ดิเรกคุณาภรณ์

บทนำ�

“พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทร มหาวชิราลงกรณมหิศรภูมิพล
ราชวรางกูรกิติสิริสมบูรณอดุลยเดช สยามินทราธิเบศรราชวโรดม บรมนาถบพิตร
พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว”มีพระบรมราโชบายเกี่ยวกับพิธีการศพแก่ข้าราชการ บุคคลผู้ทำ�
คุณประโยชน์และประชาชนผู้มีสิทธิ์ตามหลักเกณฑ์ของสำ�นักพระราชวังที่กำ�หนด ทั้งในกรุงเทพ
มหานครและตา่ งจงั หวดั ใหร้ ฐั บาลด�ำ เนนิ การโดยกระทรวงวฒั นธรรม สนองงานตามพระบรมราโชบาย
เกี่ยวกับพธิ ีการศพทไี่ ด้รบั พระราชทาน
กระทรวงวฒั นธรรม สนองงานตามพระบรมราโชบายเกย่ี วกบั พธิ กี ารศพทไ่ี ดร้ บั พระราชทาน
ตามหลักเกณฑ์สำ�นักพระราชวัง โดยขยายการดำ�เนินงานสู่พสกนิกรทั่วประเทศให้ผู้วายชนม์และ
วงศต์ ระกลู ไดร้ บั เกยี รตยิ ศอนั สงู สดุ อยา่ งเทา่ เทยี ม ทว่ั ถงึ ซง่ึ นบั เปน็ พระมหากรณุ าธคิ ณุ ของสถาบนั
พระมหากษัตริย์ที่มีต่อพสกนิกรชาวไทยทุกหมู่เหล่า โดยปฏิบัติงานพิธีการศพที่ได้รับพระราชทาน
ทั้งในเขตพื้นที่กรุงเทพมหานครและพื้นที่ต่างจังหวัดทั่วประเทศ ให้เป็นไปอย่างถูกต้องตามโบราณ
ราชประเพณสี มเกยี รตยิ ศตามฐานันดรศกั ดิ์ ช้ันยศของผูว้ ายชนม์ที่ได้รับ
ในการนี้ จึงได้ดำ�เนินการจัดทำ�องค์ความรู้ความเป็นมาของเครื่องราชอิสริยาภรณ์
อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์ เพื่อทราบถึงความเป็นมา ความเกี่ยวข้องของเครื่องราชย์
ตระกลู ดเิ รกคณุ าภรณ์ และหลกั เกณฑก์ ารขอนา้ํ หลวงพระราชทาน เครอ่ื งประกอบเกยี รตยิ ศประกอบ
ศพทผ่ี วู้ ายชนมจ์ ะได้รับในวาระสดุ ทา้ ย

นายสิทธิชัย สุระกา
นักวิชาการวัฒนธรรม
กลมุ่ อ�ำ นวยการพธิ กี ารศพทไี่ ดร้ ับพระราชทานที่ ๑๔ พงั งา

คำ�จำ�กัดความ


เครื่องราชอิสริยาภรณ์ หมายถึง สิ่งที่เป็นเครื่องหมายแสดงเกียรติยศและบําเหน็จความชอบ

เป็นของพระมหากษัตริย์ทรงสร้างขึ้นสําหรับพระราชทานเป็นบําเหน็จ ความชอบในราชการ ประเทศชาติ
ศาสนา ประชาชน หรือส่วนพระองค์นอกจากนั้น ยังหมายความรวมถึงเหรียญที่ระลึกที่ทรงพระกรุณา
โปรดเกล้าฯ ให้สรา้ งในโอกาสตา่ ง ๆ เพอื่ ให้บุคคลทั่วไปใชป้ ระดบั ไดอ้ ยา่ ง เครื่องราชอสิ รยิ าภรณ์
เครื่องราชอิสริยาภรณ์ในปัจจุบัน เป็นเครื่องหมายประดับเสื้อซึ่งนิยมกันทั่วไป แม้ประเทศซึ่งไม่มี
พระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุขก็นิยมใช้ โดยถือว่าเป็นสิ่งส่งเสริมเกียรติของบุคคลผู้มีผลงานดีเด่นต่อ
สว่ นรวม ให้เปน็ แบบอย่างท่คี วรยดึ ถือ มใิ ช่เป็นเครื่องหมายแบ่งแยกชนชนั้ แต่อยา่ งใด

