ศาลพระแม่ยา่ เป็ นสถานที่ ๑ ใน ๑๐ ของ “๑๐ สิ่งท่ีตอ้ ง
ทาในสุโขทัย” นั่นคือ “การไหวส้ ักการะพระแม่ย่า” เนื่องจากเป็ นส่ิงศกั ด์ิสิทธ์ิ
คู่บา้ นคูเ่ มืองสุโขทยั อีกส่ิงหน่ึง เดิมพบองคพ์ ระแม่ยา่ ที่เพิงหินบนยอดเขาสูงท่ีสุดยอด
หน่ึงของเขาหลวง ในเขตบา้ นโวง้ บอ่ ตาบลนาเชิงคีรี อาเภอคีรีมาศ จงั หวดั สุโขทยั คือ
เขาแมย่ า่ หรือ เขาน่ายา่ ซ่ึงอยหู่ ่างจากเมืองสุโขทยั เก่าไปประมาณ ๗ กิโลเมตร เพิงหิน
ท่ีพบเทวรูปน้ัน ปัจจุบนั ก็เรียกกนั วา่ ถ้าพระแม่ย่า ชาวบา้ นแถวน้นั มีความเชื่อว่าหาก
ไหวส้ กั การะ ขอพรใด ๆ กจ็ ะสมปรารถนาในทุกเรื่อง และในช่วงสงกรานตม์ ีประเพณี
แหนพระแม่ยา่ เพอ่ื ใหฝ้ นตกตามฤดูกาล เพราะทกุ คร้ังท่ีแห่แหนประแมย่ า่ กจ็ ะมีฝนตก
ลงมาอยา่ งน่าอศั จรรย์
ดงั น้ันจึงถือว่า “พระแม่ย่า” เป็ นของคู่บา้ นคู่เมือง ประชาชนมีความเคารพ
เลื่อมใสศรัทธา เชื่อว่าปี ใดเกิดฝนแล้ง ขา้ วยากหมากแพงถ้าได้อญั เชิญ พระแม่ย่า
ออกมาแห่ในวนั สงกรานต์ เพื่อร่วมกนั สรงน้า และขอพรพระแม่ย่า จะทาให้ฝนตก
ตอ้ งตามฤดูกาล จนกลายเป็นประเพณีแห่พระแม่ยา่ ในวนั สงกรานต์ เพ่ือให้ประชาชน
ไดส้ รงน้าพระแม่ยา่ จนถึงปัจจุบนั
ซ่ึงศาลพระแม่ย่าคาถาบูชา พระแม่ย่า ๒ อย่างคือ คาถาบูชา พระแม่ย่า
(มนตข์ อลาภ – มงคล) และคาถาบูชา พระแม่ยา่ (มนตก์ าจดั ภยั )