หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 การเงิน การคลัง

5หน่วยการเรยี นร้ทู ี่

การเงิน การคลงั

การเงิน

การเงิน
สถาบันการเงนิ ในประเทศไทย

ความหมาย การเงนิ

เงนิ คอื สง่ิ ที่ทกุ คนในสังคมยอมรับกนั ในขณะนัน้ ให้เปน็ สือ่ กลางในการ
แลกเปลยี่ น และใช้วดั มูลคา่ ของสนิ ค้าและบริการทกุ ชนดิ

หน้าที่ของเงิน เงินเป็นส่อื กลางในการแลกเปลย่ี น
เงนิ เป็นมาตรฐานในการเทยี บคา่
เงนิ เป็นมาตรฐานในการชาระหนี้ภายหนา้
เงินเป็นเครอ่ื งรักษามูลคา่

การเงนิ

ประเภทของเงนิ 1) เหรียญกษาปณ์ 2) ธนบตั ร 3) เงินฝากกระแสรายวนั

เหรียญกษาปณ์ (Coins)
เหรยี ญกษาปณ์ในกรณีท่ีมีการซื้อขายแลกเปล่ียนสินค้าและบริการท่ีมีมูลค่าน้อย
แต่ละประเทศได้ผลิตเหรียญกษาปณ์ข้ึนมาใช้เพ่ือความสะดวกและง่ายต่อการซื้อขาย
แลกเปลี่ยนการผลติ เหรียญกษาปณ์ คอื กรมธนารักษ์ สงั กดั กระทรวงการคลัง

ธนบตั ร (Paper Currency) การเงนิ

ธนบัตร (Paper Currency) ธนาคารกลาง (Central Bank) ของแตล่ ะประเทศ ซ่ึงสาหรบั ประเทศไทย
คือ ธนาคารแห่งประเทศไทย มีหนา้ ทผ่ี ลติ ธนบตั รออกมาใชห้ มุนเวียน

ธนาคารกลางของแต่ละประเทศ จะต้องควบคุมปริมาณเงินไม่ให้มีปริมาณมากหรือน้อยจนเกินไป
เนื่องจากหากธนบัตรพิมพ์ออกมามากเกินไป ประชาชนจะขาดความเช่ือถือในค่าของธนบัตรนั้น ในทางตรงกัน
ขา้ ม ถา้ พมิ พ์ออกมาน้อยเกินไปจะทาให้ประชาชนขาดแคลนส่อื กลางในการแลกเปลยี่ น

เงนิ ฝากกระแสรายวนั

เงนิ ฝากกระแสรายวัน เปน็ เงินฝากทีเ่ จา้ ของเงินฝากไว้กบั ธนาคารพาณชิ ย์ โดยผู้เปน็ เจา้ ของเงนิ ฝาก
สามารถเขียนเชค็ (Cheque) สั่งให้ธนาคารพาณิชยจ์ า่ ยเงินไดท้ ันที เพ่ือชาระหนหี้ รอื จา่ ยตามมลู คา่ ของสินค้า
ใหแ้ กบ่ ุคคลอ่ืน เงินฝากประเภทนีถ้ อื เปน็ บญั ชีจา่ ยคนื เม่ือทวงถาม โดยผูฝ้ ากจะไมไ่ ดร้ บั ดอกเบ้ีย

การเงิน

ปรมิ าณของเงิน

จานวนเงนิ ทีพ่ ร้อมจะนาไปซอื้ ขายแลกเปลีย่ นสินคา้ บรกิ ารและชาระหนี้ตามความตอ้ งการ
โดยท่วั ไปจาแนกไดเ้ ปน็ 2 ประเภท คือ

ความหมายอย่างแคบ = เหรียญกษาปณ์ + ธนบตั ร + เงนิ ฝากกระแสรายวนั

ความหมายอยา่ งกว้าง = เหรยี ญกษาปณ์ + ธนบตั ร + เงนิ ฝากกระแสรายวัน +
เงินฝากออมทรัพย์ + เงินฝากประจาที่ถือโดยประชาชน

