INDOOR AIR QUALITY BAGI KURSUS PENYEJUKBEKUAN DAN PENYAMANAN UDARA Azlen Zaireen Ts Nurhayati Baharudin
i Alhamdulillah, syukur ke hadrat Ilahi SWT, e-modul pembelajaran Indoor Air Quality (IAQ) bagi Kursus Penyejukbekuan dan Penyamanan Udara untuk pelajar Btech dapat dibuat dengan izin serta dengan baiknya. Saya juga ingin mengucapkan ribuan terima kasih kepada penyelia saya iaitu Ts.Nurhayati Binti Baharudin , kerana Beliau sentiasa memberi galakan dan tunjuk ajar kepada saya supaya menumpukan banyak usaha bagi menjayakan e-modul ini serta Beliau sentiasa menitikberatkan perkembangan sepanjang proses pembangunan e-modul ini. Seterusnya, saya ingin mengucapkan terima kasih kepada ibu bapa saya atas dorongan galakan untuk belajar serta menyiapkan e-modul ini. Tidak lupa juga terima kasih diucapkan kepada sahabat-sahabat yang menyumbang fikiran dan cadangan semasa pembangunan e-modul. E-modul ini sesuai digunakan sebagai bahan sokongan pengajaran dan pembelajaran Kursus Penyejukbekuan dan Penyamanan Udara oleh guru dan pelajar. Saya berharap pelajar dapat menguasai setiap topik pembelajaran yang disediakan dalam modul ini agar dapat meningkatkan kefahaman mereka terhadap topik yang dipilih dengan lebih baik. Sekian. PENGHARGAAN
ISI KANDUNGAN ii BAB 1 PENGENALAN KUALITI UDARA DALAMAN 1 Pengenalan 2 Sindrom Bangunan Sakit 3 Gejala Bangunan Sakit 3 Penyakit Berkaitan Bangunan 4 Kualiti Udara Tidak Baik 5 Komposisi udara dalaman tidak baik 6 Perbandingan Pencemaran di dalam dan di luar 7 Isu-isu kualiti udara dalaman 7 soalan Latihan 8 BAB 2 TATAAMALAN INDUSTRI KUALITI 9 Latar Belakang 10 Kandungan Tataamalan kualiti udara dalaman 10 Tanggungjawab umum di bawah AKKP 1994 11 Tataamalan kualiti udara dalaman 2010 12 Parameter Fizikal Khusus 13
iii BAB 3 KESAN KESIHATAN UDARA DALAMAN 20 Jenis Bahan cemar kualiti udara dalaman 21 Contoh bahan cemar kualiti udara dalaman 21 Sumber luaran 22 Sumber dalaman 22 - 23 Bahan cemar 23 - 26 Soalan Latihan 27 BAB 4 METODOLOGI DAN STRATEGI PERSAMPELAN 28 Aliran proses persampelan 29 Kaedah persampelan 30 Apa yang perlu disampel 31 Had boleh terima bahan cemar kualiti udara dalaman 13 Kawalan terhadap kualiti udara dalaman 14 Peraturan kawalan hasil tembakau 2004 15 Makluman 15 Arahan 15 Aduan IAQ dan proses penyiasatan 16 Langkah mewujudkan persekitaran 17 - 18 Soalan Latihan 19
iv BAB 5 INTERPRETASI KEPUTUSAN PEMONITORAN 34 Parameter bahan cemar kimia 35 Parameter fizikal 35 Parameter bahan cemar fizikal 35 Kadar aliran isipadu udara luar 36 - 37 Kadar pertukaran udara per jam, N 38 Soalan Latihan 39 Tempat persampelan 31 Tempoh persampelan 32 Soalan Latihan 33
PENYEJUKBEKUANDANPENYAMANANUDARA BAB 1 PENGENALAN KUALITIUDARA DALAMAN OBJEKTIFPEMBELAJARAN 1 Mengetahui kualiti udara dalaman yang baik. Mengetahui kualiti udara dalaman yang tidak baik. Mengetahui sindrom bangunan sakit. Mengenalpasti perbandingan pencemaran di dalam dan di luar. Mengenalpasti isu-isu kualiti udara dalaman.
