โวหารภาพพจน์

โวหารภาพพจน์

ภาพพจน์

คือ การใชถ้ อ้ ยคาสานวนโวหาร ที่ทาใหผ้ ูร้ บั
สารเกิดมโนภาพหรือทีเ่ รียกว่า “ภาพในใจ”
เกิดจินตนาการ ถา่ ยทอดอารมณท์ าใหม้ ี
ความรูส้ ึกร่วมตรงตามความปรารถนาของผู้
ส่งสาร โดยใชก้ ลวิธีหรือช้นั เชิงในการเรียบ
เรียงถอ้ ยคาใหม้ พี ลงั ทีจ่ ะสมั ผสั อารมณข์ อง
ผูอ้ ่านจนเกดิ ความประทบั ใจ

ภาพพจน์

ภาพพจนม์ ดี ว้ ยกนั หลายชนดิ ไดแ้ ก่

1. อุปมา 6. สญั ลกั ษณ์

2. อุปลักษณ์ 7. ปฏพิ จน์

3. บุคคลวตั 8. ปฏทิ รรศน์

4. อติพจน์ 9. นามนัย

5. สัทพจน์ 10. ปฏปิ ุจฉา

ภาพพจน์

1. อุปมา

เป็นการเปรียบวา่ ส่งิ หนึง่ “เหมือน” กบั อีกส่ิงหนึง่ โดยนา
สองส่งิ ทีต่ ่างจาพวกแต่มีลกั ษณะเด่นเหมือนกนั มา
เปรียบเทียบกนั ใชค้ าแสดงความเปรียบวา่ เหมอื น คลา้ ย
ดัง ดัง่ กล อุปมา เพยี ง ดุจ ประดุจ เล่ห์ หรือคาอืน่ ๆ ทีม่ ี
ความหมายคลา้ ยน้ี
ตัวอยา่ ง ปัญญาประดุจดงั อาวธุ

ท่าทางหล่อนราวกบั นางพญา

ภาพพจน์

2. อุปลกั ษณ์

เป็นการเปรียบวา่ ส่งิ หนึง่ “เป็น” อีกส่งิ หนึง่ โดยนาส่งิ สอง
ส่งิ ทีต่ ่างจาพวกกนั แต่มีลกั ษณะเด่นเหมือนกนั มา
เปรียบเทียบกนั เช่นเดียวกบั อุปมา แต่ใชค้ าแสดงความ

เปรียบวา่ เป็ น คอื

ตัวอยา่ ง ทหารเป็ นรวั้ ของชาติ

มอมมิไดร้ กั นายเท่าชวี ติ แต่นายคอื ชวี ติ ของมอม

ภาพพจน์

3. บุคคลวตั

เป็นการสมมุติส่งิ ไม่มีชวี ติ พืช สตั วห์ รือความคิดทีเ่ ป็น
นามธรรมใหม้ ีความคิดความรูส้ กึ และอาการแสดงออก
อย่างมนุษยเ์ พือ่ ใหเ้ ขา้ ใจง่ายข้ึน

ตัวอย่าง สายลมลบู ไลพ้ ฤกษาลดามาลย์
พระอาทิตยย์ ้ิมแฉ่ง

ภาพพจน์

3. อติพจน์

การเปรียบเทียบโดยการกล่าวขอ้ ความทีเ่ กินจริง มกั
เปรียบเทียบในเรือ่ งปริมาณวา่ มีมากเหลือเกนิ มีเจตนา
เนน้ ขอ้ ความทีก่ ลา่ วนนั้ ใหม้ ีนา้ หนกั ย่ิงข้ึน
ตัวอยา่ ง รอ้ นตบั แตก

คอแหง้ เป็นผง
รกั คณุ เท่าฟ้ า

ภาพพจน์

4. สทั พจน์

ภาพพจนท์ ีเ่ ลียนเสียงธรรมชาติ เช่น เสยี งดนตรี เสียง
สตั ว์ เสียงคลืน่ เสียงลม เสียงฝนตก เสียงนา้ ไหล ฯลฯ
การใชภ้ าพพจนป์ ระเภทน้ีจะทาใหเ้ หมือนไดย้ ินเสยี งนนั้
จริง ๆ
ตัวอย่าง คลืน่ ซดั ครืนครืนซ่าทีผ่ าแดง