มูลค่าของเงิน

มลู ค่าของเงนิ มี 2 กรณี คอื

1) ค่าภายนอกของเงิน คือราคาของเงินตราสกุลหน่ึง เมื่อคิดเป็นเงินตราของสกลุต่าง ๆ ซ่ึงเป็นอัตรา
แลกเปล่ียนเงินตราต่างประเทศ เช่น เงิน 1 ดอลลาร์ มีค่าเทียบกับเงินบาทของไทย เท่ากับ 36 บาท เป็นต้น อัตรา
แลกเปล่ียนเงนิ ตราตา่ งประเทศจงึ เป็นเหมอื นราคาสนิ ค้าชนิดหน่ึง มลู ค่าที่เพมิ่ ขน้ึ ของเงนิ เรยี กโดยท่วั ไปว่า เงนิ แข็งค่า
มูลค่าที่ลดลงของเงิน เรียกโดยท่ัวไปว่า เงินอ่อนค่า มูลค่าที่เพิ่มขึ้นหรือลดลงของเงินเม่ือเทียบกับเงินตราสกุลอ่ืน
เกิดจากอุปสงค์ของตลาดเงิน เช่น หากตลาดเงนิ มีความต้องการซอ้ื เงินบาทมากมผี ลทาใหค้ ่าของเงนิ บาทเพมิ่ สงู ขึน้ เป็น
ต้น

2) คา่ ภายในของเงิน คือความสามารถหรอื อานาจซือ้ ที่เงนิ แต่ละหน่วยจะซ้ือสนิ คา้ และบรกิ ารได้ เชน่ หาก
ซอ้ื ข้าวสาร 1 ถงั ราคา 160 บาท ตอ่ มา หากซอื้ ข้าว 1 ถงั ชนดิ เดยี วกันราคา 180 บาท ท่ีเปน็ เช่นน้เี น่อื งจากราคาขา้ ว
อาจสงู ข้ึน หรือค่าภายในของเงินลดลง

อานาจซ้ือ อานาจซื้อ คอื ความสามารถของเงิน 1 หน่วย ที่จะสามารถซอื้ สินคา้ และบริการ
ได้มากน้อยเพียงใด จานวนสินค้าและบริการที่เงินหนึ่งหน่วยสามารถแลกมานั้น คือ
ค่าของเงนิ หรอื อานาจซ้อื ของเงนิ น่นั เอง เคร่อื งมอื ท่ีใช้วัดความเปล่ียนแปลงอานาจซ้ือของ
เงินคือ ระดับราคาสินค้าและบริการโดยท่ัวไป หากปรากฏว่าระดับราคาสินค้าและ
บรกิ ารโดยทว่ั ไปเพ่ิมข้ึน อานาจซ้ือของเงินที่แท้จริงก็ลดลง เช่น เงิน 10 บาท ซื้อข้าว
ได้ 1 จาน แตป่ ัจจบุ ันต้องใช้เงินถงึ 20 บาท จึงจะซื้อข้าวได้ 1 จาน ในทางกลับกัน
ระดบั ราคาสนิ ค้าและบริการโดยทัว่ ไปลดลง อานาจซอ้ื ของเงนิ ทแ่ี ท้จรงิ ก็สงู ขึ้น เปน็ ตน้

สภาพคล่อง

สภาพคล่อง หมายถงึ คุณสมบตั หิ รือทรัพยส์ ินทีจ่ ะเปลีย่ นเปน็ ส่ิงของหรอื บริการอยา่ งอน่ื ได้งา่ ย
และไม่เสียหายหรอื เสียหายนอ้ ย เงนิ จงึ เป็นทรพั ยส์ ินทมี่ ีสภาพคลอ่ งมากทีส่ ดุ ก็เพราะเงนิ สามารถนาไปซ้อื
สินคา้ และบรกิ ารได้ทนั ที

สถาบนั ทางการเงิน

ความหมาย
หน่วยงานที่ทาหน้าที่ระดมเงนิ ออมและใหก้ ูย้ มื แก่ผทู้ ีต่ อ้ งการนาเงนิ เพ่อื การบริโภค หรือเพ่ือการดาเนินธรุ กิจ

ประวัตธิ นาคารในประเทศไทย

มีการตดิ ต่อคา้ ขายกับ → ตงั้ ธนาคารพาณชิ ย์ครงั้ แรก เปล่ยี นชอ่ื เป็น
ต่างชาติ “แบงสยามกัมมาจลทุน “ธนาคารไทยพาณิชย์ จากัด”
จากัด”
พ.ศ. 2431 พ.ศ. 2482
(ตรงกบั รัชกาลที่ 4) พ.ศ. 2449

