กิจกรรม เรื่อง โครงสร้างปอดและหัวใจ ของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนม

กิจกรรม เรือ่ ง โครงสรา้ งปอดของสัตวเ์ ลย้ี งลูกด้วยน้านม

จดุ ประสงค์
1. สังเกตลกั ษณะภายนอกและภายในของปอด
๒. สังเกตและอธิบายลกั ษณะโครงสรา้ งของท่อลม หลอดลม และเน้ือเยือ่ ปอด

วสั ดแุ ละอุปกรณ์
๑. ปอดหมู
๒. เครื่องมือผา่ ตัด
๓. ถาดผ่าตัด
๔. ถุงมอื ยาง

วิธีการทา้ กิจกรรม
๑. ลา้ งปอดให้สะอาด และสังเกตโครงสรา้ งภายนอกของปอด
๒. สังเกตลักษณะกล่องเสียง ท่อลม และกระดูกอ่อนท่ีประกอบกันเป็นท่อลม โดยเปรียบเทียบ

โครงสร้างกับรูป ๑๔.๑๐ จากนั้นใช้นิว้ มอื บบี ทอ่ ลมแล้วปล่อย สงั เกตการเปล่ยี นแปลงท่เี กิดขึน้
๓. ใช้กรรไกรกรีดทอ่ ลมตามแนวยาวจนถึงหลอดลม
๔. ผ่าเน้ือปอดบริเวณหลอดลม เพื่อสังเกตการแตกแขนงของหลอดลม และเรียงลาดับของทางเดิน

หายใจ
๖. ตดั เนอ้ื ปอดเปน็ ชนิ้ ขนาดเล็กใส่ลงในบกี เกอรท์ ่ีมนี ้า สังเกตการเปล่ียนแปลงท่ีเกดิ ขน้ึ
๗. วาดรปู ทางเดินหายใจและปอด พรอ้ มระบุโครงสรา้ งที่สังเกตไดจ้ ากการทากจิ กรรม

ผลการท้ากิจกรรม
(ภาพถ่ายส่วนต่างๆ พรอ้ มชรี้ ะบสุ ว่ นประกอบตา่ งๆ โดยใช้ technical term ภาษาองั กฤษ)

อภิปรายและสรุปผลการทา้ กจิ กรรม
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

ค้าถามทา้ ยกิจกรรม
๑. เน้ือปอดมลี ักษณะอย่างไร
๒. ลกั ษณะรูปร่างและขนาดของปอดซ้ายและปอดขวา มีความแตกต่างกันอย่างไร
๓. เม่อื ใชน้ วิ้ มือบีบท่อลมแล้วปลอ่ ย ทอ่ ลมมีการเปล่ยี นแปลงอยา่ งไร
๔. ลักษณะของทอ่ ลม การจดั เรียงตัวของกระดกู ออ่ น รูปร่างของกระดูกออ่ นมีความเหมาะสมต่อการ

ทาหนา้ ทอ่ี ยา่ งไร
๕. เมือ่ ตดั เน้อื ปอดเปน็ ช้นิ ขนาดเลก็ ใสใ่ นบกี เกอร์ทีม่ ีน้าจะเกดิ อะไรขนึ้ เพราะเหตใุ ด

กจิ กรรม เรือ่ ง โครงสรา้ งหัวใจของสัตวเ์ ลยี้ งลูกดว้ ยน้านม

จุดประสงค์
1. ศึกษาและสรปุ โครงสรา้ งหวั ใจของสัตว์เลย้ี งลกู ดว้ ยนา้ นม
๒. สืบค้นขอ้ มูลและบอกความสมั พนั ธ์ระหวา่ งโครงสรา้ งกบั หนา้ ทข่ี องหวั ใจแตล่ ะห้อง ลิ้นหวั ใจ

รวมทั้งหลอดเลอื ดท่เี ชื่อมต่อกับหัวใจ
๓. สรปุ ทศิ ทางการไหลของเลือดผ่านหวั ใจ

วสั ดแุ ละอปุ กรณ์
๑. หัวใจหมู
๒. เครือ่ งมือผา่ ตดั
๓. ถาดผ่าตัด
๔. ถงุ มอื ยาง

วิธกี ารท้ากจิ กรรม
ศึกษาหัวใจของสัตว์เล้ียงลูกด้วยน้านม เช่น หมู พร้อมระบุชื่อโครงสร้างต่างๆ ของ หัวใจที่พบ

เปรียบเทียบกบั รปู 15.5 โดยให้นักเรียนสวมถุงมือยาง และนาหัวใจมาลา้ งใหส้ ะอาด กอ่ นดาเนินการ ดงั น้ี