เครื่องเกียรติยศประกอบศพ หมายถึง หีบ โกศ ฉัตร ปี่ กลองชนะ ฉัตรเบญจา ตามแต่ชั้นยศ
หรอื เครอ่ื งราชอสิ รยิ าภรณท์ ไ่ี ดร้ บั พระราชทาน ซง่ึ เปน็ เครอ่ื งประกาศคณุ งามความดใี นวาระสดุ ทา้ ยของชวี ติ

ผู้กระทําความดีความชอบ หมายถึง บุคคลทั่วไปที่กระทําความดีความชอบอันเป็นประโยชน์
ตอ่ กิจกรรมและผ้กู ระทำ�ความดีความชอบอนั เป็นประโยชนแ์ กป่ ระเทศ ศาสนา และประชาชน

ความเป็นมาของเครื่องราชอิสริยาภรณ์


เมื่อลทั ธิจกั รวรรดนิ ิยมตะวนั ตกเริม่ เข้ามาคุกคามประเทศตะวนั ออกมากข้นึ เรือ่ ย ๆ จึงเปน็ ชนวนให้

คนรุ่นใหม่ในสยามประเทศเริ่มเคลื่อนไหวไปตามกระแสความเปลี่ยนแปลง เพื่อเตรียมปรับรับมือกับสิ่งใหม่
ทบ่ี รรดานกั ลา่ อาณานคิ มชาวตะวนั ตกน�ำ เขา้ มา ซง่ึ กอ่ ใหเ้ กดิ พฒั นาการอนั เปน็ พน้ื ฐานทด่ี ตี อ่ ประเทศนานปั การ
อาทิ การให้ความสนใจศึกษาเรื่องราวความเป็นมา ทั้งในด้านภาษา ศาสนา และศิลปะวิทยาการต่าง ๆ
ของชาติตะวนั ตกเหล่านัน้ อยา่ งจริงจัง
หลังสงครามยุติลง มีการนำ�เครื่องหมายกางเขนมาตกแต่งให้มีรูปแบบต่างกันไปตามชั้นยศ
เป็นเครื่องหมายแสดงตำ�แหน่งหรือความกล้าหาญ หรือเป็นบำ�เหน็จความชอบที่กษัตริย์พระราชทาน
ให้สิ่งเหล่านั้นจึงกลายมาเป็น “เครื่องราชอิสริยาภรณ์” เพราะได้รับมอบจากกษัตริย์ โดยใช้คำ� “Order”
แทนความหมายว่า “ตระกูล” ของเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ซึ่งเป็นเครื่องประดับอาภรณ์ที่ได้รับพระราชทาน
อาทิ The Order of Aviz ของโปรตุเกส ที่เป็นเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตระกูลแรกและเก่าแก่ที่สุดในยุโรป
มีมาตั้งแต่พทุ ธศตวรรษท่ี 17 กอ่ นท่ีอาณาจักรสุโขทยั จะเร่มิ กอ่ ตัง้ ข้นึ
ในเอเชีย สยามนับเป็นประเทศแรกที่มีการใช้เครื่องราชอิสริยาภรณ์ตามอย่างสากลด้วยความใฝ่ใจ
ศึกษาวัฒนธรรมและประเพณีตะวันตกของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ดังที่ได้กล่าวแล้วใน
ตอนต้น จึงมีพระราชดำ�ริจะสร้างเครื่องหมายแบบชาวตะวันตก จากแบบของสิ่งที่เป็นเครื่องหมายแทน
พระองค์ ได้แก่ ลวดลายของตราพระราชลัญจกรไอราพต ซึ่งเป็นตราประทับบนหนังสือราชการ และจาก
แบบของสิ่งที่เป็นมงคลเดิมของไทย ได้แก่ พลอย 9 ชนิด หรือที่เรียกว่า นพรัตน์ มาประยุกต์เข้าด้วยกันกับ
ตราประดับเสื้อเพื่อแสดงเกียรติยศ ที่ชาวตะวันตกเรียกว่า Star โดยได้ทรงบัญญัติคำ�ว่า “ดารา” ขึ้นมาใช้
เรียกส่วนประกอบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย ตั้งแต่ชั้นที่ 2 เป็นต้นไปจนถึงชั้นสายสะพายและใช้มาตราบ
จนทุกวันนี้ แต่ยังคง ถือว่าเป็น “เครื่องราชอิสริยยศ” เพราะโดยมากสร้างขึ้นสำ�หรับพระราชทานแก่
พระราชวงศ์ สว่ น “เครอ่ื งส�ำ คญั ยศ” ทเ่ี ปน็ ของขนุ นางมไี มม่ ากนกั และถอื วา่ เปน็ ตน้ เคา้ เครอ่ื งราชอสิ รยิ าภรณ์
ไทยปจั จบุ นั เชน่ ดารานพรตั น เปน็ ตน้

เครอ่ื งราชอสิ รยิ าภรณอ์ นั เปน็ ทส่ี รรเสรญิ ยง่ิ ดเิ รกคณุ าภรณ์

(The Most Admirable Order of the Direkgunabhorn)

ประวตั คิ วามเปน็ มา แตเ่ ดมิ นน้ั รฐั บาลจะขอพระราชทานเครอ่ื งราชอสิ รยิ าภรณอ์ นั เปน็ ทเ่ี ชดิ ชยู ง่ิ ชา้ งเผอื ก
และ เครอ่ื งราชอสิ รยิ าภรณอ์ นั มเี กยี รตยิ ศยง่ิ มงกฎุ ไทย ใหแ้ กบ่ คุ คลซง่ึ กระท�ำ ความดคี วามชอบอนั เปน็ ประโยชน์
แกป่ ระเทศ ศาสนา และประชาชน แตเ่ นอ่ื งจากบคุ คลซง่ึ กระท�ำ ความดคี วามชอบอนั เปน็ ประโยชนแ์ กป่ ระเทศ
ศาสนา และประชาชน นน้ั มากขน้ึ เปน็ ล�ำ ดบั คณะรฐั มนตรี ซง่ึ มพี ลเอก เปรม ตณิ สลู านนท์ เปน็ นายกรฐั มนตรี
จงึ ไดม้ มี ตคิ ณะรฐั มนตร(ี ๑๗ พฤศจกิ ายน ๒๕๓๐) แตง่ ตง้ั คณะกรรมการพจิ ารณาออกแบบคดิ ชอ่ื และ ยกรา่ ง
กฎหมายสร้างเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตระกูลใหม่ รวม ๑๓ ท่าน โดยมีรัฐมนตรีประจำ�สำ�นักนายกรัฐมนตรี
(นายมีชัย ฤชุพันธ)์ เป็นประธานกรรมการ มีราชเลขาธิการ เลขาธิการพระราชวัง ปลดั กระทรวงมหาดไทย
ปลัดกระทรวงการคลัง ปลัดกระทรวงศึกษาธิการ ปลัดทบวงมหาวิทยาลัย เลขาธิการรัฐสภา เลขาธิการ
คณะกรรมการกฤษฎกี า เลขาธกิ ารคณะรฐั มนตรี ผอู้ �ำ นวยการส�ำ นกั งบประมาณ อธบิ ดกี รมศลิ ปากร เปน็ กรรมการ
และมีผู้อำ�นวยการกองประกาศิต ๒ เป็นกรรมการและเลขานุการต่อมา พระบาทสมเด็จพระปรมินทร
มหาภมู ิพลอดลุ ยเดช จงึ ทรงพระกรณุ าโปรดเกลา้ ฯ ใหส้ ร้าง เครื่องราชอสิ รยิ าภรณต์ ระกูลใหมข่ ้ึน เมือ่ วันที่
๒๒ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๓๔ นามว่า “ เครื่องราชอิสริยาภรณ์ อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์”
สำ�หรับพระราชทานเป็นบำ�เหน็จความดีความชอบแก่บุคคล ที่ทำ�ประโยชน์ดังกล่าวเป็นการเฉพาะ
โดยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงเป็นองค์ประธานแห่ง เครื่องราชอิสริยาภรณ์และทรงไว้ซึ่งพระราช
อำ�นาจที่จะพระราชทานและเรียกคืนเครื่องราชอิสริยาภรณ์นี้ได้ และได้มีการตรา “พระราชบัญญัติเครื่อง
ราชอิสริยาภรณอ์ นั เป็นท่สี รรเสรญิ ยิ่งดเิ รกคุณาภรณ์ พ.ศ. ๒๕๓๔ ” ขึน้

เครอ่ื งราชอสิ รยิ าภรณก์ บั หลกั เกณฑเ์ ทยี บเกยี รตยิ ศพระราชทาน
ชั้นที่ ๑ ปฐมดิเรกคุณากรณ์ (ป.ภ.)

Knight Grand Cross (First Class) of the Most Admirable Order of the Direkgunabhorn
ประกอบด้วยดวงตรา ดารา และสายสะพาย สำ�หรับสตรีนั้นดวงตรา ดารา และสายสะพาย
จะมีลกั ษณะเหมือนท่พี ระราชทานแกบ่ ุรษุ ทุกประการ แตจ่ ะมขี นาดย่อมกว่า โดยมลี ักษณะ ดังน้ี
ดวงตรา มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 5.5 เซนติเมตร
ด้านหน้า มีรูปครุฑพ่าห์สีทองอยู่ในวงกลม พื้นลงยาสีแดง
ขอบเปน็ สรง่ เงนิ รอบนอก มกี ระจงั เงนิ แปดทศิ และมเี ปลวรศั มที อง
แทรกตามระหว่าง เบื้องบนมีพระมหามงกุฎทองมีรัศมีห้อยกับ
สายสะพาย
ด้านหลัง เป็นดุมสีทอง มีอักษรพระปรมาภิไธยย่อ “ภ.ป.ร.”
ลงยาสีขาวใช้สำ�หรับประดับห้อยกับสายสะพาย ขนาดกว้าง
10 เซนติเมตร สีเขียว ริมสีแดงชาด มีริ้วสีขาวและสีเหลือง
ขนาดเลก็ ควบคน่ั ทง้ั สองขา้ งสะพายบา่ ขวาเฉยี งลงทางซา้ ย
ดารา มขี นาดเสน้ ผา่ ศนู ยก์ ลาง 8 เซนตเิ มตร มลี กั ษณะ
เหมอื น ดวงตรา แตเ่ บอ้ื งบนมพี ระมหามงกฎุ และอณุ าโลมสที อง
ขอบเป็นสร่งทองรอบนอกมีกระจังเงินแปดทิศ มีรัศมีทองแทรก
ตามระหวา่ ง ดา้ นหลงั เปน็ ดมุ สที องอยา่ งดวงตราใชส้ �ำ หรบั ประดบั
ท่ีอกเส้อื เบื้องซ้าย

เคร่อื งประกอบเกียรติยศประกอบศพ

ผู้ที่ไดร้ บั พระราชทานเครอ่ื งราชอิสรยิ าภรณ์
ชนั้ ท่ี ๑ ปฐมดเิ รกคณุ ากรณ์ ป.ภ.
• นา้ํ หลวงพระราชทาน
โกศโถ ฉตั รเบญจา ๔ ตน้ ตงั้ ประดับ
ปี กลองชนะ ๑o ประโคมเวลารบั พระราชทานนํ้าหลวง
• กลอ่ งเพลงิ พระราชทาน
รถวอเชิญโกศศพ เสลี่ยงพระสงฆ์นั่งอ่านพระอภิธรรม
เสลยี่ งตง้ั โกศรองใน ฉัตรเบญจา ๑๐ ปี่ กลองชนะ ๑๐

แห่เวียนเมรแุ ละประโคมเวลาพระราชทานเพลิง

ชั้นที่ ๒ ทุติยดิเรกคุณาภรณ์ (ท.ภ.)

Knight Commander (Second Class) of the Most Admirable Order of the Direkgunabhorn
ประกอบด้วยดวงตรา ดารา และแพรแถบ สำ�หรับสตรีนั้นดวงตราและดารา จะมีลักษณะ
เหมือนที่พระราชทานแก่บุรุษทุกประการ แต่จะมีขนาดย่อมกว่า โดยมีลักษณะ ดังนี้

ดวงตรา ด้านหน้า มีรูปครุฑพ่าห์สีทองอยู่ในวงกลม
พื้นลงยาสีแดง ขอบเป็นสร่งเงินรอบนอกมีกระจังเงินแปดทิศ
และมีเปลวรศั มที องแทรกตามระหวา่ ง
ด้านหลัง เป็นดุมสีทอง มีอักษรพระปรมาภิไธยย่อ “ภ.ป.ร.”
ลงยาสีขาวบนมีพระมหามงกุฎทองมีรศั มี
ดารา มีลักษณะเหมือนอย่างดวงตราแต่เบื้องบน
มพี ระมหามงกฎุ และอุณาโลมสที อง ขอบเป็นสรง่ เงินรอบนอกมี
กระจังเงินแปดทิศมีรัศมีทองแทรกตามระหว่าง ด้านหลังเป็น
ดุมสีทองอยา่ งดวงตรา ใชส้ �ำ หรับประดบั ที่อกเสื้อเบอ้ื งซ้าย

เครอื่ งประกอบเกยี รติยศประกอบศพ

ผทู้ ่ไี ด้รบั พระราชทานเครอื่ งราชอสิ รยิ าภรณ์
ชนั้ ท่ี ๒ ทุติยดเิ รกคุณาภรณ์ ท.ภ.
• นาํ้ หลวงพระราชทาน
หีบทองลายสลกั
• กล่องเพลิงพระราชทาน
รถวอเชิญหบี ศพ

ชั้นที่ ๓ ตติยดิเรกคุณาภรณ์ (ต.ภ.)

Commander (Third Class) of the Most Admirable Order of the Direkgunabhorn
ตติยดิเรกคุณาภรณ์ มีอักษรย่อว่า ต.ภ. ประกอบด้วย ดวงตรามีลักษณะอย่างทุติยดิเรกคุณาภรณ์

เครื่องประกอบเกยี รตยิ ศประกอบศพ

ผู้ทไี่ ดร้ บั พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์
ชั้นท่ี ๓ ตติยดเิ รกคุณาภรณ์ ต.ภ.
• นํ้าหลวงพระราชทาน • กลอ่ งเพลิงพระราชทาน
หีบลายกา้ นแย่ง

ชั้นที่ ๔ จตุตถดิเรกคุณาภรณ์ (จ.ภ.)

Companion (Fourth Class) of the Most Admirable order of the Direkgunabhorn
จตตุ ถดเิ รกคณุ าภรณ์ มอี กั ษรยอ่ วา่ จ.ภ. ประกอบดว้ ย ดวงตรามลี กั ษณะอยา่ งตตยิ ดเิ รกคณุ าภรณ์ แตข่ นาดยอ่ มกวา่

เครอ่ื งประกอบเกียรตยิ ศประกอบศพ

ผู้ท่ไี ดร้ บั พระราชทานเครอื่ งราชอสิ รยิ าภรณ์
ชัน้ ที่ ๔ จตุตถดิเรกคณุ าภรณ์ จ.ภ.
• นา้ํ หลวงพระราชทาน • กล่องเพลงิ พระราชทาน
หีบลายกา้ นแยง่

ชั้นที่ ๕ เบญจมดิเรกคุณาภรณ์ (บ.ภ.)

Member (Fifth Class) of the Most Admirable Order of the Direkgunabhorn
มอี กั ษรยอ่ วา่ บ.ภ. ประกอบดว้ ย ดวงตรา มลี กั ษณะอยา่ งจตตุ ถดเิ รกคณุ าภรณ์

เครอื่ งประกอบเกียรติยศประกอบศพ

ผ้ทู ี่ได้รับพระราชทานเคร่อื งราชอสิ รยิ าภรณ์
ชน้ั ท่ี ๕ เบญจมดเิ รกคุณาภรณ์ บ.ภ.
• นา้ํ หลวงพระราชทาน • กลอ่ งเพลิงพระราชทาน
หบี เชิงชาย

ชน้ั ท่ี ๖ เหรยี ญทองดเิ รกคณุ าภรณ์ (ร.ท.ภ.)

The Gold Medal (Sixth Class) of the Direkgunabhorn
เหรียญทองดิเรกคุณาภรณ์ มีอักษรย่อว่า ร.ท.ภ.
เปน็ เหรยี ญราชอสิ ริยาภรณท์ ี่มลี ำ�ดับเกยี รติอยู่ในล�ำ ดบั ท่ี 6
ในหม่เู หรียญบำ�เหนจ็ ในราชการประกอบด้วย
ดวงตรา เป็นเหรียญรูปกลมสีทอง ด้านหน้ามีรูป
ครฑุ พ่าห์อยูต่ รงกลาง ล้อมรอบด้วยกระจงั กลบี บวั แปดกลบี
เบื้องบนมีพระมหามงกุฎ มีรัศมีและอุณาโลมด้านหลังมี
อกั ษรพระปรมาภไิ ธยยอ่ “ภ.ป.ร.”

ชั้นที่ ๗ เหรียญเงินดิเรกคุณาภรณ์ (ร.ง.ภ.)

