หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ การงานอาชีพ ป.๕

ป.5




หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ รายวิชา

การงานอาชีพ

ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5

รายวิชา 2718235 วิธีการจัดการเรียนรู้และความรู้พื้นฐาน
กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยีสำหรับครูประถมศึกษา

คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

พัทรินทร์ อรุณลัคนา 6341030727

คำนำ

หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ รายวิชา การงานอาชีพ ประถมศึกษาปีที่ ๕ เล่มนี้
จัดทำขึ้นตามมาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัด กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพ
ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ สำหรับนักเรียน
ในระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ ๕ โดยมีเป้าหมายให้นักเรียนและครูใช้เป็นสื่อในการ
จัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนานักเรียนให้มีคุณภาพตามมาตรฐานที่กำหนดไว้ใน
หลักสูตร มีสมรรถนะสำคัญด้านการสื่อสาร การแก้ปัญหา การใช้ทักษะชีวิต และ
การใช้เทคโนโลยี ตลอดจนพัฒนานักเรียนให้มีคุณลักษณะอันพึงประสงค์ และทำ
ประโยชน์ให้สังคม เพื่อสามารถอยู่ร่วมกับผู้อื่นในสังคมไทยและสังคมโลกได้อย่าง
มีความสุข

พัทรินทร์ อรุณลัคนา
ผู้จัดทำ

สารบัญ หน้า

เรื่อง ๑
๒
มาตรฐานและตัวชี้วัด ๖
๑๓
งานบ้านและมารยาทในการทำงานบ้าน ๑๙

การจัดอาหารให้สมาชิกในครอบครัว

หนูน้อยนักประดิษฐ์

บรรณานุกรม

๑

ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลาง

กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยี

สาระที่ ๑ การดำรงชีวิตและครอบครัว

มาตรฐาน ง ๑.๑ เข้าใจการทำงาน มีความคิดสร้างสรรค์ มีทักษะ
กระบวนการทำงาน ทักษะการจัดการ ทักษะกระบวนการแก้ปัญหา
ทักษะการทำงานร่วมกัน และทักษะแสวงหาความรู้ มีคุณธรรม
และลักษณะนิสัยในการทำงาน มีจิตสำนึกในการใช้พลังงาน
ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม เพื่อการดำรงชีวิตและครอบครัว

ตัวชี้วัด ป.๕/๑ อธิบายเหตุผลในการทำงานแต่ละขั้นตอนถูกต้องตามกระบวนการทำงาน
ป.๕/๒ ใช้ทักษะการจัดการในการทำงานอย่างเป็นระบบ ประณีต
และมีความคิดสร้างสรรค์
ป.๕/๓ ปฏิบัติตนอย่างมีมารยาท ในการทำงานกับสมาชิกในครอบครัว
ป.๕/๔ มีจิตสำนึกในการใช้พลังงานและทรัพยากรอย่างคุ้มค่า

๒

งานบ้านและมารยาทในการทำงานบ้าน

สาระสำคัญ/ความคิดรวบยอด
การทำงานบ้านร่วมกับสมาชิกในครอบครัว ด้วยการจัดการงานบ้านอย่างเป็นระบบ เป็นการ

ทำงานที่มีคุณค่าและทำให้บ้านสะอาดน่าอยู่
สาระการเรียนรู้

๑. การทำงานบ้านและมารยาทในการทำงานบ้านร่วมกับสมาชิกในครอบครัว
๒. เครื่องมือที่ใช้ในการทำงานบ้าน
๓. การทำงานบ้านอย่างเป็นระบบ
๔. การดูแล จัดเก็บที่นอน
จุดประสงค์การเรียนรู้
๑. ผู้เรียนสามารถอธิบายเหตุผลในการจัดการงานบ้านอย่างเป็นระบบได้ (K)
๒. ผู้เรียนสามารถฝึกปฏิบัติการจัดเก็บที่นอนได้ (P)
๓. ผู้เรียนเห็นประโยชน์ของงานบ้านและมารยาทในการทำงานบ้าน (A)

