BAB 1 RANGSANGAN DAN GERAK BALAS

Bab 1
Rangsangan

Dan
gerakbalas

Bab 1 1.1 SISTEM SARAF MANUSIA
Rangsangan Dan
1.2 RANGSANGAN DAN GERAK BALAS
gerakbalas DALAM MANUSIA

1.3 RANGSANGAN DAN GERAK BALAS
DALAM TUMBUHAN

1.4 KEPENTINGAN GERAK BALAS TERHADAP
RANGSANAGAN DALAM HAIWAN LAIN

TEMA 1 Penyenggaraan dan Kesinambungan Hidup
Bertujuan memberi kefahaman tentang proses hidup yang dilalui oleh semua hidupan

Bab 1
Rangsangan Dan

gerakbalas

Kata Kunci

Sistem Sistem
Perkumuhan Pencernaan

Sistem Saraf Sistem
Manusia Peredaran

Sistem darah
Endokrin
Sistem
Rangka
Manusia

Labelkan setiap rajah di bawah.

SISTEM SISTEM OTOT
PEREDARAN MANUSIA

DARAH

A B D E
C
SISTEM SARAF SISTEM G
PERKUMUHAN
SISTEM SISTEM ENDOKRIN
PENCERNAAN MANUSIA

F SISTEM RANGKA
MANUSIA

OBJEKTIF PEMBELAJARAN [Learning Objective (LO)]

Murid dapat memerihalkan sistem saraf manusia

KRITERIA KEJAYAAN [Success Criteria(SC)]

Murid dapat

Memerihalkan Membuat urutan Mewajarkan
dengan lakaran aliran impuls kepentingan
rangkaian sistem
struktur dan dalam Tindakan saraf manusia
fungsi sistem terkawal dan luar dalam kehidupan
saraf manusia
kawal

TUGASAN
INDIVIDU

Misi saya pada hari ini adalah Prestasi Pencapaian saya
{tandakan √}

1 Memerihalkan dengan lakaran struktur dan fungsi
sistem saraf manusia

2 Membuat urutan aliran impuls dalam Tindakan
terkawal dan luar kawal

3 Mewajarkan kepentingan rangkaian sistem saraf
manusia dalam kehidupan

[tambahan] KRITERIA KEJAYAAN PERIBADI: Kriteria kejayaan saya pada pembelajaran hari ini

adalah

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Tugasan kumpulan

KUMPULAN 1 KUMPULAN 2 KUMPULAN 3 KUMPULAN 4 KUMPULAN 5

Memerihalkan Memerihalkan Membuat urutan Membuat urutan Mewajarkan
dengan lakaran fungsi sistem aliran impuls aliran impuls kepentingan
struktur sistem saraf manusia rangkaian sistem
saraf manusia dalam tindakan dalam tindakan saraf manusia dalam
luar kawal terkawal kehidupan

KUMPULAN 6 KUMPULAN 7 KUMPULAN 8 KUMPULAN 9

Menjalankan Menjalankan Menjalankan Menjawap Praktis
Aktiviti 1.1 Aktiviti 1.1 aktiviti 1.3 Formatif 1.1
(m/s 10)
(m/s 7) (m/s 7) (m/s 9)

Aktiviti : Gallery Walk New Norm

SISTEM OTAK SARAF KRANIUM SISTEM
SARAF SARAF SPINA SARAF
PUSAT SARAF PERIFERI
TUNJANG

Sistem saraf

periferi terdiri

daripada

❑ 12 pasang saraf

kranium yang

menghubungkan

otak dengan

organ deria dan

organ dalaman.

❑ 31 pasang saraf

spina yang

menghubungkan

saraf tunjang

dengan otot

rangka

Struktur Sistem Saraf Manusia

Fungsi Sistem Saraf Manusia

Mengawal dan mengkoordinasi organ
dan bahagian badan

Mengesan rangsangan

Menghantar maklumat dalam bentuk
impuls

Mentafsir impuls

Menghasilkan gerak balas yang
sesuai

RANGSANGAN AFEKTOR EFEKTOR GERAKBALAS

OTAK

1.0 Aktiviti Mengutip Sampah Kutip sampah dan masukkan ke
dalam tong sampah

RANGSANGAN AFEKTOR GERAKBALAS
EFEKTOR

SARAF
TUNJANG

2.0 Aktiviti Bersin

Contoh aktiviti harian yang Tutup hidung dengan tangan
dan bersin

melibatkan pengesanan rangsangan

dan penghasilan gerak balas

terhadap rangsangan

TINDAKAN TINDAKAN LUAR TINDAKAN LUAR Membuat urutan
TERKAWAL KAWAL KAWAL aliran impuls
dalam tindakan
terkawal dan

luar kawal

Rangsangan Afektor

Bunyi deringan Di dalam
telefon telinga manusia

Gerakbalas Efektor Membuat urutan
aliran impuls
Mengangkat Otot atau dalam tindakan
telefon Kelenjar terkawal dan

luar kawal

Arah aliran impuls dari afektor ke efektor

Melibatkan Medulla Melibatkan Saraf Tunjang
Oblongata (Tindakan refleks)

❑ Denyutan Jantung ❑ Menarik tangan apabila Membuat urutan
❑ Pernafasan tersentuh benda panas aliran impuls
❑ Peristalsis dalam tindakan
❑ Rembesan air liur ❑ Bersin apabila habuk masuk terkawal dan
ke dalam hidung
luar kawal

Afektor Saraf tunjang Membuat urutan
(reseptor sakit Efektor aliran impuls
dalam tindakan
pada kulit) terkawal dan

Objek panas luar kawal

Arah aliran
impuls

Arah aliran impuls dari afektor ke efektor

Mewajarkan
kepentingan
rangkaian sistem
saraf manusia dalam
kehidupan

OBJEKTIF PEMBELAJARAN [Learning Objective (LO)]

Murid dapat memerihalkan rangsangan dan gerak balas dalam manusia

KRITERIA KEJAYAAN [Success Criteria(SC)]

Murid dapat

Melakarkan Menerangkan Menghubungkaitkan Menjelaskan melalui Mewajarkan
struktur 5 organ mekanisme organ deria contoh bagaimana had bagaimana
pendengaran deria, kecacatan organ inovasi dan
deria dan manusia dengan teknologi boleh
menerangkan dan kepekaan terhadap deria dan proses meningkatan
fungsi serta penglihatan pelbagai kombinasi penuaan keupayaan organ
kepekaannya
dengan rangsangan mempengaruhi deria
terhadap lakaran pendengaran dan
rangsangan penglihatan manusia

TUGASAN rangsangan dan gerak balas dalam
INDIVIDU manusia

Misi saya pada hari ini adalah Prestasi Pencapaian saya
{tandakan √}

1 Melakarkan struktur organ deria dan menerangkan fungsi
serta kepekaannya terhadap rangsangan

2 Menerangkan mekanisme pendengaran dan penglihatan
dengan lakaran

3 Menghubungkaitkan organ deria manusia dengan kepekaan
terhadap pelbagai kombinasi rangsangan

4 Menjelaskan melalui contoh bagaimana had deria, kecacatan
organ deria dan proses penuaan mempengaruhi

pendengaran dan penglihatan manusia

5 Mewajarkan bagaimana inovasi dan teknologi boleh
meningkatan keupayaan organ deria

[KRITERIA KEJAYAAN PERIBADI: Kriteria kejayaan saya pada pembelajaran hari ini adalah

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Tugasan kumpulan

KUMPULAN 1 KUMPULAN 2 KUMPULAN 3 KUMPULAN 4 KUMPULAN 5

Melakarkan struktur Melakarkan struktur Melakarkan struktur Melakarkan struktur Menerangkan
organ deria dan organ deria dan organ deria dan organ deria dan mekanisme
pendengaran
menerangkan fungsi menerangkan fungsi menerangkan fungsi menerangkan fungsi dengan lakaran
serta kepekaannya serta kepekaannya serta kepekaannya serta kepekaannya
terhadap rangsangan terhadap rangsangan terhadap rangsangan terhadap rangsangan

MATA (DERIA TELINGA (DERIA HIDUNG (DERIA BAU) KULIT (DERIA
PENGLIHATAN) PENDENGARAN) SENTUHAN)

KUMPULAN 6 KUMPULAN 7 KUMPULAN 8 KUMPULAN 9

Menerangkan Menjelaskan melalui Menjelaskan melalui Menjelaskan melalui
mekanisme contoh bagaimana contoh bagaimana contoh bagaimana
penglihatan had deria [Ilusi Optik, kecacatan organ deria kecacatan organ deria
Titik Buta (Bintik
dengan lakaran Buta)] mempengaruhi (Rabun Jauh) (Rabun Dekat)
penglihatan manusia mempengaruhi mempengaruhi
penglihatan manusia penglihatan manusia

Aktiviti : Gallery Walk New Norm

Sklera Pupil Melakarkan struktur 5 organ deria dan menerangkan
fungsi serta kepekaannya terhadap rangsangan

Iris LIGAMEN PENGGANTUNG KOROID
Gentian kuat yang memegang Lapisan hitam yang mencegah
KONJUKTIVA pantulan cahaya dalam mata
Membran lutsinar yang melindungi kanta mata pada
kedudukannya dan membekalkan oksigen
bahagian depan sklera dan nutrient kepada mata

IRIS OTOT SILIA RETINA
Bahagian berwarna mata yang mengawal saiz pupil Otot yang mengubah ketebalan Lapisan yang mengandungi
kanta mata melalui pengecutan fotoresptor yang mengesan
KANTA MATA cahaya dan menghasilkan
Kanta cembung lutsinar dan kenyal yang memfokuskan cahaya dan pengenduran
impuls saraf
ke retina GELEMACA
Bahagian jeli lut sinar yang BINTIK KUNING
PUPIL mengekalkan bentuk bola Bahagian pada retina
Bukaan di tengah iris yang mengawal kuantiti cahaya yang
mata dan memfokuskan yang paling peka
masuk ke dalam mata cahaya ke retina terhadap cahaya
kerana terdapat
KORNEA GELEMAIR banyak fotoreseptor
Lapisan lutsinar yang membiaskan dan memfokuskan cahaya ke Bendalir lut sinar yang
mengekalkan bentuk bola SARAF OPTIK
retina mata dan memfokuskan Gentian saraf yang
cahaya ke dalam mata membawa impuls saraf
KONJUKTIVA dari retina ke otak untuk
BINTIK BUTA
SKLERA Bahagian pada retina yang tidak ditafsirkan
Lapisan teguh yang mengekalkan peka terhadap cahaya kerana tiada
fotoreseptor dan merupakan tempat
bentuk dan melindungi mata keluar bagi semua gentian saraf

optik

Sel rod peka kepada keamatan cahaya yang berbeza termasuklah cahaya yang samar tetapi tidak

peka kepada warna cahaya

Sel kon peka kepada warna cahaya keadaan yang cerah. Terdapat tiga (3) jenis sel kon iaitu sel

kon yang peka kepada cahaya merah, hijau dan biru.

Cahaya BINTIK KUNING Sklera
Bahagian pada retina Koroid
Retina
yang paling peka
terhadap cahaya Saraf
kerana terdapat Optik
banyak fotoreseptor

Sel Sel Sel
Ganglion Bipolar Sel Kon

Rod

Melakarkan struktur 5 organ deria dan menerangkan fungsi serta kepekaannya
terhadap rangsangan

Telinga Luar Telinga Tengah Telinga Dalam

Salur Separuh Bulat Saraf Auditori
Mengesan kedudukan Menghantar impuls
kepala dan membantu saraf dari koklea ke

mengawal keseimbangan otak untuk
badan ditafsirkan

Koklea
Mengesan dan

menukar getaran
bunyi kepada
impuls saraf

Cuping telinga Salur telinga Gegendang Osikel Jendela Bujur Tiub Eustachio
Mengumpul dan Menghantar Telinga Menguatkan Mengumpul dan Mengimbangkan
gelombang bunyi tekanan udara di
menghantar ke gegendang Bergetar mengikut getaran bunyi menghantar kedua-dua belah
gelombang bunyi ke frekuensi gelombang lalu
dalam salur telinga telinga bunyi yang terkena getaran bunyi gegendang
memindahkannya dari osikel ke telinga
padanya dan ke jendela bujur
memindahkan getaran koklea

ke osikel

Melakarkan struktur 5 organ deria dan menerangkan fungsi serta kepekaannya
terhadap rangsangan

Saraf Sel deria bau Saraf ke
(reseptor bau) otak

Sel deria bau
(saraf)

Rongga
hidung

Mukus

Sel deria bau Lubang
hidung
❑ Amat halus dan diselaputi oleh mukus.
❑ Bahan kimia dalam udara melarut dalam

lapisan mukus dan merangsang sel deri bau
untuk menghasilkan impuls saraf.
❑ Impuls saraf dihantar ke otak untuk
ditafsirkan dan seterusnya ditentukan bau
apa.

Melakarkan struktur 5 organ deria dan menerangkan fungsi serta LIDAH ialah organ deria rasa.
kepekaannya terhadap rangsangan Terdapat bintil kecil dikenali sebagai
PAPILA pada permukaan lidah.
5 jenis rasa asas yang
dikesan oleh reseptor rasa Permukaan papilla dilapisi oleh
beratus-ratus TUNAS RASA. Setiap
tunas rasa mengandungi 10 hingga 50

reseptor rasa.

Liang

Sel
penyokong

Reseptor Saraf ke
Rasa otak

Semasa makanan dikunyah, bahan kimia dalam
makanan larut dalam AIR LIUR. Bahan kimia terlarut
meresap ke dalam TUNAS RASA melalui liang dan

merangsang RESEPTOR RASA di dalamnya untuk
menghasilkan IMPULS SARAF dan dihantar ke otak

untuk ditafsirkan apakah rasanya

RESEPTOR HABA RESEPTOR RESEPTOR SAKIT RESEPTOR SEJUK RAMBUT Kulit ialah organ deria
Mengesan SENTUHAN Mengesan Mengesan yang paling besar dalam
Mengesan
rangsangan panas rangsangan rangsangan yang rangsangan sejuk badan manusia.
sentuhan menyebabkan Kulit terdiri daripada
pada kulit
kulit berasa sakit lapisan nipis di
bahagian luar dikenali
KELENJAR EPIDERMIS dan lapisan
MINYAK dalam dikenali DERMIS.
Kulit mempunyia LIMA
SARAF TISU RESEPTOR TEKANAN (5) jenis reseptor yang
PENGHUBUNG Mengesan rangsangan mengesan rangsangan

tekanan yang yang berbeza pada
dikenakan pada kulit kedudukan yang
berbeza.

Apabila reseptor pada
kulit dirangsangkan,

IMPULS SARAF
dihasilkan lalu dihantar
melalui system saraf ke
otak untuk ditafsirkan
dan menghasilkan gerak

balas yang sesuai

MEKANISME PENDENGARAN MANUSIA

Salur Separuh Bulat

Sumber Cuping Salur Gegendang Tulang Jendela Koklea Saraf
bunyi telinga telinga Telinga Osikel Bujur Auditori

Cuping telinga Salur telinga menyalurkan Getaran ini Sel saraf dalam Impuls saraf
menerima dan gelombang bunyi ke diperkuatkan oleh koklea menukarkan kemudian
mengumpulkan gegendang telinga dan tulang osikel dan dihantar ke
menyebabkan gegendang dihantar ke koklea getaran bunyi otak melalui
gelombang telinga bergetar melalui jendela bujur kepada impuls
bunyi saraf auditori
saraf untuk

Menerangkan mekanisme pendengaran dan penglihatan ditafsirkan
dengan lakaran sebagai bunyi

Iris Otot silia Gelemaca

Gelemair Retina
Kornea Imej terbentuk pada retina
dalam keadaan terbalik
Objek
Saraf optik

Kanta mata

Sinar cahaya dari objek memasuki mata melalui kornea, Sinar cahaya akan merangsang Otak akan mentafsirkaan impuls saraf
diikuti oleh gelemair, kanta mata dan gelemaca sebelum fotoreseptor untuk menghasilkan tersebut. Imej yang kecil dan dalam keadaan
impuls saraf dan dihantar ke otak
sampai ke retina. Semua bahagian mata ini akan terbalik pada retina akan kelihatan tegak
memfokuskan sinar cahaya dari objek ke retina

Menerangkan mekanisme pendengaran dan penglihatan
dengan lakaran

SC3 Kepekaan kulit terhadap rangsangan bergantung pada bilangan reseptor dan ketebalan
epidermis kulit.
Menghubungkaitkan
organ deria manusia Contohnya, hujung jari sangat peka terhadap sentuhan kerana di hujung jari terdapat
dengan kepekaan bilangan reseptor sentuhan yang banyak dan epidermis yang nipis.
terhadap pelbagai Lidah, hidung dan bibir juga sangat peka terhadap sentuhan.
kombinasi
rangsangan Siku, tapak kaki dan belakang badan pula kurang peka terhadap sentuhan.

Kawasan berbeza pada
lidah lebih peka

terhadap rasa tertentu

Menjelaskan melalui contoh bagaimana had deria, kecacatan organ deria dan proses penuaan

SC3 mempengaruhi pendengaran dan penglihatan manusia

Adakah sisi segi empat sama itu Ada berapa batang kayu kah Gambar di atas menunjukkan
lurus atau melengkung? dalam gambar ini? gambar pasu atau muka
seseorang?

Menjelaskan melalui contoh bagaimana had deria, kecacatan organ deria dan proses penuaan mempengaruhi
pendengaran dan penglihatan manusia

SC3

Imej terbentuk di Imej terbentuk di
hadapan retina belakang retina

Kanta cekung Kanta cembung

Menjelaskan melalui contoh bagaimana had deria, kecacatan organ deria dan proses penuaan mempengaruhi
pendengaran dan penglihatan manusia

SC3

ASTIGMATISME
Melihat sebahagian objek lebih jelas daripada bahagian
yang lain
Hal ini disebabkan oleh permukaan lengkungan kornea
atau kanta yang tidak sekata

SC4 Mewajarkan bagaimana inovasi dan teknologi boleh meningkatan
keupayaan organ deria

Had deria pendengaran ialah had keupayaan telinga untuk mendengar bunyi.
Manusia hanya dapat mendengar bunyi yang berfrekuensi antara julat 20 Hz hingga 20,000 Hz.

Julat frekuensi pendengaran adalah berbeza bagi setiap individu. Semakin tua semakin kecil
julat frekuensi pendengarannya kerana gegendang telinganya semakin kurang kenyal.
Antara alat yang telah dicipta dan digunakan untk mengatasi had pendengaran adalah

Membantu kita Menguatkan bunyi supaya dapat
Mendengar denyutan jantung didengar dari jauh

SC4 Mewajarkan bagaimana inovasi dan teknologi boleh meningkatkan
keupayaan organ deria

Kecacatan pendengaran berlaku apabila deria pendengaran seseorang tidak berfungsi dengan
sempurna.

Lazimnya disebabkan oleh kerosakan telinga akibat
1. Jangkitan mikroorganisma
2. Kecederaan
3. Proses penuaan
4. Bunyi kuat yang berlarutan
Kerosakan pada telinga luar dan telinga tengah lazimnya mudah dibetulkan.

Contohnya :
1. Pembersihan bendasing yang tersumbat di dalam salur telinga
2. Gegendang telinga yang pecah dan kerosakan pada osikel dibetulkan

menggunakan ubat atau pembedahan
Kerosakan pada telinga dalam lebih sukar untuk dibetulkan

1. Koklea yang rosak dibetulkan menggunakan implan koklea.
2. Saraf auditori yang rosak masih tidak dapat dibetulkan.

1.3
RANGSANGAN DAN
GERAK BALAS DALAM

TUMBUHAN

OBJEKTIF PEMBELAJARAN [Learning Objective (LO)]

Murid dapat memerihalkan rangsangan dan gerakbalas dalam
tumbuhan

KRITERIA KEJAYAAN [Success Criteria(SC)]

Murid dapat

Memerihalkan Mewajarkan bagaimana Menjalankan eksperimen
bahagian tumbuhan mengkaji gerak balas
tumbuhan terhadap
tumbuhan yang bergerakbalas terhadap pelbagai rangsangan
peka terhadap rangsangan untuk

rangsangan mendapatkan keadaan
terbaik bagi tumbesaran

Tumbuhan boleh Rangsangan yang
mengesan dikesan oleh
tumbuhan
rangsangan dan
bergerak balas 1. Cahaya
terhadap rangsangan 2. Air
yang dikesan. 3. Graviti
4. sentuhan

TROPISME

GERAK BALAS TERARAH TUMBUHAN TERHADAP RANGSANGAN SEPERTI
Cahaya, Air, Graviti DAN SEntuhan

Gerak Balas Gerak Balas
Terarah Terhadap Terarah Terhadap

Rangsangan Rangsangan
Cahaya graviti

Gerak Balas Gerak Balas
Terarah Terhadap Terarah Terhadap
Rangsangan air
sentuhan

TROPISME AKAR
GEOTROPISME
Bahagian tumbuhan yang tumbuh ke arah rangsangan
dikenali sebagai TROPISME POSITIF. NEGATIF

Bahagian tumbuhan yang tumbuh menjauhi rangsangan
dikenali sebagai TROPISME NEGATIF.

GEOTROPISME

PUCUK AKAR
FOTOTROPISME GEOTROPISME

POSITIF POSITIF

AKAR TIGMOTROPISME PUCUK
FOTOTROPISME HIDROTROPISME

NEGATIF NEGATIF

Gerak Balas HIDROTROPISME AKAR
Terarah Terhadap HIDROTROPISME

sentuhan POSITIF

SC2 Mewajarkan bagaimana tumbuhan bergerakbalas terhadap rangsangan untuk
mendapatkan keadaan terbaik bagi tumbesaran

Tumbuhan perlu peka terhadap rangsangan seperti cahaya, gravity dan air supaya dapat bergerak balas
dengan sewajarnya dalam menjamin kelestarian dan kemandirian tumbuhan.

PUCUK FOTOTROPISME Tigmotropisme ialah gerak balas
POSITIF terhadap sentuhan.

Fototropisme ialah gerak balas AKAR GEOTROPISME AKAR HIDROTROPISME Sulur paut atau batang yang melilit
tumbuhan terhadap cahaya. POSITIF POSITIF menunjukkan tigmotropisme positif
apabila berpaut pada sebarang objek
Pucuk tumbuhan menunjukkan Geotropisme ialah gerak balas Hidrotropisme ialah gerak balas atau tumbuhan lain yang bersentuhan
fototropisme positif, iaitu tumbuhan terhadap graviti tumbuhan terhadap air.
tumbuh ke arah cahaya. dengannya. Ini membolehkan
Akar tumbuhan menunjukkan Akar tumbuhan menunjukkan tumbuhan tumbuh menegak untuk
Oleh itu tumbuhan memerlukan geotropisme positif iaitu tumbuh hidrotropisme positif iaitu memperoleh cahaya matahari dan
cahaya untuk fotosintesis, maka tumbuh ke arah air.
ke arah graviti mencengkam objek untuk
fototropisme positif Ini membolehkan akar tumbuhan Ini membolehkan akar tumbuhan memperoleh sokongan. Akar
memastikan pucuk dan daun mendapatkan air untuk menunjukkan tigmotropisme negative
tumbuhan memperoleh cahaya tumbuh jauh ke dalam tanah apabila mengelak sebarang objek yang
untuk mencengkam lalu menjalankan fotosintesis dan menghalangnya mencari sumber air
matahari yang mencukupi menstabilkan kedudukan garam mineral untuk terus
untuk membuat makanan tumbuhan ini pada tanah. hidup.

melalui fotosintesis

GERAK BALAS NASTIK

GERAK BALAS TERHADAP RANGSANGAN SEPERTI SENTUHAN TETAPI TIDAK
BERGANTUNG PADA ARAH RANGSANGAN TERSEBUT.

GERAK BALAS NASTIK LEBIH CEPAT DARIPADA TROPISME

GERAK BALAS NASTIK INI BERTINDAK SEBAGAI PERTAHANAN POKOK SEMALU
DARIPADA MUSUH DAN ANGIN YANG KUAT

1.4
Kepentingan
gerakbalas terhadap
rangsangan dalam

haiwan

OBJEKTIF PEMBELAJARAN [Learning Objective (LO)]

Murid dapat memerihalkan kepentingan gerak balas terhadap
rangsangan dalam haiwan

KRITERIA KEJAYAAN [Success Criteria(SC)]
Murid dapat

Menjelaskan dengan Berkomunikasi
contoh jenis mengenai bagaimana
organ deria menjamin
penglihatan dan
pendengaran haiwan kesinambungan
haiwan di Bumi

Menjelaskan dengan contoh jenis penglihatan dan
pendengaran haiwan

MEDAN PENGLIHATAN

PENGLIHATAN STEREOSKOPIK PENGLIHATAN MONOKULAR

1. Manusia dan haiwan seperti kucing dan 1. Haiwan seperti tikus, ayam dan arnab
mempunyai sepasang mata yang terletak
burung hantu mempunyai sepasang mata di sisi kepala.

yang terletak di hadapan kepala. 2. Penglihatan monokular ialah penglihatan
yang melibatkan sebelah belah mata.
2. Penglihatan stereoskopik ialah
3. Penglihatan mata kiri dan kanan tidak
penglihatan yang melibatkan kedua-dua bertindih. Imej datar dihasilkan dan ini
menyebabkan penglihatan monocular
belah mata. adalah kurang tepat.

3. Pertindihan imej-imej daripada kedua- 4. Medan penglihatan monokular adalah
luas.
dua belah mata pada retina

menghasilkan imej tiga dimensi dan

membolehkan haiwan menganggarkan

jarak dengan tepat.

4. Medan penglihatan stereoskopik adalah

sempit/kecil.

MEDAN PENGLIHATAN

PENGLIHATAN STEREOSKOPIK PENGLIHATAN MONOKULAR

Kedua-dua mata terletak di hadapan mata Kedua-dua mata terletak di sisi mata
Keluasan medan penglihatan kecil. Keluasan medan penglihatan besar.

Medan penglihatan yang bertindih banyak Medan penglihatan yang tidak bertindih atau
memberikan penglihatan dalam bentuk tiga bertindih sedikit sahaja
dimensi.
Imej dua dimensi yang terbentuk di dalam
Imej tiga dimensi yang terbentuk di dalam medan penglihatan yang tidak bertindih
medan penglihatan yang bertindih membolehkan menyebabkan jarak, saiz dan kedalaman objek
jarak, saiz dan kedalaman objek dianggar tidak dapat dianggar dengan lebih tepat
dengan lebih tepat
Medan penglihatan yang luas membolehkan
Keupayaan menganggar jarak yang baik haiwan mengesan musuh yang mungkin datang
membantu haiwan memburu dari mana-mana arah

Manusia dan kebanyakan haiwan pemangsa Kebanyakan haiwan mangsa mempunyai
mempunyai penglihatan stereoskopik
penglihatan monokular

Menjelaskan dengan contoh jenis penglihatan dan
pendengaran haiwan

PENDENGARAN STEREOFONIK

Pendengaran stereofonik ialah Kepentingan stereofonik kepada manusia ialah
pendengaran dengan kedua-dua belah untuk menentukan lokasi sumber bunyi.

telinga. Ianya membantu haiwan pemangsa menentukan
Ianya membolehkan kita menentukan lokasi mangsanya.

arah bunyi dengan tepat. Pendengaran stereofonik membantu haiwan
mangsa menentukan lokasi pemangsa/pemburu

dan melarikan diri daripadanya

Telinga yang lebih dekat dengan sumber bunyi (telinga kanan)
menerima bunyi lebih awal dan lebih kuat daripada telinga kiri.
Perbezaan masa dan kekuatan bunyi yang diterima oleh kedua-
dua belah telinga dikesan oleh otak yang seterusnya
membolehkan kita menentukan arah sumber bunyi tersebut
iaitu dari sebelah kanan.

Menjelaskan dengan contoh jenis penglihatan dan pendengaran haiwan

JULAT FREKUENSI PENDENGARAN
HAIWAN DAN MANUSIA

450 hingga 50 000 Hz 40 hingga 100 000 Hz 16 hingga 12 000 Hz

67 hingga 45 000 Hz 200 hingga 80 000 Hz 20 hingga 20 000 Hz
450 hingga 50 000 Hz

Berkomunikasi mengenai bagaimana organ deria menjamin kesinambungan haiwan di Bumi

ORGAN DERIA MENJAMIN KESINAMBUNGAN HAIWAN DI BUMI

Misai Medan elektrik Organ Jacobson Feromon
Hysterix africaeaustralis Gymnarchus niloticus Vipera berus Melolontha melolontha

Lebih daripada Penderia buluh Garis lateral
sepasang mata Valanga nigricomis Scomber australasicus

Lyssomanes viridis

REFLEKSI 1.1 SISTEM SARAF MANUSIA
KENDIRI
Memerihalkan dengan lakaran struktur dan fungsi system saraf manusia

Membuat urutan aliran impuls dalam Tindakan terkawal dan Tindakan luar kawal

Mewajarkan kepentingan rangkaian system saraf manusia dalam kehidupan

1.2 RANGSANGAN DAN GERAK BALAS DALAM MANUSIA

Melakarkan struktur organ deria dan menerangkan fungsi serta kepekaannya terhadap rangsangan

Menerangkan mekanisme pendengaran dan penglihatan dengan lakaran

Menghubungkaitkan organ deria manusia dengaan kepekaan terhadap pelbagai kombinasi rangsangan

Menjelaskan melalui contoh bagaimana had deria, kecacatan organ deria dan proses penuaan
mempengaruhi pendengaran dan penglihatan manusia.

Mewajarkan bagaimana inovasi dan teknologi boleh meningkatkan keupayaan organ deria.

1.3 RANGSANGAN DAN GERAK BALAS DALAM TUMBUHAN

Memerihalkan bahagian tumbuhan yang peka terhadap rangsangan

Mewajarkan bagaimana tumbuhan bergerak terhadap rangsangan untuk mendapatkan keadaan terbaik
bagi tumbesaran

Menjalankan ekssperimen untuk mengkaji gerak balas tumbuhan terhadap pelbagai rangsangan

1.4 KEPENTINGAN GERAK BALAS TERHADAP RANGSANGAN DALAM HAIWAN LAIN

Selepas mempelajari Menjelaskan dengan contoh jenis penglihatan dan pendengaran haiwan
bab ini, saya dapat Berkomunikasi tentang bagaimana organ deria dapat menjamin kesinambungan haiwan di Bumi