Bangunan pada masa kini telah berubah daripada menggunakan pengudaraan semulajadi kepada tight building concept. Bergantung kepada sistem pengalihudaraan mekanikal dan penyaman udara (MVAC) Langkah konservasi tenaga yang bertujuan untuk mengurangkan kos operasi boleh berpotensi menjejaskan kualiti udara dalaman PENYEJUKBEKUANDANPENYAMANANUDARA Kualiti udara dalaman yang baik Tidak sahaja tertumpu kepada keselesaan. Pencegahan penyakit berkaitan bangunan dan penyakit berpunca daripada asap tembakau persekitaran. PENGENALAN INFO TAMBAHAN 2
PENYEJUKBEKUANDANPENYAMANANUDARA SINDROM BANGUNAN SAKIT Suatu fenomena yang wujud apabila lebih daripada 20% penduduk sesebuah bangunan mengadu tentang kualiti udara atau gejala-gejala yang tertentu (ILO Encyclopedia) KualIti udara dalaman adalah 2-5 kali lebih teruk daripada kualti udara luar. Pencemaran udara dalaman penyebab keempat kepada risiko kanser (US EPA) GEJALA BANGUNAN SAKIT Kerengsaan mata atau tekak Sakit kepala (pening) Loya dan rasa sakit Kelesuan dan keletihan Kesukaran bernafas Kulit kering atau gatal 3
PENYEJUKBEKUANDANPENYAMANANUDARA Hipersintiviti Jangkitan - Pneumonitis hipersensitiviti - Humidifier fever - Asma - Rinitis - Dermatitis - Penyakit Legionnaire and pontiac fever - Batuk Kering - Selsema Kanser paru-paru PENYAKIT BERKAITAN BANGUNAN PENYAKIT KRONIK Mesothelioma Radon Asap tembakau persekitaran Asbestos INFO TAMBAHAN 4 Menurut Pertubuhan Kesihatan Dunia (WHO), radon merupakan penyumbang kedua bagi penyakit kanser di kebanyakkan negara. Radon akan mengalami proses pereputan radioaktif untuk membentuk bismuth, polonium dan plumbum. Proses radioaktif menghasilkan zarah alpha bertenaga tinggi yang boleh merosakkan paru-paru Plumbum dikelaskan sebagai karsinogen kepada manusia.
PUNCA KUALITI UDARA TIDAK BAIK Kurang pengaliran udara Bau tidak menyenangkan Kehadiran bahan kimia toksik Kehadiran spora dan debunga PENYEJUKBEKUANDANPENYAMANANUDARA Kualiti udara dalaman boleh dipengaruhi oleh punca pencemar dari luar seperti habuk dan gas. Partikel habuk dan gas dihasilkan oleh bahan apifossil. Partikel ini akan memasuki kawasan bangunan PUNCA Peralatan tangan Persekitaran KUALITI UDARA TIDAK BAIK INFO TAMBAHAN Suhu yang terlalu sejuk Kehadiran kuman dan organisma 5
Karbon dioksida Nitrogen oksida Sulfur dioksida Ozone Radon VOC 6 KOMPOSISI UDARA DALAMAN YANG TIDAK BAIK PENYEJUKBEKUANDANPENYAMANANUDARA Karbon monoksida SEBATIAN ORGANIK
7 PENYEJUKBEKUANDANPENYAMANANUDARA PERBANDINGAN PENCEMARAN DI DALAM DAN DI LUAR isu-isu kualiti udara dalaman Jangan malu untuk scan saya https://www.youtube.com/watch? v=Vup3BHq28Ww
SOALAN LATIHAN 8
PENYEJUKBEKUANDANPENYAMANANUDARA BAB 2 TATAAMALAN INDUSTRI KUALITI OBJEKTIFPEMBELAJARAN 9 Mengetahui Tataamalan industri kualiti. Mengetahui kandungan Tataamalan kualiti udara dalaman. Mengetahui tanggungjawab umum di bawah AKKP 1994. Mengenalpasti parameter fizikal khusus. Mengenalpasti kawalan terhadap kualiti udara dalaman. Mengenalpasti langkah persekitaran yang sihat.