๓

งานบ้านและมารยาทในการทำงานบ้าน

ความหมายของงานบ้าน

กิจกรรมต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับการดำรงชีวิตประจำวันของสมาชิกในครอบครัว ซึ่งทุกคนใน
ครอบครัวปฏิบัติเป็นประจำ

ประเภทของงานบ้าน

๑. การดูแลรักษาความสะอาดบ้าน
๒. การดูแลรักษาเคร่ืองเรือนเครื่องใช้ในบ้าน
๓. การจัดตกแต่งบ้านและบริเวณบ้าน
๔. การประกอบอาหาร
๕. การซักผ้า
๖. การรีดผ้า
๗. การตัดเย็บ
๘. การซ่อมแซมเส้ือผ้า
๙. การดูแลรักษาเส้ือผ้า

มารยาทในการทำงาน

๑. เป็นคนตรงต่อเวลา
๒. มีความรับผิดชอบต่องานที่ได้รับมอบหมาย
๓. ทำงานด้วยความต้ังใจ ใส่ใจในรายละเอียดต่าง ๆ
๔. ทำงานอย่างมีระเบียบเรียบร้อย
๕. มีมนุษยสัมพันธ์ที่ดีต่อเพ่ือนร่วมงาน
๖. มีความกระตือรือร้นในการทำงาน
๗. ยอมรับในข้อบกพร่องของตนเองและของเพ่ือนร่วมงาน
๘. กล่าวชมเชยเพ่ือนร่วมงานตามความเหมาะสม
๙. รับฟังความคิดเห็นของผู้อ่ืน
๑๐. กล่าวคำ “ขอบคุณหรือขอบใจ” ทุกครั้งเม่ือมีสมาชิกช่วยเหลืองานของตนเอง

๔

ตัวอย่างการทำงานบ้าน

การดูแล จัดเก็บที่นอน

อุปกรณ์

ไม้ปัดฝุ่น ไม้บรรทัด

ขั้นตอน นำเครื่องนอนออกจากที่นอน
ใช้ไม้ปัดฝุ่นทำความสะอาด
๑
ที่นอน
๒
ตบหมอนและตุ๊กตาให้นุ่มฟู

๕
ตัวอย่างการทำงานบ้าน

การดูแล จัดเก็บที่นอน

ขั้นตอน
๓

จัดเรียงหมอนและตุ๊กตา

๔

พับผ้าห่ม

ศึกษาเพิ่มเติมได้ที่ YouTube
วิดีโอการจัดเก็บที่นอนอย่างง่าย สำหรับเด็กประถมศึกษา

๖

การจัดอาหารให้สมาชิกในครอบครัว

สาระสำคัญ/ความคิดรวบยอด
การจัดอาหารให้สมาชิกในครอบครัวควรคำนึงถึงเพศและช่วงวัยของสมาชิก เพื่อให้

สมาชิกในครอบครัวได้รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ และมีสุขภาพร่างกายที่แข็งแรง

จุดประสงค์การเรียนรู้
๑. สามารถยกตัวอย่างการจัดอาหารให้สมาชิกในครอบครัวได้ (K)
๒. สามารถเขียนการจัดอาหารให้กับสมาชิกในครอบครัวของตนเองที่มีวัยต่างกันได้ (P)
๓. เห็นคุณค่าของการจัดอาหารให้สมาชิกในครอบครัว (A)

๗

การจัดอาหารให้สมาชิกในครอบครัว

การจัดอาหารให้สมาชิกในครอบครัว

อาหารเป็นสิ่งจำเป็นต่อการดำรงชีวิต เพราะเมื่อรับประทานอาหารเข้าไปจะทำให้ร่างกาย
แข็งแรง เจริญเติบโตสมวัย และมีพลังงานในการทากิจกรรมต่าง ๆ ระหว่างวัน ทุกคนจึงต้อง
รับประทานอาหารที่มีประโยชน์และเพียงพอต่อความต้องการของร่างกายทั้ง ๓ มื้อ ได้แก่ มื้อเช้า
มื้อกลางวัน และมื้อเย็น ซึ่งนักเรียนสามารถช่วยเหลือผู้ปกครองในการจัดอาหารให้สมาชิก
แต่ละคนในครอบครัวได้

