ปอดบวม

โรคปอดบวม

ปอดบวม (Pneumonia) เป็นอาการปอดตดิ เชอ้ื และเกดิ ภาวะอักเสบ ทาใหม้ ีอาการ เช่น มีไข้ ไอ เจบ็ หนา้ อก
หรอื หอบเหนื่อย เปน็ ต้น โดยอาจเกดิ จากเช้อื แบคทเี รยี เชอ้ื ไวรสั เชอ้ื รา หรอื พยาธิ หากเกิดการติดเชือ้ จากสารเคมหี รือยา
บางอยา่ ง มกั เรียกว่าปอดอักเสบ ทง้ั น้ี ปอดบวมหรือปอดอกั เสบเกดิ ไดใ้ นทกุ เพศทกุ วยั โดยจะพบมากในเด็กทม่ี อี ายุตา่ กว่า
5 ปี ผู้สงู อายุ ผู้ทีม่ โี รคประจาตวั หรือผูท้ ่มี ภี าวะภูมิคมุ้ กนั บกพร่อง
อาการของปอดบวม

อาการของปอดบวมทส่ี าคญั ไดแ้ ก่ มไี ข้ ไอ เจบ็ หนา้ อก และหอบเหนอื่ ย ซง่ึ อาการเหลา่ นอ้ี าจมีไม่ครบทุกอยา่ งก็ได้
ส่วนใหญม่ ักมอี าการตดิ เชื้อของทางเดนิ หายใจส่วนตน้ หรอื โรคหวดั นามาก่อน หลงั จากนัน้ จงึ มีอาการไอ และหายใจหอบ
ตามมา โดยเฉพาะทีเ่ กดิ จากเชือ้ สเตรปโตคอ็ กคสั นิวโมเนยี อี (Streptococcus Pneumoniae) ผปู้ ว่ ยบางรายอาจมีอาการ
ปวดศรี ษะ อ่อนเพลีย ปวดเมอ่ื ยกล้ามเนอื้ เจ็บคอ ปวดท้อง เบื่ออาหาร คลนื่ ไส้ อาเจียน รวมอยูด่ ้วย
 ผสู้ งู อายุ อาจมอี าการซมึ สบั สน และไม่มไี ข้
 เด็กทารกหรือเดก็ เลก็ อาจมอี าการปวดทอ้ ง ท้องอืด อาเจยี น ซึม ร้องกวน ไมด่ ดู นม รว่ มด้วย และบางรายอาจมอี าการชัก
จากไข้ ในเด็กทารกหรือเด็กเลก็ ท่ีเป็นมากจะมีอาการหายใจหอบเรว็ มาก รูจมูกบาน ซโ่ี ครงบมุ๋ อาจมอี าการตวั เขียว ริม
ฝีปาก ล้นิ และเลบ็ เขยี ว และภาวะขาดนา้

สาเหตุของปอดบวม
โรคปอดบวมสามารถเกดิ ข้ึนได้จากหลายสาเหตุ โดยสว่ นใหญ่จะเกดิ จากเชอ้ื ไวรสั หรอื แบคทีเรยี โดยสามารถตดิ ตอ่

ได้จากการหายใจเอาเชื้อท่แี พรก่ ระจายอยใู่ นอากาศเขา้ ไป
ประเภทของโรคปอดบวม หรอื ปอดอกั เสบ สามารถแบง่ ไดจ้ ากชนดิ ของเช้อื โรคที่เป็นสาเหตุ และสถานท่ที ไ่ี ด้รับการติดเช้ือ
ซึง่ สามารถเกดิ ไดจ้ ากสาเหตหุ ลัก 2 กลมุ่ คอื ปอดบวม ปอดอกั เสบท่ีเกดิ จากการตดิ เชอื้ และที่ไมไ่ ด้เกิดจากการตดิ เชอ้ื
โดยท่ัวไปจะพบปอดอักเสบที่เกิดจากการติดเชอ้ื มากกว่า
ปอดบวม หรือปอดอักเสบ สามารถจาแนกไดห้ ลายแบบ ปัจจุบนั นิยมจาแนกตามสภาพแวดล้อมท่ีเกิดปอดบวม ดงั นี้