PENYEJUKBEKUANDANPENYAMANANUDARA LATAR BELAKANG Sudah terpakai 5 tahun. kekangan-kekangan tataamalan Tidak terpakai kepada tempat kerja menggunakan sistem pendingin udara pisah Meliputi cuma 5 bahan cemar kimia Tidak termasuk suhu, kelajuan udara dan kelembapan Tidak meliputi isu bakteria atau kulat Kebergantungan kepada penaksir Tataamalan 2005 perlu di semak semula kerana: Kekangan tataamalan KANDUNGAN TATAAMALAN KUALITI UDARA DALAMAN Pemakaian tataamalan industri Menangani aduan Menyiasat masalah kualiti udara dalaman Kawalan kualiti udara dalaman Maklumat, arahan dan latihan Penyimpanan rekod Lampiran-lampiran 10
PENYEJUKBEKUANDANPENYAMANANUDARA TANGGUNGJAWAB UMUM DI BAWAH AKKP 1994 SEKSYEN 15 MAJIKAN Perlu memastikan, setakat praktik, keselamatan, kesihatan dan kebajikan di tempat kerja bagi kesemua pekerjanya (termasuk kontraktor dan para pekerjanya) SEKSYEN 17 MAJIKAN Perlu memastikan,dirinya dan orang lain, bukan pekerjanya tidak terdedah kepada risiko keselamatan dan kesihatan SEKSYEN 18 PENGHUNI PREMIS DOMESTIK Perlu mengambil langkah untuk memastikan premis adalah selamat dan tidak memudaratkan kesihatan orang yang menggunakan premis atau apa-apa loji atau bahan yang ada atau digunakan disitu 11
Terpakai kepada semua bangunan atau mana-mana bahagian bangunan atau kawasan tertutup sepenuhnya yang dilengkapi sistem MVAC termasuk unit pendingin udara pisah, yang terdapat orang bekerja KECUALI Bangunan domestik Penyikiran dan pelupusan bahan yang mengandungi asbestos Mana-mana kawasan atau bahagian bangunan yang dibina, digunakan atau dirancang untuk digunakan bagi tujuan domestik atau industri PENYEJUKBEKUANDANPENYAMANANUDARA TATAAMALAN KUALITI UDARA DALAMAN 2010 Mana-mana kawasan atau bahagian bangunan yang apa-apa bahan kimia berbahaya kepada kesihatan digunakan bagi tujuan analisis penyelidikan atau pengawetan Bangunan pejabat di dalam premis kilang atau pejabat di dalam bangunan yang sama dengan kilang mempunyai sistem penyaman udara berasingan adalah termaktub di dalam pemakaian tataamalan INFO TAMBAHAN 12
PENYEJUKBEKUANDANPENYAMANANUDARA PARAMETER FIZIKAL KHUSUS HAD BOLEH TERIMA BAHAN CEMAR KUALITI UDARA DALAMAN 13
KAWALAN TERHADAP KUALITI UDARA DALAMAN Tanggungjawab pemunya/pengurus bangunan untuk mengawal pendedahan Pencemaran mikrob Pemeriksaan dan penyenggaraan sistem MVAC Kawalan bagi aktiviti yang ditetapkan (prescribed activities) Pencegahan dan kawalan bagi kerja pengubahsuaian PENYEJUKBEKUANDANPENYAMANANUDARA Kawalan perosak Perkemasan dan pembersihan 14 Bermaksud bahan dalam udara dalaman yang terhasil daripada asap tembakau. Larangan merokok di banyak tempat di bawah peraturanperaturan Kawalan Hasil Tembakau 2004. Merokok turut dilarang di tempat lain yang berada di luar liputan peraturan, demi mencapai standard kualiti udara dalaman yang baik. INFO TAMBAHAN ASAP TEMBAKAU PERSEKITARAN (ETS)
