งานช่าง เกษตร

การงานอาชีพ ม.3 ภาคเรยี นที่ 2

มาตรฐานการเรยี นรู้
มาตรฐาน ง 1. 1 เขา้ ใจการทางาน มีความคดิ สรา้ งสรรค์ มีทักษะกระบวนการทางาน ทักษะ
การจัดการ ทกั ษะกระบวนการแก้ปัญหา ทักษะการทางานร่วมกนั และทกั ษะการแสวงหาความรู้
มีคุณธรรม และลักษณะนิสัยในการทางาน มจี ติ สานกึ ในการใชพ้ ลงั งาน ทรัพยากร และ
สง่ิ แวดลอ้ ม เพอื่ การดารงชีวติ และครอบครัว
มาตรฐาน ง 2.1 เข้าใจ มที ักษะทจ่ี าเปน็ มปี ระสบการณ์ เหน็ แนวทางในงานอาชพี ใชเ้ ทคโนโลยี

เพอื่ พัฒนาอาชพี มคี ุณธรรม และมีเจตคติที่ดตี อ่ อาชพี

มาตรฐาน ง 1. 1 มาตรฐาน ง 2.1

ม.3/1อภิปรายข้นั ตอนการทางานทม่ี ีประสิทธภิ าพ ม.3/1อภปิ รายการหางานด้วยวธิ ีการท่ี
ม.3/2ใช้ทกั ษะในการทางานรว่ มกนั อย่างมคี ุณธรรม หลากหลาย
ม. 3/3อภิปรายการทางานโดยใช้ทักษะการจัดการ
เพอ่ื การประหยดั พลังงาน ทรัพยากร และ ม.3/2 วิเคราะห์แนวทางเข้าสู่อาชีพ
ม.3/3 ประเมนิ ทางเลอื กในการประกอบ
สิ่งแวดลอ้ ม
อาชพี ทีส่ อดคล้องกับความรู้ความถนดั
และความสนใจของตนเอง

01 งานช่างในบ้าน เนือ้ หาทเี่ รยี น

ความสาคญั ของงานชา่ ง 02 การขยายพนั ธุ์พืช 03 งานอาชพี
หลักปฏบิ ัติงานชา่ งในบ้าน
ความสาคัญของการขยายพนั ธ์พุ ชื การประกอบอาชพี

ประเภทของการขยายพันธุ์พืช แนวทางของการประกอบอาชพี

หลักความปลอดภยั วิธกี ารขยายพันธพุ์ ชื โดย การประเมนิ ตนเองเพื่อเข้าสู่อาชพี

กระบวนการปฏบิ ตั ิงานช่างในบา้ น การศึกษาตอ่ เพ่อื เข้าสู่อาชีพ
เคร่ืองมอื ชา่ งทค่ี วรมี

การปฏิบัติงานช่างในบา้ น

ความสาคญั ของงานชา่ ง
หลักปฏิบตั ิงานชา่ งในบ้าน
หลกั ความปลอดภัย

กระบวนการปฏิบัตงิ านชา่ งในบา้ น
เครื่องมอื ช่างทีค่ วรมี

การปฏิบัตงิ านชา่ งในบา้ น

งานช่างในบ้านเป็นงานช่างพนื้ ฐานที่นามาใชป้ ระโยชนใ์ น
ชีวิตประจาวนั และสามารถเรียนรูป้ ฏิบตั ไิ ด้ดว้ ยตนเอง
โดยเฉพาะการซ่อมแซม ตดิ ตั้งและประกอบผลิตภณั ฑ์
เครอ่ื งมือเครอ่ื งใช้ และสง่ิ อานวยความสะดวกเพื่อยืดอายุการ
ใชง้ านและประหยัดค่าใชจ้ ่าย ผ้ปู ฏิบตั งิ านต้องมคี วามรูค้ วาม
เข้าใจและมีทกั ษะกระบวนการทางาน เพ่อื ให้ปฏบิ ัติงานช่างได้
อย่างมีประสิทธภิ าพ

1 2
ผู้ปฏบิ ตั ิงานชา่ ง ที่ดีตอ้ งมคี วามรู้ ความ
งานชา่ งในบา้ นมีหลายประเภทเชน่ เขา้ ใจเกยี่ วกับงานชา่ ง มีทกั ษะกระบวนการ
งานไม้ งานปูน งานประปา งานไฟฟ้า การปฏบิ ัติ
งานโลหะ การเรยี นรู้และฝึกด้วย งานช่างที่ดี สามารถนาเทคโนโลยีมปี รับปรุง
ตนเองจะช่วยใหเ้ กดิ ความชานาญและ แก้ไขประยุกต์ใช้ และมนี ิสัยรกั การทางาน

