ความเชอื่ (ที่ไม่ถูกต้อง) กับการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่
เรอ่ ื งที่ 2: นํ้านมแม่กับขนาดเต้านม เกี่ยวกันไหมค่ะ
ข้อเทจ็ จรงิ คือ นํ้านมถูกสรา้ งมาจากต่อมนํ้านมและนํ้านมจะรวมอยู่ในทอ่ นํ้านม ซงึ่ ผู้หญิงทกุ คนจะมีในปรมิ าณทใี่ กล้เคียงกัน ดังนั้นนํ้านมจะผลิดได้ มากหรอื น้อยขึน้ อยู่กับการกระตุ้นให้ทารกดูดนมอย่างถูกวธิ ี ซงึ่ ปรมิ าณ นํ้านมทผี่ ลิตได้ ไม่สัมพันธ์ กับขนาดของเต้านม


ความเชอื่ (ที่ไม่ถูกต้อง) กับการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่
เรอ่ื งที่ 3: กินนมแม่แล้วลูกทอ้ งเสีย ทาํ อย่างไรดี?
คุณแม่ทเี่ ลี้ยงลูกด้วยนมแม่ ในชว่ งเดือนแรกอาจสังเกตได้วา่ ลูกน้อยถ่าย เหลวบ่อยครงั้ หลังกินนม ซงึ่ อาจจะทาํ ให้คุณแม่เข้าใจวา่ ลูกมีอาการ
ทอ้ งเสีย แทจ้ รงิ แล้วเป็นอาการปกติ เน่ืองจากนมแม่มีคุณสมบัติทยี่ ่อย งา่ ย และสามารถดูดซมึ สารอาหารได้เกือบหมด ทาํ ให้อุจจาระของลูกน้อย เวลาถ่ายมีกากน้อย และมีนํ้ามาก


ความเชอื่ (ที่ไม่ถูกต้อง) กับการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่
เรอ่ ื งที่ 4: สงสัยกันมั้ยวา่ ..คุณแม่ติดโควดิ ให้นมลูก ได้หรอื ไม่ ? ปัจจุบันยังไม่ปรากฏรายงานหรอื หลักฐาน ของการติดเชอื้ ไวรสั ของโรคโค วดิ -19 ผ่านการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่แต่อย่างใด คุณแม่ทตี่ ิดเชอื้ สามารถให้ นมลูกน้อยได้ตามปกติ โดยวธิ กี ารให้นมบุตรอาจจะเป็นการเก็บนํ้านมแชไ่ ว้ แล้วให้ผู้ทดี่ ูแลเป็นคนชว่ ยป้อนแก่ทารก


สวัสดีค่ะ คุณแม่หลังคลอดทกุ ๆ คน วันนี้แอดมิน มี
เรอ่ื งราวดีๆ และสิ่งทคี่ ุณแม่ทกุ คน อาจจะต้องพบเจอในระยะหลัง คลอด มาเล่าสู่กันฟัง
มีคุณแม่ทา่ นไหนบ้างทเี่ ลี้ยงลูก ด้วยนมแม่ แล้วมีปัญหาเรอ่ื งเต้า นมคัด และไม่รูจ้ ะแก้ไขอย่างไรดี ???
...วันนี้แอดมินมี "3วธิ แี ก้ไข อาการ เต้านมคัด" มาฝากคุณแม่ทกุ คน... ไปดูกันเลยนะคะ
ปล. หรอื คุณแม่ทา่ นใดมีปัญหา หรอื ข้อสงสัยเกี่ยวกับการเลี้ยงลูก ด้วยนมแม่ สามารถสอบถามเข้ามา ในเพจ "นมแม่น่ารู"้ ได้นะคะ ทาง ทมี งานมีความยินดีทจี่ ะให้
คําปรกึ ษาค่ะ








NIPPLE CONFUSION ลูกสับสนหัวนมเป็นอย่างไร แก้ไขอย่างไรได้ เชญิ ทางนี้