ปอดอกั เสบชุมชน (Community-Acquired Pneumonia )
หมายถงึ ปอดอักเสบเนอื่ งจากการติดเชื้อจุลนิ ทรยี น์ อกโรงพยาบาล มสี าเหตขุ องการตดิ เชอื้ ที่สาคัญ ดงั น้ี

 ติดเช้อื จากแบคทเี รยี โดยสว่ นใหญ่ปอดบวมทีม่ าจากแบคทีเรยี จะมาจากเช้อื สเตรปโตค็อกคัส นวิ โมเนยี อี
 ตดิ เชือ้ จากเช้ือรา โดยสว่ นมากจะเกดิ ในผู้ป่วยท่มี สี ขุ ภาพรา่ งกายยา่ แย่ มีระบบภมู คิ มุ้ กนั อ่อนแอ หรอื เป็นโรคเร้อื รงั เชน่

โรคเบาหวาน โรคไตวาย
 ติดเชอื้ จากไวรัส เปน็ สาเหตทุ ่พี บบ่อยในเดก็ ทมี่ อี ายตุ า่ กวา่ 5 ขวบ แตจ่ ะมอี าการไมร่ นุ แรงมาก และเชอ้ื ไวรสั บางชนิดทเ่ี ปน็

สาเหตขุ องไขห้ วดั สามารถทาให้เป็นปอดบวมได้

ปอดอักเสบในโรงพยาบาล (Nosocomial Pneumonia หรือ Hospital-Acquired Pneumonia)
หมายถงึ ปอดอกั เสบทเ่ี กิดขน้ึ ในผปู้ ่วย หลงั จากรับไวร้ ักษาตัวในโรงพยาบาลตง้ั แต่ 48 ชัว่ โมงขึน้ ไป ผปู้ ว่ ยประเภทนี้

จะมอี าการทร่ี นุ แรง เพราะปว่ ยเปน็ โรคอื่น ๆ อยกู่ อ่ นแล้ว
นอกจากน้ี ยงั มีภาวะปอดบวมจากสารพิษหรอื สารเคมดี ว้ ย เชน่ สูดดมแอมโมเนยี หรือสูดไอกรดเข้าไป เปน็ ตน้

การวนิ ิจฉยั ปอดบวม
แพทยจ์ ะเริม่ ตน้ วนิ ิจฉยั โดยการซกั ถามประวัตอิ าการของผ้ปู ่วย ตรวจรา่ งกาย และอาจสง่ ตรวจเพ่มิ เติม ขนึ้ อยกู่ ับ

อายุและอาการของผูป้ ว่ ย โดยแพทย์อาจแนะนาใหท้ าการตรวจวินิจฉยั ดงั ต่อไปน้ี
 ตรวจเลอื ด เพ่ือหาวา่ ผ้ปู ว่ ยได้รับเช้ือชนดิ ใดมา ซงึ่ วธิ นี ี้อาจยงั ระบุไดไ้ มแ่ น่ชดั
 เอกซเรย์หน้าอก วิธนี จ้ี ะชว่ ยให้แพทยร์ ะบตุ าแหนง่ ของการติดเชอ้ื
 วัดออกซเิ จนในเลอื ดและชพี จร เพอื่ วัดระดับออกซเิ จนในกระแสเลือด ซง่ึ ช่วยใหส้ ามารถบ่งช้รี ะดับการทางานของปอดได้
 ตรวจเสมหะ ในผปู้ ว่ ยทมี่ อี าการไอมาก วธิ นี จี้ ะชว่ ยให้แพทย์วเิ คราะห์ และระบุสาเหตกุ ารติดเชอ้ื ได้ โดยการใชก้ ลอ้ ง