Punca IAQ kurang baik dan kesan kesihatan . Prosedur aduan. Kesan berbahaya daripada ETS dan sumbangannya kepada seluruh IAQ. Pengubahsuaian atau penambahbaikan kepada sistem pengalihudaraan yang kurang baik di stesen kerja Dapatan penaksiran. PENYEJUKBEKUANDANPENYAMANANUDARA Peraturan di bawah Akta Makanan. Dikuatkuasakan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia. Kawalan merokok di tempat awam tertutup Pengecualian: kasino, pub, disko dan kelab malam Kawasan merokok berasingan (perlu kelulusan reka bentuk) PERATURAN KAWALAN HASIL TEMBAKAU 2004 MAKLUMAN Larangan merokok melainkan di tempat yang ditetapkan. Tidak mengganggu sistem MVAC Tidak menyimpan bahan kimia atau peralatan di dalam bilik saluran. Pastikan pengambilan udara bersih tidak tersekat pada bilabila masa atau tercemar dengan unsur-unsur tidak dikehendaki dan berbahaya. Maklumkan majikan apa-apa ketidakselesaan berkaitan kualiti udara. ARAHAN 15
PENYEJUKBEKUANDANPENYAMANANUDARA ADUAN IAQ DAN PROSES PENYIASATAN 16
17 Pembersihan ducting PENYEJUKBEKUANDANPENYAMANANUDARA LANGKAH MEWUJUDKAN PERSEKITARAN DALAMAN YANG SIHAT Pengasingan dan kawalan kejuruteraan Pemilihan bahan bebas toksik
18 PENYEJUKBEKUANDANPENYAMANANUDARA Pamerkan papan tanda bagi tujuan komunikasi Tumbuh-tumbuhan untuk meningkatkan kualiti udara Pemakaian peralatan perlindungan Ada kejutan. Scan la saya https://www.youtube.com/watch? v=XOgfdS-YbPU
SOALAN LATIHAN 19
PENYEJUKBEKUANDANPENYAMANANUDARA KESANKESIHATAN UDARADALAMAN BAB 3 OBJEKTIFPEMBELAJARAN 20 Mengetahui jenis bahan cemar kualiti udara dalaman. Mengetahui kesan kesihatan udara dalaman.
PENYEJUKBEKUANDANPENYAMANANUDARA Zarah Gas Karbon dioksida (CO2) Karbon monoksida (CO) Formaldehid Zarah ternafaskan Jumlah sebatian organik meruap (TVOC) Ozon Radon Asap tembakau Persekitaran Mikrob JENIS BAHANCEMAR KUALITI UDARADALAMAN Wap CONTOH BAHANCEMAR KUALITI UDARADALAMAN PENCEMAR UTAMA 3 KUMPULAN BAHAN CEMAR INFO TAMBAHAN 21 Sumber Luaran Sumber Dalaman Sumber Biologikal
PENYEJUKBEKUANDANPENYAMANANUDARA SUMBER LUARAN SUMBER DALAMAN 22
PENYEJUKBEKUANDANPENYAMANANUDARA FORMALDEHID Sejenis VOC tidak berwarna bahan meruap berbau masa Ciri-ciri fizikal Had boleh diterima: <0.1 ppm SUMBER DALAMAN SUMBER DALAMAN INFO TAMBAHAN 23 Merokok Perabot pejabat Bahan pembinaan Ekzos kenderaan BAHANCEMAR
tidak berwarna tidak berbau tida berasa Merokok Ekzos kenderaan Sistem pengudaraan -Ciri-ciri Fizikal -Ia toksik kepada manusia dan haiwan apabila didapati dalam kepekatan tinggi -Had boleh diterima : <0.1 ppm Sumber dalaman PENYEJUKBEKUANDANPENYAMANANUDARA KARBON MONOKSIDA Karbon monoksida dihasilkan daripada pengoksidaan separa sebatian yang mengandungi karbon. Terdiri daripada satu atom karbon dan satu atom oksigen yang dihubungkan oleh ikatan ganda tiga yang terdiri daripada dua ikatan kovalen dan satu ikatan kovalen reaktif Bergabungan dengan hemoglobin yang merampas tempat dalam hemoglobin yang membawa oksigen, tetapi tidak efektif bagi penghantaran oksigen ke tisu badan 24 Pemonitoran biologi - kepekatan karboksihemoglobin dalam darah Rawatan Dikeluarkan dari kawasan sumber Diberi 95% oksigen dan 5% karbon dioksida 1. 2.
PENYEJUKBEKUANDANPENYAMANANUDARA KARBONDIOKSIDA Kepekatan dalam udara adalah dalam likungan 330-350 ppm. Kepekatan karbon dioksida di dalam udara memberi indikasi mengenai prestasi pengalihudaraan di dalam kawasan tersebut. Had boleh diterima: C1000 ppm Ciri-ciri fizikal INFO TAMBAHAN Tidak berbau Tidak berasa Toksik OZON Ozon terhasil daripada tindakbalas fotokimia antara sebatian organik meruap (VOC) dan nitrogen oksida (NOx). Had boleh diterima: <0.005 ppm. Sumber dalaman daripada pelbagai barangan elektronik (mesin fotokopi dan penyegar udara) 25
PENYEJUKBEKUANDANPENYAMANANUDARA Zarah ternafaskan adalah terma yang diberi untuk zarah pepejal atau zarah cecair yang berada dalam udara. Had boleh diterima : 0.15mg/m3 Sumber dalaman Merokok Habuk dari sistem pengudaraan Proses mencetak 1. 2. 3. 26 ZARAH TERNAFASKAN RADON Radon adalah gas nadir yang beradioaktif. Terbentuk hasil penguraian radium. Radon adalah gas paling berat dan dianggap mengancam nyawa. Radon dibebaskan dari tanah secara semulajadi dan terkumpul di bilik bawah tanah. Sumber Lain INFO TAMBAHAN Pembakaran gas semulajadi di dapur air telaga Hai. Scan la saya https://youtu.be/H6uwjnzjmN0
SOALAN LATIHAN 27
28 PENYEJUKBEKUANDANPENYAMANANUDARA BAB 4 METODOLOGIDAN STRATEGI PERSAMPELAN OBJEKTIFPEMBELAJARAN Mengetahui kaedah persampelan. Memahami carta alir proses persampelan. Menentukan parameter yang perlu disampel. Menentukan kawasan dan kedudukan persampelan. Menentukan masa persampelan. Menentukan tempoh masa persampelan.
PENYEJUKBEKUANDANPENYAMANANUDARA 29 Mendapatkan pelan lantai bangunan dan dokumen yang berkaitan Periksaan awal Persampelan Analisa dan pengiraan Interpretesi keputusan Cadangan penambahbaikan ALIRANPROSES PERSAMPELAN
PENYEJUKBEKUANDANPENYAMANANUDARA 30 KAEDAH PERSAMPELAN MasaNyata Keputusan pemonitoran segara. Keputusan akan di log ke dalam peralatan. Data mesti direkodkan sekurang-kurangnya setiap 5 minit Persampelan bersepadu Keputusan diperoleh setelah sampel dihantar ke makmal untuk dianalisis Hendaklah merujuk kaedah bersesuain untuk menentukan media yang sesuai untuk memerangkap bahan cemar
PENYEJUKBEKUANDANPENYAMANANUDARA 31 APAYANG PERLU DISAMPEL Bahan cemar biologikal Parameter Fizikal Bahan cemar kimia TEMPAT PERSAMPELAN Tempat aduan. Tempat berpotensi menjadi punca kepada kualiti udara dalaman yang tidak memuaskan. Satu sampel di bahagian luar bangunan perlu di ambil sebagairujukan. Sekurang-kurangnya satu sampel bagi setiap kawasan. Meliputi kawasan yang mempunyai kepadatan penghunian yang tinggi dan rendah. 1. 2. 3. 4. 5.
