PHƯƠNG PHÁP NC KHOA HỌC

Chuong 2, Van em nghi~n cuu 73

laNa1'l1[xac djnh 11I~IC tieu t50g quat], CI,I the [xac dinh m~le

tieu C~I the]:

1 Kham pha vai lro Clh1 chat lut;Jng tin hi~u (tinh ro rang, nh51
quan va tin c3v) doi voi "hal lut;Jl1g chuong trlnh dllo tao
CIIQTKD earn nh6n uo; hoc vien vit tiep theo 1i1xu huong
trung th.lnh cua hcc vien:

2. Kharu pha hieu ung cua diiu nr cho chtrong rrmh vao ehal

lu(,mg tin hi~u va eha't Iln;mg cam nh~n cua chuong trmh,

va,

to3, So silnh rnai quan h~ gii'ta cac y€iu tren (diiu ht cho

chuong trinh, chal hrc;mglin hieu, chat luong cam nh~n va

xu hllvng lrung Ihlmh) giim hai nhom chuong trrnh

C'IIQTKD (trong nU't'Yt v~ quoe te) va mOl sO d1.\c tinh c5

nh5n cua hoc vicn (dO IllOi,gioi tinh, va thu nh~p);

he a4, Kic'mdinh eric mOi quan Jl19C(1), (2), va (3) cho truong

h"p giang vicn gi6ng day cac chuang rrrnh dso tao

CllQrKD,

5.3.3. Xac dinh v5n d'e nghien ciru: Iy UlUyet va plurong phap

Nhu da gi(Yi thieu, xac dinh van de nghien ciru ciing rhuong dira vao

tinh chua phLIhop vc m~l phuong phap l1a su dung trong cac nghien

cuu cia co, elmg can chu y ill phuong phap nghien ciru cuug Ii, mot

nganh khoa hoc va n6 Cling diroc phat trien Lientuc, Nhfmg phuong

dophap va cong C~I, vv . hi~n dai, dar tin c~y cao hon lien 1~1Cra d&i

de thay the cho clic phuong phap va cong CI,Ida lac hau. Khong co

m{>t phuong phap hay cong CI.I nao phu hop cho vi~c giai quyet moi

devan nghien ClrU (phir hop cho moi luc, moi noi) ca.

Hay n<'li each khac, nhil nghien ctru kham pha van de nghien

IyClrU Iilln quan den thuyet chuyen ngimh va xac djnh phuong phap
phu hop de giai quyet van de nghien Clru do. Hlnh 2.3 bie'u di~n moi

Iy va motqU.ln he giua thuyet phuong phap trong nghien ellU.

74 Phuong phap nghien ciiu khoa hoc trong kinh doanh

Hinh 2.3. Moi quan h~gifra IY thuyetva plurong phap

Szid!mg p/lInmg phtip IIghiell crlrl
phr; h(lp gidi IfrIJI€1vail tie Ilghif1r crill

La'y vi du, Goulding (2002), thuc hi~n mot nghien ciru ve kinh

nghi~rn tieu dung cac khu di tlch va bao tang xac dinh van de nghien

cuu nhu sau:

M\lC tieu CLIOnghien CU'u nil)' lit kham pha dong co va ban chat
cua kinh nghi~m thu lh~p cuo du khach khi tharn quart cac bao
lilng vil cac khu di tich ... [tac gia xac dinh va muc tieu nghien

deell'l' tru'oc d~n hUOllgcho phan tich tiep theo],

Van d'e ,,;.y rat thu vi vi hi~n nay con nllieu tranh lu~n ve

hanh vi cua du khach ... Quan t";,"g han, van de nhirng gi anh

huong den vi~e tieu dung cac khu di rich hau nhu chua duoc
nghien cuu den noi den chon ... [xac djnh khe h5ng nghien Clru
ve m~t nghien «(tu].

Han nira, da so cac nghien cttu cia co sit d\II1g phuong
phap chua th~t sv phi. hop nhir Moscardo (1996, 379) da de
nghi: (lac gill Inch d~n nguyen doan ctia lac gia khae ve tinh
chua phil hen>ve phuong phap] .

... [Tluy hi~n nay da co nhieu nghien ciru ve hanh vi tieu
dung cac khu bao limg, di tich cua du khach, nhung rat it

Clurong 2. Vil',1\1'&11ghicI(1,h, 75

nghien ciru tong hop ket qua thanh khung Iy thllyet de co the
gilli thich hanh vi khach hang. S\f khiem khuyet Iy thuyet vc
hanh vi tieu dung khu di tlch, bao timg da lam cho cac phuong

phdp va kC'tqua nghien cuu khong co hi~u Lrng cao ... [xac djnh
khc hong nghicn elrul.

Quan die'm nay ,1lrc;reMasberg &: Silverman (1996, 20) lam

ro hon: ... [M [c)tthve te d~ng ng')c nhien 111chung ta dang thieu

h,cu biC't vc quan diem elsa du khach ve kinh nghi~m cua hO
dOi vo; car khu di tich. Nhfrng nghien elru ITt.r61: day Slr dung
cac phuong ph.ip djnh luong. Phuong phap nay khc'ing lam

sang to duoc y nghia ve quan diem cua du khach ... [trich dln

cua t5e gi:i khdc vc sv dura phu hop cua phuong phap da sir

d\lng trong de nghicn eirll d5 (6 vc van de nghien ciru].

NhOng nghien ciru nay, VI su dung phuong phap dinh

111vngnen 13n dung nhll'l1g khai ni~Jl1(categories) da co, do nha
nghi~n C(,lI d~1 ra hem Ih t'r chinh khach hang ... [Iiep tuc
kh:ing djnh tinh chua phil hop vc phuong phap l,

VI sv Ihieu vllng Iy Ihuyet trong lanh VI,I'C dong CCI ti,h,

dlln!> ~6c khu d i tlch, nghi!'!n cuu nay t~n dung lieng noi
(voices) va h/mh d0ng (actions) elm nhtrng thanh vien tham gia

(khach himg) dC'xfiy dung cac khai ni~m va Iy thuyet phil hQP

voi th\I'c te ... Itiep tuc kh5ng djnh khe hong ve m~t Iy thuyetl.

Vi mili lo~i hinh di rich se hap dlln nhl'rng nhorn du khach

khac nhau cling nhtr dong eo, so thfch \'a ky vQng cua ho khac

nhau, cho nen chung In din phfin loai chung. Myerson ('1994)
chia cac lo~i khu di rich, bao tang thanh ba nh6m chinh ... [liep
tuc ph5n rich tinh din Ihiel cua nghien cirul,

Nhfrng dong co chu yell nilO (hue day du khach tham
quan cae khu di tieh, bao timg? Cae dong co nay co khae nhau

gifra cae rn nhiin va nh6m khang? Ban chat eua kinh nghi~m

khach hilng khi tham quan cae khu di tich va nhlmg kinh
nghicm nay cO khac nhau gifra cae ca nhan, nhom khang? [elloi
eung, lac gi<l nell ra dill hoi nghien c(rll cho ngbien Clru cua
mlnhl.

76 Phuong phap flghien cuu kho, hoc trong kmh doanh

Thong qua citc vi du rninh hoa, chung ta nh~n thay each dua ra

y urong nghien cuu, xac dinh van de nghien cuu, muc tieLI va diu hoi

nghien CUll rat linh hoat, chu khong elmg nh~c theo mOt trinh tl,1

conhat djnh. Trong qua trlnh nghicn ciru, khong bao gib m(lt qui

trinh cung nh~c (buoc nao tnroc, biroc nao saul, ma do la mQt qua
trinh urong tac qua lai I~n nhau gitra vi~e theo d<)i th] truong, theo

doi Iy Ihuye't. de xuat y nrong va xac djnh van de nghien cUU, vv .
Tuy nhien, cling din chu y la bao cao nghien ctru trinh bay

nhiing gl clii lam xong vai each trinh bay sao eho d~ theo doi nhat.

Hay noi each khac, cac nha nghien ciru dang co gifug marketing tac
phfim cua mlnh d10 ngu'ai doc muc tieu (khach hang ITII,IC tieu) VI
neu Il1Q! nghien cuu duoc nhi'eu nguoi doc. tham khao va trich d5n

(citation) no cang nhieu, no cang co gia trP, VI v~y, viet bolo c110 lam
sao de kich thich va hap d5n nguoi doc cung 111mOt yeu dlu khung

kCI11phfin qUiln IrO'ng trong nghicn ClW khoa hoc,

6, Tai Ii~utham khao: each trich d~n va li~t i<e
Trich dan (citations) va li~t ke tai li~u tharn khao (references) dong

vai tro quan trong rrong nghien cuu khoa hoc,Tlur nhat, nhu oli gioi

thi~LI,khoa hoc khong the den tll' chan khong. Bat ky de tai nghien

ClILlnao c(lng phai ke thira cac cong trinh khoa hQCtruce do. VI v~y,
trich d~n dung v~ dLI lil dilu hieu dau tien minh chong kha nang
khoa hoc cua nha nghien cuu. Hai la, trich dfu1 the'hi~n tinh trung
th.1,1'C trong khoa hoc (khong lay cong trinh cua ngtrai khac lam cun
minh). Neu ke thlra rna khong trlch d~n nguon tharn khao thl Chlll1g
III cua tac giit. NhU' v~y, tac gin dii khong c6 tinh trung tht,re trong

, MQt lieu chi quan trong de danh gia giil trj cua mQt bai bolokhoa hc;>cIII sO

fan Inch dan eua chung. Cae to ehue danh gia I<,pchi nhU'Thomsom Reuters (lSI),

Scopus. VV,su dlll1g ,0 I'5n Inch d511(chul1g rua t~p chi, nghia Iii d"a vilo s5 ian

Inch dal1 eua Cokbili Irons t~p chi d6) de dU'a rn he sO anh huimg IF (Impact Factor)

dung dc'd;\nh gi~ tnu h~Jlg ru. I"p cni.

Clwung 2, V51l (l'e I\ghicil c(ru 77

khoa hoc, Tilt efl cac trich d~n trong baa cao nghien ciru din phai li~1

ke etay dtl Irong tai licu tharn khao va tai licu tham khao chi li~t ke

nhl'mg gi c6 trich d5n trong baa cao nghien cU'U cua mlnlr'.

Trcn the gi6i, c6 nhi'eu h~ thong trich d~n, VI du nlur APA
(American Psychological Association), Harvard, Vancouver, vv.
Trang ng1mh khoa hOCxii hQi, he thong trich d~n APA duoc Slr dung
kha phO' bien (chi tiet, xem APA 2009). Ph'an mem Endtvote giup
chung ta thuc hi~n cong vi~c trich d~ va chuyen doi he thong trich
diln mot each d~ dang. Word 2007 cung lam duoc diCu nay. Diem

can chu y la Sll'dung bat ky h~ thong Irich diln nao cung phai dat hai

heyeu c'fiu co ban III (1) day du va (2) nhat quan (cUng mot Ihong

Irkh dSn) Irong toan be)bao cao nghien Cl1'Ucua rnlnh.