สถาบนั การเงินในประเทศไทย

เปน็ สถาบนั การเงินในประเทศไทย แบ่งออกเป็น 2 ประเภท ไดแ้ ก่

สถาบันการเงนิ ประเภทธนาคาร สถาบันการเงนิ ท่ไี มใ่ ช่ธนาคาร

ธนาคารกลาง - โรงรบั จานา
ธนาคารพาณชิ ย์ - บริษัทประกนั ภัย
ธนาคารทมี่ ีวตั ถุประสงคพ์ ิเศษ - สหกรณ์
- บริษัทเครดิต-ฟองซิเออร์
- ตลาดหลกั ทรพั ยแ์ ห่งประเทศไทย
- บรรษทั เงนิ ทุนอตุ สาหกรรมแห่งประเทศไทย

สถาบันการเงนิ ในประเทศไทย

ธนาคารประเภทที่ 1
ธนาคารกลาง (Central Bank) ทาหน้าทเ่ี ปน็ ศูนยก์ ลางและจดั ระบบทางการเงนิ ของประเทศ
อานวยประโยชนแ์ ก่เศรษฐกิจสว่ นรวม
ธนาคารแห่งประเทศไทย (Bank of Thailand) : BOT มีฐานะเป็นองคก์ ารอสิ ระ ภายใตก้ าร
กากบั ของกระทรวงการคลงั

ทาหน้าที่
- ออกธนบตั ร
- ดาเนนิ นโยบายทางการเงนิ (ควบคมุ ปรมิ าณเงินให้เหมาะสมโดยใช้มาตรการตา่ ง ๆ)
- เป็นนายธนาคารของรัฐบาล (รักษาเงินฝากของรฐั บาล)
- เปน็ ผู้ให้กู้ยืมแก่รฐั บาลและรฐั วิสาหกิจตา่ ง ๆ
- เป็นตัวแทนทางการเงินของรัฐบาล
- เป็นนายธนาคารของธนาคารพาณชิ ย์ (รบั ฝากเงิน, หักบัญชรี ะหว่างธนาคาร, เปน็ ผ้ใู ห้กยู้ มื
แหล่งสดุ ทา้ ย

ธนาคารประเภทท่ี 2 ธนาคารพาณชิ ย์ (commercial bank)

ธนาคารพาณชิ ย์ หมายถึง เปน็ ธนาคารทีป่ ระกอบธรุ กิจประเภทรับฝากเงินท่ตี อ้ งจา่ ยคืนเมอ่ื
ทวงถามหรอื เมอื่ ส้นิ ระยะเวลาอันได้กาหนดไว้ และใช้ประโยชน์จากเงินน้นั ในทางหนงึ่ หรอื หลายทาง
เชน่ การใหก้ ูย้ ืม ซอ้ื ขายหรอื เก็บเงนิ ตามตั๋วเงิน หรือตราสารเปลี่ยนมืออนื่ ใด ซอ้ื หรอื ขายเงนิ ตรา
ตา่ งประเทศ ดงั นี้

- การรบั ฝากเงินหรอื รับเงินจากประชาชนทีต่ อ้ งจ่ายคนื เมื่อทวงถาม หรอื เมือ่ ครบ
กาหนดระยะเวลา

- การให้สินเช่ือ/ใหก้ ยู้ มื เงิน

- การซือ้ /ขายตวั๋ แลกเงนิ

- การซ้อื ขายเงนิ ตราตา่ งประเทศ

ธนาคารประเภทที่ 3 ธนาคารทม่ี ีวัตถุประสงค์พิเศษ มวี ตั ถปุ ระสงค์เฉพาะอย่าง เปน็ ของรฐั บาล เช่น

- ธนาคารออมสิน ระดมเงนิ ออม รฐั บาลกยู้ ืม

- ธนาคารเพ่ือการเกษตรและสหกรณ์ ใหเ้ กษตรกรได้กยู้ ืม เพื่อพัฒนาใน
การเกษตร (ธ.ก.ส.) ด้านการเกษตร

- ธนาคารอาคารสงเคราะห์ (ธอส.) ใหก้ ู้ยืมเพอ่ื ซือ้ แหล่งที่อยู่อาศัย

- ธนาคารเพอื่ การส่งออกและนาเขา้ เพื่อสนับสนนุ การสง่ ออกนาเข้าและ
แห่งประเทศไทย (ธสน.) การลงทนุ เพอ่ื พัฒนาประเทศ

- ธนาคารพฒั นาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาด ใหส้ นิ เชอื่ เพ่ือสง่ เสริมอุตสาหกรรม
ยอ่ มแหง่ ประเทศไทย (ธพว.) SME Bank ขนาดกลางและขนาดย่อม

- ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทย ดาเนนิ ธรุ กจิ ธนาคารตามหลกั ศาสนา
อสิ ลาม

สถาบนั การเงินท่ีไม่ใชธ่ นาคาร

โรงรบั จานา เปน็ ธรุ กิจการเงินขนาดเล็ก มีวตั ถุประสงค์ให้ประชาขนกยู้ มื โดยการรบั จานาส่งิ ของ แบง่ เป็น 3
ประเภท คอื

1. โรงรบั จานาเอกชน
2. สถานธนานเุ คราะห์ ดาเนินโดยกรมประชาสงเคราะห์
3. สถานธนานุบาล ดาเนนิ การโดยเทศบาล

บริษัทประกันภัยและประกันชีวติ

เป็นสถาบนั เอกชนแบง่ เปน็ 2 ประเภท คอื
1. การประกนั วินาศภยั เป็นสญั ญา เรียกว่า “กรมธรรม์ประกันภัย ” ซึง่ ผ้รู ับประกนั ตกลงจะชดใช้
คา่ เสียหายแก่ผู้เอาประกันตามจานวนที่รับประกันภัย
2. การประกันชีวิต เป็นสญั ญาเรยี กว่า “กรมธรรมป์ ระกนั ชวี ิต” ซงึ่ ผ้รู บั ประกนั ตกลงจะชดใชเ้ งิน
จานวนหน่งึ ใหแ้ ก่ผูเ้ อาประกันหรือผรู้ ับผลประโยชน์ตามทตี่ กลงในสญั ญา

สถาบนั การเงินทีไ่ ม่ใช่ธนาคาร

บริษัทหลักทรัพย์ เปน็ สถาบันทางการเงินทจี่ ดทะเบยี นเป็นบรษิ ทั จากัด เพือ่ ทาหนา้ ท่ีประกอบธุรกิจหลกั ทรพั ยต์ ่าง ๆ
ไดแ้ ก่ การเป็นนายหนา้ ซอื้ ขายหลกั ทรพั ย์ การค้าหลักทรพั ย์ การเป็นทีป่ รกึ ษาการลงทนุ เป็นต้น

บรษิ ทั เงนิ ทนุ เปน็ สถาบันทางการเงินทจี่ ดทะเบยี นเปน็ บริษัทจากดั หาทุนเพ่ือบคุ คลอน่ื โดยบริษัทจะกูย้ ืมเงินจาก
ประชาชนท่ัวไป โดยการออกตวั๋ สัญญาใชเ้ งนิ แลว้ นามาปลอ่ ยกู้เพื่อการตา่ ง ๆ

บริษัทเครดิตฟองซเิ อร์ เป็นสถาบนั เอกชน มวี ตั ปุ ระสงค์ให้กู้เงนิ เพอ่ื ซื้ออสงั หารมิ ทรพั ย์ เช่น บา้ นและที่ดนิ (การกยู้ มื
ตอ้ งใชบ้ า้ นและท่ดี นิ ค้าประกัน)

สหกรณ์ สหกรณเ์ ปน็ องค์กรอสิ ระของบคุ คล ซ่ึงรวมกล่มุ กนั ดว้ ยความสมคั รใจ เพือ่ สนองความต้องการและ
จดุ หมายรว่ มกันทางเศรษฐกจิ สงั คม และวัฒนธรรม โดยการดาเนนิ วิสาหกจิ ท่ีเปน็ เจา้ ของรว่ มกนั และ
ควบคมุ ตามแนวทางประชาธิปไตย

ฉันถาม เธอตอบ

คาชแ้ี จง 1. ตัง้ คาถามจากหวั ข้อ “การเงนิ และสถาบันทางการเงนิ ”
จานวน 4 ข้อคาถาม (การเงนิ 2 ขอ้ สถาบันการเงิน 2 ข้อ)
ลงในสมุด
2. จากน้นั สง่ ลงในโนต๊ ไลน์ (สง่ ในคาบเรียนเทา่ นั้น)
3. ครสู ุ่มนกั เรยี นอ่านคาถาม และสุ่มตอบคาถาม
(นกั เรยี นท่ถี ามคาถาม บอกวา่ เป็นอัตนยั หรือปรนัย อ่านใหช้ ดั เจน)

การคลงั งบประมาณแผนดิน
รายรับ-รายจ่ายภาครฐั
(Public Finance) ระบบภาษี
หนี้สาธารณะ

การคลงั การคลังหรือการคลังภาครัฐ หมายถึง การบริหารการเงินของ รัฐบาล
การใช้จ่ายเพ่ือบริหารประเทศของรัฐบาล วิธีการแสวงหารายได้และการบริหารรายได้ของ
(Public Finance) รฐั บาลตลอดจนผลกระทบทีเ่ กิดขน้ึ จากการจดั เกบ็ รายไดแ้ ละการใช้จ่ายเงนิ ของรัฐบาล

การคลงั มอี งค์ประกอบ ดังนี้ งบประมาณแผ่นดนิ
รายรบั -รายจ่ายภาครฐั
ระบบภาษี
หนีส้ าธารณะ

งบประมาณแผน่ ดิน งบประมาณแผ่นดิน เป็นแผนการเงินภาครัฐ ในการแสดงรายได้ + รายจ่ายของ
รัฐบาล ในระยะ 1 ปโี ดยเรม่ิ ต้นในวันท่ี 1 ตุลาคมของปีไปจนถึงวันที่ 30 กันยายนของปี
ถัดไป จัดทาโดย สานักงบประมาณ แล้วตราออกเป็น พ.ร.บ.งบประมาณประจาปี
และผ่านการเห็นชอบจากสภา

ขาดดลุ • รายจ่ายมากกว่ารายได้ แบ่งเปน็ 3 ประเภท
สมดุล • รายไดเ้ ทา่ กบั รายจ่าย
เกินดุล • รายไดม้ ากกว่ารายจ่าย

รายรบั -รายจ่ายภาครัฐ

รายรับ รายจา่ ย
เงนิ งบประมาณ
รายได้ เงนิ กู้
หนี้สาธารณะ นอกงบประมาณ
เก็บภาษี เงินคงคลงั

ไม่ใชภ่ าษี

รายได้ ภาษีอากร เป็นแหล่งรายได้ท่ีสาคัญที่สุดของรัฐบาล รัฐบาล
เก็บภาษี มอี านาจตามกฎหมายท่ีจะบงั คับเก็บภาษีอากร โดยไม่คานึงว่าผู้เสีย
จะยินดีเสียภาษีอากรหรือไม่ และไม่จาเป็นที่ผู้เสียภาษีอากรจะต้อง
ได้รับผลตอบแทนโดยตรงหรือไม่

วัตถุประสงคห์ ลักของการเกบ็ ภาษีอากร คือ

- เพอ่ื หารายไดไ้ ปสนบั สนุนค่าใช้จ่ายในการบริหารประเทศและดาเนิน
กิจการตา่ ง ๆ เพอ่ื ให้บริการแกป่ ระชาชนโดยสว่ นรวม

- เพือ่ กระจายรายไดใ้ ห้เป็นธรรมมากข้ึน

- เพือ่ รักษาและส่งเสริมเสถยี รภาพทางเศรษฐกิจ

- เพ่อื ควบคุมหรอื สง่ เสริมกจิ กรรมทางเศรษฐกิจ

การแบ่งประเภทของภาษอี ากร (แบง่ ตามหลกั ผลกั ภาระภาษี) จาแนกออกได้ 2 ประเภท คอื

ภาษีทางตรง ( Direct Tax ) คอื ภาษอี ากรทีเ่ สยี ให้แก่รฐั แล้ว ผูเ้ สยี ภาษไี มส่ ามารถผลกั ภาระ
ภาษไี ด้ (ภาษที ี่เก็บจากผู้มรี ายได้โดยตรง หรือผทู้ ี่เป็นเจ้าของทรพั ยส์ ิน) เชน่

- ภาษเี งนิ ได้บคุ คลธรรมดา (ภาษที างตรงที่จัดเกบ็ จากบคุ คลที่มรี ายได้ เชน่ เงินเดือน ค่าจา้ ง
ฯลฯ)
- ภาษเี งินไดน้ ิติบคุ คล (ภาษีทางตรงทจี่ ดั เก็บจากเงนิ ไดข้ องบรษิ ทั หรอื ห้างหุ้นสว่ นนิติบคุ คล)
- ภาษีทรัพย์สนิ ต่าง ๆ
- ภาษมี รดก
- ภาษปี ้าย
- ภาษีโรงเรือน
- ภาษบี ารงุ ท้องท่ี
- ภาษีมรดก

ภาษที างออ้ ม ( Indirect Tax ) หมายถงึ ภาษีอากรประเภทหนง่ึ เป็นภาษอี ากรท่ี
รัฐเรยี กเกบ็ จากผ้บู ริโภค หรือเรียกไดว้ ่าเปน็ ภาษีทเี่ ป็นการผลกั ภาระทงั้ หมด หรอื
บางสว่ นใหก้ บั ผูซ้ ้อื หรอื ผบู้ รโิ ภคเป็นผ้รู บั ชาระภาษอี ากรแทนผขู้ าย เช่น

1. ภาษมี ลู คา่ เพ่มิ (Value Added Tax)
ภาษมี ูลค่าเพม่ิ หรือ VAT คอื ภาษที างออ้ มท่เี ป็นการเรยี กเก็บจากบุคคลที่ซื้อสินค้า หรือรับบริการ โดย
จะจัดเก็บเฉพาะจากมูลค่าส่วนท่ีเพิ่มขึ้น (Value added) ในแต่ละขั้นต้ังแต่การผลิต การจาหน่ายหรือ
การให้บรกิ าร

2. อากรแสตมป์ (Stamp Duty)
อากรแสตมป์ คอื ภาษที างอ้อมทจ่ี ดั เก็บจากการทาตราสารระหว่างกัน 28 ลักษณะ ตามที่ถูกกาหนด
ไว้ในบัญชีอตั ราอากรแสตมป์

3. ภาษธี ุรกิจเฉพาะ (Specification Business Tax)
ภาษีเฉพาะธรุ กิจ คือ ภาษที าอ้อมทรี่ ัฐบาลจัดเกบ็ จากกจิ การเฉพาะอยา่ ง หรอื
ผ้ปู ระกอบการธุรกจิ เฉพาะที่กฏหมายระบไุ ว้ ไดแ้ ก่ ธุรกิจดังตอ่ ไปนี้
– การธนาคาร
– การประกอบธรุ กิจเงนิ ทุน ธุรกิจหลกั ทรพั ย์ ธุรกิจเครดิตฟองซเิ อร์
– การรบั ประกนั ชีวติ
– การรบั จานา
– การประกอบกจิ การโดยปกติเย่ียงธนาคารพาณชิ ย์
– การขายอสงั หารมิ ทรัพยเ์ ป็นการคา้ หรือหากาไร
– การขายหลักทรพั ย์
– การประกอบกิจการอ่นื ๆ ทร่ี ะบไุ ว้ตามประมวลรษั ฎากร

4. ภาษีสรรพสามิต คือ ภาษีการขายเฉพาะท่ีเรียกเก็บจากสินค้าและบริการบางประเภท
ซง่ึ จะตอ้ งรบั ภาระภาษีสูงกว่าปกติ เช่น สินค้าท่ีก่อให้เกิดผลเสียต่อสุขภาพและศีลธรรมอันดี
มีลักษณะฟุ่มเฟือย หรือสินค้าที่ได้รับผลประโยชน์เป็นพิเศษจากรัฐ หรือสินค้าท่ีก่อให้เกิด
ภาระต่อรัฐบาลในการที่จะต้องสร้างส่ิงอานวยความสะดวกต่าง ๆ เพื่อให้บริการผู้บริโภค
หรือเป็นสินค้าท่ีก่อให้เกิดมลภาวะต่อสิ่งแวดล้อม กรมสรรพสามิต มีหน้าที่หลักในการ
จัดเก็บภาษี เช่น น้าหอม สรุ า ยาสบู

5. ภาษีศุลกากร คือ ภาษีประเภทหนึ่งที่เรยี กเก็บจากสินคา้ นาเขา้ และส่งออก แบ่งเป็นอากร
ขาเข้า และอากรขาออก โดยมี กรมศุลกากร เป็นหน่วยงานทร่ี ับผิดชอบการจัดเกบ็

โครงสร้างภาษี มี 6 องค์ประกอบ

1. ผูเ้ สียภาษี กฎหมายต้องกาหนดว่าผเู สยี ภาษีเปน็ ใคร เช่น
ผ้มู ีรายได้ มีหน้าทีเ่ สีย ภาษีเงนิ ได้
ผู้ประกอบการมหี นา้ ทีเ่ สยี ภาษมี ูลค่าเพิ่ม เป็นต้น

2. ฐานภาษี ตัวกาหนดวา่ อะไรเปน็ สาเหตใุ หเ้ ขาตอ้ งเสียภาษีตามทกี่ ฎหมายกาหนด เช่น
ภาษีเงินได้ กาหนดใหฐ้ านภาษีคอื รายได้
ภาษมี ลู คา่ เพม่ิ กาหนดให้ฐานภาษคี ือ สนิ ค้าหรือบริการ

3. อตั ราภาษี อตั ราภาษจี ะใช้คานวณกบั ฐานภาษี ว่าเราจะเสยี ภาษีมากหรือน้อย แบ่ง 3 ลักษณะ
1) อัตราภาษีก้าวหน้า คือ อตั ราภาษีท่สี ูงขน้ึ เมอื่ มรี ายไดเ้ พม่ิ ข้นึ
2) อัตราภาษคี งที่ คอื อัตราภาษที ่ีคงที่เสมอไม่วา่ รายได้จะมากหรอื นอ้ ย
3) อตั ราภาษีถอยหลงั คือ อัตราภาษจี ะลดลงเมอื่ มีรายไดเ้ พ่ิมขน้ึ

4. วธิ เี สยี ภาษี 5. ระงับข้อพพิ าท 6. การบงั คับคดี

รายได้ รายไดจ้ ากการขายสงิ่ ของและบริการ
ไม่ใชภ่ าษี รายได้จากการขายสิ่งของและบริการ ได้แก่ รายได้จากการขายหรือให้เช่า
ทรัพย์ของทางราชการ เช่น ค่าขายของกลางท่ียึดได้ ค่าขายครุภัณฑ์เสื่อมสภาพ
คา่ สมั ปทาน ค่าธรรมเนียม คา่ เช่าทีด่ นิ คา่ ขายเอกสารและหนังสือราชการ
รายได้จากรัฐพาณชิ ย์
รายได้จากรัฐพาณิชย์ ได้แก่ กาไรและเงินปันผลขององค์กรของรัฐบาล
และหนว่ ยธุรกิจท่รี ัฐบาลเป็นเจา้ ของหรือมหี ุ้นสว่ น เช่น โรงงานยาสูบ สานักสลากกิน
แบง่ รัฐบาล ธนาคารออมสิน ธนาคารกรงุ ไทย
รายไดอ้ น่ื
รายไดอ้ ่ืน ๆ ของรัฐบาล เช่น คา่ ปรบั คา่ ธรรมเนียม ใบอนญุ าต

รายรบั หนสี้ าธารณะ รฐั บาลอาจกูเ้ งินมาเพอื่ พฒั นาประเทศแหล่งเงนิ กู้
เงนิ กู้ อาจมาจากภายในประเทศหรือจากตา่ งประเทศ

เงนิ คงคลงั เงินคงคลัง หมายถงึ เงนิ ท่รี ฐั บาลสะสมไวจ้ าก
รายรบั ทส่ี งู กวา่ รายจ่ายในปงี บประมาณปีกอ่ น ๆ
รายจ่ายด้านเศรษฐกจิ ดังนนั้ เงนิ คงคลังจงึ เปน็ เงินสารองเพือ่ ใช้ในกรณี
รายจ่ายดา้ นการศึกษา ฉุกเฉิหรือจาเป็น
รายจ่ายด้านบริการสังคม
รายจา่ ย รายจ่ายด้านความมนั่ คงประเทศ
รายจ่ายด้านการชาระหนีเ้ งนิ กู้
รายจา่ ยด้านบรหิ ารงานทัว่ ไป