อีบุ๊คศักราช

ประวตั กิ ารเกิดพุทธศักราช

การเกดิ พ.ศ.1 น้เี กดิ ข้นึ มาจากการท่ไี ดร้ ับเอา วัฒนธรรมทางพระพทุ ธศาสนาในขณะนนั้ ซ่งึ ได้แผ่
ขยายไปทั่วแคว้นชมพูทวีป และเอเซยี สยามประเทศก็เชน่ กัน โดยเรมิ่ นบั หลังจากท่พี ระพุทธเจ้าทรงเสดจ็ ดบั
ขันธปรินพิ พานแล้ว 1 ปี (วนั วสิ าขบชู า)

พทุ ธศกั ราช (Buddhist Era) ใชต้ วั ย่อวา่ พ.ศ.(B.E.) เปน็ ศกั ราชทพ่ี ทุ ธศาสนิกชนกำหนดขนึ้ มีวธิ นี ับ
แตกต่างกันเปน็ แบบ 2 คอื

1. แบบไทย เร่มิ นบั ปถี ัดจากปีที่พระพทุ ธเจา้ เสด็จดับขนั ธปรินิพพานไปแลว้ ครบ 1 ปี เปน็ พ.ศ.1

2. แบบลงั กา พมา่ ลาว เขมร นับปีที่พระพทุ ธเจ้าเสด็จดบั ขันธปรินพิ พานเปน็ พ.ศ.1 พทุ ธศกั ราช
แบบลงั กาจึงมากกว่าพุทธศกั ราชแบบไทย 1 ปี เช่น เม่อื ประเทศไทยเป็น พ.ศ.2500 ประเทศศรีลังกาจะเป็น
พ.ศ.2501

การใชพ้ ุทธศกั ราชมาสูด่ ินแดนประเทศไทยพร้อมกบั พระพุทธศาสนาจากอินเดยี โดยสันนษิ ฐานว่า คง
เรม่ิ ตั้งแต่เมือ่ พระเจ้าอโศกมหาราชแห่งแควน้ มคธ สง่ พระเถระเข้ามาเผยแผพ่ ระพทุ ธศาสนาในภมู ิภาคนี้ แต่
การกำหนดให้ใชพ้ ุทธศกั ราชอย่างเป็นทางการของประเทศไทยมาเร่มิ ในสมยั รชั กาลที่ 6 แหง่ กรงุ รัตนโกสินทร์
นเี้ อง โดยใน พ.ศ.2455 ทรงประกาศเลิกใชร้ ัตนโกสนิ ทร์ศกท่ีเริม่ ใชใ้ นรัชกาลกอ่ นให้ใช้พุทธศกั ราชแทนแต่
ยงั คงใหข้ น้ึ ปีใหม่ในวนั ที่ 1 เมษายน เชน่ เดียวกับรัตนโกสินทรศ์ ก

ในพ.ศ.2484 จอมพล ป.พิบูลสงคราม นายกรฐั มนตรีในขณะน้นั ได้เปลีย่ นวันข้นึ ปีใหม่มาเป็นวนั ท่ี 1
มกราคม ให้เหมอื นกับนานาประเทศที่เจรญิ แลว้ ประเทศไทยจงึ ข้ึนปใี หมใ่ นวันท่ี 1 มกราคม ตงั้ แต่น้ันมาจนถงึ
ปัจจบุ นั การเปลี่ยนวนั ขน้ึ ปใี หม่ท่ีเร่มิ ใน พ.ศ.2484 ทำให้ พ.ศ.2483 เหลือจำนวนเดอื นเพียง 9 เดือนคอื จาก
เดือนเมษายนพ.ศ.2483 ถงึ เดอื นธนั วาคม พ.ศ.2483 วันที่ 1 มกราคม พ.ศ.2484 จึงเปน็ การเร่มิ ตน้ ปใี หมต่ าม
แบบสากลเป็นคร้งั แรกของประเทศไทย