หลักการจัดอาหารให้สมาชิกในครอบครัว

การจัดอาหารให้สมาชิกแต่ละคนในครอบครัวมีหลักการ ดังนี้
๑. จัดอาหารให้มีคุณค่าทางอาหารครบทั้ง ๕ หมู่ เพื่อให้ร่างกายได้รับสารอาหารที่

มีประโยชน์ เช่น โปรตีน คาร์โบไฮเดรต วิตามิน เกลือแร่ ไขมัน สาหรับนำไปใช้ในการสร้างเสริม
ร่างกายให้เจริญเติบโต สมบูรณ์ แข็งแรง และปราศจากโรคภัยไข้เจ็บ

หมู่ที่ ๑ เนื้อสัตว์ นม ไข่ ถั่วเมล็ดแห้ง อาหารทะเล มีโปรตีน ช่วยให้ร่างกาย เจริญเติบโต
ซ่อมแซม ส่วนที่สึกหรอ

หมู่ที่ ๒ ข้าว แป้ง น้ำตาล เผือก มัน มีคาร์โบไฮเดรต ช่วยให้ร่างกายมีพลังงานในการ
ทำกิจกรรมต่างๆ

หมู่ที่ ๓ ผักใบเขียวและผักอื่น ๆ มีวิตามินและใยอาหารช่วยให้ร่างกายทำงานเป็นปกติ
และขับถ่ายสะดวก

หมู่ที่ ๔ ผลไม้ต่าง ๆ มีวิตามิน เกลือแร่ และใยอาหาร ช่วยให้ร่างกายทำงานเป็นปกติ
และขับถ่ายสะดวก

หมู่ที่ ๕ ไขมันจากพืชและสัตว์ ได้แก่ น้ำมันพืช น้ำมันสัตว์ เนย ช่วยให้ร่างกาย
อบอุ่นและมีพลังงานในการทำกิจกรรมต่าง ๆ

๘

การจัดอาหารให้สมาชิกในครอบครัว

หลักการจัดอาหารให้สมาชิกในครอบครัว

๒. จัดอาหารให้เหมาะสมกับเพศและวัยของสมาชิกแต่ละคนในครอบครัว
๒.๑ วัยเรียน อายุ ๖-๑๒ ปี วัยเรียน เป็นวัยที่ร่างกายกาลังเจริญเติบโตและมี

กิจกรรมที่ต้องเคลื่อนไหวร่างกายเกือบตลอดเวลา จึงต้องการอาหารประเภทโปรตีน เช่น เนื้อ
สัตว์ นม ไข่ ถั่วเมล็ดแห้ง และอาหารที่ให้พลังงาน เช่น ข้าว แป้ง เผือก มัน เป็นหลัก และรับ
ประทาน อาหารทะเล เพราะมีสารไอโอดีนป้องกันโรคขาดสารไออโอดีน และรับประทานผัก
ผลไม้ เพื่อช่วยให้ร่างกายทางานเป็นปกติและขับถ่ายสะดวก

๒.๒) วัยรุ่น อายุ ๑๒-๒๐ ปี วัยรุ่น เป็นวัยที่ร่างกายมีการเปลี่ยนแปลงหลายอย่าง ต้อง
ใช้พลังงานเพิ่มขึ้นในการเรียนการเล่นกีฬา และการทำกิจกรรมต่าง ๆ ในขณะเดียวกัน วัยรุ่น
ก็มีความต้องการรักษารูปร่างไม่ให้อ้วนหรือผอมมากเกินไป ดังนั้น อาหารที่วัยรุ่นควรรับ
ประทาน ได้แก่ อาหารหลัก ๕ หมู่ที่มีปริมาณมากในมื้อเช้าและมื้อกลางวัน ลดปริมาณ
อาหารเย็น มีอาหาร ประเภทเครื่องจิ้ม เพื่อรับประทานกับผักและรับประทานผลไม้ทุกมื้อ