จลุ ทรรศนส์ ่องตรวจเสมหะหรอื ทาการเพาะเชอื้
นอกจากนัน้ แพทยอ์ าจใหม้ กี ารตรวจเพ่มิ เติมแลว้ แตค่ วามเหมาะสม เชน่ การเอาตวั อย่างของเหลวในปอดไปตรวจ
โดยเฉพาะผปู้ ว่ ยท่ีมีอายุมากกว่า 65 ปี ท่มี อี าการรนุ แรง หรอื มีสขุ ภาพรา่ งกายทอี่ อ่ นแอ

การรกั ษาปอดบวม
การรกั ษานน้ั ตอ้ งดวู า่ ผ้ปู ว่ ยได้รบั เชอ้ื ชนดิ ใด และความรนุ แรงของอาการ ซง่ึ เป้าหมายในการรักษา คือการฟน้ื ฟู

อาการ และปอ้ งกนั ภาวะแทรกซอ้ นซึ่งจะทาใหอ้ าการของปอดบวมทรดุ ลงได้
 การรักษาตามอาการทั่วไป การให้ยาลดไข้ ให้สารนา้ ทางหลอดเลือด ให้ออกซิเจน ตามอาการของผ้ปู ว่ ย
 การรกั ษาปอดบวมทีเ่ กิดจากเช้ือแบคทเี รยี การใหย้ าปฏิชวี นะ มักใช้ในผู้ปว่ ยที่อาการไมร่ นุ แรง และไมม่ อี าการแทรกซ้อน

อาจให้การรักษาแบบผปู้ ่วยนอก ด้วยยาปฏิชวี นะชนิดรับประทาน เช่น ยาอะมอ็ กซซ่ี ลิ ลิน เปน็ ตน้

 การรกั ษาปอดบวมที่เกิดจากเชอ้ื ไวรัส โดยส่วนใหญโ่ รคปอดบวมจากเช้ือไวรสั มักหายไดเ้ องภายใน 1-3 สปั ดาห์ แต่หาก
อาการไมด่ ีข้นึ อาจมีอาการรนุ แรงหรือรนุ แรงมาก เกดิ ภาวะแทรกซอ้ นต่างๆ ควรอยใู่ นความดแู ลของแพทยอ์ ยา่ งใกลช้ ดิ และ
ไดร้ บั การรักษาตัวในโรงพยาบาล

ภาวะแทรกซ้อนของปอดบวม
ภาวะแทรกซ้อนของปอดบวมโดยส่วนใหญ่จะเกดิ ในกลุม่ เดก็ เลก็ ผูส้ งู อายุ และผทู้ ่มี โี รคประจาตัว หรอื ผูท้ มี่ สี ภาพ

รา่ งกายออ่ นแอ ซง่ึ ผู้ป่วยท่ีอยใู่ นกลุ่มเสี่ยงดังกลา่ วอาจเกดิ ภาวะแทรกซอ้ นขน้ึ ได้ ดังนี้
 ฝีในปอด ส่วนใหญ่ฝจี ะเกดิ จากการติดเช้อื อยา่ งรุนแรง โดยมกี ารทาลายเนือ้ ปอดจนเกดิ เปน็ โพรงขน้ึ ซง่ึ การรกั ษาจะใช้ยา

ปฏชิ วี นะร่วมไปกับการระบายหนองออกจากปอด
 เช้อื แบคทเี รยี ในกระแสเลือด เกดิ การตดิ เช้อื แบคทีเรยี จนเช้อื อาจแพรก่ ระจายเข้าสกู่ ระแสเลือดและแพร่กระจายไปยงั