ตอ่ ยอดประกอบอาชพี ได้

3

คู่มอื การใชง้ าน เป็นเอกสารทีส่ าคัญ อธิบาย หรอื ให้
รายละเอยี ดเก่ียวกบั วิธีการ หรือขนั้ ตอนการปฏิบตั ิงาน
เพอื่ ใหก้ ารปฏบิ ตั ิงานเป็นไปอยา่ งถกู ตอ้ งและปลอดภัย

ความสาคัญของงานชา่ ง

งานชา่ งในบา้ นประกอบด้วยงานหลากหลายสาขา ซึง่ เป็นที่เก่ยี วข้องกบั การดารงชวี ติ สงิ่ สาคัญในการประ
กองงานชา่ งคอื ความปลอดภยั ในการปฏิบัตงิ านประโยชน์ของงานชา่ งคือ
1.รจู้ กั ซอ่ มแซมบารงุ รักษา ทาให้ส่งิ ของเครื่องใชใ้ ชง้ านไดเ้ ปน็ อยา่ งดี ยดื อายกุ ารใช้งา
2.เสริมสร้างทกั ษะในการทางานชา่ งในบา้ นสาขาต่างๆ มคี วามรสู้ ามารถ ประกอบอาชีพได้
3.ส่งเสรมิ ใหค้ ิดค้นสรา้ งงานสร้างรายได้ คน้ คน้ สร้างนวตั กรรมเพ่อื ตอบสนองความต้องการได้
4.ฝกึ ทกั ษะการทางานรว่ มกัน
5.ใชเ้ วลาว่างใหเ้ กดิ ประโยชน์
6.เสรมิ สร้างนสิ ยั ให้เกดิ ความตระหนกั ในเรอื่ งความปลอดภยั ในการทางานชา่ งในบา้ นและช่างมืออาชพี
ตอ่ ไป

หลักการปฏิบัติงานช่าง

หลักงานช่าง ผปู้ ฏิบัติงานรู้ข้ันตอนการปฏบิ ตั ิงาน โดยการอา่ น
คมู่ ือการใชง้ าน รู้จกั อุปกรณเ์ ครื่องมือเครอ่ื งใชใ้ นงานช่าง เข้าใจขั้นตอน
วิธีการซ่อม บารุงรกั ษา ตดิ ตง้ั และประกอบผลติ ภณั ฑ์ สามารถ
ปฏบิ ัติงานไดอ้ ยา่ งปลอดภยั

1 การบารงุ รกั ษา ควรหมั่นทาความสะอาด
การซ่อมแซม อปุ กรณ์ สิ่งของ
เครอ่ื งใชช้ ารดุ กต็ อ้ งซ่อมแซม 2 บารงุ รักษาอุปกรณ์เครือ่ งใชใ้ หใ้ หถ้ กู วิธี
อุปกรณไ์ ฟฟ้าตอ้ งตรวจสอบอยเู่ สมอเพอ่ื
ความปลอดภยั ใช้เสรจ็ ถอดปลก๊ั ทุกครง้ั

การปฏบิ ัตงิ านชา่ งมี 3 ลกั ษณะ

3 การตดิ ตงั้ และประกอบผลิตภัณฑ์ศึกษาลักษณะเฉพาะของ
อปุ กรณ์สง่ิ ของเครอ่ื งใชท้ ่ีต้องการติดตงั้ กาหนดตาแหนง่ ท่ีจะ
ตดิ ตง้ั จดั เตรยี มอุปกรณ์ ให้เหมาะกับสภาพพืน้ ทก่ี ารตดิ ตั้งควร
ศึกษาจากคมู่ ือการใช้งาน เมอื่ ติดตัง้ แลว้ ควรมีการทดสอบการ
ทางานของอุปกรณเ์ พ่ือความปลอดภยั

สญั ลักษณค์ วามปลอดภัยในการปฏิบัติงาน

สนี ้ำเงนิ บงั คบั ใหต้ อ้ งปฏบิ ตั ิ
สเี ขยี ว แสดงควำมปลอดภัย
สแี ดง ตอ้ งหยดุ (อนั ตรำย)
สเี หลอื ง เตอื น ระวงั อนั ตรำย