๒.๓) วัยผู้ใหญ่หรือวัยทำงาน อายุ ๒๐-๖๐ ปี วัยผู้ใหญ่หรือวัยทางานเป็นวัยที่ร่างกาย
เจริญเติบโตเต็มที่ มีสมรรถภาพทางร่างกายสูงสุดโดยไม่มีการสร้างเสริมเนื้อเยื่อเพื่อการ
เจริญเติบโตอีก มีความต้องการอาหารน้อยกว่าวัยรุ่น และมักพบปัญหาร่างกายได้รับพลังงาน
มากเกินไปและใช้ไม่หมด อาหารส่วนเกินจึงถูกสะสมไว้ในรูปของไขมัน ทำให้น้ำหนักตัวเกิน
ดังนั้นจึงควรลดอาหารที่ให้พลังงานมาก เช่น ข้าว แป้ง น้าตาล เผือก มัน น้ำมันพืช น้ำมันสัตว์
เนย และรับประทานอาหารให้หลากหลาย ครบทั้ง ๕ หมู่ โดยเฉพาะผักและผลไม้ต้อง
รับประทานทุกมื้อ รับประทานอาหารมื้อเช้าและกลางวันแค่พออิ่ม และลดปริมาณอาหารมื้อเย็น

๒.๔) วัยผู้สูงอายุ อายุ ๖๐ ปีขึ้นไป วัยผู้สูงอายุเป็นวัยที่ร่างกายเสื่อมสภาพ เช่น ฟัน
เสื่อมสภาพ ประสาทสัมผัสกลิ่นและรสเสื่อมลง ระบบการย่อยและดูดซึมอาหารทำงานได้น้อยลง
จึงควรลดอาหารประเภทข้าว แป้ง น้ำตาล เผือก มัน อาหารที่มีไขมันสูง เช่น แกงกะทิ ขนมที่มี
ส่วนผสมของกะทิ อาหารทอด นมสด เนื้อสัตว์ติดมัน งดดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์
งดรับประทานอาหารจัด รับประทานอาหารที่ย่อยง่าย ดื่มนมพร่องมันเนยและรับประทานผัก
และผลไม้สดที่เคี้ยวง่าย ย่อยง่ายทุกมื้อ เช่น มะละกอสุก ส้มเขียวหวาน สับปะรด

๙

การจัดอาหารให้สมาชิกในครอบครัว

หลักการจัดอาหารให้สมาชิกในครอบครัว

๓. จัดอาหารให้มีปริมาณเพียงพอกับจำนวนสมาชิกในครอบครัว เพื่อให้สมาชิกใน
ครอบครัวทุกคนได้รับประทานอาหารอิ่มท้อง ทั้งข้าว กับข้าว ผักและผลไม้

๔. จัดอาหารให้น่ารับประทาน เพื่อไม่ให้ผู้รับประทานเกิดความเบื่อหน่ายและ
ได้รับสารอาหารซ้า ๆ โดยจัดให้รายการอาหารแต่ละมื้อแต่ละวันไม่ซ้ำกันทั้งรสชาติและลักษณะ
ของอาหาร รวมถึงมีการจัดตกแต่งอาหาร เช่น การแกะสลักฟักทองเป็นภาชนะใส่น้ำพริก
การจัดผักเป็นกลุ่ม ๆ วางรอบถ้วยน้ำพริก แกะสลักแตงกวาและพริกชี้ฟ้าแดงตกแต่งจานข้าวผัด