อวัยวะอื่น ๆ ซง่ึ อาจทาให้เกดิ การอกั เสบของเยอ่ื หุ้มสมอง เย่ือบุหวั ใจอักเสบ เยื่อหุม้ หวั ใจอักเสบ และมีอาการขอ้ อักเสบ
 มกี ารสะสมของของเหลวรอบปอด ปอดบวมอาจทาใหเ้ กดิ ของเหลวทก่ี อ่ ตวั ขน้ึ บริเวณระหวา่ งช้ันของเน้ือเยื่อปอดและช่อง

อก หรอื ทีเ่ รยี กวา่ น้าในช่องเย่อื หมุ้ ปอด
 หายใจลาบาก หากเป็นปอดบวมขัน้ รนุ แรง หรอื ข้นั เรื้อรัง กอ็ าจทาให้มปี ญั หาเร่ืองการหายใจ เน่อื งจากออกซิเจนไม่

เพียงพอจนทาใหห้ ายใจลาบาก ซงึ่ อาจตอ้ งใช้เครอ่ื งชว่ ยหายใจ
 หลอดลมพอง (Bronchiectasis) ทาใหเ้ กิดอาการไอเรอ้ื รงั และมีเสมหะจานวนมาก

การปอ้ งกันปอดบวม

การป้องกนั โรคปอดบวมทาได้งา่ ย
เพียงดแู ลตวั สขุ ภาพอนามยั ของตัวเองอยา่ งเหมาะสม ซง่ึ มวี ธิ ีปอ้ งกันขน้ั ตน้ ดงั น้ี

การป้องกนั สาหรับผู้ทีย่ งั ไมต่ ดิ เช้อื
 หลกี เลี่ยงการอยใู่ นทีแ่ ออัด
 หลีกเล่ียงควนั ไฟ หรือควนั บหุ ร่ี
 ดแู ลให้ความอบอุ่นรา่ งกายอยูเ่ สมอ โดยใส่เส้อื ผ้าหนา ๆ ในเวลาทีอ่ ากาศเยน็
 รบั ประทานอาหารทม่ี ีประโยชน์ ใหค้ รบ 5 หมู่ และเพยี งพอ

นอกจากปรับพฤติกรรมการใช้ชีวติ แพทย์อาจแนะนาให้กลมุ่ เสยี่ งต่อไปนี้ รับการฉีดวคั ซีนป้องกนั โรคปอดบวม
 เดก็ ที่มอี ายุตา่ กว่า 5 ปี
 ผ้สู งู วัยทีม่ อี ายมุ ากกวา่ 65 ปีขนึ้ ไป
 ผู้ท่ีมีภมู ิคุ้มกันออ่ นแอ เช่น ผปู้ ว่ ยโรคมะเรง็ ผ้ตู ดิ เช้อื เอชไอวี ผทู้ ่ีไดร้ ับยากดภูมคิ ุ้มกนั เปน็ ตน้
 ผปู้ ่วยโรคเรอ้ื รัง เชน่ โรคหอบหดื โรคปอดอดุ กั้นเรือ้ รงั โรคเบาหวาน โรคหวั ใจวาย โรคตับแข็ง เปน็ ต้น
 ผทู้ สี่ บู บหุ รต่ี ิดต่อกนั มาเป็นเวลานาน
 ผู้ท่ีดื่มแอลกอฮอล์ปรมิ าณมากเปน็ ประจา
 ผ้ทู ี่ผา่ ตดั มา้ ม

การป้องกนั อาการกาเรบิ ของผู้ป่วย
 ควรหลกี เลย่ี งการอยใู่ นทีแ่ ออดั และควรสวมหนา้ กากอนามัย เพอ่ื ไมใ่ ห้มีการแพร่เช้ือไปยงั ผ้อู ่นื
 ควรอยู่ในสถานทท่ี ี่อากาศถา่ ยเทไดส้ ะดวก
 ควรหมนั่ ลา้ งมอื ใหส้ ะอาดอยเู่ สมอ
 ดแู ลรักษาตามอาการ เช่น หากมีไขส้ งู ควรเชด็ ตัว รับประทานยาลดไข้ และด่ืมนา้ มาก ๆ นะคะ