หลักความปลอดภัยในการปฏบิ ัตงิ านช่าง

ความปลอดภัยดา้ นรา่ งกาย ความปลอดภัยด้านการใช้อุปกรณ์
ไมโ่ ยนอุปกรณเ์ ครอื่ งมอื เครอื่ งใชใ้ ห้เพอื่ นร่วมงาน ใช้ ปฏิบตั ติ ามคาแนะนาในการใชอ้ ยา่ งเคร่งครดั ใช้
ของมคี มอยา่ งระมัดระวงั ทดสอบอปุ กรณ์กอ่ นใชง้ าน อุปกรณ์เหมาะกบั งานทาความสะอาด จดั เกบ็ ให้
ความปลอดภยั ดา้ นวัสดุ เรยี บรอ้ ย ตรวจสอบให้พรอ้ มใชง้ านอยูเ่ สมอ
ยึดวสั ดุ ชนิ้ งานให้แนน่ เสมอ วสั ดุเชอื้ เพลิงเก็บให้ ความปลอดภยั ดา้ นการสวมใส่
มิดชดิ มคี วามปลอดภยั เศษวัสดุเก็บให้เรยี บรอ้ ย เคร่อื งแตง่ กาย สวมใสห่ มวกนริ ภยั
ทีไ่ ม่ใชท้ ้ิงลงถังขยะ เสอื้ ผา้ ท่ีใสร่ ัดกุม รองเท้าเหมาะสมกบั การ
ปฏบิ ัตงิ าน ไมใ่ ส่เครอ่ื งประดบั

กระบวนการปฏิบัติงานชา่ งในบ้าน

1.วิเคราะหส์ ภาพปญั หา วเิ คราะห์ 2.วเิ คราะหง์ าน อปุ กรณ์ที่ต้อง
ลักษณะของงานสารวจสภาพปัญหา ซอ่ มแซม และหาวิธซี อ่ มแซม
จากการใช้งานของอุปกรณ์
4.ปฏบิ ัตงิ านตามข้ันตอน ลงมอื 3.วางแผนปฏบิ ัติงานศึกษางาน ที่
ซ่อมแซม บารงุ รักษา ตดิ ต้ัง ต้องการซอ่ มแซม วิธีการ จดั เตรยี ม
อุปกรณ์ เครื่องมอื ให้พร้อม

5. ประเมินผลงาน ตรวจสอบผลงานว่า
เปน็ ไปตามเป้าหมายหรอื ไม่ มีสงิ่ ใดตอ้ ง

ปรบั ปรุงพฒั นา หรือแก้ไข

เคร่อื งมือช่าง

เครือ่ งมอื ชา่ งพ้ืนฐานทีค่ วรมีเพอื่ ความสะดวก
ในการปฏบิ ัตงิ าน

เลอื่ ย ใชต้ ัดหรอื เล่อื ยไม้ มี ประแจ คือเคร่ืองมอื สาหรบั ขัน
หลายชนดิ ใบทาดว้ ยเหล็กกลา้ เกลียวนอ็ ต สกรู เพ่ือาการจบั ยดึ
อุปกรณ์ตา่ งๆ
เลื่อยตัดเหลก็ ใช้ ตดั หรอื
เฉอื นโลหะเป็นเลือ่ ยอกี คีมเปน็ เคร่อื งมือทีใ่ ชแ้ รงบิดสาหรบั
ชนิดทอ่ี กี ชนดิ หน่งึ ท่ีมีการ ตดั จบั ยึด ดัด ปอก ถา่ ง ยา มดั
ใชอ้ ยา่ งแพรห่ ลาย และถอดส่ิงตา่ งๆ เป็นเคร่อื งมอื ทต่ี อ้ ง
มปี ระจาบ้าน
ไขควง มีหลายชนดิ ท่นี ิยมใชม้ ไี ขควงปากแฉก
ปากแบน ใช้สาหรบั ขันและ คลายสกรู

ทำใบงำน 2
เรอื่ งงำนชำ่ งในบำ้ น

บรรณานกุ รม

“ป้ายความปลอดภยั ” เข้าถึงได้จาก http://www.tasgd.com/tas_sing.htm
สืบคน้ เมือ่ 10 พฤศจิกายน 2564.

“ เครือ่ งมอื ชา่ งพืน้ ฐาน. เข้าถงึ ไดจ้ าก https://thaitool.com สืบคน้ เมอื่ 10 พฤศจกิ ายน
2564

เพญ็ พร ประมวลสขุ และคณะ. คมู่ ือครูการงานอาชพี ม.3 กรงุ เทพฯ : อักษรเจริญทศั น,์
2560.

THE END

การขยายพนั ธุ์พืช

เปน็ งานพน้ื ฐานสาคัญของการเกษตร เพื่อเพ่มิ ปริมาณพชื พรรณท่มี ีอยูด่ ้วย
วิธกี ารทห่ี ลากหลายการขยายพนั ธุ์พืชให้ประสบความสาเร็จตอ้ งมีความรู้
เก่ียวกับพันธ์พุ ชื หลกั การขยายพนั ธุ์พืช และวิธกี ารขยายพันธุ์พชื เพื่อให้การ
ขยายพนั ธุ์พืชไดถ้ ูกตอ้ งและมีประสิทธิภาพ

ความสาคญั ของการขยายพันธุ์พชื

01 ชว่ ยในการดารงพันธขุ์ องพืช 03 ชว่ ยส่งเสรมิ อาชีพ กระตนุ้ เศรษฐกิจ

การขยายพันธุโ์ ดยไม่อาศยั เพศ เช่นตดั ชา หากผู้ประกอบอาชีพมีทกั ษะการขยายพันธพ์ุ ชื
ตอนกิ่ง ทาบกง่ิ เป็นการขยายพนั ธทุ์ ไี่ ม่ เป็นอยา่ งดี จะช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายในการ
ก่อใหเ้ กิดการกลายพันธ์ุ มีลักษณะ ซอ้ื ตน้ พชื และสามารถผลติ พันธ์ุพชื เอง
เหมือนตน้ เดิมทุกประการ จงึ ชว่ ยรกั ษา ออกจาหนา่ ยมีรายไดเ้ ลยี้ งชพี อกี ดว้ ย
พนั ธพุ ชื ได้เปน็ อยา่ งดี
04 ชว่ ยให้เกดิ การพฒั นานวตั กรรม
02
มีการนาเทคโนโลยใี หม่ๆมาใชใ้ นการขยายพันธ์ุ
ชว่ ยในการสร้างพืชพันธุใ์ หมท่ ด่ี ีกวา่ เดมิ พชื ใหม้ คี วามสะดวกรวดเรว็ ไดจ้ านวนต้นพชื
เพ่ิมมากขนึ้
การขยายพันธ์ุพืชบางวธิ ี พืชกลายพนั ธ์ุ
อาจจะไดพ้ นั ธุ์ที่ดีกว่าเดิม

หลักการขยายพนั ธ์พุ ืช

เปน็ งานทเี่ กษตรกรสามารถปฏิบัติเองได้แต่ผู้ปฏิบตั งิ านต้องมี
หลกั ในการขยายพนั ธุ์พชื มาประยกุ ตอ์ ยา่ งเหมาะสม

01 มีความรอบรูเ้ ข้าใจโครงสรา้ งของ 04 สงั เกต เฝ้าตดิ ตามดแู ลตน้ พชื
ต้นพชื เพ่ือไดเ้ ลือกต้นพนั ธุท์ ่ี หลงั จากขยายพนั ธุ์อยา่ งใกล้ชิด
แข็งแรงสมบรู ณ์ ไม่มโี รค เพือ่ ใหไ้ ด้ต้นใหม่ที่แขง็ แรง

02 ศึกษาวธิ ีข้นั ตอนการขยายพันธ์ุ สมบูรณ์
ลกั ษณะตา่ งๆ เข้าใจวิธกี าร
การเตรียมดิน การปลกู ดูแล สามารถนาเทคโนโลยีหรือ
และการเก็บเกย่ี วผลผลติ
05 นวตั กรรมมาประยุกต์ใช้ใน
คานึงถงึ ความสะอาด ปลอดภัย
ใช้วัสดุอปุ กรณ์ เคร่อื งมือ ขยายพนั ธ์พุ ชื เพอื่ ใหไ้ ด้ต้นพืช
จานวนมาก ทม่ี คี วามแข็งแรงไมม่ ีโรค

03

เครอ่ื งใชเ้ หมาะสม ถูกตอ้ ง

ประเภทของการขยายพนั ธพ์ุ ืช

แบบอาศัยเพศ หรือขยายด้วยเมลด็ แบบไมอ่ าศัยเพศหรือขยายด้วยส่วนตา่ งๆของพืช

เปน็ การขยายพันธ์ุโดยใช้สว่ นของเมล็ดท่ีเกิด การขยายพันธ์ุพืชดว้ ยการใช้สว่ นตา่ งๆ ของ
จากการผสมเกสร ระหวา่ งเกสรเพศผู้และเกสรเพศเมีย พชื ได้แก่ ราก หนอ่ ลาต้น ใบ โดยสว่ นต่างๆ
โดยนามาเพาะในวสั ดเุ พาะ เช่น ทรายหยาบ แกลบดา ของพชื เหล่าน้ีท่ีสามารถเกดิ รากแลเจริญเตบิ โต
ป๋ยุ คอกและดนิ พืชท่ีนิยมการขยายพนั ธแ์ุ บบน้ี ได้แก่ เป็นต้นพชื ได้ การขยายพนั ธุแบบ ไม่อาศัย
พืชล้มลกุ ข้าว ผกั ถว่ั ต่างๆ เพศ เช่น การปกั ชากง่ิ การตอนกิ่ง การ
ตดิ ตา การทาบก่ิงพืชที่นยิ มคือไมผ้ ล ไมป้ ระดับ

แบบอาศัยเพศ หรือขยายด้วยเมล็ด

ขอ้ ดี ขอ้ เสยี

1.ทาได้ง่าย รวดเรว็ และไดต้ น้ พันธ์จุ านวนมาก 1.มกี ารกลายพนั ธุ์ได้งา่ ยและกลายพนั ธใ์ุ นทางท่ี
2.เมล็ดมีขนาดเล็กเก็บรักษางา่ ยสะดวกการขนสง่ ด้อยกวา่ ต้นแม่
3.มีรากแก้วที่แข็งแรง 2.ลาต้นสูงใหญไ่ ม่สะดวกในการเกบ็ เกย่ี วและ
4.ทนต่อโรคและแมลง การดูแลรักษา
5.ขยายพนั ธไ์ุ ด้ทกุ ฤดกู าล 3.ใหผ้ ลผลิตช้าใช้เวลาในการเล้ียงนาน
4.ใหผ้ ลผลิตนอ้ ยกวา่ วธิ กี ารอื่นๆ
5.พ้นื ท่ีเทา่ กันปลกู ไดจ้ านวนต้นนอ้ ยกว่าวธิ อี ืน่

แบบไม่อาศัยเพศ หรอื ขยายดว้ ยสว่ นต่างๆของพชื

ข้อดี ข้อเสยี

1.ลกั ษณะตรงตามพนั ธเ์ุ หมือนต้นแม่ทกุ ประการ 1.หลายขน้ั ตอน ใช้ทักษะแลประสบการณ์
2.ใหผ้ ลผลิตเร็วกวา่ ต้นทีเ่ พาะด้วยเมลด็ 2. ไมม่ ีรากแก้วยดึ ลาตน้ จงึ ทาให้หกั โค่น
3.ควบคุมความสูงของตน้ พืชได้
เลือกปลูกต้นพืชท่ีมขี นาดเทา่ กันสมา่ เสมอ ลม้ งา่ ย
.3.ก่งิ ที่ปลูกมกั ตดิ โรคจากแมพ่ ันธุไ์ ด้
4.ตน้ พืชมขี นาดใหญไ่ ม่สะดวกในการขนส่ง

วิธกี ารขยายพันธุ์พชื

1.การขยายพันธุ์พืชด้วยเมลด็ เปน็ การขยายพนั ธ์พุ ืชโดยอาศยั การผสมพันธ์ุ
ทาให้ไดต้ ้นใหมจ่ านวนมาก เรียกวา่ ต้นกลา้ ทาได้ 2วิธี คอื

1.การเพาะลงในแปลงเพาะ เปน็ การเพาะเมล็ด 2.การเพาะลงในภาชนะ เหมาะสาหรับการเพาะ
ลงบนพน้ื ดินทเี่ ตรียมไว้เป็นวิธีทีเ่ หมาะสาหรับ ต้นกลา้ จานวนไมม่ าก เช่นการปลกู พืชสวนครัว
การเพาะต้นกล้าจานวนมากข้ันตอนท่สี าคัญคอื การปลกู ไม้ประดับ โดยเพาะลงในภาชนะทีม่ ี
การเตรยี มแปลงให้ดินมีความรว่ นซยุ สะอาด น้าหนักเบา เช่น กระถาง ถงุ พลาสติก
ปราศจากโรค แมลงและวัชพืช

วิธีการขยายพันธุ์พชื

2.การขยายพันธ์ุโดยใชส้ ว่ นต่างๆของพืช
เปน็ การขยายพนั ธโ์ุ ดยอาศัยส่วนต่างๆของต้นพืชพนั ธ์ดุ ีไดแ้ ก่ กง่ิ ลาตน้ ใบ
ยอด หน่อ ราก และเน้อื เยอ่ื มาผลติ เป็นตน้ ใหม่ ทมี ีลักษณะเหมอื นต้นแมท่ ุก
ประการ ใหผ้ ลผลติ เรว็ ต้นไม่สงู มวี ธิ กี ารขยายพันธ์ุหลายวิธี

2.1 การตัดชาการตดั ชา คอื การทาให้กงิ่ หรอื ต้นพชื เกิด
ราก หลังจากทีต่ ัดก่ิงหรอื ตน้ ออกมาจากต้นแมแ่ ลว้ การ
ตดั ชาเปน็ วธิ ีการขยายพันธุ์พชื แบบหนึ่ง ซ่ึงนิยมทากบั พชื
ประเภทไมด้ อกไมป้ ระดับ เป็นส่วนใหญ่

ชำใบ

ชำกงิ่

2.การขยายพนั ธ์ุโดยใช้สว่ นตา่ งๆของพชื

2.2 การตอนกง่ิ หมายถึง วิธกี ารทาให้ 2.3การทาบกิ่ง คือ การนาพชื สองตน้ มาทาการ
กง่ิ พืชออกรากในขณะอย่ตู ิดกับตน้ แม่ ตอ่ เชื่อมใหเ้ ป็นตน้ เดียวกนั โดยมเี ซลล์เนอ้ื เยอ่ื
เมื่อกิ่งตอนนั้นออกรากดีแลว้ จงึ ตดั ไป เปน็ ตัวเชือ่ มติดกัน การทาบกง่ิ ประกอบส่วนที่
ปลกู ต่อไป การตอนกง่ิ เปน็ การตดั ทอ่ เป็นตน้ ตอ ทาหนา้ ที่เปน็ ระบบรากของตน้ พชื
ลาเลยี งอาหารของพืชสว่ นทอ่ น้ายังมอี ยู่ ใหม่ และส่วนของกง่ิ พนั ธ์ุดี อยู่เหนอื รอยตอ่
ตามปกติ จงึ ทาใหก้ ง่ิ ท่ีทาการตอนได้รบั ทาหน้าทเี่ ป็นสว่ นยอดหรอื กิง่ กา้ นลาตน้ ของพชื
นา้ อยู่ตลอดเวลา ต้นพชื ใหม่ที่ไดเ้ หมอื น ต้นใหม่
ต้นแม่ แต่ไม่มรี ากแก้ว กง่ิ ท่ตี อนไม่แก่
หรอื ออ่ นเกินไป

2.การขยายพันธ์ุโดยใชส้ ว่ นตา่ งๆของพชื

2.4การตดิ ตา เปน็ วิธีการขยายพนั ธ์ุพชื ที่ 2.5การต่อกงิ่ คือการนากิง่ พนั ธ์ุดีท่มี ตี า
นาช้นิ สว่ นของตาของตน้ พนั ธหุ์ นึ่งมา มากกว่า 1 ตา มาต่อบนตน้ ตอ เพ่ือให้
เชื่อมตอ่ กับเนอื้ เย่อื ของตน้ อีกพันธุ์หนึ่งทท่ี า เนื้อเยือ่ เจริญท้ังสอง เชอ่ื มประสานเป็นต้น
หน้าที่เปน็ ตอ เพื่อทาให้ตาเจริญเตบิ โตเป็น เดียวกัน การขยายพันธุด์ ้วยวิธตี อ่ ก่ิง จะ
ตน้ ใหม่ และสามารถออกดอกตดิ ผลเปน็ ดกี วา่ การตดิ ตามาก เพราะจะได้รอยตอ่ ท่ี
พันธุท์ ่ตี ้องการได้ ส่วนตน้ ตอจะทาหนา้ ท่ี แขง็ แรงกวา่ มาก การตอ่ กิง่ นิยมใชอ้ ย่าง
ระบบราก แพร่หลาย และได้ผลดกี ับพชื หลายชนิด

2.การขยายพันธ์ุโดยใชส้ ่วนตา่ งๆของพชื

2.6การเสยี บยอด คือการนายอดพันธุ์ดีมาเสยี บกับตน้ ตอท่มี ีความแขง็ แรง เป็นการเปลี่ยน
ยอดของพันธุ์เดมิ ใหเ้ ปน็ พนั ธุ์ใหม่ตามยอดท่ีนามาเสียบ โดยยอดท่นี ามาเสียบจะไม่กลาย
พันธุไ์ ปจากต้นแม่ วิธนี ้ีเป็นวิธที คี่ อ่ นขา้ งยุง่ ยากแต่ไดผ้ ลเร็วการนาก่งิ พันธุ์ดมี าตอ่ บนต้นตอ
มักใช้สาหรับการเปลีย่ นพนั ธุพ์ ชื มากกวา่ การขยายพันธ์ุ นิยมใชแ้ พร่หลายและไดผ้ ลดีกบั ท้ังไม้
ผลและไม้ประดบั เช่น มะม่วง ขนุน ทเุ รียน เฟอ่ื งฟา้

2.การขยายพนั ธ์ุโดยใช้สว่ นตา่ งๆของพชื

2.7การแบ่งและแยก
หมายถงึ การขยายพันธุ์ที่ใช้กับพชื ทีม่ ลี าต้นพิเศษเพื่อใหไ้ ด้พืชต้นใหม่ พชื ทขี่ ยายพันธว์ุ ธิ ีน้ี ใช้ส่วน หัว
หน่อ จุก ไหล ตะเกยี ง

การขยายพนั ธุ์โดยใชไ้ หล (Stolon หรือ Runner)
ลาตน้ ท่ที อดเล้อื ย มคี วามยาวของปลอ้ งมาก มักมี
รากงอกออกมาตามข้อและเกิดตน้ ใหม่ จึงเปน็ ลาต้น
ทชี่ ่วยในการขยายพันธุ์ดว้ ย เช่น ลาตน้ บัวหลวง
บัวสวรรค์ มันฝรัง่ ว่านเศรษฐเี รือนใน สตรอเบอร์รี่
ผกั บุ้ง

การขยายพนั ธ์ุโดยใชต้ ะเกียง) การขยายพันธ์ุโดยใชเ้ หงา้ (Rhizome)
ตะเกยี ง คอื หน่อที่เจริญเติบโตลาต้น ลาตน้ ใต้ดินท่ีทอดนอนขนานไปกบั ผิวดนิ มขี ้อ
เทียม เช่นตะเกยี งของกลว้ ยไม้สกุลหวาย และปลอ้ งท่ชี ดั เจน มีเกล็ดใบ (Scale
ไผต่ ง อนิ ทผาลัม leaf) คลมุ ที่ข้อ มีรากและตาเกิดบรเิ วณขอ้
เช่น ลาตน้ ขิง ขา่ กลว้ ย

การขยายพนั ธ์ุโดยใชจ้ กุ จุกเปน็ สว่ น
หนึ่งของต้นพชื ทสี่ ามารถนาไป
ขยายพันธไุ์ ด้ เชน่ จุกของสับปรด

2.การขยายพันธ์ุโดยใช้ส่วนต่างๆของพชื

2.8 การเพาะเนอ้ื เยื่อพชื

การเพาะเลี้ยงเนื้อเย่ือ เปน็ วิทยาการสาหรับการอนุรกั ษ์
และการเกบ็ รักษาพนั ธุกรรมพชื ที่มกี าร พัฒนาเทคนคิ ใน
การขยายพนั ธ์ุแบบใหม่ เพ่อื ให้ได้ต้นพืชปรมิ าณมาก ใช้
ระยะเวลาอนั สั้น และมีลกั ษณะทาง พันธกุ รรมตรงตามแม่
พนั ธุ์ทกุ ประการ ซ่ึงวิธนี ้ีจะสามารถเก็บพืชได้เปน็ เวลานาน
โดยไม่มกี ารกลายพนั ธุ์

การเพาะเล้ยี งเน้ือเยื่อ นับเป็นศาสตร์ทีส่ าคัญสาขาหนึ่ง เกิดจาก
การนาเซลล์เนอ้ื เยื่อหรอื ใชอ้ วัยวะสว่ นทเ่ี ปน็ เนื้อเยอื่ เจรญิ ของพืช
มาเล้ยี งในอาหารสังเคราะหใ์ นสภาพทีป่ ราศจากเช้ือ แต่ตอ้ งอยใู่ น
การควบคุมสภาวะแวดล้อมท่ีเหมาะสมดว้ ย เช่น การปรบั อุณหภูมิ
แสงสว่าง ความช้นื