PENYEJUKBEKUANDANPENYAMANANUDARA 32 TEMPOH PERSAMPELAN Jom scan saya. https://youtu.be/u9a14KAPsLg
SOALAN LATIHAN 33
34 PENYEJUKBEKUANDANPENYAMANANUDARA BAB 5 INTERPRETASIKEPUTUSAN PEMONITORAN OBJEKTIFPEMBELAJARAN Mengira TWA bagi setiap parameter. Mengira purata bagi parameter fizikal. Menentukan prestasi pengalihudaraan.
PENYEJUKBEKUANDANPENYAMANANUDARA 35 PARAMETER BAHANCEMAR KIMIA Iaitu C = Kepekatan bahan kimia (dalam unit ppm, mg/^3 T = Tempoh pemonitoran (dalam unit minit) PARAMETER FIZIKAL Iaitu V = Parameterfizikal(m/s) X = Bacaan purata setiap parameter yang direkodkan untuk setiap slot
PENYEJUKBEKUANDANPENYAMANANUDARA 36 Iaitu = Keputusan daripada makmal(dalam unit cfu) FB = Bacaan field blank keputusan daripada makmal TB = Bacaan trip blank keputusan daripada makmal PARAMETER BAHANCEMAR BIOLOGI KADARALIRANISIPADU UDARALUAR PENGUKURANTERMAL = suhu udara berbalik = suhu udara dibekalkan/bercampur = suhu udara luar Iaitu Langkah 1: Menentukan peratusan udara luar
PENYEJUKBEKUANDANPENYAMANANUDARA 37 = dalam udara dibekalkan (sekiranya disukat di dalam bilik) = dalam udara bercampur(sekiranya disukat dalam AHU) = pada udara berbalik = pada udara luar = ppm PENGUKURANCO2 Iaitu Unit Langkah 2 : Menentukan kadar aliran isipadu udara luar = Kadar aliran isipadu udara luar(CFM) %OA= Peratusan udara luar = Jumlah kadar aliran udara ke dalam ruangan (cfm) Iaitu
PENYEJUKBEKUANDANPENYAMANANUDARA 38 KADAR PERTUKARAN UDARAPER JAM,N Dah last ni. Jom Scan. https://youtu.be/EJyc-uo-Ux8
SOALAN LATIHAN 39
BIODATA Nur Azlen Zaireen Binti Mohd Saupy merupakan pelajar tahun akhir di Fakulti Pendidikan Teknikal dan Vokasional, Universiti Tun Hussein Onn Malaysia (UTHM). Dilahirkan pada 6 Jun 1997 di Tanah Merah, Kelantan. Beliau memperolehi Diploma Kejuruteraan Awam di Politeknik Ungku Omar. Beliau melanjutkan pelajaran ke peringkat Sarjana Muda di Universiti Tun Hussein Onn Malaysia (UTHM) dalam bidang Penyejukbekuan dan Penyamanan Udara. Karya ini merupakan karya pertama Beliau di bawah pimpinan Ts.Nurhayati Binti Baharudin. Ts.Nurhayati Binti Baharudin merupakan pensyarah Bidang Peyejukbekuan dan Penyamanan Udara Jabatan Pendidikan Teknikal dan Vokasional, Universiti Tun Hussein Onn Malaysia. Beliau dilahirkan pada 21 Ogos 1987 di Melaka. Beliau juga mendapat pendidikan di Sekolah Menengah Teknik Kuala Lumpur. Beliau mempunyai Master of engineering (mechatronics and automatic control).