๑๐

ตัวอย่างการทำอาหาร

ข้าวผัดไข่

วัตถุดิบ

ซอสปรุงรส น้ำปลา ซอสหอยนางรมณ์ ไข่ไก่ 1 ฟอง

น้ำตาลทราย เกลือ พริกไทย น้ำมันพืช

๑๑

ขั้นตอน ตัวอย่างการทำอาหาร
๑
ข้าวผัดไข่

๒

๓๔

๕๖

๗๘

๑๒

ขั้นตอน ตัวอย่างการทำอาหาร
๙
ข้าวผัดไข่

๑๐

๑๑ ๑๒

๑๓

ศึกษาเพิ่มเติมได้ที่ YouTube
วิดีโอข้าวผัดไข่ง่าย ๆ เด็กประถมก็ทำได้

๑๓

สร้างสรรค์ความคิด ประดิษฐ์ผลงาน

สาระสำคัญ/ความคิดรวบยอด
กระบวนการคิดสร้างสรรค์ในงานประดิษฐ์เป็นแนวทางในการคิดแก้ปัญหาที่มีลำดับขั้น

ตอนการทำงานชัดเจน ซึ่งฝึกให้นักเรียนได้พัฒนาทักษะการคิดในการสร้างผลงานใหม่ได้เป็น
อย่างดี
จุดประสงค์การเรียนรู้

๑. สามารถอธิบายกระบวนการคิดสร้างสรรค์ในงานประดิษฐ์ได้ (K)
๒. สามารถออกแบบการประดิษฐ์ของใช้จากวัสดุเหลือใช้ได้ (P)
๓. เห็นประโยชน์สร้างสรรค์ความคิดประดิษฐ์ผลงาน (A)

๑๔

สร้างสรรค์ความคิด ประดิษฐ์ผลงาน

เครื่องมือที่ใช้ในงานประดิษฐ์ของใช้
๑. ประเภทใช้ตัด เช่น กรรไกร มีด คัตเตอร์

๒. ประเภทใช้เจาะเช่น ตะปู สว่าน เหล็กแหลม

๓. ประเภทใช้ตกแต่ง เช่น พู่กัน แปรงทาสี สีไม้ สีเทียน

๔. ประเภทใช้วัดระยะ เช่น ไม้บรรทัด วงเวียน ไม้ครึ่งวงกลม

๕. ประเภทใช้เย็บปักถักร้อย เช่น เข็มเย็บผ้า ด้าย เข็มถักโครเชต

๑๕

สร้างสรรค์ความคิด ประดิษฐ์ผลงาน

การเลือกใช้และบำรุงรักษาเครื่องมือ

๑. ควรเลือกใช้ให้ถูกประเภทของวัสดุและอุปกรณ์
๒. ควรศึกษาวิธีการใช้ก่อนลงมือใช้
๓. เม่ือใช้แล้วเก็บไว้ให้เป็นระเบียบเรียบร้อย
๔. ซ่อมแซมเครื่องมือที่ชำรุดให้พร้อมใช้เสมอ

กระบวนการออกแบบงานประดิษฐ์
๑. การออกแบบ มี ๔ ลักษณะ ดังนี้
๑. ความคิดริเริ่ม
๒. ความคล่องในการคิด
๓. ความยืดหยุ่นในการคิด
๔. ความคิดละเอียดลออ
๒. กระบวนการทำงานประดิษฐ์ มีขั้นตอน ดังนี้
๑. กำหนดปัญหาหรือความต้องการ
๒. รวบรวมข้อมูล
๓. ออกแบบและลงมือ
๔. การประเมินผล
๓. หลักการออกแบบงานประดิษฐ์
๑. หน้าที่ใช้สอบ ใช้งานได้ตรงตามวัตถุประสงค์
๒. ความแข็งแรงและความปลอดภัย
๓. ความสะดวกสบายในการทำงาน
๔. ความสวยงาม เช่น รูปลักษณ์ดึงดูดความสนใจ
๕. การดูแลรักษา ซ่อมแซม และทำความสะอาดง่าย
๔. ประโยชน์ของการออกแบบ
๑. เป็นการนำวัสดุกลับมาใช้ใหม่
๒. ช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายของครอบครัว
๓. ใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์ และฝึกนิสัยให้เป็นคนรอบคอบมีความอดทน
๔. เกิดความคิดสร้างสรรค์ผลงานรูปแบบใหม่
๕. สามารถนำไปจำหน่าย เพื่อสร้างรายได้