ใบงานที่ 3 งานทา้ ยบท 01
เรอื งงานเกษตร 02
นักเรยี นฝึกปฏบิ ตั กิ ำรขยำยพนั ธุ์ 03
ทารายงานเรอ่ื ง พชื ตำมควำมสนใจ 1 วธิ /ี ทำ 04
การขยายพนั ธพุ ์ ชื รำยงำนเรอ่ื งกำรขยำยพนั ธพุ์ ชื 05
แบบไม่อาศยั เพศ แบใชส้ ว่ นตำ่ งๆของพชื 06

ทารายงานเร่อื งการขยายพันธ์พุ ืชแบบไมอ่ าศัยเพศ 01

1. การตอนก่งิ 2.การตัดชา 02
1.1 ความหมาย 2..1 ความหมาย 03
1.2 ขอ้ ดี ขอ้ ด้อย 2.2 ข้อดี ขอ้ ดอ้ ย 04
1.3ขนั้ ตอนการขยายพนั ธุ์ 2.3ข้ันตอนการขยายพนั ธุ์ 05
1.4 พืชทีน่ ยิ มขยายพนั ธ์ดุ ้วยการตอนกงิ่ 06
2.4 พืชท่นี ยิ มขยายพนั ธดุ์ ้วยการปกั ชา

3..การทาบก่ิง 4.การตดิ ตา 6.การการเพาะเลี้ยงเน้ือเย่ือ
3.1 ความหมาย 4..1 ความหมาย 6..1 ความหมาย
3.2 ขอ้ ดี ขอ้ ด้อย 4.2 ขอ้ ดี ขอ้ ด้อย 6.2 ข้อดี ขอ้ ดอ้ ย
3.3ขน้ั ตอนการขยายพนั ธ์ุ 4.3ขนั้ ตอนการขยายพันธุ์ 6.3 ขั้นตอนการขยายพันธุ์
3.4 พชื ที่นยิ มขยายพนั ธุด์ ้วยการทาบก่ิง 6..4 พืชท่ีนิยมขยายพนั ธุด์ ้วยการ
4.4 พชื ทน่ี ยิ มขยายพันธด์ุ ้วยการตดิ ตา
5.การต่อกิง่ เพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ
4..1 ความหมาย
4.2 ขอ้ ดี ขอ้ ด้อย 6.การการแบง่ และแยก
4.3ขนั้ ตอนการขยายพันธุ์ 6..1 ความหมาย
4.4 พืชทน่ี ยิ มขยายพนั ธุด์ ว้ ยการการต่อกง่ิ 6.2 ข้อดี ข้อด้อย
6.3ขั้นตอนการขยายพนั ธ์ุ

6.4 พืชทน่ี ิยมขยายพันธุ์ดว้ ยการติดตา

บรรณานกุ รม

“การตอนกิง่ เพาะชาพันธุ์ไม้” (2560) เขา้ ถงึ ไดจ้ าก http://cddata.cdd.go.th/cddkm/prov/index.php?div=87
สืบคน้ เมือ่ 20 พฤศจกิ ายน 2564

“การปกั ชา” เข้าถึงได้จาก https://sites.google.com/site/mathematics60606/kar-pak-cha.
สบื ค้นเมื่อ 20 พฤศจิกายน 2564.

การเพาะเมล็ดในแปลงเพาะหรือในภาชนะ (2556) เข้าถึงได้จาก https://guru.sanook.com/2150/
สบื ค้นเมือ่ 20 พฤศจกิ ายน 2564

“การแยกหน่อ” เข้าถึงได้จาก http://doogarden.blogspot.com/2011/04/blog-post.html
สืบค้นเม่ือ 20 พฤศจกิ ายน 2564.

“ธรุ กจิ -เศรษฐกจิ : เทคโนโลยชี าวบา้ น (2560) https://today.line.me/th/v2/article/mPm3DW สืบค้นเมื่อ
20 พฤศจิกายน 2564

เพ็ญพร ประมวลสขุ และคณะ. คมู่ อื ครกู ารงานอาชพี ม.3 กรงุ เทพฯ : อักษรเจรญิ ทศั น์,2560.

THE END