๑. สังเกตขนาด รูปร่างภายนอกของหัวใจ ลักษณะของเอเทรียมและเวนทริเคิล รวมทัง้ หลอดเลอื ดท่ี
ตอ่ กับหัวใจและหลอดเลือดบริเวณผวิ รอบนอกของหวั ใจ

๒. สังเกตลักษณะภายนอกของหัวใจเพื่อระบุว่าด้านใดเป็นด้านซ้ายหรือด้านขวา โดยใช้มือบีบ
เวนทริเคิลเพอ่ื เปรียบเทยี บความหนาของกล้ามเน้อื หัวใจทั้งสองดา้ น

๓. สังเกตความหนาท้ังสองด้านของผนังหลอดเลือดท่ีต่อกับหัวใจ แลว้ ใช้แท่งแก้วปลายด้าน หรือนิ้ว
มอื สอดลงไปตามหลอดเลอื ดที่พบเพอื่ ตรวจสอบว่าหลอดเลือดต่ออยู่กบั หวั ใจห้องใด

4. สังเกตลักษณะและจานวนของลิน้ หัวใจท่กี ั้นระหวา่ งเอเทรียมและเวนทริเคลิ โดยใช้มีดผ่าจากสว่ น
ปลายเวนทริเคิลขึ้นมาทางด้านบนท้ังด้านซ้ายและด้านขวาของหัวใจจนถึงรอยต่อระหว่างเวนทริเคิลกับ
เอเทรียม รวมท้ังสงั เกตความหนาของกล้ามเนื้อหวั ใจบรเิ วณเวนทรเิ คิลซา้ ยและเวนทริเคลิ ขวา

5. สังเกตลักษณะและจานวนของลิ้นท่ีก้ันระหว่างหลอดเลือดกับเวนทริเคิลซ้ายและเวนทริเคิลขวา
โดยใชก้ รรไกรตัดผนังหลอดเลือดตามความยาวจนถึงโคนหลอดเลือด จากนั้นใช้ปากคีบดึงผนังหลอดเลือดให้
แยกออกจากกนั จนเหน็ ลิน้ ที่อยู่บรเิ วณโคนหลอดเลอื ด เปรียบเทียบกับลิ้นท่ีกั้นระหวา่ งเอเทรยี มกับเวนทริเคลิ

6. สังเกตช่องเปิดของหลอดเลือดที่นาเลือดมาเลี้ยงกล้ามเน้ือหัวใจท่ีอยู่บริเวณโคนหลอดเลือดท่ีต่อ
กับเวนทริเคิลซ้าย

7. สืบค้นขอ้ มูลและสรุปผลการศกึ ษาโครงสร้างของหวั ใจและทศิ ทางการไหลของเลอื ดผ่านหวั ใจ

ผลการท้ากจิ กรรม
(ภาพถ่ายสว่ นตา่ งๆ พรอ้ มชร้ี ะบุส่วนประกอบต่างๆ โดยใช้ technical term ภาษาองั กฤษ)

อภปิ รายและสรุปผลการทา้ กิจกรรม
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

คา้ ถามท้ายกิจกรรม
๑. หลอดเลือดบรเิ วณผิวรอบนอกของหัวใจทาหน้าท่ีอะไร
๒. ความหนาของกล้ามเนื้อหัวใจทั้ง 4 ห้องแตกต่างกันหรือไม่อย่างไร ลักษณะดังกล่าวสัมพันธ์กับ

การบบี ตวั ของกลา้ มเน้ือหัวใจอยา่ งไร
๓. ลิ้นท่ีก้ันระหว่างเอเทรียมและเวนทริเคิลมีลักษณะอย่างไร ลักษณะดังกล่าวบอกทิศทางการไหล

ของเลอื ดอย่างไร ถ้าลน้ิ เหล่านี้ผิดปกตจิ ะมผี ลตอ่ ร่างกายอย่างไร
๔. ล้ินที่โคนหลอดเลอื ดท่ีต่อกับเวนทริเคลิ ซา้ ยและเวนทริเคลิ ขวามีลักษณะอย่างไร ลกั ษณะดังกล่าว

บอกทิศทางการไหลของเลอื ดอย่างไร และถ้าลนิ้ เหลา่ นี้ผิดปกตจิ ะมผี ลต่อรา่ งกายอย่างไร
๕. เขียนแผนผังแสดงทศิ ทางการไหลของเลือดผ่านหวั ใจ ปอด และเน้อื เย่อื ของร่างกาย