๑๖

ตัวอย่างงานประดิษฐ์

กล่องจดหมายส่งรัก

วัสดุ/อุปกรณ์

กรรไกร คัตเตอร์ ที่เจาะกระดาษ

กาวน้ำ ไม้บรรทัด หมุดสองขา

กระดาษลัง กล่องรองเท้า กระดาษสี

ไม่ใช้แล้ว ไม่ใช้แล้ว แบบหนา

๑๗

ตัวอย่างงานประดิษฐ์

กล่องจดหมายส่งรัก

ขั้นตอน

๑๒

ห่อกล่องรองเท้าด้วยกระดาษสี เจาะฝากล่องรองเท้า 3 ด้าน
ขนาด 6 x 9 x 6 ซม.

๓๔

ตัดกระดาษลังให้เป็นสี่เหลี่ยม ตัดกระดาษสีเป็นรูปตัว L
ขนาด 5.8 x 4 ซม. มุมด้านหนึ่งโค้ง ขนาด 3 x 10 ซม.

ติดตรงรูที่เจาะไว้ ตามรูป โดยฐานตัว L กว้าง 6 ซม.

๑๘

ตัวอย่างงานประดิษฐ์

กล่องจดหมายส่งรัก

ขั้นตอน

๕

เจาะรูปที่ปลายกระดาษรูปตัว L - ใช้คัตเตอร์เจาะรูข้างกล่องรองเท้า
ติดกระดาษรูปตัว L ที่ข้างกล่องรองเท้าด้วยหมุดสองขา

กล่องจดหมายส่งรัก สามารถใช้จัดเก็บจดหมาย
หรือจัดเก็บของเล่น เครื่องเขียน และของใช้ทั่วไป

ศึกษาเพิ่มเติมได้ที่ YouTube
วิดีโอกล่องจดหมายส่งรัก สำหรับเด็กประถมศึกษา

๑๙

บรรณานุกรม

กระทรวงศึกษาธิการ. ม.ป.ป. ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลาง กลุ่มสาระการเรียนรู้
การงานอาชีพและเทคโนโลยี ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขึ้นพื้นฐาน พุทธศักราช
๒๕๕๑. กรุงเทพฯ : กระทรวงศึกษาธิการ

วิทยา ปัญญายืน และณัฐทิยา เนียมสะอาด. การงานอาชีพ หน่วยที่ ๑ งานบ้านน่ารู้.
[ออนไลน์]. ๒๕๖๔. แหล่งที่มา https://dltv.ac.th/teachplan/episode/46148
[๑๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕]

วิทยา ปัญญายืน และณัฐทิยา เนียมสะอาด. การงานอาชีพ หน่วยที่ ๔ หนูน้อยนักประดิษฐ์.
[ออนไลน์]. ๒๕๖๕. แหล่งที่มา https://dltv.ac.th/teachplan/episode/46163
[๑๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕]

วิทยา ปัญญายืน และอรอนงค์ สุดสาคร. การงานอาชีพ หน่วยที่ ๒ อาหารและโภชนาการ.
[ออนไลน์]. ๒๕๖๔. แหล่งที่มา https://dltv.ac.th/teachplan/episode/45372
[๑๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕]

หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ รายวิชา

การงานอาชีพ

ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5

รายวิชา 2718235 วิธีการจัดการเรียนรู้และความรู้พื้นฐาน
กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยีสำหรับครูประถมศึกษา

คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย