Atopia nr 2/2018

WYDAWNICT WO POLSKIEGO TOWARZYST WA CHORÓB ATOPOWYCH NR 2/2018

Atopowa rodzina
Drużyna PTCA

Z wizytą u eksperta
Marsz alergiczny i astma

Zdrowie i pielęgnacja
Fitoterapia

DIETA DLA NAJMŁODSZYCH
Zamienniki cukru Bajka terapeutyczna

Słonik Tulsi cz. 3

iAmlemrguinaoiluokgłiacdzny

Wydanie magazynu
„Atopia”

jest interaktywne

Oznacza to, że ilekroć w tekście znajdziesz frazę oznaczoną
ikonką , możesz poprzez kliknięcie tej frazy uzyskać

dostęp do dodatkowych materiałów źródłowych, na przykład
szerszych definicji, materiałów video czy innych

rekomendowanych miejsc docelowych w Internecie.

Kliknij w okładki

i pobierz BEZPŁATNIE

wcześniejsze wydawnictwa PolskiegoTowarzystwa Chorób Atopowych

Redakcja MAGAZYNu„AtopiA”

Polskie Towarzystwo Chorób Atopowych
Ul. Suwak 4, 02-676 Warszawa, e-mail: [email protected]
Reklama: e-mail: [email protected]
Opracowanie graficzne: Limbach Studio, e-mail: [email protected]

SPIS TREŚCI

28 20 ATOPOWA RODZINA
38 43
4 ––– Aktualności PTCA
7 ––– Drużyna PTCA

ZDROWIE i pielęgnacja

8 ––– W oda termalna Avène
12 ––– Zapobieganie atopowemu

zapaleniu skóry
14 ––– Produkty naturalne
20 ––– Fitoterapia w leczeniu AZS
27 ––– Atopowe produkty

Z wizytą u eksperta

28 ––– Alergia i układ immunologiczny
36 ––– Marsz alergiczny i astma

DIETA

38 –––Z amienniki cukru
43 –––Przepisy

OPOWIADANIE DLA DZIECI

51 ––– B AJKA - opowiadanie dla
najmłodszych, Słonik Tulsi, cz. 3

57 ––– Schemat diagnozy i leczenia AZS

3 POLSKIE TOWARZYSTWO CHORÓB ATOPOWYCH

AkTualnoŚci PTCA

Piknik „Odetchnij z ulgą-walka z chorobami płuc i alergią”
Bezpieczeństwa
PTCA zostało partnerem
W dniu 18. maja br. dzięki merytorycznym kampanii edukacyjnej
zaproszeniu Przedszkola nr 352 „Odetchnij z ulgą-walka z chorobami
na warszawskim Ursynowe, płuc i alergią”.
uczestniczyliśmy w dorocznym Marsz alergiczny może się rozpocząć
Pikniku Bezpieczeństwa. już w pierwszych miesiącach życia.
Pogoda dopisała. Na naszym Lekceważenie objawów chorób
stoisku, odwiedzający mogli min.: atopowych, może skutkować
◗ z mierzyć miernikiem poziom rozwojem astmy oskrzelowej. Jak
sobie z tym radzić?
nawodnienia warstwy @WarsawPress we współpracy
naskórkowej skóry z Polskim Towarzystwem Chorób
◗ z obaczyć jak działa Atopowych podjęło tematykę marszu
oxytopulsoksymetr alergicznego i astmy w swojej najnowszej kampanii edukacyjnej„Odetchnij z ulgą
◗ p odać epinefrynę (adrenalinę – walka z chorobami płuc i alergią”. Wydawnictwo Kampanii w wersji papierowej
w autostrzykawce) – z użyciem ukazało się w dniu 09.04.2018 r., jako dodatek do wydania papierowego
trenażera Gazety Wyborczej. W projekcie znalazła się wypowiedź Przewodniczącego
◗ z apoznać się z naszym Rady Naukowej PTCA - Profesora Romana Nowickiego. Cały artykuł znajdziecie
kwartalnikiem„Atopia” i “Pakietem w dalszej części Atopii, w dziale„Z wizytą u eksperta”. Zapraszamy do lektury!
Informacyjnym dla Szkół
i Przedszkoli” Konkurs Avène
◗ Z obaczyć jak prawidłowo
aplikować emolient na skórę W dniach 23 kwietnia do 30 maja br. PTCA wraz z naszym
◗ Z robić miejscowy mokry lub Partnerem, Marką Avène ogłosiło konkurs, w którym
suchy opatrunek z użyciem można było wygrać min. 3-tygodniowy pobyt w Centrum
bandaża Comfifast™ Hydroterapii Avène we Francji oraz darmowe zestawy
◗ K ażdy odwiedzający otrzymał od produktów. Konkurs był kierowany do rodzin z dzieckiem,
nas pakiet prezentów składający które ma zdiagnozowane AZS.
się z zestawu dermokosmetyków Ogłoszenie konkursu 30 czerwca, trzymamy kciuki!
serii #OillanJunior, wyrobów
medycznych marki #Comfifast , Test Wiedzy o AZS - Podsumowanie
materiałów PTCA i gadżetów,
miarek-breloczków. 10 kwietnia zakończyliśmy nasz„Test
Podstawowej Wiedzy o AZS” ,
Dziękujemy Radzie Rodziców który PTCA przeprowadziło wspólnie
i Dyrekcji Przedszkola, za z Partnerem Wspierającym - marką
zaproszenie, dziękujemy La Roche-Posay. Podsumowując,
odwiedzającym, którzy sprawili, zanotowaliśmy łącznie 501 osób, które
że się nie nudziliśmy no i serdeczne zmierzyły się z wyzwaniem, z czego 70
podziękowania dla Firm – testów uzyskało maksymalną punktację
Ocenic S.A – marka Oillan Junior 15/15, poprawnych odpowiedzi. Zgodnie z zapowiedziami 50 uczestników
oraz  BestMedicalBrands - marka testu, którzy uzyskali najlepsze wyniki i zrobili to w czasie najkrótszym od daty
Comfifast™ Easywrap™, za wsparcie publikacji testu, otrzymało pakiet z nagrodami. W pakiecie znalazły się następujące
i za przekazanie pokaźnej ilości dermokosmetyki: La Roche-Posay Lipikar Baume AP+ 200ml, La Roche-Posay
produktów i próbek dla naszych Lipikar Syndet AP+ 200ml , La Roche-Posay Lipikar Stick AP+. Zwycięzcom
gości. gratulujemy i życzymy zadowalających efektów stosowania dermokosmetyków
marki La Roche-Posay.

4 ATOPIA

AkTualnoŚcii PTCA

Bezpłatne konsultacje Test dermokosmetyków Oillan Balance 
Dermedic - Klinika
Zdybski W tym miesiącu, producent
dermokosmetyków Oillan
Informujemy, że nasz Partner Balance do pielęgnacji
Wspierający - Dermedic-Klinika Zdybski, skóry wrażliwej i alergicznej
prowadzi bezpłatne konsultacje u osób dorosłych oraz
dermatologiczne dla dzieci w PTCA zaprosiły do testu
wieku 6-12 lat, które zmagają się ze dermokosmetyków.
zdiagnozowaną i leczoną od minimum Zestaw składający
roku, ciężką postacią AZS. się z 4 preparatów
Zapisy pod nr. tel. 601936924, (Dermatologiczna
email:[email protected], emulsja do mycia twarzy,
adres: Klinika Zdybski ul.Sienkiewicza Dermatologiczny płyn
65/14, 27-400 Ostrowiec Świętokrzyski micelarny, Multilipidowy
Zapraszamy! krem do twarzy,
Multiregenerujący krem
Bezpłatne badania pod oczy i na powieki)
i zabiegi dla dorosłych otrzymało bezpłatnie do testowania 100 osób-Członków PTCA.
atopików! 18 czerwca na naszym profilu FB, została opublikowana lista osób, które
otrzymały zestawy kosmetyków do testowania. Życzymy udanego testowania!
Lek. Anna Płatkowska-Szczerek, Klinika
Psychodermatologii UM w Łodzi, Klinika Ustanowienie
Promedion w Warszawie oraz Polskie Ogólnopolskiego Dnia
Towarzystwo Chorób Atopowych Chorób Atopowych
w maju zaprosiło 60 dorosłych osób
z atopowym aapaleniem skóry na Z przyjemnością informujemy, że Polskie
bezpłatne badania oraz zabiegi z Towarzystwo Chorób Atopowych oraz
użyciem osocza bogatopłytkowego lub Fundacja Alabaster złożyły wniosek oraz
komórek macierzystych. rozpoczęły formalny proces
o ustanowienie Ogólnopolskiego Dnia
Warunkiem skorzystania z oferty było Chorób Atopowych. O szczegółach
członkostwo w Polskim Towarzystwie będziemy Was informować na bieżąco
Chorób Atopowych. na naszym profilu na Facebooku.

AZS - Jak sobie z tym radzić ?

9 kwietnia w studio Polskiego Radia
Dzieciom, w audycji„Strefa Rodzica”,
o atopowym zapaleniu skóry,
rozmawiały Marta Świtek, Rzecznik
Prasowa Polskiego Towarzystwa
Chorób Atopowych oraz dr Lidia
Ruszkowska.
Bardzo ciekawa audycja, zapraszamy
do wysłuchania w kanale wideo
PTCA na Youtube– AtopiaTV.

5 ATOPIA

AkTualnoŚci PTCA

Baza wiedzy o chorobach atopowych i alergiach

Drodzy Czytelnicy, bardzo często

w Grupach Wsparcia prowadzonych

pod patronatem PTCA, ale także na

naszym profilu Facebooku pojawiają

się podobne pytania. Często

administracja odsyła do podobnych

źródeł. Poniżej znajdziecie

listę linków odsyłających do wejdz na stronę
sprawdzonych i rzetelnych źródeł
wiedzy o AZS i alergiach: i

kliknij

1) B aza plików Grupy Wsparcia (wewnętrzna na FB) 20) Test wiedzy o AZS
ZapalenieAtopoweSkory/files/
21) Pobieralnia artykułow i poradników (dla Członków
2. Strona główna Polskiego Towarzystwa Chorób PTCA)
Atopowych (PTCA)
3) G rupa Wsparcia dla Rodziców Dzieci z AZS 22) Strefa Rabatów na produkty atopowe (dla Członków
4) Grupa Wsparcia dla Dorosłych Atopików PTCA) dla zrejestrowanych
5) Grupa „AZS BAzarek sprzedaż i wymiana
23)„Kanał wideo„AtopiaTV”
(tylko dla Członków PTCA)
6) Profil fejsbukowy PTCA: 24) Kontakt do Rzecznika Prasowego PTCA
7) F ormularz deklaracji przystąpienia do PTCA
25) Regulamin Grupy Wsparcia dla Rodziców:
(członkostwo)
8) S trona pobierania darmowego kwartalnika„ATOPIA” 26) Administratorzy Grup Wsparcia (dla rodziców
i pacjentów z AZS):
oraz „Pakietu Informacyjnego dla Szkół i Przedszkoli”
9) Baza polecanych lekarzy: Hubert Godziątkowski
10) Baza wiedzy o chorobach atopowych:
11) Schemat diagnozy i leczenia AZS Michał Ania Przyborski 22) Strefa Rabatów
12) Aktualny kalendarz pylenia w Polsce: Joanna Pa na produkty
13) Radzenie sobie ze świądem-materiał od IFSI: Koleta Pe atopowe (dla
14) Baza wiedzy o metodzie mokrego opatrunku Katarzyn Mirecka Członków PTCA)

(Wet Wraps Therapy) Justyna Samiecová
15) Artykuły i nowości ze strony PTCA:
16) Baza Wiedzy o Alergiach
17) Przepisy kulinarne dla alergików
18) Baza Przedszkoli przyjaznych alergikom:
19) Baza wiedzy o produktach naturalnych w leczeniu AZS:

6 ATOPIA

HISTORIE ATOPOWE

DRUŻYNA PTCA

Drodzy Czytelnicy w tym i kolejnych numerach naszego magazynu chcielibyśmy Wam
przybliżyć sylwetki osób dzięki którym powstało i codziennie dla Was działa

i tworzy się nasza atopowa społeczność. Poznajcie zatem Martę, Monikę i Huberta

Marta Świtek  Monika od dziecka jest atopikiem. Jej córka przez
pierwsze 7 lat życia zmagała się z atopią (AZS, astma),
Rzecznik Prasowy PTCA po której obecnie pozostały tylko alergie wziewne.

Odpowiada za to, jak nas e-mail: [email protected]
widać i słychać w mediach tra-
dycyjnych i  elektronicznych. Hubert Godziątkowski
Wspomaga Stowarzyszenie
użyczając profesjonalny sprzęt Założyciel PTCA, Członek Zarządu PTCA
fotograficzny i  filmowy, który
zawodowo wynajmuje. Pry- Pomysłodawca i  założyciel PTCA oraz naszych fejs-
watnie mama bardzo ruchli-
wego atopika – małej Tosi, któ- bukowych Grup Wsparcia. W  Stowarzyszeniu odpo-
rej historie poznaliście czytając
pierwsze wydanie magazynu„ATOPIA”. wiedzialny za ogólną strategię rozwoju organizacji

Sama również od dziecka zmaga się z chorobą ato- oraz projekty o charakterze innowacyjnym i związane
pową. Chętnie rozmawia o  swoich doświadczeniach
z terapią córeczki i stara się pomóc innym rodzicom. z  nowoczesnymi techno-
e-mail: [email protected]
logiami. Pisuje od czasu
 Monika Wyrzykowska
do czasu do „Atopii” i  nie-
Członek Założyciel PTCA, Członek Komisji Rewizyjnej PTCA,
Prezes Fundacji Alabaster ustannie z kimś dyskutuje.

Kiedyś bankowiec, od Z  wykształcenia eko-
7 lat pracuje warszta-
towo z grupami ludzi nomista, MBA w  han-
w  różnym wieku,
pomagając pokonać dlu zagranicznym, były
własne bariery, zro-
zumieć siebie, posze- nauczyciel akademicki
rzyć wiedzę, rozwią-
zać jakiś problem lub (ekonomia). Obecnie
stworzyć coś razem, np. sztukę teatralną.
zawodowo prowadzi firmę
W  pracy porusza się w  obszarze psychologii
i sztuki, głównie technik teatralnych i dramowych. Bar- o  profilu medycznym.
dzo lubi tworzyć przestrzenie, narracje, struktury (jest
trenerką, lalkarką i scenografką). Ostatnio zgłębia holi- Gorący orędownik metody
styczną medycynę naturalną.
mokrych opatrunków
W  Stowarzyszeniu opracowuje i  realizuje
wybrane projekty, w  tym wszystkie projekty szkole- w  leczeniu AZS. To dzięki
niowo-warsztatowe. Pisze też opowiadania dla dzieci
do magazynu „ATOPIA”. jego staraniom Wet Wrap

7 ATOPIA Thrapy pojawiło się w Polsce.

Prywatnie tata Tymka i Igora. Starszy, Tymek z ciężką

atopią i  epizodyczną astmą oskrzelową. Hubert bardzo

chętnie wspiera innych rodziców i pacjentów, dzieli się wie-

dzą, mocno współpracuje z kadrą medyczną, szkoli lekarzy

w zakresie WWT i wszędzie gdzie może zaszczepia wiedzę

o problemach rodzin atopowych w Polsce. Zawsze ma coś

do powiedzenia.

Hobbystycznie większość swojego życia poświęcił

hokejowi na lodzie. Najpierw jako zawodnik reprezentacji

Polski, potem sędzia międzynarodowy i w końcu obser-

wator międzynarodowy. Przez 12 lat pracował społecznie

jako szef szkolenia polskich sędziów. Autor 3 kolejnych

polskich edycji „Przepisów gry w  hokeja na lodzie” oraz

wielu poradników i wdrożeń. 

e-mail: [email protected]

ZDROWIE – PIELĘGNACJA

Avène, położone w samym
sercu krainy Gór i Źródeł,
leży u podnóża górskiego
łańcucha Sewenny na
wysokości 350 m n.p.m.

WODA TERMALNA Avène

i jej zastosowanie w chorobach skóry

8 ATOPIA

ZDROWIE – PIELĘGNACJA

Balneologia (z łac.: balneum – łaźnia, z gr.: lógos – słowo, nauka) to jedna z najstarszych dziedzin
medycyny uzdrowiskowej zajmująca się badaniem właściwości leczniczych wód podziemnych
i borowin oraz zastosowaniem ich w lecznictwie, zwłaszcza terapii chorób przewlekłych.

Trudno jest jednoznacznie określić, kiedy po raz pierw- Woda termalna Avène zawiera też wiele śladowych pier-
szy w  historii ludzkości zastosowano wodę termal- wiastków korzystnych dla skóry.
ną w  celu rehabilitacji lub leczenia różnych chorób
przewlekłych, takich jak schorzenia reumatologiczne, Właściwości biologiczne:
układu oddechowego, czy też schorzenia dermatologiczne.
Wiemy natomiast na pewno, że historia Wody termalnej 12 lat badań nad Wodą termalną Avène pozwoliło na odkry-
Avène rozpoczęła się ponad dwieście lat temu, kiedy to od- cie mikroflory Aqua Dolomiae, która została zidentyfiko-
kryto jej dobroczynne właściwości. Odkrycie to zaowoco- wana i  opisana przez naukowców z  ośrodków badawczych
wało otwarciem w  roku 1743 pierwszego uzdrowiska, do Pierre Fabre. Przełomem badań nad mikroflorą stało się opa-
którego zaczęli przyjeżdżać i leczyć się kuracjusze z dolegli- tentowanie substancji aktywnej I-modulia®, która jest kluczo-
wościami skóry. wym składnikiem gamy emolientów Xera Calm A.D., stwo-
Woda termalna Avène pochodzi ze źródła Sainte-Odile rzonej z myślą o skórze atopowej. Emolienty zawarte w gamie
usytuowanego na terenie Centrum Hydroterapii, położone- produktów Xera Calm A.D. mają bezpośredni wpływ na
go w  dolinie Naturalnego Parku w  Regionie Langwedocji, redukcje uczucia swędzenia, zmniejszenie stanu zapalnego
u  podnóża Sewenów. Historycznie źródło zo-
stało uznane za obiekt pożytku publicznego oraz przywrócenie naturalnych systemów obronnych skó-
w 1874 roku i wciąż zdumiewa obfitością wody ry¹ w  uciążliwych dolegliwościach skórnych. Trudno się
i stałością jej przepływu. więc dziwić, iż w dobie poszukiwania terapii opartych na
Woda termalna to znacznie więcej niż sama darach natury, woda termalna stała się obiektem licznych
woda. Pochodzi z  naturalnych źródeł ukrytych badań naukowych a  balneoterapia stała się kluczowym
w głębi ziemi. Ich wysoka temperatura powoduje, elementem kuracji Uzdrowiska Avène, które rokrocznie
iż podczas wędrówki wody przez skały i glebę, roz-
puszczają się w niej wszystkie minerały i naturalne wita ponad 2500 kuracjuszy i oferuje zarówno dorosłym
elementy. Innymi słowy, Wwoda termalna Avene zo- jak i dzieciom możliwość kuracji, do której wskazaniami
staje zaopatrzona w śladowe mikroelementy o niskiej są głównie: atopowe zapalenie skóry u dzieci i dorosłych,
zawartości minerałów i obojętnym pH. wszystkie formy egzemy, świąd i  świąd chroniczny,
Badania nad właściwościami wody termalnej Avène łuszczyca, rybia łuska, blizny i ślady po oparzeniach, li-
trwają już ponad 30 lat a  w  trakcie ich trwania po-
twierdzono jej unikalny skład mineralny oraz dziedzic- szaje skórno-śluzówkowe oraz inne schorzenia derma-
two biologiczne. Do dnia dzisiejszego skuteczność terapii tologiczne.
Wodą termalną Avène potwierdzono w  ponad 150 bada-
niach, zarówno in vitro, jak i klinicznych. Klinicznie udowodniona moc

Skład mineralny: W  licznych badaniach klinicznych udowodniono, iż
ten naturalny skarb matki ziemi poprzez swoje wła-
Woda termalna Avène klasyfikowana jest jako woda o ni- ściwości kojąco-łagodzące może w znacznym stopniu
skiej zawartości minerałów zawierając jony wapnia, ma- pomóc osobom z takimi schorzeniami skóry, jak egzema
gnezu i  dwuwęglanów. Charakteryzuje się znaczną ilością (choroby o charakterze wyprysku – w tym również Atopo-
krzemianów, niską zawartością sodu, neutralnym pH oraz we Zapalenie Skóry), łuszczyca czy rybia łuska.
proporcją jonów wapnia do magnezu 2:1. Proporcja ta peł- W celu oceny, w jakim stopniu stosowanie Wody termalnej
ni kluczową rolę w różnicowaniu komórek naskórka i jest Avène wpływa na przebieg AZS przeprowadzono badania
zaburzona w chorobach skóry takich jak AZS czy łuszczyca. porównawcze, gdzie u pacjentów z symetrycznymi zmiana-
mi chorobowymi na rękach stosowano na jednej ręce tyl-
ko emolient, natomiast na drugiej ręce dodatkowo Wodę
termalną Avène (2 razy dziennie). Oceniano takie objawy
choroby jak rumień, złuszczanie naskórka, sączenie i strupy,

9 POLSKIE TOWARZYSTWO CHORÓB ATOPOWYCH

ZDROWIE – PIELĘGNACJA

stosując 4 stopniową skalę ich intensywności. W przypad- Siedem lat później w pobliżu źródła wybudowano uzdrowisku, do
ku pacjentów, u których stosowano emolient razem z Wodą którego zaczęli przyjeżdżać i leczyć się kuracjusze z dolegliwościami
termalną Avène zaobserwowano większą redukcję zarówno dermatologicznymi.
suchości skóry jak i  wszystkich objawów stanu zapalnego
oraz uczucia dyskomfortu, związanego szczególnie z odczu- o  charakterze wyprysku) łojotokowe zapalenie skóry.³
waniem świądu. W  licznych badaniach farmakologicznych udowodniono
Porównanie efektu terapii na obu rękach pozwoliło na wy- również działanie przeciwzapalne, przeciwpodrażnienio-
sunięcie wniosku, iż większa poprawa w  redukcji obja- we, korzystny wpływ na metabolizm i strukturę komórek
wów zapalnych spowodowana była dodatkowym zasto- naskórka oraz działanie antyoksydacyjne.
sowaniem Wody termalnej Avène.² Jakość i skład Wody termalnej Avène są bezustannie kon-
trolowane aby zapewnić pacjentom wszystkie korzyści,
Skóra wrażliwa i nadreaktywna o których wspomniałem powyżej.
Jeżeli nie są Państwo pewni, czy Woda termalna Avène
Z  problemem skóry wrażliwej i  nadreak- może być korzystna w Państwa przypadku, Państwa derma-
tywnej boryka się duża grupa pacjen- tolog pomoże w podjęciu decyzji, czy warto spróbować tej
tów, szczególnie kobiet. Objawami formy balneoterapii.
tego typu skóry są: mrowienie, uczucie
gorąca, czasami ból i świąd spowodowany https://www.youtube.com/watch?v=2XqCa0oNsOs
różnymi czynnikami (fizycznymi, chemiczny-
mi, psychologicznymi i  hormonalnymi), które
u zdrowych ludzi nie wywołują tego typu reakcji.
Nie sposób również dziś nie wspomnieć o skó-
rze zmęczonej słońcem – nawet gdy chronimy
ją filtrami przeciwsłonecznymi, kilkakrotne zastosowanie
sprayu w  słoneczny dzień przyniesie jej wyczuwalną ulgę
i ukojenie.
Udowodniono, iż kilkakrotne stosownie Wody termalnej
Avène jest bardzo korzystne w kuracjach skóry wrażliwej
jak również w  ostrych fazach zapalnych i  alergicznych
takich schorzeń jak trądzik różowaty, egzema (choroby

Program Pielęgnacji skóry swędzącej i skłonnej do atopii Eau Thermale Avène

• Unikaj produktów do mycia zawierających mydło,
które wysuszy skórę Twojego dziecka i pozostanie
na niej nawet przez 8 godzin.

• Zamiast mydła, użyj Xera Calm A.D olejku oczysz-
czającego uzupełniającego lipidy, który pozosta-
wia skórę miękką i jedwabiście gładką, nie szczypie
w  oczy, nie zawiera substancji zapachowych ani
mydła. Może być stosowany równolegle z kuracją
leczniczą.

10 ATOPIA

ZDROWIE – PIELĘGNACJA

• Unikaj myjek lub gąbek, które tylko pogorszą stan Scientific Avène thermal Spring Water data on file.
skóry i mogą przenosić bakterie – użyj swoich rąk February 2010, PFDC
aby dokładnie oczyścić zmienione obszary ciała.
Twoje dłonie są czystsze i delikatniejsze.

• Wysoka temperatura powietrza wzmaga suchość
skóry dlatego prysznic lub kąpiel powinny trwać
do 5 minut. Temperatura wody nie powinna być
większa niż 32 stopnie.

• Po wysuszeniu skóry, delikatnie rozpyl Wodę ter-
malną Avène delikatną mgiełką na zmienione
obszary skóry Twojego dziecka. Masuj delikatnie
skórę, aby ją zwilżyć a następnie za pomocą chu-
steczki delikatnie usuń nadmiar wody, nie podraż-
niając skóry. Woda pomoże ukoić podrażnienie
i swędzenie, które może pojawić się po kąpieli.

• Jak tylko skóra wchłonie wodę, natychmiast roz-
pocznij jej nawilżanie balsamem lub kremem
uzupełniającym lipidy Xera Calm A.D.. Pozwoli to
zatrzymać Wodę termalną Avène w warstwie rogo-
wej skóry.

• W okresie letnich gorących dni warto przechowy-
wać produkt w lodówce, aby uczucie ukojenia było
jeszcze większe.

Przypisy

Joanna Narbutt, Aleksandra Lesiak: „I-modulia® w  bada-
niach klinicznych – zastosowanie emolientów u chorych na
atopowe zapalenie skóry ”; Forum Dermatologicum Numer
4, Tom 2, 2016; 139-143.

Scientific Avène thermal Spring Water data on file.
February 2010, PFDC

11 ATOPIA

ZDROWIE – PIELĘGNACJA

zapobieganie atopowemu
zapaleniu skóry

już od pierwszych dni życia

Najnowsze badania naukowe zaowocowały
2 głównymi odkryciami, dotyczącymi atopowego zapalenia skóry:

Po pierwsze, jest to choroba dziedziczna.
Po drugie, ważne jest zapobieganie od pierwszych dni życia u dzieci, które mają w rodzinie AZS.

Dlaczego należy podejmować działania już od pierwszych dować skórę. Ponawiaj aplikację, jeśli skóra nadal jest
sucha. Do kąpieli stosuj łagodne środki myjące przezna-
dni życia, zanim pojawi się atopowe zapalenie skóry? czone do skóry atopowej, nieperfumowane i bez dodatku
Najnowsze badania naukowe potwierdzają, że stosowanie

emolientów u noworodków, które mają w rodzinie osoby mydła. Dolewaj olejek do kąpieli, aby zmiękczyć wodę

z AZS zmniejsza prawdopodobieństwo wystąpienia u nich i zniwelować wysuszające działanie twardej wody.

atopowego zapalenia skóry o 33% do 50%*. Ochrona od W  okresie nawrotu egzemy, kiedy na skórze poja-

pierwszych dni życia jest szczególnie ważna, gdyż może wiają się czerwone, suche lub sączące się zmiany, a świąd

ona zastopować „marsz atopowy”. staje się silniejszy, lekarz może przepisać krótkotrwałą

Marsz atopowy to sytuacja, w której ato- terapię do miejscowego stosowania na

powemu zapaleniu skóry u  dzieci często zmiany zapalne, np. steroidy. W  czasie

towarzyszą dwie związane z alergią choroby terapii zaleca się dalszą aplikację emo-

układu oddechowego: astma między 2. a 4. lientu na całe ciało (omijając sączące się

rokiem życia i  następujący po niej nieżyt zmiany), aby złagodzić suchość skóry.

nosa w drugim stadium. Dla optymalnej pielęgnacji nadal stosuj

produkty do mycia przeznaczone specjal-

Co należy zrobić, gdy u dziecka zdiagno- nie dla skóry atopowej.

zowano AZS? dr Clarence de Belilovsky, Czy AZS jest chorobą dziedziczną?
Atopowe zapalenie skóry przebiega inaczej dermatolog i członek zespołu Tak, badania naukowe wykazały, że praw-
w  okresach nawrotu i  remisji. W  okresach dopodobieństwo wystąpienia AZS u dzieci
remisji stosuj krem lub balsam emolient 1-2 Mustela® Expert Circle. do 2 r.ż. wzrasta, gdy jedno z rodziców lub
razy na dzień na całe ciało, aby ukoić i odbu- oboje cierpią na tę chorobę.

Prawdopodobieństwo wystąpienia AZS wzrasta jeśli ktoś

w rodzinie też boryka się z tą chorobą Od 33% do 50% zmniejsza się

o 40% do 50% prawdopodobieństwo wystąpienia objawów klinicznych ato-

u dzieci, których jedno z rodziców ma AZS

o 50% do 80% jeśli oboje rodzice powego zapalenia skóry u noworodków, które mają w rodzi-
nie AZS, jeśli emolient jest stosowany codziennie od pierw-

cierpią na AZS szych dni życia*

Böme 2003, Taib 2008

12 ATOPIA

PEAU NORMALE PEAU SÈCHE PEAU TRÈS SÉCHERESSE
SENSIBLE EXTRÊME

ZDROWIE – PIELĘGNACJA

PRODUKTY NATURALNE

14 ATOPIA

Z WIZYTĄ U EKSPERTA

Istnieje gama darów natury, które z powodzeniem mogą być stosowane we ws-
parciu leczenia AZS i pielęgnacji. Niedawno uruchomiona na www.ptca.pl, baza

produktów naturalnych cieszy się wśród internautów bardzo dużym
zainteresowaniem.W artykule przedstawiamy kilka pozycji z bazy.

Hubert Godziątkowski

Sól z Morza Martwego w procesie ewaporacji (odparowania wody z Morza Mar-
twego).Taka sól dobrze tolerowana jest przez skórę ato-
Oryginalna, wysokozmineralizowana, nieoczyszczona pową i  osoby cierpiące na alergie ponieważ nie podda-
magnezowo-potasowa sól z  Morza Martwego w  prze- wana jest żadnej obróbce ani oczyszczaniu.
ciwieństwie do nieoryginalnych soli lub np. soli z Bałtyku,
zawiera ponad 40 dobroczynnych pierwiastków i  tylko Dlatego też w takiej soli można znaleźć drobne zanie-
maksymalnie 7% NaCL (sól kuchenna). Sól z  Bałtyku, czyszczenia w postaci ziarenek piasku i jest to rzecz zupeł-
w swoim składzie ma prawie 90% zwykłej soli kuchennej. nie normalna, za to mamy produkt w  100% naturalny,
bez jakiejkolwiek ingerencji chemicznej i  mechanicznej
Zatem przy terapiach naturalnych bardzo ważne jest z zewnątrz.
źródło pochodzenia soli i pewność, że jest to sól z Morza
Martwego, a nie inna. Oryginalne sole, pochodzą zazwy- Stosowanie soli z Morza Martwego jest terapią natu-
czaj z Izraela lub Jordanii. ralną z grupy „tańszych” oraz można ją stosować bez ogra-
niczeń. Sól z Morza Martwego kupuje się w opakowaniach
  najczęściej 0,5 albo 1-kilogramowych.
właściwości i zastosowanie
Ze względu na swoje dobrodziejstwo i  właściwo-
Najcenniejszym i najbardziej popularnym gatunkiem soli ści lecznicze, kąpiele solankowe są głównie dedykowane
z  Morza Martwego, znanym z  leczniczego działania na i  polecane osobom z  atopowym zapaleniem skóry oraz
skórę człowieka, jest sól magnezowo-potasowa, potocz- z łuszczycą.
nie nazywana „karnalitową”. Jest to sól o  właściwościach
terapeutycznych i  stosuje się ją w  walce z  problemami Zakłada się, że aby uzyskać efekt terapeutyczny
dermatologicznymi (łuszczyca, atopowe zapalenie skóry,
egzema, trądzik itp). w  kąpielach solankowych, stężenie soli rozpuszczonej

Taka sól charakteryzuje się bardzo wysokim stężeniem w wodzie powinno przekraczać 1%. Co w praktyce ozna-
takich pierwiastków jak magnez, potas czy wapń.
cza 100g soli z Morza Martwego na każde 10 litrów wody
W  nieco mniejszych ilościach, w  soli karnalitowej,
znajdują się też żelazo, chrom, mangan i  cynk. To uni- w wannie.
katowe połączenie pierwiastków powoduje, że jest to sól
bardzo pożądana i niezastąpiona w leczeniu chorób skóry
(kąpiele solankowe).

Pacjenci mogą zaopatrywać się w  taką sól i  sami,
przygotowywać kąpiele (rozpuszczanie kryształków soli
np. w wannie), lub też korzystać z dobroczynnych kąpieli
solankowych, w specjalnych basenach solankowych.

Sól z  Morza Martwego poza stosowaniem w  zakre-
sie leczenia skóry, ma właściwości lecznicze w  stanach
depresyjnych i  schorzeniach neurologicznych (nerwice).
Najczęściej spotykaną i popularną sól z Morza Martwego,
można zakupić w postaci naturalnej, to znaczy nieoczysz-
czonej. Sól nieoczyszczona „naturalna”, pozyskiwana jest

15 POLSKIE TOWARZYSTWO CHORÓB ATOPOWYCH

DIETA

MASŁO SHEA (KARITE) używa się go do produkcji kremów, lotionów, kosmetyków
do makijażu, kremów do opalania, kremów po goleniu
Do naszych ulubionych należą mieszanki masła shea z ole- i mydeł. W czystej postaci rozpuszcza się w dłoni w tem-
jem arganowym oraz masła shea z olejem z czarnuszki. peraturze ok. 33 stopni C.
Takie mikstury idealnie sprawdzają się w  leczeniu atopii
i są fajną terapią naturalną, bezpieczną i dobrze tolerowaną   Nakładane na skórę, tworzy delikatną, ochronną
przez dzieci. Po wielu próbach, najlepszy efekt otrzymujemy i  pielęgnacyjną warstwę. Może być używane na twarzy
po zmieszaniu w  proporcji 85% nierafinowanego masła oraz w  tak delikatnych miejscach twarzy jak np. skóra
shea i 15% wybranej oleiny (argan lub czarnuszka). pod oczami. Masło Shea ze względu na swoje właściwości,
rekomendowane jest dla atopików, można stosować u nie-
 Wg nas masło shea to idealne rozwiązanie w codzien- mowląt od pierwszych dni życia.
nej pielęgnacji skóry atopowej i nie tylko.
Z  naszego doświadczenia wiemy, że najlepszym roz-
Nazwa rodzajowa: INCI: Butyrospermum Parkii wiązaniem jest masełko w  100% naturalne, tłoczone na
  zimno i  w  żaden sposób nierafinowane, ani nie wzboga-
Podstawowe właściwości masła shea: cane o żadne dodatki.

◗ mocno nawilżające i natłuszczające Czasami prosta rafinacja mająca na celu zmianę
◗ poprawia komfort życia pacjentów z atopowym zapale- koloru (na biały) lub niwelację specyficznego zapachu,
albo zmianę konsystencji na bardziej puszystą – niestety
niem skóry zabijają najcenniejsze efekty jakie się uzyskuje po stosowa-
◗ n adaje się do stosowania w metodzie mokrych opatrun- niu produktu w 100% naturalnego.

ków (Wet Wrapping) – uzupełnia w  skórze niedobory OLEJ Z CZARNUSZKI EGIPSKIEJ
witamin
◗ wygładza Olej z  czarnego kminu nazywany potocznie olejem
◗ jest przeciwzmarszczkowe z czarnuszki siewnej lub egipskiej.
◗ nie alergizuje, bez składników drażniących Oczywiście jak przystało na terapie naturalne piszemy
◗ p osiada naturalny filtr słoneczny – występuje jako masło o takim oleju prawdziwym to znaczy nierafinowanym, tło-
jadalne czonym na zimno.
◗ szeroko stosowane w Afryce
Ostatnimi czasy olej z  czarnuszki cieszy się bardzo
  dużym powodzeniem ze względu na swoje lecznicze
Skąd jest masło ? właściwości, o  których poniżej, relatywnie niewysoką

  Masło Shea (zwane również Karite), jest pozyskiwane
z owoców drzewa shea, rosnącego na terenie Zachodniej
Afryki na otwartych przestrzeniach sawanny. Ze względu
na fakt, że drzewo shea owocuje dopiero po 30-40 latach,
bardzo mało jest plantacji tych drzew. Dzięki temu masło
shea pochodzi przede wszystkim z dziko rosnących roślin.

 Masło shea jest pozyskiwane unikalną ręczną metodą.
Nie zawiera żadnych konserwantów i  barwników, nie jest
dezodoryzowane, posiada naturalny łagodny zapach. Masło
nawilża i natłuszcza skórę. Jest bogate w witaminy A i E oraz
witaminę F, która pozwala rozluźnić mięśnie. Substancje
zawarte w maśle chronią i wzmacniają cement komórkowy
warstwy rogowej skóry co poprawia jej elastyczność. Jest
też naturalnym filtrem słonecznym, dlatego idealnie nadaje
się do opalania, szczególnie dla osób o skórze wrażliwej ze
skłonnościami do alergii i ze skórą atopową!

 Nie ma działania alergizującego, może być aplikowane
na wszystkie obszary ciała, również u niemowląt.

Masło Shea w czystej postaci stosuje się do pielęgna-
cji skóry na całym ciele oraz do masażu. Jako składnik

16 ATOPIA

DIETA

cenę i  łatwość stosowania (zarówno zewnętrznie jak OLEJ ARGANOWY
i wewnętrznie).
Ostatnimi czasy, „złoto Maroka” przeżywa swój praw-
Troszkę o oleju, jak powstaje i po co się go dziwy renesans i  dodawany jest do różnych rzeczy,
używa... począwszy od kosmetyków, kremów, dermokosmetyków,
Olej z  nasion czarnuszki egipskiej był stosowany już od kosmeceutyków, na płynach do naczyń i  mgiełkach na
starożytności. Czarnuszka nazywana jest też potocznie twarz skończywszy.
„złotem faraonów”. W świecie arabskim czarnuszka nawet
dzisiaj jest uznawana za panaceum. Olej arganowy nazywany jest też najdroższym kosme-
tykiem na świecie i  eliksirem młodości, dlatego często
  Olej z  czarnuszki (Nigelle) jest wyciskany z  bardzo pomimo informacji na etykietach wielu produktów, dono-
małych czarnych ziarenek (jak na zdjęciu) astrów o  bia- śnie krzyczących o zawartości tego super oleju, w składzie
łych kwiatach. Zawiera kwasy tłuszczowe nienasycone na próżno można szukać tej substancji.
i poly-nienasycone, wit. E i A oraz sole mineralne. Jest to
prawdziwy eliksir młodości o działaniu przeciwzmarszcz- My preferujemy używanie tego oleju w  najczystszej
kowym. Dobrze wnika w  skórę i  odżywia ją, poprawia postaci poprzez samodzielne dodawanie do potraw, picie
miękkość i  elastyczność naskórka, działa nawilżająco. oddzielnie czy też mieszanie z  bazami i  wytwarzanie
Zmniejsza wrażliwość skóry na promieniowanie UV. „swoich kremów”. Z  naszego doświadczenia możemy
potwierdzić, że dodanie max 20% oleju arganowego do
Jest idealnym elementem terapii przy atopowym np.: masła Shea (super właściwości masła Shea opisywa-
zapaleniu skóry (stosowany zarówno zewnętrznie jak liśmy wcześniej) – pozwala na uzyskanie super kremu
i wewnętrznie), oprócz doskonałych właściwości poprawy do codziennej pielęgnacji skóry atopowej u dzieci czy na
jakości skóry, dobrze wpływa na układ trawienny przykład do zwalczania cellulitu, zmarszczek czy blizn
i poprawę pracy jelit. pooperacyjnych. 

  Wprowadzamy w tajniki Oleju Arganowego:
właściwości oleju z czarnuszki:
◗ p oprawia kondycję skóry, przede wszystkim suchej, ato- 100% czysty ekologicznie, organiczny olej arganowy
wytwarzany jest z  nasion arganii żelaznej (Argania Spi-
powej i dojrzałej nosa). Spożywczy olej arganowy smakuje podobnie jak
◗ opóźnia proces powstawania zmarszczek orzeszki ziemne i  ma lekko czerwony kolor. Co ciekawe
◗ s zczególnie polecany jest do skóry alergicznej, ponieważ olej arganowy zawiera dwa razy więcej witaminy E niż
oliwa z oliwek. Należy go spożywać na zimno. Można go
łagodzi stany zapalne
◗ polecany jest przy różnego rodzaju chorobach skórnych

typu atopowe zapalenie skóry, trądzik, grzybica czy
zapalenia. Działa łagodząco i ochronnie
◗ z miękcza i  wygładza skórę, nawilża i  wzmacnia przesu-
szone oraz zniszczone włosy, a także łagodzi podrażnie-
nia, również te wywołane nadmierną ekspozycją na słońce
◗ m a właściwości regenerujące, może być stosowany do
masażu, który rozluźni spięte mięśnie i  działa prze-
ciwbólowo
◗ Polecany dla skóry suchej, wrażliwej, podrażnionej oraz
w stanach zapalnych.

  Dobre właściwości lecznicze wykorzystywane są też
przez producentów innych naturalnych produktów. Ostat-
nio bardzo dużym powodzeniem cieszą się np. mydła
Aleppo z dodatkiem właśnie oleju z czarnuszki.

 Jednak najpopularniejszą wersją jest nadal czysta ole-
ina, tłoczona na zimno, bez żadnych dodatków i w 100%,
tak jak natura chciała.

17 ATOPIA

DIETA

używać bezpośrednio lub dodawać odrobinę do się dwa lub trzy bogate w  olej (aż 30-55%),
sałatek oraz ryb. nasiona w kształcie migdałów.

Właściwości prozdrowotne: Ziarna są suszone i  prażone. Następnie
w kamiennych żarnach rozbija się ich twardą
◗ o bniża poziom cholesterolu i cukru we krwi skorupę. Do ziaren dodaje się wodę i uzyskuje
◗ podnosi odporność na zakażenia, działa immu- pastę, z której już wyciska się olej. Na koniec
poddawany jest on wielokrotnej filtracji. Do
nostymulująco wyprodukowania 1 litra oleju potrzeba aż 30
◗ pobudza komórki mózgu i wątroby do prawidło- kg owoców-stąd relatywnie wysoka cena ory-
ginalnego prawdziwego oleju arganowego, bez
wego działania domieszek.
◗ z mniejsza ryzyko miażdżycy i zawałów
◗ w zmacnia ścianki naczyń krwionośnych,  
Olej czy olejek?
chroni czerwone krwinki przed rozpadem
◗ działa przeciwzapalnie Na koniec warto wyjaśnić kwe-
◗ p rozdrowotnie może być spożywany nawet stię – olej czy olejek?
Określenie „olej“ i  „olejek“ uży-
trzy razy dziennie po jednej łyżeczce wane jest wymiennie. Tymczasem
różnica między olejkiem, a  olejem jest
„Eliksir młodości” znaczna. Właściwie są to dwie zupełnie różne
substancje. Olej roślinny jest to substancja o  kon-
Z kolei olej kosmetyczny często jest nazywany “elik- systencji oleistej, pozyskiwana z dowolnej rośliny. Z kolei
sierem młodości”. Posiada charakterystyczny złoty olejek eteryczny to ciekła, lotna substancja zapachowa,
kolor i jest praktycznie bezzapachowy. Przeznaczony jest znajdująca się najczęściej w specjalnych komórkach tkanki
do użytku zewnętrznego. Można wmasowywać go w twarz wydzielniczej roślin.
i dekolt, stosować jako balsam do ciała, serum do włosów Żeby stosować olejek bezpośrednio na skórę, należy
i paznokci. go rozpuścić w innej cieczy na przykład właśnie w oleju.
Często tworzone są mieszanki kilku olejów roślinnych, do
Olejek arganowy znakomicie likwiduje wszystkie pro- których dodaje się nieco olejku eterycznego nadającego
blemy suchości, szorstkości i łuszczenia i to do tego stop- im określony zapach. Tak więc „olejek” to nic innego, jak
nia, że polecany bywa również osobom ze schorzeniami mieszanina różnych olejów, gdzie ten najdroższy zazwy-
takimi jak łuszczyca czy egzemy. Zawarty w  składzie czaj stanowi tylko niewielką część produktu.
stygmasterol, tirukallol i witamina E, regenerują naskórek Dlatego też nasza rada, szukając produktu natural-
i wzmacniają komórki. Olej może być używany codzien- nego idealnego dla Waszej skóry czy zdrowia, szukajcie
nie. Można go stosować także do masażu. buteleczki z etykietą „OLEJ Arganowy BIO” – nie olejek,
tylko olej i zawsze u sprawdzonego źródła. Optymalnie jest
  zakupić produkt „w wersji spożywczej”, bo w takiej postaci
Oko na Maroko mamy dowolność, to znaczy możemy stosować zarówno
wewnętrznie (pić oddzielnie, dodawać do potraw), jak
Drzewo arganowe jest drzewem endemicznym, co znaczy, i również używać zewnętrznie i smarować dowolną część
że spotykane jest tylko i  wyłącznie na określonych obsza- ciała bezpośrednio lub dodać do swojego wymarzonego
rach Maroka. Jest tam około 20 milionów drzew. Żyje od kosmetyku własnej roboty.
150 do 200 lat i  dorasta do 8-10 m wysokości. Argania Proces wytwarzania oleju jest skomplikowany i wymaga
została wpisana na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. użycia wielu owoców i wybierając produkty dużo tańsze niż
średnie można się spodziewać, że otrzymamy mieszaninę
Bardzo ciekawie wyglądają zbiory owoców arganowca, różnych olejów, znacznie tańszych i  niekoniecznie warto-
z  których pozyskuje się olej. Grube i  poskręcane pnie ściowych w aspekcie dbania o skórę i zdrowie. n
pozwalają wspinać się kozom, które odżywiają się jego
liśćmi oraz owocami przypominającymi nieco oliwki. To
właśnie one, a  nie maszyny wstrząsają drzewem i  owoce
samoczycznnie spadają. Owoce są zielone i  mięsiste, ale
nieco większe i bardziej okrągłe niż oliwki.

Wewnątrz owocu w bardzo twardej skorupie (10-krot-
nie twardsza niż skorupa orzecha laskowego), znajdują

18 ATOPIA

Szeroki wybór najwyższej jakości, naturalnych
produktów do wsparcia w leczeniu chorób skóry,
znajdziesz w internetowym sklepie medycznym

na www.bestmedicalbrands.com

ZDROWIE – PIELĘGNACJA

Fitoterapia
w leczeniu AZS

Przykład lukrecji

Wobec niejednoznacznego czy wręcz„podejrzanego”statusu
ziołolecznictwa (fitoterapii) we współczesnej medycynie wypada zgłosić na

wstępie pewne zastrzeżenia, aby uniknąć bardzo nieprzyjemnych
(także dla mnie jako miłośnika ziół) nieporozumień i przekłamań.

Autor: Tomasz Kamiński znany jako "Diabolo Chemikant"
20 ATOPIA

ZDROWIE – PIELĘGNACJA

Przede wszystkim więc raz na zawsze zapamiętajmy, schorzeniu (np. lukrecję w leczeniu atopowego zapalenia
że interesując się właściwościami i  przydatno- skóry, a właściwie erytrodermii), ale także podają wiele
ścią ziół w  leczeniu określonych schorzeń (jakie argumentów za stosowaniem fitoterapii w ogóle – jakby
tam akurat dolegają nam lub naszej rodzinie), ich autorzy, już we wczesnych latach 80-tych, odczuwali

nie zapisujemy się wcale automatycznie do znachorów, przemożną potrzebę podkreślenia, że ziołolecznictwo

oszołomów czy denialistów rozumu (słowem: do tzw. naprawdę jest częścią medycyny i  że jego stosowanie

medycyny alternatywnej). Na odwrót – takiemu zainte- naprawdę ma głęboki sens – nawet, jeśli ma charakter

resowaniu, ze względu na ważkość problemów zdrowot- tzw. leczenia pomocniczego.

nych jak i nierzadko silne działanie pozornie niewinnych „W  leczeniu ogólnym [erytrodermii – przyp. TK] bar-

„ziółek”, powinno towarzyszyć pogłębione Fitoterapia (inaczej dzo często stosuje się związki sterydowe, leki
zainteresowanie zarówno samą chorobą, jak ziołolecznictwo) immunosupresyjne, antybiotyki, natomiast
i, w  pewnym zakresie, także farmakologią leki ziołowe są używane jako wspomagające
i toksykologią interesujących nas środków. przynależy do świata i  uzupełniające, głównie uspokajające, powo-
Mówiąc po ludzku: interesujemy się w  pew- medycyny, a nie do dujące zmniejszenie świądu i stanu zapalnego.
nym, dostępnym nam stopniu, dlaczego dany Szczególna rola przypada tu związkom czyn-
środek może lub powinien działać korzystnie nurtów ją negujących. nym zawartym w  lukrecji gładkiej, zwłaszcza

w  danym schorzeniu i  czego można po nim kwasowi glicyretynowemu i  flawonoidom,

oczekiwać (jakich korzyści i zagrożeń). Fitoterapia (inaczej które ze względu na swoje właściwości działają na ustrój

ziołolecznictwo) przynależy do świata medycyny (nawet, człowieka w  sposób zbliżony do sterydów, ale bez nie-

jeśli obecnie/chwilowo sytuuje się na jej obrzeżach), a nie korzystnych powikłań, jakie sterydy mogą powodować,

do nurtów ją negujących. Jako wiedza ekspercka jest kulty- a nawet im zapobiegają i usuwają. Sok z lukrecji działa sil-

wowana przez naukę i naukowców, a nie przez szemranych nie przeciwzapalnie, przeciwhistaminowo i przeciwseroto-

sprzedawców suplementów czy „antyszczepów”. Proszę ninowo, wyraźnie przyspiesza gojenie owrzodzeń żołądka

nigdy tego nie mylić, ani nie dać się nabrać demagogom: i  dwunastnicy. Dlatego też wyciąg z  lukrecji ma duże

pracując z ziołami współdziałamy z medycyną, a nie prze- zastosowanie w leczeniu tych wszystkich dermatoz, które

ciwko niej. wymagają przewlekłego ogólnego leczenia sterydami, np.

Wracając do farmakologii i  toksykologii: czytamy sobie pęcherzyce, przewlekły uogólniony wyprysk, liszaj rumie-

dla przykładu, że lukrecja ma dobrze wykazane działanie niowaty układowy, zapalenie złuszczające skóry (erytro-

przeciwzapalne, kortykotropowe, przeciwserotoninowe dermia) i  inne, gdyż umożliwia obniżenie dawek dobo-

i  przeciwhistaminowe, że rozjaśnia skórę i  wiąże w  niej wych sterydów oraz w  pewnym zakresie zapobiega lub

wodę, że działa przeciwświądowo (także wykrztuśnie, usuwa powikłania po ich stosowaniu. Zalecane więc jest

przeciwwirusowo, antyseptycznie) – i  już domyślamy po wstępnym rozpoczęciu leczenia sterydami i  osiągnię-

się, że może być użyteczna w  leczeniu chorób alergicz- ciu poprawy klinicznej podawanie co drugi dzień zamiast

nych i atopowych1. Nasze domysły szybko potwierdzimy określonej optymalnej dawki sterydów — lukrecji.
W  innej książce Ożarowskiego3 opisano nieco inny
czytając o  tradycjach stosowania lukrecji – zarówno wariant stosowania soku lukrecjowego oczyszczonego:

tych ludowych, jak i  lekarskich, oficjalnych, zapisanych aplikowanie pacjentom tego środka pozwalało na wielo-

w farmakopeach i klasycznych podręcznikach lekarskiej krotne zmniejszenie przyjmowanych dawek kortyzonu,

fitoterapii (w Polsce będą to często dzieła autorstwa lub nawet z  50 do 1 mg na dobę4. Czy tamta wiedza i  prak-

pod redakcją zmarłego siedem lat temu prof. Aleksan- tyka medyczna stała się nagle przebrzmiała, nieaktualna

dra Ożarowskiego). Podręczniki te zresztą wskazują nie bądź zgoła „nieprawdziwa”? Nie sądzę – jednak jeśli dziś

tylko, jak stosować dany surowiec zielarski w  danym

1| Patrz np.: Kamila Kucharska-Ambrożej: Aktualny stan wiedzy na temat chemizmu i aktywności biologicznej lukrecji gładkiej Glycyrrhiza glabra
L. Postępy Fitoterapii 2/2017. Dostęp online na stronie: http://www.czytelniamedyczna.pl
2| Ziołolecznictwo. Poradnik dla lekarzy pod redakcją Aleksandra Ożarowskiego, wyd. III, Warszawa 1982, s. 666
3| Nie odnalazłem jej u siebie w domu ani nie pamiętam tytułu, proszę tej informacji nie traktować jako porady tylko ciekawostkę
4| Właściwie ta sama procedura z tym, że podano konkretne i wymowne liczby

21 POLSKIE TOWARZYSTWO CHORÓB ATOPOWYCH

ZDROWIE – PIELĘGNACJA

powołamy się na możliwość stoso- Praktyczne wyparcie ziół
wania lukrecji (skądinąd nie tylko z  terapii poważniejszych chorób
jej) w  uzupełnieniu, a  niekiedy nie jest więc skutkiem uknutego
może nawet zastępstwie sterydu przez kogoś spisku tylko, jak to
ogólnego to nierzadko spotkamy określam, błędu systemowego, do
się z  poważnym „fochem” ze którego nikt za bardzo się nie chce
strony medycyny, że oto gadamy przyznać. Czy można go jakoś zni-
co popadnie i że nie mamy wcale welować by zyskać przychylniej-
na to dowodów. Jesteśmy stawiani sze spojrzenie medycyny na zioła?
w  sytuacji, gdy mamy w  zębach przynosić dowody na Być może tak – po pierwsze uznajmy, że możliwa do sto-
potwierdzenie swoich słów, by w ogóle mieć prawo się ode- sowania wiedza medyczna nie jest wyłącznie wynikiem
zwać. Samo wysunięcie propozycji leczenia ziołami bywa najnowszych badań i kosztownych procedur, tylko dalece
traktowane jak atak na podstawy medycyny: można zostać bardziej rozbudowanym systemem obejmującym także
poproszonym o zajrzenie do oficjalnych wytycznych lecze- klasyczną literaturę lekarską (niewiele stoi na przeszkodzie
nia danych schorzeń5 celem sprawdzenia, czy jest tam coś by uznać w  dużym zakresie aktualność książek Ożarow-
o  ziołach. To trochę jakby odsyłać fizyka-eksperymenta- skiego), a  nawet długotrwała tradycja stosowania (znany
tora, choćby i półamatora, do podręcznika fizyki, czy aby napis z  torebek z  ziołami) znajdująca przecież zwykle
opisano w nim zaobserwowane przez niego rzekomo nowe całkiem liczne potwierdzenia w  rozmaitych mniejszych
zjawisko: widzisz, nie ma nic takiego! i większych badaniach różnego rodzaju.
O  ile badania in vitro czy na myszach nie kwalifikują
Tymczasem to nie my, pacjenci i  miłośnicy ziół jeszcze lukrecji jako potężnego leku (którym ta przecież jest)
czy zielarze-amatorzy, odpowiadamy za brak aktualnej to jednak istotny jest fakt, że potwierdzają one, a nie obalają
i  uznawanej wiedzy o  faktycznej wartości lukrecji jako jej dobrze znane i opisane przez naukę właściwości. Po drugie
leku w leczeniu chorób atopowych, alergicznych czy sze- przyznajmy ziołom pewien uprzywilejowany status środków,
rzej autoimmunizacyjnych (także np. reumatycznych) – które rzadko będą wymagały, aż tak gruntownych badań, jak
odpowiada za to medycyna, w  mniejszym stopniu jako nowoodkryte substancje rozmaitego pochodzenia co pozwala
nauka zaś w ogromnym jako biurokracja czyli osławiona wiele z  nich (niekoniecznie pokrzyk wilczą jagodę; lukrecję
„służba zdrowia”. Wobec rozwoju samych nauk medycz- w pewnym zakresie tak) stosować z mniejszym rygoryzmem
nych, jak i  metodologii ich badań pogłębienie i  aktu- i  niejako „na luzie”, także w  warunkach domowych. Swoją
alizacja nawet dobrze ugruntowanej wiedzy i  praktyki drogą: czy takie zasady przypadkiem nawet teoretycznie nie
dawniejszej jest koniecznością – ale w  przypadku zio- obowiązują? Laikowi trudno się w  tym połapać, ale wydaje
łolecznictwa, szczególnie chorób poważniejszych niż mi się, że można by tak właśnie ów dość mglisty status ziół we
przysłowiowa „chrypka” (nie lekceważcie jednak i  pra- współczesnej medycynie ująć – przynajmniej zgadza mi się to
woślazu, jeszcze o nim wspomnimy), to sama medycyna z tym, co zapamiętałem z lektury „Farmakologii i toksykolo-
odeszła od tego podstawowego wymogu. Niestety konse- gii” Mutschlera oraz z rozmów z ludźmi medycyny (on-line,
kwencje tego stanu rzeczy nie służą jej ku zreflektowaniu a  rzadziej „w  realu”). Wśród tych ostatnich da się ostatnio
się, przyznaniu do błędu, tylko zamykaniu ust rzeczni- odczuć nowy trend: nie zaprzeczają skuteczności, potencjalnie
kom ziołolecznictwa: siedź cicho chyba, że przyniesiesz nawet wysokiej, leku ziołowego; akcentują za to, że niestety nikt
mi w zębach przekonujący dowód. Przy czym dowodem w Polsce się na nim nie zna i nie ma na ten temat aktualnych
faktycznie uznawanym, bez zastrzeżeń będą koniec koń- publikacji6. „Winnego” tej sytuacji już wcześniej ustaliliśmy.
ców jedynie szeroko zakrojone, wieloośrodkowe badania Domyślam się, że tego typu roztrząsania są śmiertelnie
kliniczne, na które należy wyłożyć grube miliony dola- nudne, a przy tym wydają się zupełnie jałowe. Trudno ich
rów – tylko one poskutkują wprowadzeniem badanego jednak nie podjąć skoro postuluję jakąś tam (i  wcale nie-
środka do leczenia na szeroką skalę. I przecież skądinąd błahą) skuteczność ziół podczas, gdy te oficjalnie zdają się
nie bez racji.

5| Swoją drogą oczywiście warto i należy je czytać!
6| Nie, nie przeprowadziłem na ten temat badań/ankiety więc nie mam „dowodu” – mam odczucie, zwłaszcza w odniesieniu do młodych lekarzy. Dość
często wydają się szczerze zainteresowani ziołami ale nigdy nie mieli na nie czasu wobec natłoku innej, paląco pilnej wiedzy niezbędnej w ich zawodzie

22 ATOPIA

ZDROWIE – PIELĘGNACJA

po prostu nie istnieć. Jak to bowiem jest, że zioła są sku-

teczne, a  jednocześnie medycyna praktycznie w  ogóle ich

nie stosuje? Jak wyjaśnić ten paradoks inaczej, niż wiecz-

nym ględzeniem o  spisku bigfarmy? Pewną próbą odpo-

wiedzi są właśnie powyższe roztrząsania. Jeśli dostarczyły

komukolwiek choćby niewielkiej rozrywki, to już jestem

odkupiony. Nie zamierzam wszystkich naszych rozważań

o ziołach okraszać takimi wywodami – ten jest wyjątkowy

ponieważ jest wstępem do większego cyklu artykułów (jeśli

redakcja pozwoli).

W kolejnych odcinkach skupimy się bardziej na prak-

tycznym stosowaniu ziół w  leczeniu AZS – będziemy

przybliżać „sylwetkę” danego surowca zielarskiego (lub

grupy surowców), oraz opisywać zasady jego przetwa-

rzania i  stosowania, nie przejmując się nadmiernie ilo-

ścią, ani jakością badań, które by to potwierdzały. Zgod-

nie z  tym, co już napisano: zwykle muszą nas zadowolić

dawniejsze i nowsze tradycje stosowania znajdujące jakie-

kolwiek potwierdzenie w  różnego rodzaju badaniach

„przyczynkarskich” tj. drobniejszych, mniej znaczących,

nie na ludziach lub na niewielkich grupach pacjentów

itd. – słowem „o ograniczonej wiarygodności”, ale jednak

potwierdzających użyteczność danego surowca. W  przy-

padku lukrecji wskazaliśmy dwa źródła które Lukrecja gładka rymi mają kontakt.

już, moim zdaniem, wystarczająco legitymują Opisane wcześniej stosowanie soku lukre-

ją jako (nie tylko) domowy lek na AZS – innych jest okazałą byliną cjowego oczyszczonego skojarzonego ze ste-
szukać nie musimy choć oczywiście poszperać rydoterapią wymaga kontroli lekarskiej obej-
zawsze warto, bo dowiemy się innych cieka- z rodziny bobowatych mującej m.in. dokładne rozpoznanie stanu
wych rzeczy. Będę się również kierował wła- pochodzącą z obszarów zdrowia pacjenta, ustalenie schematu leczenia
snym doświadczeniem z ziołami, co uważam za
śródziemnomorskich.

jak najbardziej zasadne i prawidłowe – nie piszę oraz dawek (jak i  dostępu do takiego prepa-

bowiem pracy naukowej, tylko domowy poradnik. ratu farmaceutycznego, jakim jest sok lukrecjowy) – krótko

Czym więc jest lukrecja? Lukrecja gładka jest okazałą mówiąc jest to tzw. wyższa szkoła jazdy, raczej leczenie szpi-

byliną z rodziny bobowatych (wykształca więc charaktery- talne, niż domowe (a w „służbie zdrowia” raczej nikt nie ma

styczne dla tych roślin kwiatostany, a następnie „strączki” na to czasu, nawet jeśli ma wiedzę). Mamy jednak do dys-

pełne nasion) pochodzącą z  obszarów śródziemnomor- pozycji szereg innych, mniej wymagających, bezpiecznych

skich. Jej części podziemne (korzeń i kłącze/rozłogi) stano- zastosowań oraz łatwodostępny surowiec w  postaci suszo-

wią surowiec zielarski oraz spożywczy (czarne cukiereczki nego korzenia (w całości lub rozdrobnionego).

z wyciągiem, przyprawa, alternatywny słodzik pasujący do Z  definicji najbezpieczniejsze jest zastosowanie

kawy i bitej śmietany, niepasujący do czarnej herbaty). Jest zewnętrzne, miejscowe czyli „na skórę” – główne związki

to surowiec zasobny zwłaszcza w saponiny triterpenowe, czynne lukrecji tj. saponiny mają w  roztworze wodnym

kwasy organiczne i  specyficzne flawonoidy7 o  działaniu, postać koloidu (czyli jakby „dymu”, a  nie właściwego

z  tego, co najbardziej nas interesuje: przeciwzapalnym roztworu) przez co najprawdopodobniej w  ogóle nie

i  „sterydopodobnym”, także przeciwalergicznym, przeci- przenikają przez skórę do organizmu (za duże cząstki).

wświądowym i  proregeneracyjnym wobec tkanek, z  któ- Wyciągi z  lukrecji są spotykane w  cieszących się dobrą

7| Głównie likwirytyna (liquiritin) i jej pochodne

23 ATOPIA

ZDROWIE – PIELĘGNACJA

renomą preparatach do pielęgnacji skóry atopowej, w tym 38 stopni i czas kąpieli 20 minut choć akurat w przypadku

w  przebadanym/zarejestrowanym, pediatrycznym Bio- lukrecji i  w  ogóle „kąpieli saponinowych” zaleca się nie-

Eulenie firmy Aboca – lekkiej w konsystencji maści zawie- kiedy czas dłuższy, nawet 40 minut jak i  wyższą tempe-

rającej, oprócz lukrecji, także wyciągi z aloesu, dziurawca raturę, pozwalającą tyle czasu w kąpieli wytrwać (szybko

(olejowy), kocanek piaskowych8 i  prawoślazu (kleiki wszak stygnie). Przygotowanie kąpieli zabiera trochę czasu:

prawoślazu tworzą łagodząco-osłonowy film na skórze). torebkę (50 gramów) suchego, rozdrobnionego korzenia

Preparat miałby silniejsze działanie, gdyby dodać do wsypujemy do największego garnka w  domu i  zalewamy

niego wyciąg z  korzenia mahonii lub glistnika (surowce do pełna wodą, powoli zagotowujemy, a  następnie gotu-

bogate w  alkaloidy izochinolinowe doczekają się kiedyś jemy na małym gazie mieszając dość często, aby suro-

odrębnego omówienia), a  prawoślaz zastąpić wiec nie zalegał kożuchem na powierzchni tylko „fruwał”

żywokostem9 jednak wówczas nie byłby już Ponieważ jednak w garnku z ukropem po całej jego objętości.
być może tak całkiem „pediatryczny” i wyma- skóra atopowa dość Kwadrans gotowania zasadniczo wystarcza
gał szerzej zakrojonych i  kosztowniejszych (można dłużej) – po tym czasie wyłączamy
badań10. Tak czy inaczej już sama lukrecja szybko „obojętnieje” palnik i odstawiamy całość pod przykryciem
zapewnia mu (jak i  innym, podobnym środ- na środki aplikowane na 20 minut, po czym zlewamy zawartość
kom, także domowej produkcji) przyzwoite notorycznie, trzeba garnka do wanny przez sito lub gazę, uzupeł-
działanie przeciwzapalne i  przeciwświądowe, niamy wannę wodą i  rozpoczynamy kąpiel
mogące nierzadko stanowić skuteczne roz- jednak stosować (nie zapomnijmy też o przepłukaniu „fusów”
wiązanie odwiecznego problemu atopowego różne zioła. Prostym silnym strumieniem wody!).
„czym smarować twarz” (lub też małe dzieci). i dobrym pomysłem są
Ja właśnie dzięki lukrecji pokochałem
Drugim i  bardziej radykalnym zasto- naprzemienne kąpiele kąpiele ziołowe ponieważ dawały one mojej
sowaniem zewnętrznym lukrecji jest kąpiel w ziołach o odmiennym wówczas ciężko chorej żonie co najmniej 2 dni
(a nieraz i 3-4 dni) bardzo wyraźnej poprawy
ziołowa. Kąpiele ziołowe są opisywane w lite- profilu działania, stanu skóry, podczas gdy silny steryd wystar-
raturze lekarskiej (znów Ożarowski) i  należą
czał na pół doby. Inaczej mówiąc kąpiele zio-
do normalnych, tradycyjnych środków w tera-
łowe, ze szczególnym uwzględnieniem lukrecjowych, po
pii rozmaitych chorób, szczególnie skórnych. Ja oceniam
prostu pozwalały jej jakoś przeżyć najcięższe zimy. Ponie-
ich działanie jako znakomite i w swym charakterze wręcz
waż jednak skóra atopowa dość szybko „obojętnieje” na
bliższe działaniu ogólnoustrojowemu, niż miejscowemu
środki aplikowane notorycznie, trzeba jednak stosować
(oddziaływanie na całą skórę jako organ, a nie „powierzch-
różne zioła. Prostym i dobrym pomysłem są naprzemienne
nię ciała” – taką złotą regułę sobie ukułem, by to opisać/
kąpiele w  ziołach o  odmiennym profilu działania, np. we
wyjaśnić). Literatura medyczna sugeruje temperaturę ok.

8| Kocanki piaskowe Helichrysum arenarium L. – brak liczby pojedynczej!
9| Jest to rzecz oczywista dla każdego farmakognosty czy zielarza i w tych kręgach nie wymaga dowodzenia. Można nie wierzyć i puścić mimo uszu choć… nie warto
10| Co bywa dla producentów sporym problemem i czego się raczej unika
11| O saponinach warto przeczytać dostępne on-line opracowania, choćby te dwa bardzo odmienne:
12| Justyna Stefanowicz-Hajduk, J. Renata Ochocka: Saponiny steroidowe – występowanie, właściwości i zastosowanie w lecznictwie. Postępy Fitoterapii 1/2006, s. 36-
40. Dostęp online na stronie: http://www.czytelniamedyczna.pl
13| Henryk różański: Kąpiele saponinowe, http://rozanski.li/477/kapiele-saponinowe/

24 ATOPIA

ZDROWIE – PIELĘGNACJA

wtorki saponinowe13 (lukrecja, mydlnica, wyka, koniczyna nie przez szaleńców i ignorantów, tylko przez profesorów

czy też ziele roślin psiankowatych), a w czwartki garbnikowe nauk medycznych.

(taninowe), o działaniu ściągającym (kora dębu lub wierzby, Stosowanie doustne naszego zioła jest już obwarowane

pięciornik, liście jeżyny; patrz także opis stosowania tanin poważnymi zastrzeżeniami: lukrecja wypłukuje z  ustroju

w  oficjalnych wytycznych terapeutycznych dla AZS) – potas, a  zatrzymuje sód (może powodować obrzęki choć

w  przypadku silniejszego zaostrzenia zawsze dodawałem zwykle świadczą one o  niedomodze nerek), a  nadużywana

do nich jeszcze garść ziela glistnika. Jeśli będzie konieczna może skutkować arytmią serca, czy wręcz poważnymi zmia-

kąpiel w weekend to można spróbować dla odmiany uczep/ nami i uszkodzeniami narządów wewnętrznych, m.in. znisz-

nagietek i/lub przetacznik/babkę (dobre będą mieszanki 2-3 czeniem kłębuszków nerkowych. Są to jednak pojedyncze

ziół). Po kąpieli nie płuczemy skóry wodą tylko owijamy się notowane przypadki osób nie umiejących się powstrzymać

w ręcznik i uciekamy pod kołdrę. Nadal oczywiście obowią- przed ciągłym zajadaniem się lukrecją w formie cukiereczków

zuje reguła 5 minut polegająca na tym, że należy i żelków15. Mniejsze dawki czy to przyprawowe,

w  ciągu tego czasu posmarować całą atopową Kąpiel ziołowa jest czy zielarskie nie są groźne, szczególnie jeśli
skórę raczej tłustym smarowidłem/emolientem. procedurą specjalną podejmujemy próbę kuracji np. dwutygodnio-
wej i nie opartej na skoncentrowanych dawkach
Uwaga: w  kąpieli lukrecja potrafi powo- przeznaczoną dla tylko na „dosypce” lukrecji do ziołowych herbat
dować u niektórych osób pieczenie skóry, wg osób odważnych o  profilu przeciwzapalno-przeciwświądowym,
mojej wiedzy i  obserwacji pozostaje ono bez
związku z  uzyskiwanym efektem terapeu- i będących w dużej choćby bazujących na zielu babki, pokrzywy,

tycznym. Można powiedzieć, że przypomina potrzebie – np. takiej, że przetacznika leśnego czy krwawnika. Bardzo
w tym punkcie jeden z dostępnych na polskim przyjemny i praktyczny w stosowaniu jest rów-
rynku immunosupresantów w  maści, który typowe, standardowe nież wyciąg płynny oparty na odwarze sporzą-
u niektórych osób powoduje pieczenie twarzy. leki i zalecenia dzany wg przepisu dr Henryka Różańskiego,
nie przynoszą im konserwowany dodatkiem gliceryny i  miodu
Wobec powszechnej wiedzy o  delikat- zadowalających oraz odpowiednią obróbką16 – poza innymi
ności i  wrażliwości skóry atopowej powyższe

opisy mogą się komuś wydać czystą grozą: jak efektów. zaletami jest to szczególny przysmak oraz sku-

to, nie będzie żadnej gwałtownej reakcji, nic teczny syrop „na gardło i kaszel”.

złego się nie stanie? Cóż – pewnie może się stać i pewnie Proponowanie schematów bardziej zaawansowa-

pierwsze kontakty z każdym nowym ziołem powinny być nych terapii oraz maksymalnych dawek nie mieści się

znacznie bardziej ostrożne i ograniczone, nie zaczynamy w  granicach tego skromnego szkicu, jak już pisaliśmy

ich od kąpieli. Kąpiel ziołowa jest procedurą specjalną poważne kuracje oparte na wyciągach lukrecji ocierają

przeznaczoną dla osób odważnych i  będących w  dużej się raczej o  leczenie szpitalne, niż babcino-domowe17.

potrzebie – np. takiej, że typowe, standardowe leki i zale- W  niewielkich dawkach oraz w  zastosowaniu zewnętrz-

cenia nie przynoszą im zadowalających efektów. Ktoś taki nym będzie jednak lukrecja i  bezpieczna, i  nierzadko

może wypróbować kąpiele ziołowe i może być bardzo miło skuteczna: pozwoli osiągnąć na mniejszą skalę efekty

zaskoczony ich pozytywnym efektem; może również być podobne do opisanych w  cytowanym wcześniej frag-

zawiedziony14. Dla nas była to dobra, a wręcz znakomita mencie poradnika dla lekarzy tj. znaczne zredukowanie

alternatywa dla nadużywania sterydów i bardzo kosztow- ilości i  częstotliwości stosowania leków syntetycznych

nych „jakościowych” kosmetyków najbardziej renomo- (choćby maści sterydowych) oraz uzyskanie dla nich

wanych firm (chodzi o  te bardziej zaawansowane recep- rzeczywistej, wartościowej alternatywy (jakże pożądanej

tury zawierające niekiedy także wyciągi roślinne – także w  przypadku np. skóry twarzy!). I  to jest właśnie przy-

z lukrecji). No i last but not least: jest to procedura opisy- kładowe rozwiązanie problemu postawionego w  tytule

wana w XX-wiecznych podręcznikach lekarskich pisanych – na przykładzie lukrecji. n

14| Nie szukałem badań dla procedury „kąpiel lukrecjowa” i nie wiem, jaki mógłby być odsetek pacjentów szczęśliwych w stosunku do zawiedzionych; ogólna
wiedza o lukrecji pozwala jednak ostrożnie typować pozytywny efekt takich ewentualnych testów – jeśli nie wstrząsający to w każdym razie obiecujący
15| Przypominam sobie przypadek kobiety, która próbowała uzyskać z tego tytułu wysokie odszkodowanie od producentów tych łakoci – sąd nie przyznał jej racji
16| Receptura ekstraktu lukrecjowego dostępna na stronie: http://www.luskiewnik.pl/autoimmunologia/new-page.htm (ja dodaję do niego jeszcze 0,2% sorbinianu
potasowego hamującego rozwój pleśni – uwaga, jest skuteczny w środowisku kwaśnym!)
17| Można mi więc tu zarzucić brak wykształcenia medycznego – upraszam jednak Czytelników o odrobinę dobrej woli

25 ATOPIA

ZDROWIE – PIELĘGNACJA

26 ATOPIA

ATOPOWE PRODUKTY Aplikacja Dermaveel

Calendeel – delikatny Monitorujesz terapię AZS swojej
żel na podrażnienia pociechy? Ściągnij wygodną
wrażliwej skóry aplikację Dermaveel na smartfony.
dla całej rodziny Wszystkie informacje masz w
jednym miejscu. W aplikacji
Calendeel zawiera składniki redukujące Dermaveel ustawisz plan terapii,
obrzęk, zaczerwienienie, pieczenie, przypominajki o posmarowaniu
swędzenie, a także przyspieszające skóry zleconymi preparatami,
gojenie i regenerujące skórę. Żel nawilża, prowadzisz zapis informacji o stanie
działa antyoksydacyjnie skóry, czy planowanych wizytach
i tworzy„plasterek ochronny” w miejscu kontrolnych. Za wytrwałość Twoje
podrażnienia. Ma delikatną, glicerynową dziecko codziennie jest nagradzane
bazę. Calendeel może być stosowany ciekawymi, edukacyjnymi
w podrażnieniach na tle alergicznym, przygodami Kameleona Derka,
termicznych, po ukąszeniach owadów, który podróżuje po całym świecie.
czy też po goleniu oraz depilacji. Zawiera Aplikację ściągniesz
11 cennych naturalnych składników oraz z Google play.
witaminę E. Formuła żelu jest przyjazna
wrażliwej skórze - bez konserwantów Filtry do nosa marki WoodyKnows przeciw
(w tym parabenów) oraz barwników.
Calendeel może być stosowany u dzieci. alergenom wziewnym - wygodne i całkowicie niewidoczne wkładki do nosa
z wymiennymi filtrami. Skutecznie filtrują: pyłki drzew i traw; sierść psów i
27 POLSKIE TOWARZYSTWO CHORÓB ATOPOWYCH kotów; pleśnie, grzyby pleśniowe; kurz, roztocza kurzu domowego; smog, pyły
zawieszone (PM10/PM2.5). Zostały zarejestrowane przez amerykańską Agencję
Żywności i Leków jako wyrób medyczny klasy I.
Cieszą się zaufaniem użytkowników w ponad 40 krajach od 2006 roku.
Oddychaj czystym powietrzem – zawsze i wszędzie!

Z WIZYTĄ U EKSPERTA

Alergia i układ
immunologiczny

Zjawisko alergii wiąże się z nadmierną odpowiedzią układu odpornościowego,
najczęściej na pospolite substancje, takie jak np. żywność czy pyłki.

28 ATOPIA

Z WIZYTĄ U EKSPERTA

Układ odpornościowy jest złożonym układem, któ- Alergie pokarmowe dotykają około 3%-6% dzieci i około
ry normalnie chroni organizm przed obcymi „na- 1%-2% dorosłych. Częstość występowania chorób aler-
jeźdźcami”, takimi jak bakterie i  wirusy, a  także gicznych znacznie wzrosła w ciągu ostatnich dwóch dekad
bada anormalne zmiany w komórkach naszego or- i nadal rośnie.

ganizmu, takie jak na przykład rak. Co powoduje alergie?

Alergeny są to z  kolei substancje, które są dla organizmu

obce i  to one powodują reakcję alergiczną. IgE to prze- Poznanie schematów może pomóc wyjaśnić, jak rozwijają

ciwciało alergiczne. się alergie. Kilka miesięcy po przybyciu nowego kota do

Chociaż wiele osób z czasem wyrasta z alergii, to alergie domu, tata zaczyna mieć swędzące oczy i epizody kicha-

mogą rozwijać się jednak w każdym wieku, także w wieku nia. Jedno z  trojga dzieci cierpi na kaszel i  świszczący

dorosłym. oddech. Mama i pozostałe dwoje dzieci nie doświadczają

Podczas gdy środowisko odgrywa rolę w rozwoju alergii, żadnej reakcji mimo obecności kota. Jak to się dzieje?

to warto zauważyć, że istnieje większe ryzyko rozwoju Układ odpornościowy jest zorganizowanym mechani-

chorób alergicznych, jeśli u  danej osoby zaobserwowano zmem obrony organizmu przed obcymi „najeźdźcami”,

alergie w rodzinie, zwłaszcza u rodziców czy rodzeństwa. szczególnie infekcjami. Jego zadaniem jest rozpoznawa-

Czym jest alergia? nie i  reagowanie na te obce substancje, które nazywane

są antygenami. Antygeny często prowadzą do odpowiedzi

Alergia odnosi się do nadmiernej reakcji układu odpor- immunologicznej, poprzez wytwarzanie przeciwciał, które

nościowego, w  odpowiedzi na ekspozycję Gdy alergiczny osobnik są białkami ochronnymi i są specyficznie skie-
na pewne substancje obce. Odpowiedź jest rowane przeciwko konkretnym antygenom.
ponadnormatywna, ponieważ te obce sub- wchodzi w kontakt Te przeciwciała lub immunoglobuliny (IgG,

stancje są zwykle postrzegane przez organizm z alergenem, układ IgM i IgA) mają funkcje ochronne i pomagają
jako nieszkodliwe u osób niealergicznych i nie niszczyć obcą cząstkę przez przyłączenie się do
powodują u nich reakcji. Z kolei u osób aler- odpornościowy jej powierzchni, co ułatwia innym komórkom
gicznych organizm rozpoznaje obcą substan- wywołuje odpowiedź immunologicznym jej ostateczne zniszczenie.
cję, a alergiczna część układu immunologicz- poprzez przeciwciało Osoba uczulona opracowuje jednak specy-
nego generuje odpowiedź. IgE. Mówi się, że osoby ficzny typ przeciwciała zwanego immunoglo-

Substancje prowokujące mechanizmy aler- podatne na alergie buliną E lub IgE, w odpowiedzi na pewne nor-

giczne, nazywane są „alergenami”. Przykłady są uczulone lub malnie nieszkodliwe obce substancje, takie

alergenów obejmują” pyłki, roztocza, pleśnie, „atopowe”. jak np. sierść kota. Inne antygeny, takie jak
białka zwierzęce, pokarmy i leki. Gdy alergiczny bakterie, nie prowadzą do wytwarzania IgE,

osobnik wchodzi w  kontakt z  alergenem, układ odporno- a  zatem nie powodują reakcji alergicznych. Po utworze-

ściowy wywołuje odpowiedź poprzez przeciwciało IgE. Mówi niu IgE może on rozpoznać antygen, taki jak sierść kota,

się, że osoby podatne na alergie są uczulone lub „atopowe”. a następnie wywołać reakcję alergiczną. IgE został odkryty

Częstość występowania alergii: i nazwany w 1967 roku przez Kimishige i Teriko Ishizaka.

Na przykładzie kota domowego, tata i najmłodsza córka

Około 10%-30% osób w uprzemysłowionym świecie cierpi opracowały przeciwciała IgE w  dużych ilościach, które

z powodu chorób alergicznych, a ta liczba cały czas rośnie. były skierowane przeciwko alergenowi kota. Tata i córka

Alergiczny nieżyt nosa (alergie nosowe) dotyka około są teraz uczulone lub skłonne do wywoływania reakcji

20% populacji. Ciekawostką jest to, że np. w  USA, bio- alergicznych po wielokrotnym narażeniu na alergeny

rąc pod uwagę zwolnienia lekarskie, koszty leków, absen- kota. Zazwyczaj występuje okres „uczulenia” od dni do

cje w  szkołach, ciężar ekonomiczny chorób alergicznych lat przed reakcją alergiczną. Chociaż czasami może się

w tym kraju wyliczono na ponad 2 miliardy dolarów ame- zdarzyć, że po pierwszej ekspozycji na alergen wystąpiła

rykańskich rocznie. reakcja alergiczna, konieczna jest wcześniejsza ekspozy-

Astma dotyka około 8%-10% populacji. Szacowane koszty cja, aby układ immunologiczny zareagował. Ważne jest,

leczenia astmy w  USA przekraczają około 20 miliardów aby zdać sobie sprawę, że niemożliwe jest uczulenie na

dolarów rocznie. coś, na co dana osoba nigdy wcześniej nie była narażona,

29 POLSKIE TOWARZYSTWO CHORÓB ATOPOWYCH

Z WIZYTĄ U EKSPERTA

chociaż pierwsza ekspozycja może być subtelna lub nie- wieku, a z wielu z nich się „wyrasta”.
znana. Alergie środowiskowe mogą rozwinąć się w  dowolnym
Pierwsza ekspozycja może wystąpić nawet u dziecka w łonie momencie życia. Początkowa ekspozycja lub okres uczu-
matki, poprzez mleko matki lub przez skórę. lenia mogą rozpocząć się nawet przed porodem. Poszcze-
IgE to przeciwciało, które wszyscy mamy w  niewielkich gólne osoby mogą również z czasem wyrastać z alergii. Nie
ilościach. Jednak osoby z alergiami generalnie wytwarzają jest w pełni zrozumiałe, dlaczego jedna osoba rozwija aler-
IgE w  większych ilościach. Historycznie, to przeciwciało gię, a inna nie, ale istnieje kilka czynników ryzyka dla cho-
było ważne w chronieniu nas przed pasożytami. W powyż- rób alergicznych. Historia rodzinna (wywiad) lub gene-
szym przykładzie, podczas okresu uczulenia, sierść kota tyka odgrywają dużą rolę i wiążą się z wyższym ryzykiem
IgE jest nadprodukowana i pokrywa inne komórki zaan- alergii, jeśli rodzice lub rodzeństwo mają alergie.
gażowane w reakcję alergiczną, takie jak komórki tuczne Istnieje wiele innych czynników ryzyka rozwoju chorób
i bazofile, które zawierają różne mediatory, takie
jak histamina. alergicznych. Dzieci urodzone z cesarskiego cię-
Komórki te są zdolne do wywołania reak- cia mają wyższe ryzyko alergii w porówna-
cji alergicznej na kolejne ekspozycje niu do dzieci, które są urodzone siłami
na alergen kota (kociego naskórka). natury. Narażenie na dym tytoniowy
Białko kotów jest rozpoznawane i  zanieczyszczenie powietrza zwięk-
przez IgE, co prowadzi do aktywa- szają ryzyko alergii. Chłopcy czę-
cji komórek, co dalej prowadzi do ściej są uczuleni niż dziewczynki.
uwalniania wyżej wspomnianych Alergie są bardziej powszechne
mediatorów alergicznych. Te sub- w  krajach zachodnich, a  rzadziej
stancje chemiczne powodują typowe u  osób prowadzących „rolniczy”
objawy alergiczne, takie jak zlokalizo- styl życia. Ekspozycje na antygeny,
wany obrzęk, stan zapalny, swędzenie stosowanie antybiotyków i  wiele
i  wytwarzanie śluzu. Po zagruntowaniu innych czynników, z których niektóre
lub uwrażliwianiu, układ odpornościowy nie są jeszcze znane, również przyczy-
jest zdolny do wzmożenia tej nadmiernej odpo- niają się do rozwoju alergii. Ten skom-
wiedzi wraz z kolejnymi ekspozycjami na alergen.
Po ekspozycji na sierść kota, podczas gdy tata i córka pro- plikowany proces nadal pozostaje obszarem
dukują IgE, mama i pozostałe dwoje dzieci produkują inne intensywnych badań medycznych.
klasy przeciwciał, które nie wywołują reakcji alergicznych.
U  tych niealergicznych członków rodziny białko kotów Jakie są powszechne rodzaje stanów aler-
jest eliminowane bezobjawowo przez układ odporno- gicznych i jakie są główne objawy alergii?
ściowy i kot nie ma na nie wpływu.
Z  kolei inna część układu odpornościowego, komórki T, Części ciała podatne na objawy alergiczne obejmują oczy,
może być zaangażowana w reakcje alergiczne w skórze, tak nos, płuca, skórę i  przewód żołądkowo-jelitowy. Cho-
jak ma to miejsce w przypadku olejów roślinnych, takich ciaż różne choroby alergiczne mogą wyglądać inaczej,
jak trujący bluszcz, trujący dąb, trujący sumak, reakcje na wszystkie są wynikiem nadmiernej odpowiedzi immuno-
metal, takie jak nikiel, lub niektóre chemikalia. Komórka logicznej na obce substancje, u wrażliwych osób. Poniżej
T może rozpoznać określony alergen w substancji kontak- znajdują się krótkie opisy powszechnych zaburzeń aler-
tującej się ze skórą i wywołujący reakcję zapalną. Ta reak- gicznych, zwanych też „chorobami atopowymi”:
cja zapalna może powodować swędzenie, wysypkę i dys-
komfort. Alergiczny Nieżyt Nosa

Kto jest narażony na alergie i dlaczego? Alergiczny nieżyt nosa (katar sienny, ANN), jest najczęst-
szą chorobą alergiczną i odnosi się do objawów nosowych
Alergie mogą rozwijać się w każdym wieku, ale na przykład spowodowanych aeroalergenami. Całoroczny alergiczny
większość alergii pokarmowych zaczyna się w  młodym nieżyt nosa zwykle wywoływany jest przez alergeny
wewnętrzne, takie jak roztocza, sierść zwierząt lub pleśnie.
30 ATOPIA Sezonowe alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa zwy-
kle spowodowane jest przez pył drzewny, trawę lub pyłki

Z WIZYTĄ U EKSPERTA

traw. Wiele osób łączy w  sobie zarówno sezonowe, jak Wyprysk atopowy
i  całoroczne alergie. Objawy są wynikiem zapalenia tka- (atopowe zapalenie skóry, AZS)
nek, które wyściełają wnętrze nosa, po ekspozycji na aler-
geny. W ten proces mogą być również zaangażowane także • Wyprysk atopowy (atopowe zapalenie skóry, AZS)
oczy, uszy, zatoki i gardło. Najczęstsze objawy ANN to: jest chorobą dermatologiczną (dermatoza, choroba
• katar skóry), powszechnie występującą u niemowląt. Wystę-
• zatkany nos puje zwykle u osób zagrożonych innymi schorzeniami
• kichanie alergicznymi (astma i alergiczny nieżyt nosa), ale zwy-
• swędzący nos, uszy, gardło kle nie jest spowodowana bezpośrednim narażeniem
na alergeny. Wysypka wynika ze skomplikowanego
Ciekawostka: W  1819 roku angielski lekarz John Bostock procesu zapalnego. Typowe, główne objawy:
opisał najpierw katar sienny, wyszczególniając własne
sezonowe objawy nosowe, które nazwał „letnim katarem”. • sucha skóra
Choroba została nazwana później gorączką sienną • uporczywy świąd
ponieważ uważano, że jest wywoływana przez „świeżo • stany zapalne (wyprysk atopowy) na twarzy, za łok-
ścięte siano”
ciami i za kolanami,
➜ W ięcej na temat Alergicznego Nieżytu Nosa, przeczy- ➜ W ięcej na temat Atopowego Zapalenia Skóry, przeczytasz

tasz w bazie wiedzy PTCA na temat chorób atopowych w bazie wiedzy PTCA na temat chorób atopowych

Astma Pokrzywka
Astma to taki stan układu oddechowego, który wynika ze
stanu zapalnego i  nadreaktywności dróg oddechowych, Pokrzywka jest jedną z  postaci alergii skór-
prowadzący do nawracających, odwracalnych zwężeń dróg nej, która powstaje np. po zetknięciu się skóry
oddechowych. Astma często może współistnieć z alergicz- z  alergenem lub w  reakcji organizmu na jakiś 
nym nieżytem nosa. Inne typowe czynniki wyzwalające lek. Objawia się nagle pojawiającymi się zmianami na skó-
astmę obejmują infekcje wirusowe dróg oddechowych rze przypominającymi bąble po oparzeniu pokrzywą, stąd
i ćwiczenia fizyczne. Typowe objawy astmy to: też wywodzi się jej nazwa. Cechą charakterystyczną jest
• skrócenie oddechu silny świąd, zmiany skórne, często szybko pojawiają się
• świszczący oddech i równie szybko znikają.
• kaszel Pokrzywka jest o tyle istotna, że jest jednym z głównych obja-
• ucisk w klatce piersiowej wów niebezpiecznego dla życia wstrząsu anafilaktycznego.
➜ Więcej na temat Astmy, przeczytasz w bazie wiedzy PTCA na ➜ W ięcej na temat Pokrzywki, przeczytasz w bazie wiedzy PTCA

temat chorób atopowych na temat chorób atopowych

Alergiczne Zapalenie Spojówek Anafilaksja
(oczy alergiczne, zapalenie spojówek)
Alergiczne zapalenie spojówek to zapalenie tkanek (błon) Wstrząs anafilaktyczny jest potencjalnie zagrażającą życiu
pokrywających powierzchnię gałki ocznej i  dolną powiekę. reakcją alergiczną, która może wpływać na wiele narządów
Zapalenie występuje w  wyniku reakcji alergicznej i  może w tym samym czasie. Alergeny, które zazwyczaj prowadzą
wywoływać następujące objawy, które zwykle występują do anafilaksji, to żywność, leki i  jad (użądlenia pszczół).
na obojgu oczach: Alergeny środowiskowe rzadko prowadzą do anafilaksji.
• zaczerwienienie pod powiekami i oka ogólnie Mogą wystąpić niektóre lub wszystkie z następujących obja-
• łzawe, swędzące oczy wów:
• obrzęk błony śluzowej • pokrzywka, obecna w 80%-90% przypadków
➜ Więcej na temat Alergicznego Zapalenia Spojówek, prze- • zatkanie nosa, katar, swędzenie oczu
• obrzęk języka i / lub gardła
czytasz w bazie wiedzy PTCA na temat chorób atopowych • dyskomfort w  jamie brzusznej, nudności, wymioty,

31 ATOPIA biegunka
• skrócenie oddechu, świszczący oddech, kaszel
• niskie ciśnienie krwi, prowadzące do zawrotów głowy,

utraty przytomności lub szoku

Z WIZYTĄ U EKSPERTA

Wstrząs anafilaktyczny jest nagłym, zagrażającym życiu W tym, co spożywamy
stanem, który występuje, gdy naczynia krwionośne roz- Żywność i  leki mogą również powodować reakcje aler-
szerzają się nadmiernie z powodu reakcji alergicznej, która giczne, z  których niektóre mogą być ciężkie. Reakcje te
powoduje znaczny spadek ciśnienia krwi. Może to spo- często rozpoczynają się od miejscowego mrowienia lub
wodować niewystarczający przepływ krwi do narządów świądu, a  następnie mogą prowadzić do wysypki lub
w ciele lub wewnętrzny wylew. dodatkowych objawów, takich jak obrzęk, nudności,

Gdzie znajdziemy wymioty, biegunka lub trudności w oddychaniu. Oto
alergeny? dwa najczęstsze alergeny, które są spożywane:
Alergeny mogą być wdychane, połknięte
(zjedzone lub połknięte), nałożone Pokarmy: Najczęstsze alergeny pokar-
na skórę lub wstrzyknięte do orga- mowe to mleko krowie, jaja, orzechy
nizmu w  postaci leku lub przy- ziemne, pszenica, soja, skorupiaki,
padkowo przez użądlenie owada. ryby płetwiaste i sezam. Alergie na
Objawy i stany, które z tego wyni- mleko krowie, jaja, pszenicę i soję
kają, w  dużej mierze zależą od występują najczęściej u  dzieci
drogi „wejścia” i rodzaju alergenu. i  często ustępują, z  czasem.
Struktura chemiczna alergenów Najczęstsze alergeny u  dorosłych
wpływa bezpośrednio na sposób to orzeszki ziemne, orzechy z drzew
narażenia na te substancje. i skorupiaki. Należy zauważyć, że glu-
Pyłki lotne (aeroalergeny), mają na przy-
kład niewielki wpływ na skórę. Są łatwo ten nie jest powszechną alergią pokar-
wdychane, przez co powodują więcej objawów
ze strony nosa i  układu oddechowego, z  ograniczo- mową, a prawdziwa nadwrażliwość na glu-
nymi objawami skórnymi. Kiedy alergeny zostaną połknięte
lub wstrzyknięte, mogą podróżować do innych części ciała ten lub inaczej celiakia jest zależna od innego
i  wywoływać objawy odległe od miejsca ich „wejścia”. Na
przykład, alergeny w żywności mogą powodować uwalnia- rodzaju przeciwciała (nie IgE, ale IgA), a  także
nie mediatorów w skórze i powodować pokrzywkę.
Specyficzna struktura białkowa określa charakterystykę prowadzi do różnych objawów (w  tym przewlekłego
alergenu. Białko kota, Fel d 1, z Felis domesticus (udomo-
wiony kot), jest dominującym alergenem kota. Każdy aler- dyskomfortu w  jamie brzusznej, nudności, wymioty, zmiana
gen ma unikalną strukturę białkową, która prowadzi do
jego alergicznych cech. stolca, niedokrwistość).

We wdychanym powietrzu Leki: Chociaż każdy lek może wywoływać reakcję
Oprócz tlenu powietrze zawiera wiele różnych cząstek, alergiczną, typowe przykłady obejmują jednak antybiotyki
w  tym alergeny. Typowymi chorobami wywoływanymi (takie jak penicylina) i środki przeciwzapalne, takie jak as-
przez alergeny w powietrzu są: katar sienny, astma i aler- piryna i ibuprofen. Warto zauważyć, że wiele osób, które
giczne zapalenie spojówek. Następujące alergeny mogą myślą, że są uczulone na leki, faktycznie może tolerować
wywoływać reakcje alergiczne, podczas wdychania przez lek bez trudności.
uczulone osoby.
• pyłki z drzew, traw i / lub chwastów W tym, co dotyka naszej skóry
• roztocza Kontaktowe zapalenie skóry, de facto jest stanem zapal-
• białka zwierzęce, w tym łupież, skóra i / lub mocz nym, który spowodował kontakt z  substancją drażniącą.
• zarodniki pleśni Większość tego typu reakcji są to reakcje nieobejmujące
• części ciała owadów, zwłaszcza karaluchów IgE (reakcje IgE niezależne) i  są raczej spowodowane
przez inny typ komórek zapalnych. Główne substancje,
32 ATOPIA które powodują alergiczne kontaktowe zapalenie skóry to:
• niektóre rośliny trujące (sumak, bluszcz, dąb)
• chemikalia/detergenty
• barwniki
• metale ciężkie (głównie nikiel i chrom)
• niektóre kosmetyki lub ich składniki

Z WIZYTĄ U EKSPERTA

W tym co„wstrzyknięto” w nasze ciało W przypadku alergii na leki historia/wywiad jest naj-
ważniejszym elementem w  diagnostyce. Jedynym anty-
Najcięższe reakcje występują często, gdy alergeny są biotykiem ze zwalidowanym testem skórnym, w zasadzie
wstrzykiwane do organizmu i  uzyskują bezpośredni jest penicylina. Testy skórne penicyliny mogą być bar-
i  szybki dostęp do krwiobiegu. Dostęp dożylny niesie dzo pomocne w  ustaleniu, czy dana osoba jest prawdzi-
ze sobą zwiększone ryzyko reakcji ogólnoustrojowych, wie uczulona na penicylinę i  tym samym na antybiotyki
takich jak anafilaksja. W tym przypadku przez „wstrzyk-
nięcie” rozumiemy, zarówno celowe działanie człowieka pokrewne. Panel z  kwi (specyficzne badania IgE)
(leki podawane dożylnie), jak i na przykład użą- nie jest szczególnie pomocny w diagnozowa-
dlenie owada. Występujące powszechnie, niu alergii na leki.
wstrzykiwane alergeny mogą powodować Czasami, na przykład z  aler-
ciężkie reakcje alergiczne. Są to zazwy- gią pokarmową i  alergią na leki,
czaj (alergeny): pomimo szczegółowej historii
• jad owadów błonkoskrzydłych i  przeprowadzonych odpowied-
• leki podane w iniekcji nich badań, diagnoza aler-
gii pozostaje nadal niejasna.
Jak diagnozuje się alergie? W  takich sytuacjach należy roz-
ważyć „stopniową prowokację”,
Zazwyczaj, rozpoznanie alergii roz- która jest „złotym standardem”
poczyna się od szczegółowej histo- lub najlepszym testem do diagnozy
rii, wywiadu i  badania fizykalnego. alergii. Prowokacja powinna zawsze
Wiele osób z  alergiami posiada innych być wykonana z  lekarzem alergolo-
członków rodziny cierpiących na alergie. giem, w  otoczeniu przystosowanym do
Oprócz historii i badania, testy skórne i cza- radzenia sobie z poważną reakcją alergiczną,
sami panele z krwi (test określający poziom IgE),
mogą pomóc w  diagnozowaniu alergii. Podczas inter- taką jak na przykład anafilaksja.
pretacji wyników tego testu należy wziąć pod uwagę kilka
ważnych kwestii: Jacy specjaliści zajmują się alergikami?
W  przypadku alergii środowiskowych, takich jak zwie-
rzęta domowe, roztocza, pyłki i pleśnie, test skórny jest Chociaż lekarze podstawowej opieki zdrowotnej są general-
najlepszym testem pomagającym w  diagnozowaniu nie dobrze przygotowani do leczenia łagodnych objawów
alergii. Stosowanie panelu z krwi w poszukiwaniu prze- alergii, to jednak lekarze alergolodzy/ immunolodzy leczą
ciwciała alergicznego (IgE), w tym przypadku jest mniej osoby z bardziej uciążliwymi alergiami. Wielu alergologów
wrażliwe i może pominąć pewne alergie. leczyzarównodzieci,jaki dorosłych,aleniektórzyspecjalizują
się wyłącznie w konkretnej grupie pacjentów. Ciekawostką
W  przypadku alergii pokarmowych, najważniejszą jest to, że w  niektórych krajach nomenklatura medyczna
częścią diagnozy jest historia zdrowotna. Testy skórne lub nie określa takiej specjalizacji medycznej jak alergologia.
panel z krwi (specyficzne badanie IgE), należy zamawiać Znacznym utrudnieniem jest fakt, że istnieje wiele chorób
tylko wtedy, gdy historia rzeczywiście sugeruje alergię o podłożu alergicznym, których objawy są wielonarządowe,
pokarmową. Bez sugestywnego wywiadu, testy na aler- a  opieka nad takim pacjentem wymaga udziału czasami
gie pokarmowe i  panele z  krwi, nie są zbyt specyficzne kilku specjalistów. Takim przykładem jest Atopowe Zapale-
i mają wysoki odsetek wyników fałszywie pozytywnych. nie Skóry, gdzie tylko podejście wielospecjalizacyjne (holi-
W  przypadku alergii pokarmowych, zlecanie testów styczne), jest gwarantem sukcesu w leczeniu i utrzymaniu
skórnych lub badania krwi (specyficzne badania IgE) dla akceptowalnego poziomu jakości życia pacjenta. Na AZS
szerokich paneli żywnościowych jest odradzane, zwa- często „choruje cała rodzina”. Dlatego atopicy wymagają
żywszy na wysoki odsetek wyników fałszywie dodatnich. zazwyczaj opieki dermatologicznej, alergologicznej, cza-
Dodatkowo na dziś już wiemy, że wyniki tych badań są sami immunologicznej oraz psychologicznej. W przypadku
miarodajne, tylko wtedy gdy zostały potwierdzone kli- alergii pokarmowych, nierzadko korzysta się z wiedzy aler-
nicznie (w obserwacji). gologów/gastroenterologów.

33 ATOPIA

Z WIZYTĄ U EKSPERTA

Jakie są opcje leczenia i leki na alergie? Wyprysk atopowy (Atopowe Zapalenie Skóry)
• intensywne nawilżenie, reżim emolientowy
Ścieżka leczenia alergii zależy od konkretnego przypadku • mokre opatrunki (Wet Wrap Treatment)
i stanu. Niektóre ogólne wytyczne są następujące: • miejscowe kortykosteroidy
• miejscowe inhibitory kalcyneuryny
Alergiczny nieżyt nosa i zapalenie spojówek • doustne leki przeciwhistaminowe
• leki immunosupresyjne systemowe w  ciężkich przy-
• środki kontroli środowiska: mają ograniczoną sku-
teczność padkach
• fototerapia
• w  przypadku roztoczy kurzu pomaga zmniejszenie
wilgotności w domu w domu, pranie pościeli w tem- Pokrzywka
peraturze minimum 60 st. C oraz stosowanie pokrow- • doustne leki przeciwhistaminowe
ców antyroztoczowych na pościel i materac, • doustne sterydy
• leki wstrzykiwane podawane w placówce medycznej
• w  przypadku zwierząt, ich unikanie jest najbardziej • leki immunosupresyjne w ciężkich przypadkach
skuteczne
Anafilaksja
• alergia na kota jest w powietrzu, więc posiadanie kota Epinefryna jest jedyną metodą leczenia anafilaksji, która jest
w domu wywoła objawy alergiczne ciężką reakcją alergiczną, która może obejmować wiele ukła-
dów organizmu i zagrażać życiu. Epinefryna jest podawana
• trzymanie psów poza sypialnią może pomóc w złago- z automatycznym iniektorem do mięśnia w bocznym udzie.
dzeniu objawów. Kąpanie kotów i  psów może nieco Do 20%-30% ciężkich reakcji alergicznych może wymagać
zmniejszyć obciążenie alergenem leczenia więcej niż jedną dawką epinefryny, więc osoby, które
noszą adrenalinę, powinny w idealnym przypadku mieć dwa
• nie ma czegoś takiego jak hipoalergiczny pies, ale
hodowano hipoalergiczne koty automatyczne wstrzykiwacze. Jeśli osoba doświad-
cza anafilaksji i  używa epinefryny, powinna
• pyłki, utrzymywanie zamkniętych okien i przebywa- zadzwonić pod numer ratunkowy, aby być
nie w  pomieszczeniu w  dniach wysokiego pylenia, odpowiednio monitorowanym.
może być pomocne
Immunoterapia alergenowa (allergy
• doustne leki przeciwhistaminowe shots/ „strzały alergenowe”) Udo-
• donosowe leki przeciwhistaminowe wodniono, że „strzały alergenowe”
• miejscowe leki przeciwhistaminowe zmniejszają objawy alergii środowi-
skowych i  astmy, a  także mogą być
do oczu korzystne w  wyprysku atopowym.
• kortykosteroidy donosowe Immunoterapia alergenowa powinna
• immunoterapia alergenowa (patrz być przepisywana przez alergologa
i zastrzyki zawsze powinny być podawane
poniżej) w placówce opieki zdrowotnej, odpowiednio
wyposażonej w celu radzenia sobie z poważną
Astma reakcją alergiczną (anafilaksją). „Strzały alergenowe”
pomagają w zmniejszeniu wrażliwości organizmu na alergeny
• stosowanie inhalatorów powodowane przez winowajcę, takie jak zwierzęta domowe,
• kortykosteroidy wziewne, roztocza, pyłki i pleśnie.
Ostatnio zatwierdzono także immunoterapię, którą
wziewne kortykosteroidy / można podawać z  tabletką pod językiem (immunoterapia
długo działające kombinacje
leków rozszerzających oskrzela,
długo działające leki przeciwmu-
skarynowe
• doustne leki podtrzymujące (leki przeciw
leukotrienom, teofilina)
• leki wstrzykiwane, które muszą być podawane w pla-
cówce medycznej
• immunoterapia alergenowa (patrz poniżej)
• doustne sterydy

34 ATOPIA

Z WIZYTĄ U EKSPERTA

podjęzykowa). Na dzisiaj jest to dostępne tylko dla trawy z  alergiami powinna utrzymywać akceptowalny komfort

i  ambrozji. W  przeciwieństwie do zastrzyków alergicznych, i jakość życia.

immunoterapię podjęzykową można podawać w  domu, Czy można zapobiegać alergiom?

ponieważ ryzyko ostrej reakcji alergicznej jest znacznie

mniejsze. Równolegle z  ciągle rosnącą częstością występowania

Warto jednak pamiętać, że chociaż w  tej dziedzinie chorób alergicznych, w wielu badaniach badano czynniki

prowadzone są intensywne badania, immunoterapia nie ryzyka dla alergików i sposoby ich modyfikacji, aby poten-

jest rutynowo stosowana w leczeniu alergii pokarmowych. cjalnie zapobiegać alergiom. Rozwój alergii jest wynikiem

Leczenie alergii pokarmowej polega głównie na unikaniu złożonej zależności między genotypem osoby, a  jej inte-

karmienia pokarmami zawierającymi alergeny i radzeniu rakcją ze środowiskiem. Posiadanie członków rodziny

sobie z  przypadkowymi ekspozycjami, łącznie z  odpo- z chorobami alergicznymi, też zwiększa ryzyko alergii.

wiednimi lekami. Liczne uwarunkowania środowiskowe,

Czy istnieją domowe sposoby na Generalnie, ludzie takie jak karmienie piersią, cięcia cesarskie,
alergie? z alergiami mają dieta podczas ciąży, poziom witaminy D,
całkiem niezłe stosowanie antybiotyków, stosowanie pro-
Chociaż istnieją badania badające rolę rokowania. Wiele dzieci biotyków, ekspozycja na zwierzęta, ekspo-
witamin, leków ziołowych i  innych terapii zycja na zanieczyszczenia i  dieta w  okresie
w leczeniu alergii, obecnie nie ma sprawdzo- „wyrasta” z alergii niemowlęcym-mogą również wpływać na

nych środków do stosowania samodzielnie wraz z upływem rozwój alergii.

w domu, które skutecznie leczyłyby alergie. czasu, szczególnie Spośród wszystkich dotychczas zbada-
dotyczy to alergii na nych czynników wydaje się, że wprowadzenie
Jakie są rokowania żywność i leki, takie jak wysokoalergicznej żywności do diety dziecka
dla alergików ? przed ukończeniem pierwszego roku życia
Generalnie, ludzie z alergiami mają całkiem penicylina. może zmniejszyć ryzyko alergii pokarmowej,

niezłe rokowania. Wiele dzieci „wyrasta” zwłaszcza alergii na orzeszki ziemne. Udo-

z alergii wraz z upływem czasu, szczególnie dotyczy to aler- wodniono również, że immunoterapia alergenowa (strzały

gii na żywność i leki, takie jak penicylina. Z drugiej strony, alergiczne), zmniejsza ryzyko wystąpienia alergii środowi-

alergie mogą rozwijać się w  każdym wieku. Wg stanu skowych i astmy. Znalezienie dodatkowych sposobów zapo-

wiedzy na dziś, alergie nie powinny wpływać na średnią biegania chorobom alergicznym pozostaje nadal aktywnym

REKLdAłMuAg2o2xś9ćcmż_DyRcUiKa.p,dfa 1p2r6z.0y6.2w018ła0ś8c:4i3w:37ym leczeniu większość osób obszarem badań medycznych. n

DIETA

Marsz alergiczny i astma

Marsz alergiczny może się rozpocząć już w pierwszych miesiącach życia.
Lekceważenie objawów chorób atopowych, może skutkować rozwojem astmy os-

krzelowej. Jak sobie z tym radzić?

prof. Roman J. Nowicki – Przewodniczący Rady Naukowej PTCA

Atopia, łącznik miedzy alergią i astmą wać zaostrzenia astmy. Już dawno stwierdzono silną kore-
lację między astmą, a innymi chorobami alergicznymi.
Astma jest przewlekłą chorobą zapalną dróg oddecho-
wych. Zapaleniu towarzyszy nadreaktywność oskrzeli, Właśnie  dlatego między innymi uczulenie na aler-
czego skutkiem jest rozlane ograniczenie przepływu geny roztoczy kurzu domowego, kota, psa i grzybów ple-
powietrza w płucach. Zmiany te prowadzą do nawraca- śniowych są niezależnymi czynnikami ryzyka objawów
jących ataków świszczącego oddechu, duszności, uczu- astmatycznych u dzieci do 3. r.ż. Należy jednak podkre-
cia ściskania w klatce piersiowej i kaszlu. U większości ślić, że zależność między ekspozycją na alergen, a alergią
pacjentów z astmą występują cechy atopii lub inne indyka- nie jest prosta. Zależy bowiem od rodzaju alergenu, czasu
tory uczulenia. To dlatego alergeny występujące zarówno ekspozycji na ten alergen, dawki, a także czynników gene-
wewnątrz, jak i na zewnątrz pomieszczeń, mogą prowoko- tycznych i środowiskowych.

36 ATOPIA

Z WIZYTĄ U EKSPERTA

Nie mniej brak leczenia lub niewłaściwe leczenie aler- Alergie i choroby układu oddechowego

gii, zwłaszcza alergicznego nieżytu nosa, grozi rozwojem Jak wyjaśniliśmy wcześniej, gdy mamy do czynienia z aler-

astmy oskrzelowej. Łącznikiem między chorobami aler- gią obejmującą różne narządy, w  zależności od wieku

gicznymi i astmą jest wrodzona cecha organizmu nazy- pacjenta, możemy mówić o  postępującym marszu aler-

wana atopią. Manifestację atopii stanowi nieprawidłowa gicznym. Ujmując rzecz w  dużym skrócie, u dzieci naj-

odpowiedź układu immunolo- częstszą manifestacją alergii jest
gicznego na powszechne antygeny Podstawowym leczeniem przyczynowym Atopowe Zapalenie Skóry (AZS) lub
środowiskowe. Głównym dowo- ANN jest unikanie alergenu, płukanie alergia pokarmowa, przechodząca

dem obecności takiego wspólnego nosa hipertonicznymi roztworami w późniejszym wieku w alergiczny
mechanizmu immunologicznego nieżyt nosa (ANN), alergie wziewne,
jest ewolucja chorób alergicznych chlorku sodu i przyjmowanie leków, a następnie w astmę alergiczną.
– tzw. marsz alergiczny lub inaczej doustnych przeciwhistaminowych oraz
marsz atopowy. Warto zauważyć, że alergiczny
donosowych kortykosteroidów. nieżyt nosa, który w nomenklaturze

medycznej, zaliczany jest do grupy

tzw. chorób atopowych, jest istotnym czynnikiem ryzyka

PTCA Patron merytoryczny rozwoju astmy. Ponad 70% chorych na astmę ma objawy
akcji „Odetchnij z ulgą” alergicznego nieżytu nosa, a u 20% pacjentów z ANN w dal-
szej kolejności dochodzi do rozwoju astmy oskrzelowej.

Tak więc dobrze lecząc alergiczny nieżyt nosa, można sku-

teczniej kontrolować objawy astmy i zapobiec jej zaostrze-

niom. ANN to zespół objawów wywołanych przez zależną

od przeciwciał IgE reakcję zapalną błony śluzowej nosa,

w odpowiedzi na alergen. Do tych objawów należy przede

wszystkim zatkanie nosa, surowiczo-śluzowa wydzielina

ściekająca po tylnej ścianie gardła, kichanie, zaburzenia

powonienia oraz objawy oczne. Zdarza się, że u pacjentów

występuje zapalenie zatok.

Podstawowym leczeniem przyczynowym ANN jest

unikanie alergenu, płukanie nosa hipertonicznymi roztwo-

rami chlorku sodu i przyjmowanie leków, doustnych prze-

ciwhistaminowych oraz donosowych kortykosteroidów.

Zapobieganie rozwojowi astmy oskrzelowej

Biorąc pod uwagę wskazane zależności oraz charakte-
rystykę marszu alergicznego, śmiało można stwierdzić,
że prawidłowe leczenie oraz kontrola objawów chorób
z grupy „atopowych”, jest istotnym elementem w profilak-
tyce i zapobieganiu rozwojowi astmy oskrzelowej. Więcej
informacji na temat chorób atopowych, włączając astmę
oskrzelową, alergiczny nieżyt nosa czy alergiczne zapale-
nie spojówek, znajdziecie w bazie wiedzy Polskiego Towa-
rzystwa Chorób Atopowych (PTCA). PTCA to Stowarzy-
szenie zrzeszające pacjentów oraz opiekunów pacjentów
dotkniętych chorobami atopowymi.
Zapraszamy na naszą stronę internetową www.ptca.pl,
gdzie można się zarejestrować i zostać Członkiem Stowa-
rzyszenia i aktywnie włączyć się w sprawy społeczności. n

37 POLSKIE TOWARZYSTWO CHORÓB ATOPOWYCH

DIETA

ZAMIENNIKI CUKRU

Obecnie rafinowany cukier możemy zastąpić wieloma innymi produktami,
które obok kalorii i słodkiego smaku mogą być źródłem witamin,
minerałów czy wykazywać cenne właściwości zdrowotne.

38 ATOPIA

Z WIZYTĄ U EKSPERTA

Okonieczności ograniczania słodyczy i  kalorycznych Słodzić możemy również sokami owocowymi. Nic nie sło-
napojów słyszał i wie już każdy. Dziś wiemy, że cukier dzi lepiej niż sok jabłkowy czy też winogronowy. Jednak
nie krzepi, jednak czy chcąc być zdrowym, musimy należy stosować to rozwiązanie z umiarem i w niewielkich
całkowicie rezygnować ze słodkiego smaku i  przy- ilościach, a więc jako skromny ilościowo dodatek. Sokami

jemności? Na rynku występuje sporo zamienników, które ze słodkich owoców możemy osłodzić powidła czy dżemy

poddaliśmy szczegółowej analizie, pod względem ich war- domowej produkcji.

tości odżywczych, kaloryczności, indeksu glikemicznego, Bardzo dobrym zamiennikiem cukru są suszone owoce. Należy

zastosowania w  codziennej diecie, a  także możliwości spo- pamiętać, że osoby borykające się ze zbyt wysokim poziomem

żywania przez dzieci czy osoby przewlekle chorujące na glukozy we krwi powinny stosować je z umiarem. Używamy

takie choroby jak cukrzyca, insulinoodporność, czy cho- ich w zasadzie do wszystkiego, owsianek, jaglanek, ciast, cia-

roby układu krążenia. Zachęcamy Was do wnikliwej analizy steczek czy koktajli, można ich również używać do wypieku

i dopasowania odpowiedniego zamiennika, nie obawiając się pasztetów czy chleba. Kupując suszone owoce, należy zwróć

o zdrowie i rozkoszując się słodkim smakiem. Przygotowu- uwagę na to, czy nie są one siarkowane. To bardzo istotne, aby

jąc zdrową kuchnię dla naszych dzieci pamiętajmy, że mają owoce były suszone w tradycyjny sposób, a więc na słońcu. Nie

one inne poczucie smaku, nie mają jeszcze naszych „doro- powinny również zawierać dodatku tłuszczu np., do rodzy-

słych”przyzwyczajeń i wbrew pozorom bardzo często sma- nek bardzo często dodaje się olej np. słonecznikowy. Zupełnie

kują im potrawy, które nam dorosłym wydają się niedopuszczalne jest, aby w  składzie suszonych

bez smaku, niedoprawione, niedosolone, owoców znajdowały się substancje słodzące

czy też za mało słodkie. Jeżeli już chcemy (np. syrop glukozowo-fruktozowy).
Najlepiej do słodzenia nadają się
podać coś słodkiego, to wybierajmy te
takie owoce jak:
zdrowe zamienniki białego cukru, bo
1. Banany – do koktajli owoco-
nie jest on zdrowy i bez znaczenia jest

czy biały czy brązowy – jest bezdys- wych z  jogurtem naturalnym lub

kusyjnie niezdrowy. mlekiem, ciastek owsianych bez

OWOCE mąki i cukru, ciast i owsianki
2. Suszone owoce, np. rodzynki,

Najlepiej spożywać owoce dojrzałe, morele, figi, śliwki – dodatek do

ponieważ są lepiej trawione, a do tego śniadaniowej owsianki lub jaglanki,

słodsze. Słodkie, surowe owoce mogą jogurtu naturalnego, do ciast i ciaste-

z  powodzeniem zastępować inne słodziki czek, omletu na słodko, sałatek
3. Ananas – do koktajli, twarożku
w przypadku dań zarówno ciepłych, jak i zim- Kupując suszone owoce 4. Soki owocowe – do wody i herbaty, do
nych. Fruktoza zawarta w  owocach, dzięki należy zwróć uwagę dosładzania dżemów, jogurtów i wypieków
błonnikowi i substancjom aktywnym, jest dla
nas dużo bardziej bezpieczna niż ta wyekstra- na to, czy nie są one
howana, w  postaci proszku, soków, napojów siarkowane. To bardzo MIÓD
czy też dodawana do słodkości. Najczęściej Produkowany przez pszczoły, głównym
surowe owoce osładzają jaglanki, ryżanki, istotne, aby owoce były jego składnikiem są cukry – fruktoza
owsianki, gryczanki, ale także warzywne kok- suszone w tradycyjny i  glukoza, które są bardzo dobrze przy-
tajle czy ciasta lub ciasteczka. Taki „słodzik” sposób, a więc na słońcu. swajalne przez ludzki organizm. Miód ma

jest najmniej przetworzony, najzdrowszy podobną kaloryczność do białego cukru –

i bardzo prosty w użyciu. Najlepiej słodzą jabłka, banany, 324kcal/100g. Jednak w  zależności od odmiany miodu,

winogrona, gruszki. a zatem od proporcji glukozy i fruktozy, jego indeks gli-

Inna formą, nieco bardziej przetworzoną są musy owo- kemiczny jest inny i waha się między 50-87 IG. Zależność

cowe, dużo słodsze, ponieważ przygotowując mus, owoce jest taka, że im więcej fruktozy w  miodzie, tym indeks

pozbawiamy wody. Taki mus możemy zaprawić lub po pro- glikemiczny jest niższy.

stu zamrozić i dodawać w razie potrzeby do wszystkiego, co Oprócz cukrów w  miodzie znajdziemy takie składniki

wymaga słodzenia. mineralne jak wapń, fosfor, żelazo, magnez, potas, fluor,

39 POLSKIE TOWARZYSTWO CHORÓB ATOPOWYCH

DIETA

kobalt i jod. Żelazo z miodu jest przyswajalne w około 60% dlatego można używać go mniej. Dostarcza 300kcal/100g,

i  wykorzystywane do produkcji hemoglobiny. Miód jest a jego zaletą jest niski indeks glikemiczny, który waha się

także źródłem witamin z grupy B, białka, wosków, olejków w przedziale od 15 do 30 IG, w zależności od producenta.

lotnych, garbników, pyłków kwiatowych, enzymów oraz Jest słodkością na którą mogą sobie pozwolić diabetycy.

kwasów organicznych. Te właśnie składniki mają prozdro- Zawarta w syropie fruktoza to cukier prosty, znacznie

wotne właściwości. Łagodzą objawy kaszlu, astmy, kataru wolniej przyswajalny przez organizm niż glukoza. Agawa

siennego, poprawiają pracę układu trawien- z  której jest produkowany zawiera w  sobie

nego. Miód działa również przeciwbak- znaczne ilości inuliny, naturalnego pre-

teryjnie i przeciwgrzybicznie, dlatego biotyku, który pozytywnie wpływa

doskonale sprawdza się w okresach na rozwój flory jelitowej, obniża

przeziębienia i choroby. poziom cholesterolu, lipidów oraz

Należy pamiętać, iż dobroczynne usprawnia pracę przewodu pokar-

działanie miodu zanika w  tem- mowego. Inulina nie jest tra-

peraturze powyżej 40 stopni. Dla- wiona przez organizm, przez co

tego też, najlepiej stosować go jako zmniejsza kaloryczność posiłku.

dodatek do dań, które nie wymagają Syrop jest również źródłem błon-

przygotowania w  wysokiej temperatu- nika przez co przyspiesza przemianę

rze. Pierniki i  ciastka korzenne na miodzie materii i  zapobiega zaparciom. Syrop jest

to oczywiście podstawa, ale pamiętajmy, że Syrop klonowy produktem bezglutenowym i  wegańskim.
wtedy miód traci swoje właściwości odżyw- doskonale sprawdzi Swoje zastosowanie znajduje jako polewa
cze i  pozostaje jedynie słodkim zamienni- się jako polewa do do gofrów, naleśników, omletów, jako doda-
kiem cukru. naleśników, gofrów, tek do lodów, jogurtów, wypieków, a nawet
marynat do mięs.
SYROP KLONOWY
pankejków czy tostów.
Syrop klonowy to tradycyjny kanadyjski przy- KSYLITOL – CUKIER BRZOZOWY

smak pozyskiwany z soku z pnia kolonu, jest Jest to cukier pochodzenia naturalnego,

przezroczysty, ma lekko żółte zabarwienie i słodkawy smak. pozyskiwany z kory brzozy. Naturalnie występuje w śliw-

Syrop otrzymuje się w procesie odparowywania wody, nie kach, malinach, truskawkach i  kalafiorze. W  100 g znaj-

zawiera żadnych konserwantów. Dostarcza mniej kalorii niż duje się 240kcal, cechuje go bardzo niski indeks gli-

biały cukier - 270kcal/100g, ale zawiera duże ilości sacha- kemiczny IG=8, dzięki czemu nie powoduje nagłych

rozy, która podnosi poziom cukru we krwi, dlatego też, nie wyrzutów insuliny do krwiobiegu. Ksylitol ma pozytywny

powinien być stosowany u diabetyków. Indeks glikemiczny wpływ na nasz organizm - działa antybakteryjnie, wzmacnia

syropu wynosi 65, czyli nieco mniej niż cukru. Syrop zawiera odporność, polepsza wchłanianie wapnia do kości. Hamuje

sole mineralne, takie jak wapń, potas, magnez, fosfor oraz rozwój grzybów i drożdżaków, chroni zęby przed próchnicą,

mangan, witaminy z grupy B, w skałdzie znajdziemy rów- wzmacnia szkliwo oraz chroni dziąsła. Wybierając cukier

nież niacynę, biotynę, kwas foliowy oraz polifenole, które brzozowy należy pamiętać, aby wprowadzać go stopniowo

mają właściwości antyoksydacyjne. do diety oraz nie przekraczać zalecanej dziennej dawki (ok

Syrop klonowy doskonale sprawdzi się jako polewa do 15 g - 3 łyżeczki do herbaty), ponieważ może mieć efekty

naleśników, gofrów, pankejków czy tostów. Można go sto- przeczyszczające. Z tego powodu nie zaleca się podawania

sować do wypieku ciast i ciasteczek, a także jako składnik ksylitolu dzieciom poniżej 3 roku życia. Używamy go do

marynat do mięs czy sosów sałatkowych. słodzenia napojów, do wypieków oraz przetworów owo-

SYROP Z AGAWY cowych. Cukier ten jest odporny na działanie wysokiej

temperatury.
Ważne. Przy zakupie musimy wykazać się dużą czujnością,
Syrop ten wywodzi się z Meksyku i wytwarzany jest z nie-

których gatunków agawy lub kaktusa. Charakteryzuje się ponieważ rosnącą popularność ksylitolu zaczęli wykorzy-

smakiem porównywalnym do rozrzedzonego miodu lub stywać producenci. Przy zakupie musimy zwrócić uwagę na

lekkiego syropu klonowego. Jest dużo słodszy od cukru, informację w  jaki sposób jest pozyskiwany, aby nie dać się

40 ATOPIA

DIETA

oszukać. Obecnie większość ksylitolu, tego dostępnego na kemiczny wynosi IG=3. Do jej produkcji używa się świe-

półkach sklepowych i tańszego pozyskiwana jest z kuku- żych liści, w  sprzedaży dostępna jest w  formie suszonych

rydzy. Oryginalny ksylitol pochodzi z Finlandii i pozyski- liści, proszku, kryształów oraz w  płynie. Stewia zawiera

wany jest z kory brzozy, a nie produkowany z kukurydzy witaminy z  grupy B, witaminę C oraz cenne minerały:

modyfikowanej genetycznie. magnez, chrom, wapń, potas, cynk, żelazo, selen, a  także

W produktach spożywczych ksylitol kryje sie pod symbolem tłuszcze i  białka. Zmniejsza apetyt, tłumi uczucie głodu

E967, a znaleźć go możemy w gumach do żucia i słodyczach. oraz zwiększa tolerancję glukozy. Może być stosowana

ERYTRYTOL przez diabetyków, osoby na diecie redukcyjnej i wspomaga-

jąco przy leczeniu grzybicy. W medycynie naturalnej wyko-

Należy do tej samej grupy co ksylitol, czyli jest alkoho- rzystywana jest bardzo często jako środek bakteriobójczy.

lem cukrowym z grupy polioli. Poliole są to związki, które Stewia ma charakterystyczny nieco gorzkawy posmak,

odznaczają się niską wartością energetyczną oraz tym, że który nie każdemu może odpowiadać. Może być używana

nie podnoszą poziomu glukozy we krwi. Erytrytol natural- do wypieków, sprawdza się jako dodatek do napojów oraz

nie występuje między innymi w  niektórych owocach owocowych przetworów. Podczas pieczenia dość szybko

(gruszkach, melonach i  winogronach), grzybach ulega karmelizacji. Decydując się na ten zamiennik

kapeluszowych i  owocach morza, fermento- cukru należy pamiętać, aby kupować

wanych napojach oraz algach morskich. Do tylko zielone bądź brązowe

użytku spożywczego produkuje się go w pro- ekstrakty lub proszki, a uni-

cesie fermentacji glicerolu z  wykorzysta- kać przejrzystych ekstraktów

niem odpowiedniego szczepu drożdży. i  białych proszków, ponieważ

Występuje w takiej samej postaci jak te zostały silnie przetworzone

biały cukier, jest od niego mniej i pozbawione cennych składników

słodki. Jest bardzo niskoka- odżywczych.

loryczny, 100g erytrytolu MELASA

dostarcza 20kcal, a  jego

indeks glikemiczny wynosi Potocznie nazywana „czarnym zło-

IG=0, tym samy nie wpływa na poziom glu- tem”. Jest to produkt uboczny powsta-

kozy i  insuliny we krwi. Cukrzycy więc mogą jący podczas produkcji cukru. Wystę-
sięgać po niego bez obaw o swoje zdrowie. Nie Stewia zawiera witaminy puje w  formie gęstego ciemnobrązowego
jest w  przeciwieństwie do cukru i  innych sło- z grupy B, witaminę C syropu. Ze względu na surowiec z  któ-

dzików metabolizowany przez organizm, lecz oraz cenne minerały: rego powstaje jest dzielona na trzcinową
jest z niego wydalany w niezmienionej formie i  buraczaną. Zawiera 40-50% sacharozy,
wraz z  moczem. Ma również zdolności do magnez, chrom, wapń, aminokwasy, związki mineralne takie jak:
hamowania procesów fermentacji niektórych potas, cynk, żelazo, żelazo, magnez, potas, wapń, miedź, fos-
cukrów przez bakterie w jamie ustnej, dlatego selen, a także tłuszcze for, chrom, cynk oraz witaminy z grupy B.
może ograniczać rozwój próchnicy. Z  powo- 100 g melasy to ok 290 kcal, a indeks glike-
i białka.

dzeniem może być dodawany do kawy, herbaty miczny wynosi IG=55. Nie jest zatem pole-

czy domowych wypieków i deserów. Od 2008 r., w Polsce cana osobom walczącym o uregulowanie poziomu cukru

jest stosowany w przemyśle spożywczym jako dodatek do we krwi. Osobom zdrowym nie zaleca się przekraczać 2

lodów, dżemów, galaretek, owoców kandyzowanych, gum łyżeczek dziennie. Warto wiedzieć iż, zbyt duże ilości

do żucia. Znajduje się na liście dodatków spożywczych pod melasy mogą wywoływać efekt przeczyszczający, dlatego

symbolem E968. powinna być ostrożnie stosowana u dzieci.

STEWIA Melasę poleca się głównie osobom cierpiącym na niedobory

żelaza i anemię. Ze względu jednak na niehemową (czyli gorzej

Zwana inaczej „słodkim ziołem”. Jest krzewem pochodzą- przyswajalną) postać w której występuje w melasie, trzeba ją

cym z Ameryki Południowej (Paragwaj).Jest około 300 razy spożywać wraz ze źródłem witaminy C czyli najlepiej z owo-

słodsza od cukru i praktycznie bezkaloryczna, a indeks gli- cami zawierającymi dużą ilość tej witaminy – truskawki,

41 ATOPIA

DIETA

czarne porzeczki, pomarańcze, kiwi. Inaczej żelazo nie zosta- żelazo, cynk, magnez oraz witaminę C. Wyróżnia się niskim

nie w pełni przyswojone. Melasa pomaga również w obniżaniu indeksem glikemiczny IG = 35, w 100 g znajduje się 354kcal,

złego cholesterolu, wspomaga pracę układu odpornościowego, dlatego może być stosowany przez diabetyków. Cechuje go

immunologicznego i nerwowego. Na rynku możemy spotkać lekki karmelowo-kokosowy smak, który doskonale sprawdzi

także melasę z  karobu czyli mączki chleba świętojańskiego, się do kawy, herbaty, jako dodatek do owsianki, wypieków

która reguluje pracę jelit oraz poprawia trawienie, dlatego sto- ciast i ciasteczek, ale także ma swoje zastosowanie w daniach

suje się ją przy zaburzeniach żołądkowych. Znajduje także kuchni tajskiej.

swoje zastosowanie w leczeniu astmy i problemach SYROP DAKTYLOWY

alergicznych. Wspomaga kurację antygrypową

i  przeciwkaszlową oraz poprawia odporność Daktyle są naturalnie bardzo słodkie. Zawie-

organizmu. rają dużo wartościowych składników odżyw-

Melasą możemy posmarować pieczywo, czych, jak karoteny, witaminy z  grupy B,

dodać do musli, twarogu czy naleśników. witamina E, wapń, żelazo i fosfor. Gotowy

Nadaję się do słodzenia kawy, herbaty, syrop daktylowy zawiera witaminy

wypieków ciast i  pierników, a  także jako i składniki mineralne takie jak suszone

składnik marynat. Stanowi doskonałą alter- owoce. Czasami można go znaleźć

natywę dla osób, które nie tolerują kakao. w  sklepach, jednak jego cena
Ważne. Jeżeli zdecydujemy się na
jest bardzo wysoka. Najlepiej jest

kupno melasy, przeczytajmy dokład- więc przygotować syrop samodzielnie.

nie etykietę. Zdarza się niestety często tak, że CUKIER KOKOSOWY Cechuje 100 g daktyli należy zalać 200 ml gorącej
producenci dodają do niej dwutlenku siarki, wody, odczekać 3 godziny i zmiksować. Aby
wtedy lepiej jest poszukać takiej bez konser- go lekki karmelowo- uzyskać klarowny syrop, trzeba go przetrzeć
wantów. kokosowy smak, który przez sito. Syrop daktylowy jest słodszy niż
doskonale sprawdzi cukier. Możesz wykorzystać syrop do kawy,
LUKRECJA się do kawy, herbaty, ciast, naleśników i owsianki, jako dressing do

Głównym składnikiem produktów z lukrecją jako dodatek do sałatek lub marynatę do mięs. Kaloryczność

jest wyciąg z  korzenia lukrecji. Należy ona owsianki, wypieków ciast syropu wynosi 270kcal/100g, indeks glike-
do jednych z  najstarszych roślin wykorzy- miczny syropu zależny jest od sposobu jego
stywanych w ziołolecznictwie, znana była już i ciasteczek przygotowania i może wynosić 35-60.

w  starożytnym Egipcie, Rzymie i  Chinach. MORWA

Ze względu na swoje właściwości produkty z lukrecją zaleca się

przy infekcjach gardła i dróg oddechowych. Ceniona za wła- Jest rośliną pochodzącą z  Azji (głównie Chiny), której

ściwości wykrztuśne, rozkurczowe i przeciwzapalne. Zawiera właściwości lecznicze są znane i  wykorzystywane od

flawonoidy, izoflawony, fitosterole oraz olejek eteryczny. wieków. Owoce morwy białej i czarnej są tak samo słod-

100 g lukrecji to 375 kcal, indeks glikemiczny IG = 5. kie jak cukier, a jednak zdrowe. Zawarte w nich pektyny

Lukrecja znana jest głównie z landrynek i żelków, ale nie poprawiają pracę jelit, a  flawonoidy niszczą wolne rod-

wszyscy lubią jej smak. niki. Zawierają glukozę, fruktozę, sacharozę oraz kwasy

Jednak mimo wielu cudownych właściwości, jakie posiada organiczne. Suszona morwa może zastąpić cukierki,

lukrecja, nie każdy może po nią sięgać. Zawarte w niej związki a  rozdrobniona może posłużyć jako cukier do deserów

mogą wchodzić w niebezpieczne interakcje z różnymi lekami, wypieków.

obniżać ich skuteczność. Lukrecję należy stosować ostrożnie

u  pacjentów z  nadciśnieniem, obrzękami, niewydolnością

nerek, nie powinny jej stosować kobiety w ciąży i karmiące. Jeżeli żaden z zamienników cukru nie trafi w nasze gusta,

CUKIER KOKOSOWY a  nie potrafimy zrezygnować ze słodzenia, warto pamię-

tać, żeby wybrać nierafinowany cukier trzcinowy, który

Produkowany z  pąków palmy kokosowej. Zawiera amino- jest sproszkowanym sokiem trzcinowym. Zawsze będzie

kwasy, witaminy z grypy B, minerały takie jak: potas, wapń, zdrowszą alternatywą dla białego cukru. n

42 ATOPIA

DIETA KUCHNIA ATOPIKA

Placek zE śliwkami pod kruszonką

W DIECIE BEZ MLEKA I JAJ

przepisy

DIETA KUCHNIA ATOPIKA

PLACEK ZE ŚLIWKAMI POD KRUSZONKĄ

kupione

Składniki na ciasto:
◗ 100g mąki ryżowej
◗ 100 g mąki jaglanej
◗ 200 g masła roślinnego
◗ 50 g cukru kokosowego
Składniki na kruszonkę:
◗ 200 g mąki owsianej
◗ 100 g oleju kokosowego (w stałej formie)
◗ 3 łyżki ksylitolu
◗ Owoce: 1 kg śliwek węgierek
◗ 1 łyżeczka oleju kokosowego

Sposób przygotowania:
Ciasto. Mieszamy oba rodzaje mąki z cukrem, dodajemy miękkie masło, po czym zagniatamy
ciasto. Formujemy kulę, zawijamy w folię spożywczą i odkładamy do lodówki na 30 minut.
Kruszonka. Składniki zagniatamy na masę, formujemy kulę, zawijamy w folię spożywczą
i odkładamy do lodówki na 30 minut.
Następnie ciasto rozwałkowujemy na dowolnej formie wyłożonej papierem do pieczenia.
Nakłuwamy widelcem i wkładamy na 15 minut do piekarnika nagrzanego do temperatury
180 st.
W międzyczasie przygotowujemy śliwki, które wypestkowujemy, kroimy w plastry. Na patelni
rozgrzewamy łyżkę oleju kokosowego, dodajemy śliwki i dusimy ok 7-8 minut, tak aby odpa-
rowały nadmiar wody.
Na podpieczony lekko spód wykładamy śliwki, posypujemy kruszonką i pieczemy
w piekarniku 30 minut w temperaturze 180 st.

44 POLSKIE TOWARZYSTWO CHORÓB ATOPOWYCH

DIETA KUCHNIA ATOPIKA

JAGODZIANKI

W DIECIE BEZ MLEKA I JAJ

przepisy

45 ATOPIA

DIETA KUCHNIA ATOPIKA

JAGODZIANKI

kupione

Składniki na ciasto:
◗ 4 szklanki mąki pszennej
◗ 1/2 szklanki cukru trzcinowego
◗ 1/4 łyżeczki soli
◗ 1 szklanka mleka roślinnego - najlepsze będzie waniliowe
◗ 30 g świeżych drożdży
◗ 1/3 szklanki oleju

Składniki na jagodowe nadzienie:
◗ 500 g jagód
◗ 2 łyżki cukru trzcinowego
◗ 2 łyżeczki skrobi ziemniaczanej

Drożdże kruszymy, wrzucamy do miski, w której będziemy wyrabiać ciasto, zasypujmy
cukrem, i odstawiamy na 5-10 minut, aby drożdże zaczęły się rozpuszczać. Następnie zalewa-
my mlekiem roślinnym, przykrywamy i odstawiamy w ciepłe miejsce na 10 minut. Następnie
dodajemy sól, wanilię, olej i delikatnie mieszamy.
Stopniowo przesiewamy mąkę, wyrabiamy ciasto najlepiej rękami, powinno być gładkie
i elastyczne. Przy wyrabianiu możesz podsypywać mąką, ale nie za dużo, bo ciasto wyjdzie
twarde. Wyrobione ciasto, należy delikatnie oprószyć mąką, odstawić w ciepłe miejsce pod
przykrytą ściereczką na około godzinę do wyrośnięcia.
Składniki farszu wymieszać w miseczce.
Stolnicę oprószyć niewielką ilością mąki. Przełożyć na nią ciasto, wyrobić, a następnie podzie-
lić na dwie części. Rozwałkować na grubość około 5 mm, wyciąć za pomocą szklanki okręgi.
Nałożyć nadzienie i skleić ciasto tak, aby wyszła podłużna bułeczka. Jagodzianki należy
ułożyć na blasze wyłożonej papierem do pieczenia i ostawić na około 15 minut.
Piekarnik rozgrzewamy do 200 st. i pieczemy przez około 18-20 minut, do czasu,
aż się zarumienią.
Jeszcze gorące najlepiej jest posmarować gęstym lukrem, który przygotujesz z soku z cytryny
lub limonki oraz cukru pudru.

46 ATOPIA

DIETA KUCHNIA ATOPIKA

Pudding jaglano - czekoladowy z malinami

W DIECIE BEZ MLEKA I JAJ

przepisy

47 ATOPIA

DIETA KUCHNIA ATOPIKA

Pudding jaglano - czekoladowy z malinami

kupione

Składniki:

◗ pół szklanki kaszy jaglanej

◗ 2 szklanki mleka roślinnego np.: migdałowego

◗ laska wanilii

◗ 6 daktyli bez pestek (jako zamiennik cukru)

◗ 3 łyżki kakao

◗ 200 ml gęstego mleczka kokosowego z puszki

◗ świeże maliny

Sposób przygotowania:
Kaszę jaglaną w pierwszej kolejności płuczemy (2-3 razy), po osuszeniu prażymy, zalewamy
mlekiem roślinnym, dodajemy pokrojone daktyle, wanilię i gotujemy 15 minut. Po wystudze-
niu dodajemy mleko kokosowe oraz kakao, a następnie miksujemy.
Maliny rozgniatamy widelcem, dzielimy na 2 części. Do pucharków wkładamy maliny, na to
mus czekoladowy i ponownie maliny. Przed podaniem schładzamy w lodówce. Smacznego.

48 ATOPIA

DIETA KUCHNIA ATOPIKA

Tarta owocowa z kremem kokosowym

W DIECIE BEZ MLEKA I JAJ

49 ATOPIA

DIETA KUCHNIA ATOPIKA

Tarta owocowa z kremem kokosowym

Składniki na ciasto: kupione

◗ pól szklanki mąki orkiszowej

◗ 2 łyżki mąki owsianej

◗ 2 duże łyżki kakao lub karobu

◗ 4 łyżki oleju kokosowego (w stałej formie)

◗ 2 łyżki ksylitolu

◗ jako zamiennik jajka - łyżka siemienia lnianego z 2 łyżkami wody

Składniki na krem kokosowy:

◗ 5 łyżek wiórków kokosowych

◗ 400 ml schłodzonego mleczka kokosowego z puszki

◗ laska wanilii

◗ 1 łyżeczka ksylitolu

◗ 1 łyżka agaru

Owoce: -maliny, truskawki, borówki, jeżyny

Sposób przygotowania:
Ciasto. Wszystkie składniki zagniatamy na ciasto, formujemy kulę, zawijamy w folię i odkła-
damy na 30 minut do lodówki. Następnie rozwałkowujemy i wykładamy do okrągłej formy,
uprzednio wysmarowanej olejem kokosowym. Nakłuwamy widelcem i pieczemy 30 minut
w temperaturze 180 st, aż się zrumieni. Następnie schładzamy.
Krem. Wiórki prażymy na suchej patelni. Ze schłodzonego mleczka odlewamy wodę,
a następnie gęste mleczko miksujemy z wanilią, wiórkami, ksylitolem i agarem.
Masę wkładamy na wystudzony spód odstawiamy do lodówki, aż do zastygnięcia, przed
podaniem dekorujemy świeżymi owocami.

50 ATOPIA