ประวัตกิ ารเกดิ ศรสิ ต์ศักราช

ครสิ ตศ์ ักราชเป็นศกั ราชสากลทใี่ ช้อยู่ทวั่ โลกในปจั จบุ ันน้ี ครสิ ต์ศักราชท่ี 1 เรม่ิ ตน้ เมือ่ วันท่ี 1 มกราคม
ปี 754 แห่งศกั ราชโรมัน การเรมิ่ ตน้ คำนวณครสิ ต์ศกั ราชเรม่ิ ข้ึนเมอ่ื ค.ศ.525 เม่ือสมเด็จพระสันตะปาปา
นักบญุ จอนห์ท่ี 1 (St. Paul I) ทรงมอบหมายให้นักบวชชือ่ ไดโอนีซสุ เอ็กซกิ ุอุส (Dionysius Exiguus)
คำนวณวันอสี เตอรส์ ำหรับใชร้ ะหวา่ ง ค.ศ.527-626 ผลการคำนวณพบวา่ พระเยซูคริสต์ประสตู เิ มอ่ื วันท่ี 25ิ
ธันวาคม ปี 753 แห่งศกั ราชโรมัน แตเ่ นอื่ งจากตามธรรมเนียมถอื เอาวนั ที่ 1 มกราคม เป็นวนั เร่มิ ต้นปใี หม่
ดงั น้นั จงึ เหน็ ว่าวนั ท่ี 1 มกราคม ปี 754 แหง่ ศกั ราชโรมัน เปน็ จดุ เริม่ ตน้ ของปแี รกสำหรบั ยุคใหมข่ อง
มนุษยชาติ เรียกว่า “ปแี ห่งพระเป็นเจ้า” (ANNO DOMINI ซง่ึ ยอ่ วา่ A.D.) ทำให้ในเวลาตอ่ มามกี ารเรียก
ชว่ งเวลากอ่ นการประสูตขิ องพระเยซูคริสตว์ า่ ก่อนคริสตศ์ ักราช (Before Christ ซง่ึ ยอ่ วา่ B.C.) ดังนั้น ตาม
การคำนวณของไดโอนซี ุส เอก็ ซิกอุ สุ ปี 754 แหง่ ศกั ราชโรมัน จงึ ถอื ว่าเป็น ค.ศ.1 (A.D. 1) และปี 753 แห่ง
ศักราชโรมัน จงึ เปน็ 1 ปกี ่อนคริสต์ศกั ราช (1 B.C.)

อยา่ งไรก็ตาม เมือ่ เร่มิ มีการใช้ครสิ ตศ์ กั ราชนั้น ศักราชดงั กล่าวยงั ไม่เปน็ ท่ีนยิ มแพรห่ ลายเท่าท่ีควร มี
หลกั ฐานว่าคริสตศ์ กั ราชนา่ จะปรากฏใช้เป็นศกั ราชหลักในยโุ รปตะวันตก เมอ่ื นักบวชชาวองั กฤษซึง่ เปน็ ท่ีรู้จัก
ในนามวา่ บีด ผ้นู า่ นับถือ (Venerable Bede) ใช้คริสตศ์ กั ราชในการอ้างองิ เหตกุ ารณต์ า่ งๆ ในหนังสือ
“ประวัติศาสตร์ศาสนาของชาวอังกฤษ” ของเขาซ่งึ เขยี นแล้วเสรจ็ เมอ่ื ค.ศ.731 ขณะทีส่ ำนักวาตกิ ันใช้
ครสิ ตศ์ กั ราชในเอกสารอย่างเปน็ ทางการในสมยั สมเดจ็ พระสนั ตะปาปาจอหน์ ท่ี 13 (St. Paul XIII)

เนือ่ งจากปแี บบ ค.ศ. นัน้ เป็นการนบั ศักราชแบบสากล ทำใหม้ นั ถูกใช้งานอย่างแพร่หลาย ไม่ว่าจะ
เป็นอินเตอร์เนต็ ส่อื ตา่ งๆ ในต่างประเทศ ในขณะทีป่ ระเทศไทยนน้ั ใชป้ แี บบ พ.ศ. อย่างเป็นทางการ ทำให้เรา
คนุ้ เคยกับปีแบบ พ.ศ. มากกวา่ และสำหรบั วธิ ีการแปลงไปกลับระหวา่ ง พ.ศ. กับ ค.ศ. นนั้ งา่ ยนดิ เดียวมาดูกัน
เลย

การแปลงปี พ.ศ. เปน็ ค.ศ.

ในการแปลงนน้ั ใหค้ ณุ จำตัวเลขนี้ไวใ้ ห้แมน่ เลย นนั่ คือก็ 543 มนั เปน็ ตัวเลขท่ีจะใช้ในสตู รการแปลง
ทั้งหมดของเรา โดยมีสูตรดังน้ี

ค.ศ. = พ.ศ. – 543

มันเป็นตัวเลขท่ีคณุ จะต้องจำให้ไดใ้ นการที่จะใช้แปลงปแี บบ พ.ศ. ไปเป็น ค.ศ. รูปแบบของตัวเลขนั้น
จำงา่ ยมากเพราะมันเรียงกนั จากมากไปนอ้ ย คือ 5-4-3 ดงั น้นั ถา้ หากคุณต้องการรู้ ค.ศ. ก็นำตวั เลข 543 ไป
ลบออกจากปี พ.ศ. ไดเ้ ลย

การแปลงปี ค.ศ. เป็น พ.ศ.

ถา้ หากคุณสามารถแปลง พ.ศ. เปน็ ค.ศ. จากตวั อย่างกอ่ นหนา้ ไดแ้ ลว้ การแปลง ค.ศ. เปน็ พ.ศ. ก็คง
ไมใ่ ช่เรือ่ งยากอะไรอกี ไปแล้ว เพราะสูตรของมันแทบจะไม่แตกต่างกนั เลย นนั่ คือ

พ.ศ. = ค.ศ. + 543

สงั เกตว่าสูตรนนั้ จะสลบั กัน แต่มีอยา่ งหนงึ่ ท่เี หมือนเดมิ นนั่ คอื ตัวเลข 543 นน่ั เอง นนั่ หมายความว่า
คุณตอ้ งจำสองสูตรนี้ให้ได้ในการทจ่ี ะแปลงไปกลบั แตเ่ รามวี ธิ ีท่จี ะให้คุณสามารถทั้งสองสตู รไดง้ า่ ยๆ ดังนี้ มาดู
กนั เลย

1.ใหจ้ ำตัวเลข 543 น้ีเอาไว้ใหด้ ี
2.ใหจ้ ำวา่ ปี ค.ศ. น้นั จะตามหลงั พ.ศ. เสมอ
3.ดังนัน้ ถ้าหากคณุ มี พ.ศ. และต้องทราบ ค.ศ. คุณต้องนำ 543 ไปลบออก เพราะคุณรู้วา่ ค.ศ. ตอ้ ง
น้อยกว่า พ.ศ. เสมอ
4.ในทางกลับกนั ถา้ หากคุณมี ค.ศ. และตอ้ งทราบ พ.ศ. คุณตอ้ งนำ 543 บวกเข้าไป เพราะคณุ รู้วา่
พ.ศ. ต้องมากกว่า ค.ศ. เสมอ

นั่นก็คือทง้ั หมดทค่ี ณุ ต้องจำ แต่หลกั ๆ โดยท่วั ไปแลว้ คุณจำแค่ 543 ก็พอ เพราะตามสามญั สำนกึ ของ
เราแลว้ เราจะนึกออกทนั ทวี ่า ค.ศ. นนั้ จะตามหลัง พ.ศ. เสมอ

ตวั อย่างการเทยี บศักราช

1.ถา้ นักเรยี นเกิดปพี ทุ ธศกั ราช (พ.ศ.) 2553 แสดงว่านกั เรียนจะเกิดในปีคริสตศ์ กั ราช (ค.ศ.) ใด
จากสตู ร (พ.ศ.) – 543 = (ค.ศ.)
นักเรียนเกดิ 2553 – 543 =2010
ดังนนั้ นกั เรยี นจะเกิดในปีคริสตศ์ ักราช 2010

2.การแข่งขนั โอลิมปกิ ทีล่ อนดอน ประเทศองั กฤษ คือปีคริสต์ศกั ราช (ค.ศ.) 2012 แสดงวา่ การแขง่ ขนั
โอลิมปกิ ครงั้ นจี้ ะเป็นพุทธศกั ราช (พ.ศ.) ใด

จากสูตร (ค.ศ.) + 543 = (พ.ศ.)
นักเรียนเกิด 2012 + 543 = 2555
ดงั น้นั โอลกิ ปกิ ครัง้ น้จี ะเป็นปีพุทธศักราช 2555