The Silver Medal (Seventh Class) of the Direkgunabhorn
เหรยี ญเงนิ ดเิ รกคณุ าภรณ์ มอี กั ษรยอ่ วา่ ร.ง.ภ.เปน็ เหรยี ญราชอสิ รยิ าภรณ์
ทีม่ ีลำ�ดับเกียรติอยู่ในลำ�ดับท่ี 9 ในหมู่เหรียญบำ�เหน็จในราชการประกอบด้วย
ดวงตรา เป็นเหรียญรูปกลมสีเงิน มีลักษณะและวิธีการประดับอย่าง
เดยี วกบั เหรยี ญทองดเิ รกคณุ าภรณ์

บคุ คลตวั อยา่ งทไ่ี ดร้ บั พระราชทาน

เครอ่ื งราชอสิ รยิ าภรณอ์ นั เปน็ ทส่ี รรเสรญิ ยง่ิ ดเิ รกคณุ าภรณ์

นางสาวรัชนก อนิ ทนนท์

นักกฬี าแบดมินตันทีมชาตไิ ทย

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ
พระราชทานเครอ่ื งราชอสิ รยิ าภรณอ์ นั เปน็ ทส่ี รรเสรญิ ยง่ิ ดเิ รกคณุ าภรณ์
ชั้น ทุติยดิเรกคุณาภรณ์ (ท.ภ.) ให้แก่ นางสาวรัชนก อินทนนท์
นกั กฬี าแบดมินตันของไทย เป็นกรณีพเิ ศษ เนือ่ งจากได้สรา้ งชอ่ื เสยี ง
แก่ประเทศไทยเปน็ อยา่ งย่งิ โดยเปน็ ผูช้ นะเลิศการแข่งขนั แบดมนิ ตนั
ในรายการอินเดีย โอเพ่น 2016 ระหว่างวันที่ 29 มีนาคม ถึง
3 เมษายน 2559 รายการมาเลเซีย โอเพ่น 2016 ระหว่างวันที่
5-10 เมษายน 2559 และ รายการสงิ คโปร์ โอเพ่น 2016
ระหว่างวันท่ี 12-17 เมษายน 2559 ซงึ่ เปน็ รายการระดบั ซุปเปอร์
ซีรีส์ 3 รายการติดต่อกัน ทําให้เป็นนักกีฬาแบดมินตันไทยคนแรก
ทส่ี ามารถทําคะแนนสะสมและไดร้ บั การจดั อนั ดบั เปน็ นกั กฬี าแบดมนิ ตนั
มอื 1 ของโลก และเปน็ นกั กฬี าแบดมนิ ตนั ทช่ี นะรายการระดบั ซปุ เปอร์
ซีรีส์ 3 รายการติดตอ่ กันคนแรกของโลก

นายอาทิวราห์ คงมาลัย

นกั ร้อง

จากจุดเริ่มต้นวิ่ง เพื่อนำ�เงินช่วยเหลือไปซื้ออุปกรณ์
ทางการแพทย์ใน โครงการ “ก้าวคนละก้าวเพอ่ื โรงพยาบาลบาง
สะพาน” ในปี พ.ศ. 2559 จนมาถึงประวัติศาสตร์แห่งการวิ่ง
โครงการ “ก้าวคนละก้าวเพื่อ 11 โรงพยาบาลทั่วประเทศ”
โดยออกวิ่งจากอำ�เภอเบตง จังหวัดยะลา ถึงอำ�เภอแม่สาย
จงั หวัดเชียงราย ด้วยระยะทาง 2,215 กิโลเมตรและได้เงินชว่ ย
เหลอื ท้ังส้นิ กว่า 1,400 ล้านบาท หลงั จบโครงการ ยังคงได้รับ
การรอ้ งขอความชว่ ยเหลอื จากองคก์ ร และหนว่ ยงานดา้ นสาธารณสขุ
ทย่ี งั ขาดแคลนทรพั ยากรทจ่ี �ำ เปน็ ในการดแู ลรกั ษาผปู้ ว่ ยอยา่ งมาก

อา้ งองิ

กองการเจ้าหน้าที่ สำ�นักงานปลัดกระทรวงมหาดไทย, (2557). กา ขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์
ดิเรกคณุ าภรณ์. กรุงเทพมหานคร : บรษิ ทั บพธิ การพิมพ.์ กระทรวงวฒั นธรรม, (2562).
แนวทางการปฏบิ ตั งิ านพธิ กี ารศพทไ่ี ดร้ บั พระราชทานส�ำ นกั งานปลดั กระทรวงวฒั นธรรม. กรงุ เทพฯ : โรงพมิ พ ์
ชุมนมุ สหกรณก์ ารเกษตรแหง่ ประเทศไทย จ�ำ กดั .
กระทรวงวฒั นธรรม, (2562). คู่มอื การปฏบิ ัติงานพิธีการศพตามหลักเกณฑ์ของสำ�นกั พระราชวงั .กรงุ เทพฯ
: โรงพิมพ์อกั ษรไทย (น.ส.พ.ฟา้ เมืองไทย).