เสียงระฆงั ดงั หง่างเหง่งวงั เวงแวว่

ภาพพจน์

5. สญั ลกั ษณ์

เป็นการเรียกชือ่ ส่ิง ๆ หนึง่ โดยใชค้ าอืน่ มาแทน ไม่เรียก
ตรง ๆ สว่ นใหญค่ าทีน่ ามาแทนจะเป็นคาทีเ่ กิดจากการ
เปรียบเทียบและตีความ ซึง่ ใชก้ นั มานานจนเป็นทีเ่ ขา้ ใจ
และรูจ้ กั กนั โดยทว่ั ไป
ตัวอย่าง สงิ โต, สิงห์ หมายถึง ผมู้ ีอานาจ

สขี าว หมายถึง ความบริสทุ ธ์ิ ความดี

ภาพพจน์

7. ปฏิพจน์

การใชถ้ อ้ ยคาทีไ่ ม่สอดคลอ้ งกนั หรือขดั แยง้ กนั มารวมไว้
ดว้ ยกนั เพือ่ ใหม้ ีความหมายทีใ่ หค้ วามรูส้ กึ ขดั แยง้ หรือ
เพ่ิมนา้ หนกั ใหแ้ กค่ วามหมายของคาแรก ภาพพจนช์ นิดน้ี
มกั ใชเ้ ป็นชอื่ เรือ่ งเพือ่ เรียกรอ้ งความสนใจของผอู้ ่าน
ตัวอยา่ ง สงครามเย็น

สนั ติภาพรอ้ น
ชยั ชนะของผแู้ พ้

ภาพพจน์

8.ปฏิทรรศน์

ประโยคหรือกล่มุ ของประโยคทีเ่ ป็นจริงอย่างชดั เจน
แต่นาไปสคู่ วามขดั แยง้ ในตวั เอง หรือหมายถึงคากล่าว
ทีม่ ีลกั ษณะขดั แยง้ กนั เอง หรือไม่น่าเป็นจริงแต่แฝง
ความหมายทีล่ ึกซ้ึงและความเป็นไปได้
ตัวอย่าง ย่งิ รีบก็ย่งิ ช้า

เสยี นอ้ ยเสียยาก เสียมากเสยี ง่าย
เป็ นความมดื ทเี่ ว้งิ วา้ งสว่างไสว

ภาพพจน์

9.นามนยั

การใชค้ าหรือวลีซึง่ บ่งลกั ษณะหรือคณุ สมบตั ิของส่งิ ใดส่ิง
หนึง่ แทนอีกส่งิ หนึง่ คลา้ ยกบั สญั ลกั ษณแ์ ต่ต่างกันตรงที่
นามนัยนัน้ จะดึงเอาลกั ษณะบางส่วนของส่งิ หนึง่ มา
กล่าวใหห้ มายถงึ ส่วนทัง้ หมด
ตัวอยา่ ง เมืองโอ่ง หมายถึง จงั หวดั ราชบุรี

เมืองย่าโม หมายถึง จงั หวดั นครราชสมี า
ทีมเสือเหลือง หมายถึง ทีมมาเลเซีย

ภาพพจน์

10. ปฏิปจุ ฉา

การตงั้ คาถามแต่มิไดห้ วงั คาตอบ หรือ ถา้ มีคาตอบกเ็ ป็น
คาตอบทีท่ งั้ ผถู้ ามและผตู้ อบรูด้ ีอย่แู ลว้ นกั เขยี นจะใช้
คาถามเชงิ วาทศิลป์ เพือ่ เรา้ อารมณผ์ อู้ ่าน หรือสือ่
ความหมายและขอ้ คิดทีต่ อ้ งการ
ตัวอย่าง เราจะยอมใหม้ กี ารทุจริตต่อไปอีกหรือ

ถา้ เหตุการณภ์ ายหนา้ มแี ต่เรื่องรา้ ย
ฉันจะทนทรมานอยไู่ ดอ้ ย่างไร

แบบฝึกหัด

ใหน้ กั เรียนหาโวหารภาพพจน์
ในกาพยเ์ ห่เรือของตอนตวั เอง
มาใหม้ ากที่สดุ พรอ้ มกบั
นาเสนอหนา้ ช้นั เรียน