Day du baa gom day du ve tai li~u tharn khao va day du thong

lin vc chung: Iiet ke efaydu lai lieu tham khao (khong du va khong

thicu) cho cac trich d§n trong bai bao cao nghien cuu cua minh. Hon
rura, thong lin ve lili liOu tharn khao cling phai day du de giup nguoi

dedoc 1:0 l'h0' dnng tim ra chung: phai co cac thong tin tOi thie'u nlur

len tlic gia, ten I'ai li~u, nha )(uat ban, nam xlIat ban, noi xLlat ban.

11~I'hong tdch d~n APA SLI' dung each trfch d~n trong doan van

111ten va 1111mxuat ban, VI du, Alderson ('1965), Neu trich nguyen mol

doan cua Iric gift khac (quotation), c'finphai ghi r6 trang trich va phfin
trich d5n phai nilm trong ngoac kep neu viet chung. VI du Drucker
(1973,63) cho r~ng "Marketing co ban ...", Neu tach roi ra mOL doan

rieng thl kh6ng can trong ngosc kep nhung nen dung kho chir nbc

hem va thut vao hai phia (trai va phai: dung block text trong Word),
Trong tai li~u tham khao diroc s~p xep thea ho tac gia va theo thtr t\1
A, B, C ... , tiep theo la viet tM c.k ten con lC)i(nell la ten Vi~t [\am th'l
viet nguyen), saLl do nam xuilt ban, ten tai li~u, noi xuilt bim va nha
xlIii'1 ban va phii in nghieng (hoac gC)chduui) ten tai li~lLneu IIIsikh

, Trcn Ihe gi6i. me giang "ien d~y phlrong phap nghien cUu thuimg nh3c

<inh vien (aU pMI bicu pho bien sau "MQI trich dln thi phru lili Hiiu tham khao

cho n6 v.i mQI I~i h~u dUQch~t ke 111tham khao chi khi nao n6 dove Irich d~n" (A

reference (or ,'''ery citalion and a citation for ever)' reference.)

78 Phuong phap nghien cieu khoa hoc trong kinh doanh

va tGn tap chi nell Iii bai trong tap chi hay trong Stich nghien ciru bao
gom nhfeu bili nghien elm ella nhieu tae gia (vi ten sach hay ten tap
chl Iii don vi dau tien trong tra ciru), va trong tcuOng hop nay thl
phai ghi trang b~t (fau va ket thuc ella bai d6 trong tap chi hay trong
sach nghien cuu,

L:'\'yvi du trieh d§n va tai lieu tham khao duoc trich d§n Iii sach,
thea h~ thong APA, chung ta trich d§n va ghi tili li~u tham khao nhir
sau:

Trang bai viet:

Phuong phap GT (Grounded Theory) dung de x1iy dlmg Iy

thuyct khoa hoc tu' du' )j~u (Strauss & Corbin 1998).

Dietl n~y co nghia Iii y tuong trong doan van nay khong phai 111

cua tae gia CLID bai vict rna tac gia ghi lai Y tuong cua nguol khac

Va[Strauss & Corbin I theo Ill' ngu' ella minh. trong tai lieu tham khao

can phai ghi tili lieu nay. Tai li~lI tham khao da trich d&n trong bai
viet Iii sach:

Strauss, 1\. & Corbin, J. (1998), Bnsic« of Qualitative Research:
Techniques 01111Procedures for Developing Grounded Theory,2nd ed.,

Thousand Oaks, CA: Sage.

Tai lieu tharn khao nay chua dimg (fay du thong tin chinh dung

de tra ciru, vd. tim n6 trong thu vi~n, vi no co ho va ten (viet t~t) ella

tac gia [Strauss, A. & Corbin, ).J; narn xuat ban 11998]; ten sach duoc
in nghieng vi n6 la dan vi dau tien trong tra cuu [Basicso/Qualitative
Research: Techniques and Procedures for Deueloping Groullded Theory);

ian xuat ban 12""); not xuat ban [Thousand Oaks, CA J; va, rma xliat

ban [Sage).

Chuong 2. Vallde nghi~ncuu 79

Neu HI tieng Vi~t, thong tin ve tai li~u tharn khao v~n nhtr Iren.

Hi~n nay chung ta chua thong nhat each ghi ten tieng Vi~t.

Cach thong rhuong hi~n nay Iii ghi du ho vii ten, VI du trong bai viet

laI (uong nghiel) elm vc khang gian th] rnrong (market space)
mQI hlfong nghu'ln cuu moi ve marketing va con dang 6 dang

kham phil (Nguy6n 01nh Tho & \lguy~n Thi Mai Trang 2(03).

Tai Ii~u tham khao:

Nguyen Oinh ThQ& Nguy~n Thi Mai Trang (2003), Ngllyell Iy

Marketing, TPI (eM: 1\:)(13 OH Quoe gia TPHCM.

Cach ghi ca ho len Irong ph'fm diln trong bai se dai dong neu h?11

cotac gin qud dai. Vi v~y, cbung ta Ihe chi d~11 he>ho~c t!}n ella hie

gil'l. Oi nhlen, chung ta khong the' Illy ti~n trong viet dan ho, len hay
ca ho va tell rna phai theo chuffn trich d5n ella tap chi hay nha xuat

danban chung In muon xuat ban. Lay VI du thay vi (NgL1y~n Dinh

Tho & Nguy6n Th] Mai Trang 2003) chung ta co the d5n (Nguyen &

Nguy~n 2(03) ho~c 111diln (Tho & Trang 2003). Tuy nhien dln chu y,

mot 111n, ell d~n ho (Nglly@n & Nguy~n 2003) thi trong tili li~LItham

khao phai ghi ho mroc (vd. Nglly~n Dlnh ThQ). Neu chi d§n ten thi

Irong tai lieu tham khao phili dao ngLrC,Jtcen tnroc (vd, Tho, Nguy€n

Dinh). Ly do lit ngu'oi doc khi thay phan d~n trong bai viet se tra tai

lieu tharn khao b~ng each tra tbeo thlr t~rA, B, C (theo h~ APA). Neu
chung ta d~n ten ma Irong tili lieu tharn khao ghi ho tnroc thi 51! kho
khan khi ngl1ai doc muon tra Irong tili Ii~u tham khao. Hai la, d~n ho

hay ten din chu y Iii phai thong nhat trong toan be) bao cao ket qua

nghien ciru (khong thetrong mOl bao cao nghien ciru, luc d~n ho, Illc
din ten, tuong I\r nhu each sir dung h~ thong trich d~n, I\PA hay
Harvard, can phai thong nhat trong 101m be)bao cao nghien ciru).

laMOl diem chung ta (nhat Iii sinh vien) thuong nen tranh lam

ghi cit hoc vi va hoc ham cua lac gia. Olll y lit trong trich d~n tai Ii~u

80 Phuong phap nghien ctru khoa h9Ctrong klnh doanh

tham khao, chung ta c'an chu y den tac gia ella chung, chat hrong

khoa hoc ella tai li~lI (noi dung), thoi gian xliat ban, co quan xliat
ban, vv . Hoc vi, hoc ham cua tac gin khong dem I~ gia tr] ella till Ii~u.
Do d6 khong nen ghi hoc vi, hoc ham cua lac gia trong trich dfin
khoa hoc (vd, khong ghi GSTS Tran Van A rna nen ghi Iii Tran Van
A). leU Irong bai cua chung ta trich dfin khoang 10 tai li~lI ella 10
GSTSthi trong tai li~u tham khao xep theo tlur h,r ABC chung ta SI? c6
10 I1WC tai li~u c6 cung van G (GSTS).Dfeu nay chi ton giay, rnuc va
gay kho khan trong Ira ciru nhung khong dem J~ Iqi ich khoa hoc
nao cho bao cao ket qua nghien cuu eua chung tao

Neu trich d~n Ill'cac bai bao khoa hoc, sach nghien cuu, hay cac
dang lai li~u khac, thl each dfin rrong bai viet v~n nhir nhau, [vd,
Nguyen (2009)1 nhung trong tai Ii~u tham khao thi can ghi theo h~
thong bai trong tap chi:

Bai bao Irong tap chi:

NgLlyen. T.D. (2007). Factors affecling the utilizafion of the
Internet by internationalizing firms in transition markets:

Evidence(rom Vietnam. Marketing Intelligence tlmi Ptanning, 25

(4),360·76.

Tai li~lI tharn khao (doi voi tap chi) nay chua dung day au

thong tin chinh dung dc' tra cuu vi n6 bao gom ho va ten rae gia
[Nguyen, TD.], nam xlial ban [2007]; ten bai bao [Factors affecting
the utilization of the Internet by internationalizing firms in transition
markets: Evidence from Vietnam]: ten tap chi (khong phai ten bai
bao) duoc in nghieng vi n6 III dan vi dau tien trong Ira clru
[Marketillg Intelligence and Plmltlillg); ~p [25J;sO [4]; va, sO trang bai

sobao xuat hi~n trong dii ghi cua tap chi [360-376].Ciing c'Emchu y

them Iiichong ta ghi len tac gia Iheo each tlurc n6 xuat hi~n trong bal
bao. Vi day la bai bao Iren tap chi tieng Anh va ten rae gia trong tap

Chu'ong 2, vrrn (Ie Ilghicn ciru 81

chi d6 khang co dilu va thl1 t~II'ii he, ten, chlr lot nen chung ta phai

viet thee he thong d6 (Nguyen, T.D. thay vi Nguyen, D.T.).

Bai bao trong sach nghien ciru (sach t~p hop cac bai nghien cuu
cun nhieu t.\e gi<iva do m(>thay nhi'clI nguci lam chu bien):

Ehrenberg, A.S.C. (199~),Theory or well-based results: Which
comes first, Trong RrS~(lrcllTraditions ill Marketillg, Laurent, C.,
Lrlien, C.L. & Pras, B. (eds.), Boston:Kluwer Acadamic, 79-108.

Tuong tv nhu v~y, tai li~lI tham khao (doi voi bai bao trong
sach nghien cuu) nay chua dung day du thong tin chinh dung de' Ira

cuu vi nb bao gom ho va len tac gia [Ehrenberg, A.s.q; nam xual

ban [19941; ten bai bao [Theory or well-based results: Which comes
first]; ten sach ducc in nghicng vi no la don vi dau tien trong tra ciru
[I~csrllrc" Trtuiitiau» ill Mnrkelhrg1, ho va ten (viet t~t)cua chu bien vii
ghi ['0 Iii chu bien [Laurent, C., Lilien, C.L. & Pras, B. (eds.j]: noi xunt

soban [Boston); nhIJ xufit ban [Kluwer Academic]; va, rrang bai bao

xufit hi~n trons 56 [79·'108).

Trong nhi'eu tl'uimg hop, bai nghien cuu cua chung ta phai
tham khao tll' cac tap chi khong phai Iii rap chi khoa hoc him lam (vel,
tap chI pho thOl1g, nh~t bao nhu TLloi tre. Thanh men, vv.), Nell bili

bao co tric giil thl each uich dfin va li~t ke tai li~lI tharn khao cung

11I'ongtll' nhu trong tap chi han lam. Lay vi du chung ta lay}' urong

tll' bai viet cua tac giil My Phuong tren ThO; bao Kinh te Vi~t I\:am VI!
van de phat tril?'n thj trll'ong cong nghe tai Viet Nam, chung ta d~n
trong bili la My Phuong (2010) va li~t ke trong tai 1i~1Itham khao nlur

sau:

My Phuong (2010), Phat trien thi mrong c(lng ngh~ l<liVi~1

soNaill, 171(',bi rio Kill" 1i''Vift Naill, 290, ngay 4 [hang 12.

82 Phuong phap IIghienecru khoa live trong kinh doanh

Tuy nhien, nhfeu rnrong hop bai viet khong c6 ten rae gia (bai
cua tap chi) nen khi d~n chung ta phai d~n ten tap chi va narn trong
bai, vi du The Wall Street Journal (2004) va tili lieu tham khao can liet

ke nhir sau:

The W,IIl Street Journal (2004), Urban Vietnamese get rich
quick, The Wall Street ]olmlal (Eastern Edition), October 26, p.
A.22.

Ne'u lai li~u Iham khao Iii bai trong ky yeu hQi thao khoa hoc,

chung ta can ghi len ky yeu (neu co. hay ten cia hQi thao va in

nghieng vi la n6 la dan vi tra cuu dau tien) co quan to d1lI'C,dia

die'ln va rhoi gian to' chuc, Lay vi du,

NguYI!n. T,D,. Ngllyen. T,T.M. & Barrett. N.J. (200l!).
Antecedents and outcome of relationship value: Evidence from
Vtotnarn, Tile 24'1> lndustriul Markl'lirrg and Purchasing GrQup
fJrucer:dirrgs,Uppsala University, Sweden. September 4-6,

Nell tai lieu tharn khao la IUQn van, 11I~n an chung ta din ghi 1'0

soIii LlI~Jl van thac sl, LLI~nan tien si, co dao tao (tnrong dai hoc) va

dja diem cua n6. Lay vi du,

de"Nguy~n Th] Quynh Nhu (2012). Cdc yiill tottle d9ng XII hucmg

mila II/IllS thoi trllllg coo cap gin, Lu~n van Thac si, Trl.fOng OH
Kinh teTI'HCM.

Barrett. N ,J. (1986). A stlldy of the internationalimtion of

Allstralian firms. Unpublished PhD Thesis, The University of
New South Wales. Australia.

Chuong 2. V«n de nghien ciru 83

Chung ta Cling rhuong tharn khao nguon til' lnternet. Khi ghi tai
li~u tharn khao dang nay chung ta can phai ghi duong d~n va ngay
truy e~p vi thong tin co the' thay doi tren Internet. Ui'y vi du,

Minh VI~t (2010), Cia crau leo len rnuc cao nhat trong hai narn
nay, t{li htt:p:llvnexpress.netfGLlKinh.doanh/Ouoc-
h.'/20101!2IJBA23C8EI truy c~pngay03112/2010.

Cung din chu y them Iii tren day chi Iii nhirng huong d~n co

ban nhat. Himg loat nlurng bien the cua cac h~ thong trich dful duoc
suodung phO'bien trong cOng dong xuat ban. Han niia cac truong d~i
hoc deu c6 qui djnh chi tict cho each trich d~n cua lu~n van, luan an
trong truong rnlnh. Cac tap chi cung c6 nlurng qui dinh C\I the' ella
rap chi. Vi v3y, khi lam nghien CLl'lI cho h.1~11van, lu~n an, chung ta
dm tharn khao cac <lui djnh ella truong. Neu lam nghien elm d~' cong

bo lren l~p chi, chong ta din doc ky hirong d§n ella tap chi cl6. Neu

n~11l vling nguyi'n tcic trlch d5n, chung ta d~ dang di'eu ehlnh cho
phu hQ'1' voi yell C'~II 1.:\1the'.

Lily vi J\I. cac t"lP chi do Emerald xtlat ban co qui dinh thong
nhfit (cho l5t c.1 cac rap chi ella minh). MOl so qui djnh nlur tiln bai
baa ph<ii n~m trong nga~ckep, glli ten t~p (Vol.), so (No.). va trang
dau tien va elloi clioi cung (pp.) ella bai baa xllal hien lrong tap chi.

Perrovlci, O. and r~liwoda, 5. (2007). "An empirical
examination of public attitudes towards advertising in a
transitional economy, /lllallaliolloJ /011"'01 of Advertisillg. Vol.
26, No.2, pp.247-276.

MQt so t\lP chi cua Elsevier, vi du nhu Journal of Business
Research thi cac tell tap chi diroc ghi t~t va khcng in nghieng, vd,
Journal of Marketing Education duoc viet t5t la J Mark Educ; khong

84 Phuong phap IIghien ciru khoa hoc trong kinh doanh

c6 dilll chfim sau t(ln viet t5t ella rae gill va phan rnuc b5ng dau cham
thay vi dli'u phay, vv. Vi du:

Karns CL. Marketing student perceptions 'Oflearning activities:

structure, preferences, and effectiveness. J Mark Educ 1993;

15(1): 3-10.

Mot so nha xuat ban khac, lay vi du, AMA (American
Marketing Association), nhu' [ournal 'Of Marketing, Journal of
International Marketing, doi hoi phai ghi day dt.i ten cua hie gia (chi
vie't tilt chu' lot) va lac gia thu hai tro di phai ghi ten truce ho salt, va

h~nbili bolophai viet hoa lat ca cac ky ttr dau. Vi du:

Nguyen, Tho D. & Nigel J. Barrett (2006), "The Knowledge-

Creating Role 'Of the Internet in lnternational Business:

Evidence [rom Vietnam", /ollmal "I lntemationa! Mnl'kelillg, 14

(2), 116·47.

MOt so diem can chu y them nira lil nell chung ta d~n ml,\t cong

trinh bao gcm hai tac giit, thi chung ta phai dful du, vel, Batra &

Horner (2004). Nell til' ba tac gi,\ tro len, thong thuong (khong phai
Ilion Ilion vi tuy theo t\1'I18tap chi) chi ghi tac gift <.'tau va ghi them cac

ci,lng sv (ghi t~t la et al. trong tieng Anh va & ctg. trong tieng Vi~t),

vd, vaez et al, (2004); Vaez & ctg. (2004). Mot dii?'rnruea lit neu trong
mqt bao cao nghien ciru chung ta dfu, hai ding trinh cua cung tac gin

dexuat ban trong cung nam chung ta phai them chfr a, b, c, vv. pha.n

bi~t, lay vi du, Nguyen & Nguyen (2010a), Nguyen & Nguyen

(2010b), va trong tai Ii~u tham khao cting phai Jj~t ke a, b, c, sau narn

xuat ban, vi du:

Chuong 2, Vall d'(\ nghiCn Cl'I'U 85

Nguyen, T.T,M, & Nguyen, TD. (2UlOa), Determinants of
learning performance of business students in a transitional
market, Qllnlity A"UYnIIC£'ill Education, 18(4),304-316.

:"Iguycn, T,T.M, & Nguyen, T D, (2010b), Learning to build
quality business relationships In export markets: Evidence
from Vh'tndmesc exporters, A;/11 Pacific Busmess Reuiet», 16(1/2),
203-220,

Cuoi elmg (nhung c6 the' chua het) Iii trong nhfeu truong hqp,
chung ta thuong khong Ihe suu t~p day du cac tai Lieu Call cho
n!;hicn cuu cua rnlnh. VI v~y, chung ta thirong Sll' dung nhu ng }'

tuong. bi¢11 IlI~n, kel qua nghien cUU,VV, cua mot tac gia tJl011g (jua

t,k gill trung giil11,Lay vi du dllmg ta su dung y nrong cua Aaker

co(1991) ve Sicl Irj thLI'C)11jh$ieu, Tuy nhien cluing ta khong tai li~u

yella Aaker (1991) nay va chung ta lay tUOng nay tll' Yoo & dg
la(2001) thl trong phal1 d§n chung ta phai ghi ro Aaker (1991, thao

Yoo & clg 2001), ho~(' la Aaker (d~n trong Yoo & erg 200]), h'lY theo
qui dinh l'iCl1gcua tung rap chi Trong truong nay, trong tai li~ll
tharn khao cht'lllg ta chi ghi Yoo & erg (2001) vi chung ta chi tharn
khao Yoo & erg (200'1)ch~fkhang tharn khao Aaker (199'J),

veTom J<;Ii, chung ta din rra ciru cac qui dinh trich d§n cu the'

cua Ill'1lg tap chi, I1hll xu5't ban (neu la bai bao, sach). trirong dai hoc

(nell lit ludn an), vv, cle'co the trich cI~ndLmg va all trong tac phii'm
cua rninh, Khong trich d5n trong lac pham cua mlnh mot vi~c lam

khung the' chap nh~11 dUQCdoi vol cQng dong khoa hoc, Trich d~n sai
(khong dllng chuan, thicu hoac thua) Iii m';;t nguyen nhiin khang
dang c6111111cho lac phfim cua 1111nhb] tlrchoi,

86 Plwong phap nshien c(,'ukhoa hoc trong klnh doanh

T6M TAT CHtfONG 2

Chuong 2 nay gi6i thi~u van de nghien cuu va each thirc xac

dinh van de nghien ciru. MOt van de nghien cuu diroc xac dinh ro

rang va dung d3n la dfeu ki~n tien quyet cho 51! thanh cong cua du

an nghien ciru, xac djnh van de nghien cuu cimg Iii khilu dilu tien

trong tat ca cac du an nghien cuu khoa hoc, Van de nghien ciru duoc
xac djnh tlr nhfeu nguon khac nhau. Trong nganh kinh doanh, van

de nghien cuu xuat phat tll' hai nguon chinh, (1) ly thuyet va (2) th]

truong,

Chung ta phai can tong kil't Iy thuyet de' xac djnh nhirng gi cac

nghien cuu truce CIa lam, nhlmg gl chua lam va nhfmg gl chua ducc

lam hoan chinh dc' dua ra van de nghien ciru cho minh, VI v~y, tong

kelly lhuyet va nghH1ncuu dii co Iii cong vi!}c rna nha nghien cuu

anluon lucn phai thuc hi~n cho bat ky d,r nghien ctru nao.

Th] rruong cCanglil nguon chinh ella van de nghien cuu trong
kinh doanh. liang loat van de th] truong vuong phai ma nh1anghien
diu co the phOI IriElh chung thanh van de nghien ciru C~I the' cho

minh. Cac van d'C nfty co the xuat hien thong qua cac phuong ti~n
tl'uyen thong di(li chung nhu bao ch], Iruyen hinh, cac hQi thao kinh
doanh cua cac to eillre hi~p hOi kinh doanh, cua die to chuc nh1antfOC
ve qU1111 I)' kinh doanh, vv . Nghien cuu kham phil so b9 voi cac to

vachuc kinh doanh cac thanh vien trong chu6i kinh doanh (khach

himg, kenh philn phoi, nha cung, vv.), thao luan v6i cac nha nghien
ctru trong cling n81mh rung giup chung ta nh~n dang hang loat van

de can duoc nghien CLIU. Van de nghien Clru trong kinh doanh lufin
Iylufm tao thanh III $1,1 kel hop gilla thuyet va thi tnrcmg.

Chuang nay cung lam ro s~r khac bi~t giifa y tU'6ng, van de,

m\lc tieu, diu hoi va gia lhuyet nghicn roll. Y tu6ng nghien clru Iii

nhfmg y tu'o-ng ban dau ve van de nghien CUll, TiT nhlmg y lu'cmg
ban dall nily chung til tiep 11.)ctlm kiem khe hong nghien decU'tl

Chuong 2. Win d'C I\ghien Ctl'U 87

nh~n dang duoc van de nghien cuu. Sau khi nhan dang duoc van de
nghien c(ru, nha nghien cuu can xac dinh fO can nghien CUll cill gl va

d6 la rnuc tieu nghien etN. Gia thuyet chinh Iii tra loi dtr kien eho cac

cau hoi ngh icn cuu,

Tiep theo, Iii van de tong ket Iy thuyet Tong ket Iy thuyet la (1)

chon IQccac tai li~u (xuat ban hay khong xllat ban) ve chu de nghicn

cuu, Irong do bao gom thong tin, y nrong, dfr Li~u va b3ng clumg

diroc trlnh bay tren mQt qllan dic'm nao do de hoan thanh cac muc

lieu da xac djnh hay di~n ta cac quan die'm ve ban chal ella chu dC d6

cling nlur phuong phap '(em xet chu de do, va (2) danh gia mQt each

sohi~u qua cac tai li~u nay tren co lien he voi nghien cuu chung ta

dans thuc hi~n. Tong kelly lhuyet bao gom tong ket nghien ClI'U,

nghla Iii tong ket cac nghicn cuu thuc li~nda thuc hien lrong qua

khu de' duo ra kel lu~n chung ve ket qua CUi)cac nghien CLI'U n1l)',

Tong ket Iy thuyet cung baa gcm vi~c tong ket cac Iy thuyet eta co
verung giai thich mQt hi~n nrong khoa hoc nao do va so sanh chung

m~t do sftu, tinh nhat quan cung nlnr kha niing du' baa cua chung,

ve m~t phuong phap tong ket, tong ket Iy thuyet co the dLmg
tlr nsft' dc' tong ket Iy lhuyet va nghien cuu ve chu de dln to'ng ket

ha~c dllng cac ky l'hu~t djnh luong de t6ng ket va so sanh cac ket
unqua nghien cuu da co,
chu Y la t6ng ket Iy thuyet khong chi Iii

vi~c 1110ta nhl'l'ng gl da lam rna con danh gia chung. De tong ket Iy

thuyet chung tn dIn nhi'eu dang tai li~l1,(1) tap chi khoa hoc him lam

chuyen nganh (2) sach nghien (ltU, (3) cac h.l~n an th",c sl, tien si

trong nglmh, va (4) ky yell hoi thao khoa hQc chuyen ngilnh.

Cuoi elmg, ehtrans nay gim thi~u h~ thong trich dfu, va tai li~l1
tham khao. Trcn the giOi, co nhi'eu h~ thong trich d~n va h~ thong
trieh d5n APA du'C)cSll d\lI1g kha pho bien trong ngimh khoa hQe xa

hQi i)ic'm din eh(l y la sir d\lI1g bal ky h~ thong trlch d~n nao cling

phai d"t hai yeu diu co ban 111 (l) day dll va (2) nhat quan (cung mot
h~ thong trfeh d5n) trong 101m bO bao <:.;0 nghien dru elsa mlnh.

88 Phuong phap nghien cuu khoa hoc Irong kinh doanh

CAU HOI 6N T';'p vA THAo LU~N CHUONG 2

I. Cho biet sv khac nhau va giong nhau gifra van de nghien C\hJ, muc tieu

nghien cu-u, diu hoi nghien om, va gia thuyet? Lay vi du minh hoa?

2. !-lay chon mQI bai bao cong bo mQt cong trinh nghien elJ'U khoa hoc

vadung phuong phap djnh tinh, doc cho biet tic gia xac djnh van de,

muc lieu va cau hoi nghien ciru nhir the nao? Cho biet giii thuyet
nghi~n cuu Irong bili baa da chon xuat hien 6 phan nao trong qui trinh
nghien cUu va 0 d~ng naa (gia Ihuyel nghien ciru hay gia thuye't kiem

vadinh) d6ng vai lro gl trong bili nghien ciru?

3, I lay chon m{lt bai baa cong bi) m(\1 dIng trinh nghien ctru khoa hoc
dLlng phuong phap dinh hl'l;mg, doc va cho biel tac gia xac djnh van ere,

m\IC liell, diu hoi nghiiln cuu va gia (huyel nghien cuu nhu the nao?

ChO'biel gi<iI'huyet nghien C(YlItrong bai baa da chon xlIat hi~n (1 phan
nao trong qui trlnh nghien ell'll va 6 dang nao (gia thuyet nghidn cuu
hay gill I'huyet kii'tm dinh) va.dcng vai tro gi trong bai nghien ciru?

4. Hay chon m(\t bili bao cong bi) mi;\1cong trinh nghien etfU khoa hoc

dung phtrong phap hAn hop, doc va cho biet tac gja xac dinh van (fe,

muc lieu, diu h6i nghiE!n Cl'U va g;;,i thuyet nhtr the nao? Cho biirt gill
thuYCI nghien cuu trong bai baa dii chon xuat hi~n 6 phan nao trang

qui trinh nghicn rou va 6 dang nao (gia thuyet nghien ciru hay gia

thuyet kiem dinh) viI dongvai tTOgl trong bai nghien ClrU?

ereChuong 2, \/ffn I1ghilll1C~l'U 89

co5, Cho bie't 111~ICdlch ella tong ket Iy thllye't, may dang trong tong ket

Iy thuyct, va nhimg gi can lam trong tong ket Iy thuyet d~ng dinh tinh?

Chon m6t van d'Cnghien Clhl, xac djnh rnuc tieu nghien c(ru va dun ra

qui trinh tlwe hien tong kct Iy thuyet cho van de nghien ciru do?

6, Co bao nhieu loai tai lieu thuong Slr dung khi tong ket Iy thuyet? llay

cho bie'!, mQt each tong quat, gia tri va tinh c5p nh~t cua limg loai tili

lieu trong nghicn CUllkhoa hQC?

7. Cho biel trich d5n d6ng vai Iro gl trong nghien em. khoa hoc? Hay lay
vi du nam d.,ng lrich d~n sai trong ITich diin khoa hQCva giaj thich vi
sao sai?

8. 115y Ihl,l'( qp xac djnh van de, muc tieu va ciiu hoi nghien ciru b5ng

each chon mot thi tru'cmg (nganh san xuat kinh doanh), phan tich thi

trvimg nay d&'nh~n d~ng van de nghien ciru. Sau do, tong kelly U)uyet

ell?d' u',) ra v5n dll, I111,llCieu va diu h6i nghiel1 elm?

90 Phuong phap nghien (,(I'U khoa hoc trong kinh doanh

TAl LI~U DOC THEM CHUONG 2

Campbell J p. Daft RL & Hulin CL (1982), ~'1/ltatto Study: GelleratillS (/1Il1
Deue/oplIIg Research Questiolls, Beverly Hills CA: Sage: Mot tili li~u giai

thi~u ro rimg va chi tiet vc each nhan dang, phat trien van de va diu hoi
nghipn ('Lru.S,kh rat din thiet cho nhung ai muon phat trie'n duoc van de

conghien ciru y nghla.

llart C (2009). Domg /I Literature Rericto: Releasing the Social Science Research
tmogillatiOIl. Thousand Oaks CA: Sage: Day Iii tai Ii~u rat hay ve each thuc
hi~n long kct nghien cuu trong ng1mh khoa hoc xii h(ii. La mot trong

nhli'ng lai 1i~L1c'5n thiet cho tal ca nhimg ai tong Id!'t tot ly thuy!!1 cho

nglli':;n cuu cua minh.

Al?A (2009). Pubticotion Mnlltwl of the AllferiCll'1 P''Yc/lO/ogica/ Associntiou,

6"'ed. W,'shington: American Psychological Association: Mot tili li~L1

vehuang d~n chi tiel tilt eli nlurng g\ lien quan den trich d~n, thi lieu tharn

khao ihco h~ArA.

Chuong 3. I'lwung phap dinh linh 9')

C/Uf(1'11g 3

Phuong phap dinh tinh

Chuong nay gi6i lhiqu cac nOi dung:

1. Nglliell eli'll dinlr tinl: Irong '(fly d(fng /!III;uyel khoa IIIIC
2. Pllflml~ pllll!, cr
3. Puuong IIIJlll' tint. IlIIo/rg
4. COl/51 C(I Iltll 111(;1d' ir li(11 l1illiJ tinh
5. PI1I911 tltl. tlCfli?1I djllh tiuh
6. VI n(1 ntinl: hoa IIghiBrl ciru ,1!nll tinli
7. Gin ir] Stitl piJfiill t/jnh tinh
8. Dc nghj IIghicn clhl dinh tinh

92 PhU'(}ngphap nghien ctru khoa hoc rrong kinh doanh

1. Nghien cuu djnh tinh trong xay dl!"g I)' thuyet khoa hoc

Nhu' dii gi6i thi~u trong Chuong 1, nghien cuu dinh tinh thuong

ducc dung de' xiiy d~mg Iy thuyet khoa hoc dua V110 qui trinh qui
nap (Hinh 3.1). Cung can d1U y la thuong clur khong phai luon luon

vi nghien ciru dinh tinh diroc sir dung cho nhieu muc dich nghien

ctru khac nhau, ke' ca kiem dinh Iy thuyet khoa hoc (vd, Johnston &

ctg 1999; Perry 1998).

Hinh 3.1. Qui trlnh dinh tinh xiiy dtrng Iy thuyet khoa hoc

,...--------------_ .

Khc he'ng => Cau h6i nghien eLl1J !:
«e-
T
E
Th i6'1 ke nghien CUll
Q.
Thuc hi~n nghien cU'U .",

..s:

Q.

0g0

:.

..s:

c,

vaMc3hinh gia thuyelly Ihuye! ......

Ngay nay, nghien C\lU dinh tinh duoc sir dung rat phD bien
trong cac liinh Vl.rc cua nganh kinh doanh (vd, Daymon & Holloway
2002; Lee 1999). Nghien ClYU dinh tinh thuOng lien quan den vi~c

phiin rich va di~n giai du li~u d~ng djnh tinh nharn muc dich kharn

pha qui lu~t cua hi~n tuong khoa hoc mung ta din nghien ciru.

Chuon!! 3. Plwl,mg 1'11111d'inh tinh 93

Chung t~ tlurong nh~n djnh chua dung ve plurong phap djnh

tinh. Phuong phap djnh tinh dua vao qui trinh qui n:[lp.Tuy nhien,

qui nap khong c6 nghia la khong dua van Iy thuye't. L9 thuyet v~n

d6ng vai Iro quan trong trong nghien cou dinh tinh. Hai la, nghien

ciru djnh tinh SU' dl,mg nhieu dang dii LieU khac nhau. Dieu nay
kh6ng c6 nghia la khong co he thong. Hon nira, qui trinh nghien cuu
dinh tinh thuong duoc thiet ket va thuc hien Linh hoat va mem deo.
Tuy nhien, linh hoar va mem dec kh6ng co nghia III khong c6 h~

thong. Chung ta se phan uch tiep nhimg van de nay trong nhfmg

phSn tiep theo.

1.1. Phuong phap va cong cu nghien cuu dinh tinh

Nghien cuu dinh tinh bao gom nhi'eu phuong phap va cong Cl,I khac
nhau va rat kh6 de' c6 the' phan loai chung m1?t each hoan chlnh [xem
Marshall & Rossman (1999) VI! each phan loai cac dang nghien cuu
djnh tlnh]. MOl each long quat, chung ta c6 the' chia chong ra thanh
hai nhom. Ml,il nhorn ve phuong phap va mot nhorn ve cong C~I
(Hmh 3.2). Trang pham vi cua giao trlnh nay, chung ta chi t~p trung
val> hai phuong phap chinh, duoc sir dl,mg rat pho bien tl'0118cac

15nh VV'C CLI., ngimh kinh doanh, do III (1) phuong phap GT va (2)

phuong phap tlnh Iwongl, va ba cong Cl,1 chinh Ii:!(1) thao 11I~n

nhorn, (2) thao ILI~ntay doi, va (3) quan sat.

Cung din chu 9 6 day chung ta t~p trung vao phirong phap

dinh tinh. Vi v;'y, chung In d'iSc~p phuong phap GT va tinh huong
trong boi canh nghien cuu dinh tinh. Hai phuang phap nay co the Iii
djnh tinh, djnh IU'O'ng,hay ca hai (hBn hop), Doi v6i cong cu cung

v~y. Lay vi du, thao 11I~n nhom va thao lu~n tay doi Iii hai cOng cu
chi dung de' thu th~p dii lieu dinh tinh nlnrng quan sat co the' thu

9th~p dli liell dinh tinh va dinh ILlQ'llgC. ung luu them Iii co cong Cl,l

I elll hcl ve c.le phuong phap cOn I"i, vd. Ethnography, xem, lay vi d....Agar
(1986); vc A<lion Research, x<'m, lay \', duo Coghlan & Brannick (2005). DeI1Z111 &<
LlIlcoll1 (2005) III s~ch gi6i Ihi~u nh;ell phu'O'llg phap dinh tinh khac nhall v~ 16t~i
Ii~u "hallS tho}thieu elm nh':mg aj Ihieh Ih" ve phl1ol1g phap dinh tinh.

94 Phuong phap nghien ciru khoa hoc trong kinh doanh

doi khi duoc xem nhu 111phuong phap (vd, thao lu~n nhom: vd,
Kitzinger 1994) va co phU'011g phap diroc xem nhu Iii cong cu (vd,
phuong phap rinh huang: thu th~p dlT li~u b~ng cac tinh huang Ct.1
the).

Hinh 3.2. PhU07Ig phap va cong CI,l nghien cuu dinh tinh

Phuong phap pho bien

• GT: Grounded theory
• linh huang (Case study method)
• Ethnography/Action research

Cong C\I thong dung

• 111ao 11I~ntay doi (in-depth interviews)

• Thao 11I~nnhorn (focus groups)
• Quan sat (observations)

1.2. V5n dc, muc tieu va Iy thuyet trong nghien ciru dinh tinh

M~ICtieu cua nghien djnh tinh Iii xay dung If thuyel: khoa hoc. VI

v~y khi xac djnh van de nghiiin ciru va dua ra muc tieu nghien cuu,

chung ta d,n bi~n lu~n Iy do d~n den viec sLr dung phuong phap

dinh tinh. Cung can chu y lit van de nghien ctru dinh tinh xuat phat

chlnh ILl' du' Ii~u va sau do chung ta so sanh l<;livoi Iy thuyet (thong
qua tong ket nghien cuu). Vi v~y, cau hoi nghien ciru khong eh~t cllC

nhir trong nghien cuu djnh luong de kiem dinh If thuyet (O'Conner

& etg 2003).
Tro I~i vi du trong ChU'OIlg2, Goulding (2002) citra ra m\IC tieu

nghien cuu cua mlnh nhu sau:
I. \lhtIng dong co chu yeu nao thlie day du khach tham quan
cac khu di tich, bao tang?

Cnuong 3. Pl1ll'ong phap djnh tinh 95

2. Cac dong co nay co khac nhau giCra cac eli nhan va nhorn
khong?

3. SCmchat cua kinh nghi~m khach hang khi tham <juan cac
khu di tkh va nhemg kinh nghiem nay co khac nhau giii~

eacac nhan va nh6m khang?

Tac gia bi~n lu~n s~rdin thiet phai dung phirong phap dinh tinh
(C\I the' III GT) nhtr sau:

Nhu da g,oi thi~ll, vi v3ng m~t ly thllyet ve dQng co va kinh

nghi~m cua khach h;",s khu di tich va bao tang Itac gia xac

djnh chua cci ly thuyet SiAi thich vc van de khoa hoc nayJ. Vi
v3y, chung toi xem xel cac ly thuyet rc;\nghan v=s ngimh du

lich de danh gill kha n~l1g Slr dung chung .

.. .Tuy nhit"n, nhUng nghicn cuu ve dong CO chu yeu dira

vao lmong pholi djnh luong thong qua cac ky thll~t khao sat

(survey) ...[tac ghl bi~n lu~n sIr din thiet sil' dung phuong
ph:\p djnh tinh I.

VI v~y, phuong phap Gl diroc Slr dung trong nghien cuu
n~y dc' giaj quyet vmn de nghien ciru nell ra de' 19ieYithi~t1
thuyct phuc tinh phi. hgp cua phurrng phapl:

I. Xay dl,J'11gly thuyel dua vao co SC'Ilieng noi', hanh tI<mg,va

kinh nghi¢m ella du khach

2. Cung cap mot quan diem rnoi ve dong co va kinh nghiern
ella du khach

3. OllC kcl kct qua thanh milt khung Iy thuyet (theoretical

deframework) mo ta va gi.,i thich [dong co va kinh nghicm

eua khach hilng cac di tich \',1bao tang].

Tiep theo, tac gia mo tei chi tiet hon ve phuong phap va cong C\I
thuc hi~n:

96 Plnrong phap nghien cuu khoa hoc trong kinh doanh

D~l'a vao eo so chon m§u Iy thuyet (theoretical sampling),

nghien cuu b~t dau thong qua viee den dja cliem va chon

co sonhirng du khach khci nang cung cap mot thong tin sau

(insight) ve van de nghien cuu de dinh huang cho cong viee
thu Ih~p dfr lieu tiep theo ... VI v~y, ky thu~t thao lu~n tay doi

suduoc dung trong buoc khoi diem nay ... Dia diem khoi diem

III Blist Hill ... vi no d6ng vai tro If! cai nOi cua nganh du ljch
nay ... 19i6i thi~u bu6c dilu tien: muc dich, thong tin din thiet,

ky thu~t ph6ng van sir dung va dja dieml

Bu6e khoi diem 51? gillp xay dung buc tranh tong the' elm

cac khai niem (provisional framework of concepts) ... Ky thu~t

quan sat duoc sir dung trong buoc tiep theo de quan sat hanh
vi tv nhien (naturalistic behaviour) cua du khach dang tham
quan khu di tfch ... Blist Hill lil dia diem phu hop de b~t dau.
Tuy nhien, do dang hoa dja diem va doi tuc,mg quan sat giup
kicll1 ira v~ bCi sling cac khai Ili~m nghien cuu phat hien trong

buoc khoi diem [gibi thi~u butrc tiep thee va Iy do thay do,

din diem nghien ciru].

Vi v~y, ky lhu~t quail sal dU'<;JClien h,\nh tai ... Ky thu~t

ta'Ilion sat duec su dung dua tren co so trong nhreu trU'ong

hop, hanh l10l1geho chung ta bit?t duoc nhieu thLr hon III loj
11(')i. Phong van s§u eho ChLlI11tla I1hieu thong tin ben trong (a
rich source of data) ve thai c10 va hanh vi cua khach hilng ...
Tuy nhien, khi h6i ho ve kinh nghiem, ho thucng khong nh~n
hiet het, ho~c khong thG'dien til duoc cam xuc cua IW (Grove &

Fiske 1992; Adler & Adler 1994) Igibi thieu kY thu~t tim th~p

du' li~u cho buec tllU' hai va dan nguon eho bi~n lu~nJ.

Trong bvoc cuo; cung ella nghien cuu, ky thu~t rhao lu3n

denhom (focus group discussion) dU'<;Jcsu dung phat trien
lyholm d'inh hon ve khung thuyet thong qua s" trao doi quan
vadi,:'m [giai thi~u m\1C dich ky lhu~t thu th~p dir li~u cho

bU'bc cuoi clmgl.

Ky thu~t tllao lu~n nh6m dlfqc sir dl,mg vi no (1) ehe
phep nh;eu thimh vien tham gia; (2) t~o ra moi tnferng tU'Ong

tac: thao lu~n va tranh ciii giup kich thieh cac y tlfOng moi,

Chl1C11113\. Plwons philp djnh tlnh

nherng ly do chi tiet giai thleh hanh vi (subconscious behaviour;
vaHedges 1993) Lbi~n 11I~nIy do Slr dung k)i thll~t dan

nguonJ.

Ky thu~t thao 11I~nnhom se duoc tien hanh tai dia diem
trung tinh (neutral locations) de tao s~r thoa mai cho khach

himg cung nhu dF tach hQ ra kh6i moi rruong th~t. Dieu nay se

giup co h(li cho chung ta kharn pha ra cac danh gia rna khach

hilng ngoa] ngu canh (stimulus context). Han nira, chong ta con
cO the so sanh s~r luang <long va khac bi~t gilra hai nglr

canh-trong va ngoili !bi~n lu~n tinh ph" hop cua dia diem!.

1.3.Tong kC'!va sir dung I)' lhuye! trong nghien ciru dinh tinh

Trong nghien cuu djnh tinh, Iy thuyet diroc sir dung rat linh hoat,
Quan trong nhat lil Iy thuyet 51? d~n hu'ong ve nhu diu rhuc hien

nghien ciru dinh tinh. Nhu da dc c~p nhieu Jan trong giao trinh nay,

muc dich chinh cua nghien ciru dinh tlnh 111xily dung I)' thuye! khoa

lyhoc theo qui trinh qui nap, VI v~y, "h11nghien ClW din tong ket

thuyet I/a rninh chung duoc 111hj~n tai nhung Iy thuyet eta eo chua
git'ti thlch ho~c giftI thich chua hoan chinh hi~n nrong khoa hoc da de
1'0, I/J tLI'd6, nell ra S~Idin lhiel phai xi\y dung mQt Iy thuyet mci de'

gi"i thlch hi~n tuong khoa hoc nay.

Tting ket Iy thuyct c[lI1g gop ph'an quan trong trong so S1111hket

qua nghiiln cuu. Nhu dii ei'C e~p trong Chuong 2, ket qua cua nghien

cuu djnh tinh 11I1y thuyet khoa hoc rnoi. Vi I/~y,gici tri cua Iy thuyet
rnoi nay c'5n duO'c minh chlmg thong qua vi~c so sanh voi cac Iy
thllyP't <If! co. Th~t sir, Iy thuyet duoc su dung trong suol qua trrnh

nghien cuu djnh tinh. Xi\y dung 15' thuyet b~ng nghien ctn.1 djnh tinh

la phuong phap xay dung ly thuyet thea qua trinh.

Qua trinh nghien ell'll djnh hnh luon luon 111qua trinh tuung tac

gifra nhil nghien ClrU, du lieu va Iy thuyet dang xay dl.mg. VI v~y,
nhil nghiiln cUll luon so sanh Iy thllyet va nhi:rng thallh phan clio ly
thuyet, lay vi dv nhu cae khiii niem trong ly thuyet dang xay dl,fns
ella minh, 1/6i de Iy thuyet cia co. Tuy nhicn, cung din d1U )i chung

I'hll~ng phap nghien CUllkhoa hoc trong kinh doanh

ta elln dl'n Lh~n vai qua trlnh so sanh Iy thuyet cua chung ta dang
muon xiiy d~I'ng vOi Iy Ihuyet da c6 vi vi~c lam nay c6 Lhe d~n d~n su
suy di~n tLtIy thuyet da co vai Iy thuyet dang xay dung.

2. Phuong phap GT

Phuong phap pho bien trong nghien cuu dinh tinh de xay dung Iy
thuyet khoa hoc la phirong phap GT: xay dirng Iy thuyet khoa hoc

dtra tren dfl li~u thong qua vi~c thu th{ip, so sanh dft Ji~u de nh~n
dang, xay dvng va kct nOi cac khai ni~m voi nhau de tao thanh Iy
lhuyet khoa hoe (Strauss & Corbin 1998), Phuong phap nay do
Glaser & Strauss (1967) phat trie'n va ngay nay, GT da duoc chap
nh~n Iii mot phuong fJhap xiiy dung I}' thuyet khoa hoc ti.r du lieu.
GT duoc sil' d1,lng phO' bien trong nhi'eu lanh VI,I'C khac nhau trong
nganh kinh doanh; vi du trong quan tri nhan sir (vd, Storberg-

Walker 2007); trong quail tr] san xuat (vd, McAdam & ctg 2008);

trong marketing (vd, Daengbuppha & ctg 2006), vv.

GT 11p1huong phap xii)' dung Iy thuyet dVII vao qua trlnh thu

1'I,~pva philn rich du' li~u mOt each co h~ tllong. Qua trmh thu th~p,
phftn tlch vb xay dung Iy thuyet quan h~ ch~t che vai nhau va nha
nghfen cuu, Trcng phuong phap CT, "nha nghien cuu khong bao gja

du kifn truce Il1Qt 19 Ihuyet (preconceived theory) trll' truong hO'P ho

rnudn di'hl chlnh ho~e rno r(ing I11Qt Iy thuyet d1i co). Thay vao d6,

nha nghicn Cll'LIb~t d'5u voi mOt chu de nghien cuu va 19 thuyet

(dang xfty dung) hinh thanh lif dCfli~u" (Strauss & Corbin 1998, l2).

De'stl dung phuong phap CT c6 hi~u qua, Corbin & Strauss

y(1990) de xua't nhCl'I1gdiem ma cac nha nghien ciru cr can chu

nhu sau:

heI. Thu th~p va phfin tich du lieu III hai qua trlnh lien m~t

thie't \'6i nhau (luang lac qua l(li).

2. K11.1ini~m nghien ell'll chmh la daD vi phan tich co ban
(basic unit of analysis),

ChuO'II!; 3. rhuong ph;\p <linn tinh 99

3. Cac khai nicm din duoc xsy dung va lien h~ chung voi

nhau,

4. Chon m~u d~I'a vao I)' thuyet dang xay dung (theoretical
ground).

5. Phan tich phai thong qua qua trmh so sanh lien tuc va ch~l
che (constant comparison)

6. Mi') hlnh (pattern) va SIf thay d5i cua chung phai duoc xcrn
'\et. kic'm Ira din th~n. Dlell nay co nghia khi dll' lieu xlIat
hi~n nhirng khac bi~t so voi nhlmg g\ dang hinh thanh,

canchung ta dill xern xet va kiern tra th~n de xern d6 phai 111

mQt huong mai hay chi lil m(ll vai truong hop ca bi~l. ngoal

Ie.

7. Qua t rinh (process) phai duoc g~n v&i Iy Utuye't (xily dl,1'ng

1'1thuyet d ua vao qua trlnh),

I). Chi ehu dU'li~u (theoretical memo) trong qua trinh thu th~p

Ib 111(llph'5n g~n lien vao qua trlnh xii)' dung 1'1thuyet bJng

phuong phrip CT. Di'ell nay co nghia iii ghi chu khong phl'li

chi clan lhLlan Ii) ghi I~i cac y nrong rna bao g'0111ca vi~c xily
dung va cri'el! chlnh Iy lhuyet dang xii)' dung.

9. Cric gi'; thuyet ve moi quan h~ ella cac khai ni~ll1nghien cuu
din duoc phat trie'n vii danh gia (cang nhieu dl11g tot) trong
suot qua trinh nghien cuu,

10. Cac nha nghien cuu CT khong nhii't thiet phai lam vi~c mot

airmlnh. Tao nhorn nghien cuu cung tham gia nghien ciru

ho~c thao 111~ny urong cua minh voi cac nhit nghien cuu

cung liinli V~fCsc giup qua trinh nghien ciru dat ket 'ILIa tot

hem.

lJ. Nha nghien ciru GT c6 the' phan rich nhUng ngil canh r(lllg
han (vi du dieu ki~n kinh teo van hoa, xii hQi. vv.). Tuy
nhien, dieu nay chi co nghia neu chung fa co lien ket nhlrng

phan tich nay vim Iy thuyet dang xay dung.

100 Phuong phap nghien ciru khoa hoc trong kinh doanh

3. Phuong phap tlnh hu5ng
Phuong phap tinh huong (case study research) la phuong phap xay

dung ly thuyet tu' dii li~u (1 dang tinh hudng, don hoac da tlnh

huong (single or multiple cases; Eisenhardt 1989;Yin 1994).

Qui trinh xay dung Iy thuyet b~ng tinh hudng dLl!]C b~t dau
b~ng ding vi~e thu th~p dCIIi~u (dCT li~u rnroc, Iy thuyet saul. Nhi!

nghien cuu, trong qua trinh thu th~p dfT li~u, Ii!:'n~ICso sanh dii Li~u
vai Iy thuye'!. Dtr Ii~u dLlQCthu th~p thong qua mot tmh huong (mQt
ca nhan, mQt to chuc, vv.) hay nhieu tlnh huong.

Qui trlnh xay d~rng Iy lhuyet b~ng plnrong phap tinh huong Iii

mQt qui trlnh liiy tien: phet hi~n Iy lhuyet--chon tinh huong-lhu

lh~p dll' li~u (I Ilnh 3.3). Theo qui trinh nay, nha nghien cuu chon mQI

tlnh huong de thu th~p va phan tich dir li~u va phat hi~n Iy thuye't.
Nha nghicn oru liep tI,1C chon tinh huong tiep theo de thu th~p va
phfin rich dll' li~u de' phar tfien Jy thuyet, vv (vd, Perry 1998;Shekedi

2005).

Hlnh 3.3. Qui lrinh liiy tien trong phu'ong philp tinh huong

Phat hj~n

Iy [huyet

Thlllh~p
dft lieu

Chueng 3. I'hu'on!; phap djnh t[nh 101

Eisenhardt (1989, 533) dua ra qui trinh xay dung I.>'thuyet b~ng
phuong phap tlnh huong bao gom tam buoc nhu sau:

I. Xac dinh diu hoi nghien Clru va co the dua ra m9t so khai
ni~m ban dau (so b{»: Cau hoi nghien c(I'Ugiup xac dinh
huong t~p trung cua nhll nghien ciru va mQt sO khai ni~m
ban dau (neu co) co the gillp nha nghien cuu t~p trung

kham pha, so sanh tiep theo,

2. Chon tinh huang: Khi chon tinh hudng, nhi! nghien ciru

chua co Iy Ihuyet va gia lhuyet gi ca. Nlur viiy, khac voi

nghien cu'u djnh hrong, trong nghien ciru dinh tinh noi

chung v1l nghien ciru tinh huang noi neng, nha nghien cuu
ral linh heat ve m~t I.>'thuyet. Va, khi chon tlnh hudng,
phuong phap chon m5u Ii:!chon m5u Iy rhuyet, tQP trung
vao nhii ng tlnh huong hiiu ich cho vi~c xay dung Iy !huyet.

3. Chon phuong phap thu thiip dLI'li~u: Nha nghien ciru tlnh
htlong Stl' dung cia plurong phap thu thiip dCf li~u (multiple
data collection methods). Sll' dung cia phuong phap lam cia
dQllg duo li~u (triangulation of evidence) cho Iy thuyel duoc

x1iy dung. Phuong phap tinh huong cung co the SLI'dung

nhi~u rhanh vien (ho cung Iii nhirng nha nghien cuu cling

tharn gia dtr an nghien ciru) thu thap drr li~l(Imultiple

investigators). Cach lam nay giup chung ta co duoc each

nhin tong hop (synergistic view) ve dlf li~u va them nhieu

quan diem trong xay dl,mg Iy rhuyet tV cac dir Ii~u eta thu

lh~p.

4. Tien hanh thu th~p dfr Ii~ut<;1hi i~n rnrong: Qua trmh thu

th~p dfr li~lI t\li hi~n truimg luon luon bao gom hat cong

vi~c: thu Ih~p va xu Iy, cimg v6i nhimg ghi chu can thiet
(field note). Phfin tich trong qua trinh thu th~p dfr li~u se

giup chung la dieu chinh kip thoi ve each tht'fC,cOng cv, doi

tuqng. vii IlQidung dfr Ij~ucan thu th~p.

102 I'lwongphap nghi.:!nelm khoa hoc trong kinh doanh

5. Phfin tieh dt!' Ii~u: Chung ta hen hanh phan tich sau hon
thong qua dtf Ii~u ella mot tinh huang (with-in case
analysis). BU'6enay giup chung ta quen thuoc voi dir li~u va

tao 'I ruong so bQ cho xay dl,mg 1'1thuyet. Tiep thea, so sanh
dli' li~u cua cac tinh huong voi nhau (cross-case analysis) de

xern SI,I nrong dong va khac bi~t.

6. Xay dung gia lhuy!!t: Holm chinh cac khai ni~m voi nlurng
djnh nghia ro rang, gia trj va kha nang do hrong chung (xily
dung co 56 de' do luang cac khai ni~m: nrong tv nhtr suy
di~n djnh hrong) va minh chirng cho moi quan h~ (giit
thuyet) giira cac khai ni~m (the nao va tai sao). Chung ta

luon luon chu 'I moi tuong tac gitra Iy thuyet va dir lieu va
luon luon chu 'I dieu chinh djnh nghia khai nii:m khi din

thiel. Dinh nghia, do luong, Xl!'1'1dt!' lieu xay ra dong thoi
vii khong St'f dung cac cong cu I'hong ke trong nghien cuu.

7. So sanh vaj ly thuye't aa e6: Salt khi xay d~rng Iy thuyet,
nha nghien cuu dm so sanh voi Iy thuye] da co tie xem diem
luang dClng va doi khang voi I~'thuyet dil co.

s. Ket lu~n: Qui trlnh ket thuc va viet baa cao ket qua nghien

cuu hoan chlnh.

Toong tv nhir trong plnrong phap GT, du' lieu Slf dung lrong
phuong phap tlnh huong rat da dang (data triangulation-dinh tinh,
djnh lucng, ca hail Chlf khong chi Iii dir li~1.1dinh tinh, tuy r~ng
phuong phap tinh huang cling thirong duoc xep vao phuong phap
dinh tlnh, Phuong phap thu th~p dtr li~u cung da dang: dli' li~u thl1
dIp, phong van, quan sat, vv. Nhu v~y, thuc SI! phuong phap tinh

huong cung la phuong phap GT trong d6 Iy thuyet duoc xily dung

dua vao mot hay nhfeu tinh huong cu the'.

Chuoug J, I'lwong phap djnh tinh 103

4. Drlli~1I va thu th~p dii'li~1I djnh tinh

Nhir da gioi Ihi~lI, nghien cuu dinh tinh Iii mQt d~ng nghien CLfU

kharn pha Irong d6 dCI li~u duoc thu th~p o dang dinh tinh (:--Jgl.ly~n

& Nguy~n 2009). Cong cu chinh Irong thu th~p dCfli~lclhinh la quan
sat, thao 11I~ngilra nhit nghien ciru va doi tuqng nghien cuu: thao
lu~n tay Joi va thao 11I~nnh6m (Krueger 1998a, Schostak 20(6).

Trong nghien cuu djnh luong nha nghien cuu tham gia rat Ih~1
dQng Irong qua Irinh thu th~p dCrli~u tai hi~n truong (do phong van
vien thuc hi~n). Trong nghien ciru dinh tinh, nhit nghien ciru tham
gia ehu dvng Irong qua trinh thu th~p dir li~u tai hj~n rruong, Nha
nghien cuu lil nglloi true tiep thirc hi~n vi~c thao lu~ voi doi tll'ong
nghien cuu Irong thao lu~n tay doi rung nhu lit nguoi aieu khie'n
chuong trlnh rhao lu~n lrong thao lu~n nh6m.

4.1. Ban chat dCfli~lI trong nghien ciru dinh tinh

Khec voi dCi',li~1Ithu Ih~p Ihong qua viec hoi dap (trong nghien cuu
djnh hl'l,lng) 11:n1hirng dLf li~ll bell ngoai (on-face data), dCI' li~lI din
Ihu lh~p rrong cac ~h,I' ,In nghien cuu dinh tinh la dCI' li~ll ben trong
(in!-.ighl data) ell,l doi lll'gng nghien ciru. Nhu'ng du' lieu nny khong

lhe thu lh~p ducc Ihong qua (.11: ky thll~l phong van thong tlurong
rna phai lh0ng qua cac ky thtl~l thao Iu~nl.

4.2. Chon m~lI trong nghien ciru dinh tinh

Nhu cia d~ CJp, nghicn cuu dinh tanh la mot dang cua nghien cuu
kharn phii, Cac dv an nghicn ciru dlnh tinh duoc thuc hi~n voi mot
nhorn nho C;I( tlOi luqng nghien ciru. Vi v~)' m5u khong duoc chon

theo phuong phap x,)c l"u5't ma (h~)tl thee awc dieh xii)' d\.tt1g 19
thurct (purpo'-{·ful ~'lIllpling), thuang gQi Iii chQn m5u Iy Ihuyet

• G1Il ph,;n l>i<:d1i'r lii,'u dinh tinh Ihu Ihap bang die ky !hual nghicn c:iru dinh
It"h nhu Ih,\o tu,;.. nhom, Ihao lua" lav doi vo; dii li~u dinh luqng thu Ih~p b~ng
IhJng dn .llnh tlllh (thang do dIp dinh danh va cap thO' Iv) trong nghu?n cuu dlnh
hn,ml\ (WI1l ChlHJI1I\7).

104 Phuong phap nghien cU'U khoa hoc trong kinh doanh
(theoretial sampling; vd, Coyne 1997; Strauss & Corbin 1998). Cac

phfin tv ella m5u ducc chon sao cho chung thoa man mQt so d~c tlnh

ella dam dong nghien ciru. Ky thu~t chon m~u Iy thuyet duoc minh

hQ<Itrong Hinh 3.4.

Hinh 3.4. Chon mau 1)1thuyel

Soluqng phJJl nr (klch thucc m511n)

Qui trlnh chon mau Iy thuyet duoc lien hanh nhu sau: Nha

nghien cuu chon doi IU'qng nghien diu tlur 1 (51), thao lufin voi ho

dl;; thu th~p dC, li~u can lhiet eho xay dung Iy thllyik Tiep theo, chon

phan ttY 52 de' thu lh~p dLr 1i~1ItLtho va nha nghien CUllphat hi~n 52

cho mQt so thong tin c6 y nghTa cho nghien ctru nhung khac voi 51.

VI vay, nha nghicn ciru tiep h,IC vci 53. Tuong tv MU 52, nha nghien

sociru phat hien them mot thong tin khac voi 51 va 52 (di Mien c6

nhung thong hn trung voi 51 va 52). Vi v~y nha nghien elm tiep rue

cochon them phan tU 54. Den day, Mil nghien cuu phat lu~n them

mQI vai die'm khac biet so vai nhirng thong tin da thu th~p til' 51,52,

va 53 nhung khong eo y nghia nhieu. Tiep tuc den 55 thi hau nhu

khong c6 gi them. Vi v~y 55 la diem baa hoa (saturated point) hay
clie'm toi han, nghia III den day, khong con thong tin gi moi nira de'

Chuong 3. Phuong phap djnh linh 105

tiep tuc cho cac phan tlr tiep theo. Tuy nhien de' kh~ng dinh diem

bao hoa, nha nghien cuu chon them 56. Neu khong phat hien them

thong tin gi rnoi thi Sf ngirng ti;liS6 va kich thircc m~u cho nghien

cuu Iii n = 6.

4.3. Cong (\1 thu th~p dU'lieu dinh tlnh

De' thu th~p du' li~l1 dinh tinh, nglfoi ta sir dung dan bai thao lufin
(discussion guideline) thay cho bang diu hoi chi tiet (Krueger 1998b).
Hirth 3.5 minh hoa rmrc dO diu true ella bang cau hoi su dung trong
nghien ciru dinh tinh va djnh luong, Trong nghien ciru dinh lu(mg,

bang cau hoi co cau true dl~t ehe va chi liet, tlurong slr dung cac eau

hoi dong (chi tiet ducc trinh bay trong Cheong 7). Voi nghien oru
djnh tinh, cong (\1 thu th3p dl'r li~u (bang d1U hoi) khong e6 eau true
ch~t ehe, Slr dung cac cau hoi m6 nham rnuc dinh d5n huang thao
11I~n.

Hinh 3.5. Mire dQ dIU true ella cong cu Ihu th~p dii'li~u

Klrol1g ciiil h'llc 1MII cail Irue Ctl~llrric
Senu-struct rurea 51rucl /'II red
Llnstruclrured

Cau hoi rna Cau hoi dong
DfNH Ti."lH DtNTTlU'ONG

Dim bai thao lu~n co hili phfin chinh, (1) phan gioi thiOli vii gan

lee va (2) phan thao lu~n. Pb'i1ngill; lhieu va gan loc nh~m gi6i thi('LI
muc dich, nQi dung thao lu~n va g~n lee dung doi ruong dan nghicn
ClI'U.Philn g-iai thieu cling In phi1n tao nen khong khl than m~l ban
d'i1u (warm-up section) v.:' d6ng mol vai h't'>quan tn)ng rrong vi~c

thilnh dIng ella du an.

106 l'huong pMp nghien ctru khoa hor t.rong kinh doanh

Trong cac du an nghien ciru dinh tinh b~ng ky thu~t thao Jll~n

nhorn thi philn S'iJn lee Ilion luon dLl'~leth~re hien rieng bi~t va truce
khi thao lu~n de' tuycn chon doi tuqng nghien ani (MRSA 1994),
Nghia Iii chung ta phai chon doi ru(,)'ng nghien elm phu hop voi muc
tieu nghien oru tnroc khi tien hanh thao Ill~ (Greenbaum 1998).Do
klch thuoc m5u nh6 nen eong vi~c tuyen chon doi tuong nghien cuu,
d~c bi~t Iii eho thao lu~n nhom, dong vai tro rat quan trong cho vi~e
thanh eong cua d1,l'an nghien oru. VI v~y, phln g~Jl loc phai duoc
lhiet ke chi tiet, the' hi~n (tay di! cac yeu diu din co de' giup chung til
chon dimg doi tuong din nghicn cuu,

Philn thll' hai bao gom cac cau hoi gqi y va dan huung qua t rlnh
thao lu~n de' thu t'h~p duo li~u. Lan chu y la cac diu hoi trong nghien
cou dinh tinh 111cac diu hoi mo mang tinh chat gqi y, d~n huong cho

vi€c thao lu~n, qUiln sat, va phfin tich, va chung Ilion duoc g~n lien

voi cole diu hoi dllO sdu tiep theo. Vi V~Yf cac Call hoi dan huong

othuong & dang: Cai g't? Ai? Khi nao? dau? T<;Isiao? The nao? Kltt

qua ra sao? Con gl nU'(I khong? vv, Lay vi du:

BQn co tharn gin lam vi~c nhorn khong? Vi sao?
NE!'ucO, bQI1c6 kinh nghi~m gl?

veKinh nghi~rn cua ban tam vi~c nhorn nhu the' nao?

\IV.

D€£tong kct, cac dang cau hoi pho bien rrong nghien cuu dinh
tinh bao gom:

1. Cau hoi gi&i thi~lI (introductory questions): Anh/chi co biet
vc ...gi vc ... c6 the cho toi biet
?

2. Cau hoi dao sau (probing questions): Anh chi co the· noi

them vlL. ? Khi noi v~y thl no co y nghia gl?

Clwon); 3, I'htl'(ms phnp djnh tinh 107

3, Call hoi trvc ti&,p(direct questions): Anh chi co thll'ong tranh

dii gay g~t voi dIp trcn khong?

4, Call h6i gian tiep (indirect questions): VI sao 6 day nhan

vic?nthuong bo viec?

5, Call hoi di~n nghla (interpretive questions): Nell toi hie'u

dllng y anh/ch] thl van de nhu Ihe nay ...

Can Chll Y trong qua trlnh phong van dinh tinh (thao lu~n), nha

nghien CUll bilt ,rau b~ng nhfrng cau hoi tong quat, dan dan di hcp va

sau vao van de can kham pha (Ilinh 3.6). Bang 3.1 torn lill so sanh

giua hai dang nghien CtILl: dinh tinh va dinh luong.

Hinh 3.G.Mll'Clong qual ella cau hoi theo Iie'n dl} phong vfin

lOB Phu'(JI1gphap nghien cuu khoa hoc trong kinh doanh

Bang 3.1. Ky thu~t thu th~p dfr Ji~u dinh tinh va dinh hrcng

Pham vi so Djl111 I r[{lllg Dang nghien ciru
sanh Dint: iinh

Ctiel, liep CQII Luong hoa cac d~e Tim hie'u sau cac d~c tinh
Kith tJlllac lllfill tinh ella hanh vi cua hanh vi
Linh hoat thong qua thao
C.1Utrue ch~t roe lu~

thong qua ph6ng Nh6
vaNn

L&n

Phuong plltif' Thuong lit theo xac Phi xac suat
chon IIIflll
suat Doi hoi ky nang cao
Kg niillg pll(ing
Khong doi hoi ky Tuong doi dai (thuong nt'
va,rlthno IlItJlI 90' den 120')
nang cao
Thoi gian Ilhong
Tuong doi ng~n
van (thuong duoi 45')

Ngu(ln: Davis & Cosenza(1993,303).

4.3.1. Quan sat

Quan sat 111mot cong C\J rat thuong dung de thu thap dli' lieu trong
nghien ciru dinh tinh. Ciing chu y them, thuat ngfr quan sat

(observation) a day c6 nghia Iii thu !haP dfr lieu thong qua quan sat>

(bAngm~t).Quan sat co nhi'eudang khac nhau nlur sau:

1. Tharn gia nhir mot thanh vien (the complete participant):
nha nghien ciru tham gia nhir la mot thanh vien (doi tl10ng

nghien ciru) va khong cho cac doi tl1c;mgnghien cuu nh~n ra

minh la nha nghien ciru. Trong qua trinh tham gia nhir mol
Ihimh vien, nhit nghien ctru chu dong quan sat hanh vi, Ihai

) nlU~tnSlr quan s,lt con co nghia chung, do 11lchi eho tat ca cac phuong
ph;\p thu th~p dlr li~u.

CI1lI'0'I1g 3. Phuong phrip <1inh tinh 109

dQ, vv. cua cac doi h.rqng nghien ciru khac de thu th~p dCf
liqu.

2. Tham gia chit d(>ng de qum sat (the participant as
observer): Nha nghien dYll tham gia nhir Iii m(lt d5i nrong
nghien ctru (vd, khach hang) nhung cho cac thanh vien khac
biet minh Iii nha nghien eCru.

3. Tharn gia th\l dQng de'quan sat (the observer as participant):
Nha nghien ciru tham gill nhung chi thu dong va muc lieu
ehinh Iii quan sal (chu khong tham gia nhir mot thanh vien
thuc thu).

4. Quan sat Ihuan Illy (the complete observer): Nhll nghien
cuu Iii mot ngU'(Jiquan sat (dung ngoai qum sat), khong
tharn gia nhu' mOlthanh vien, du Iii chu dong hay thu dQng.

soThLI th~p dll' li~ll b~ng quan sat co mot U'U va nhuoc die·m.

Quan silt gillp chung ta thu nh~n dLI'Q'e kien thirc dau tien (firsthand

ereknowledge) ve van nghien cuu. Han nira, chung ta nhan dang
coduoc thu'c t~ ve ngil' canh, thai gian. Tuy nhien, n6 cling mot s5

nhuoc d iC'mnhu kh6 khlln trong quan h~ de duoc tham gia quan sat,

s~p xep phu hop thai gian de' tham gia cling Iii nlurng van de can

tequan tam. Han nira, trong nhiell tinh hllong nh] chung ta khong

the'quan sat duoc,

4.3.2.ThilO lu~n lay doi

Thao lu~n tay doi III k)i thu~t thu th~p drf lieu thong qua vrec
thao lu~n giCr;!hai nguoi: nha nghien eUu va doi hrQ'ngthu th~p dCr
liqu. Thao lu~n lay doi thuang duoc cac nha nghien cUu Stf d\1I1g
trong cac truong hop sau (Nguy€n OWl ThQ & Nguy€n Thi Mai
Trang 2009):

110 Ph'tong phap nghien ciru khoa hoc trong kinh deanh

'I. Chu el'e nghten CLI'1.1 mang tinh ea nhfin cao, khong phil hop
cho vi¢c rhao 11I~ntrong moi trLrcmg tiip the (nhu trong thao
Iuan nhorn). Thl du nhu bang v~ sinh phu nCr, tili chanh ccl
nhftn, bao cao su ke hoach gia dinh, vv.

2. Do vi tr[ xii hOi, nghe nghi~p ella dOl nrong nghien ciru nen
rat kho moi ho tharn gia nhom, Thi du nhir doi tuQng
nghicn ciru lit cac giarn doc, \'V.

3. Do canh tranh ma doi ttrqng nghien cuu khong the' tham gia
thao Illan nhom. Vi du nhir th] mrong nguyen v~tli~lI trong
th] truong san phil'm cOng nghi~p, cac cong Iy khong muon
cho dO'i thti canh tranh cua rninh biet duoc thai QQ, hanh vi
CUll minh, VV,

4. Do Iinh chuyen man cua van tfe nghien ciru san phil'm rna
phong van tay doi rnoi co the' lam 1'6 va dao sau duoc

du' li~u.

Thao Iu$n tay doi cung co nhieu nhuoc diem. Tlur nhat Iii thao
lu~n lay doi tOI1nhi'!lu the,i gian va chi phi hon so voi thao 1L1~nhom
cho cling m~1 kich thll'6'c m~u, Hon nih, do V~llgm~t cac nrong Me
(peer interaction) giu'(1 esc doi tW,mg nghien CLfU (khong nhu trong
trll'lmg hop thao Ill~11nh6m) nen nhi'ell trtrong hop du' Ii~lI thu th~p

khong sall va kh6 khan trong vier di~n giai y nghia (phan tfeh dCr

Ii~ll d [nh tinh). Tuy nhien, do tinh chat d~ tiep Can doi nrong nghien

cuu va co the' dao sau nhfrng van de co tinh chuyen mon cao nen

duoc SlYdung pho bien trong nghien ciru han lam.

4.3.3. Thao lu~n nh6m

Thao luSn nh6m Iii ky thll~t thu th~p dCf li~lI pho bien trong d\r an

nghien elnl djnh tinh (Morgan 1996). Vi~c thu iliap dfr li~u duoc rhuc
hi~n thong qua hlnh thLrc thao lll~n gifra cac doi tuong nghien elnl
voi nhau duoi S\1 dfu1 huang rna nhl1 nghien clru. Nhll nghien clru

CllI.t<IngJ, "Imong ph6p d i1111Ifnh I'll

trong truong hop nay ducc g<.>Iiii nguoi dieu khien chuang trinh
(moderator/facilitator),

Trong qua trlnh thao 11I~nnha nghien ciru luon tim each dao

sau bAng each hoi gO'i y true tiep cac doi nrong nghien ani nhAm dful

huang d10 cac thao lu~n sau han, Nhirng diu hoi kich thieh thao
11I~n,dao silll gillp thu th~p duoc dir lieu ben trong cua doi tuong
nghien cuu, Lily vi du:

B~n co dong V \lefl quan diem nay khong? T~i 5<'0? Con gi niia khong?

Con ban Ihi "'o? C6 "hung y kifn "ilokhac khling? vv.

NgLI()idi'eu khil~'nchuang Irinh dong vai tro rat quan trong doi

v6i S~I'thanh ding ella thao Ju~n nhorn. DCI'lieu din thu th~p trong
cac ClIQC thao IlI~n nhorn co thoa man rnuc tieu nghien diu hay
khong ILly IhuQc rat nhieu vao kha nang ung XLI' cua ngll'oi di'(;u
khii)'n chuong trlnh. Nhu' da de C~PI nguoi dfeu khie'n chuang trlnh

Cllllg chlnh la nh~ ngh ien ell u, J-IQ thuc hien cong viec I'hiet k[{ n!Jhicn
cuu va Ir\IC I'iep tharn gia thu th~p dLI' li~u dong thai di~n giid y

nghTaella chu ng, Nghe thu~t kich 1'111cn1g1uoi Ira [oi tham gia thao

111~ndLlng muc Hall nghien ciru III dfeL! I<i~ndin co cua ngu'oi cHell

khidn chuong trinh.

Tuyen chon doi IlrO'ng nghien ciru CLl11ggop phan quan trong
cho vi~c thanh cong cua thao lu~n nhorn. Khi tllyell chon thanh vien

tharn gia thao lu~n nhorn chung In din chu Y nhimg nguyen t5e co

ban sau:

I. Tinh dang nhal trong nhorn cang cao cang d~ dang cho vi~e
thao lu~n (Slr dung nguyen de: cUng nhom dong
nhii't-khac nhom d] bier).

2. Thanh vien dura Ilrng tharn gia cac cuQe thao lu~n 1110'ng tl!
tnroc day ho~c it nh1l1Iii lrong mot thoi gian nao do, thuong

112 Phuong phap nghien ciru khoa hoc trong kinh doanh

la ttl sau thang den mot narn: nell khong, ho se Iii nhung
nguoi d~n dao nh6m.

3. Thanh vien dura quen bi!!! nhau: neu khong thl nhfrng
nglrm nay se thao lu~n liin nhau chir khong trao doi, thao
lll~n trong ca nh6m.

Thao lu~n nh6m diroc thirc hien (J nhfeu dang khac nhau.
Chung ta e6 the ehia ra ba dang chinh sau:

1. Nh6m tlurc thu (full group) baa gom khoang til tam den
muoi thanh vien tham gia thao lu~.

2. Nh6m nh6 (minigroup) baa gom khoang bon thanh vien
tham gia thao lll~n.

3. Nhorn di~n thoai (telephone group) trong do cac thanh vien
tham gin thao lu~n ve chu de nghien cuu thong qua dien

thoai hOi ngb] (telephone conference call).

4.3.4. Mf)1 51)chu y trong thu th~p du' lieu djnh tinh

ThL! th~p dO' li~ldljnh rlnh (thao lu~n nhom, thao luan tay doi, vv.)
duoc slr dung I'ong rai trong nghien ciru him Iam rung nhu (mg

dung. Tuy nhien dln ChLIy day Iii dang nghien ciru chu yell la kharn

a sopha v6i dlr li~u dang djnh tinh. Do v~y, chung ta din liru y mOl

diem sau day:

l. Chung ta khollg tI,t lallg kid: IIIm!c mall de' thay cho nghien

oru djnh hrong. Ly do Iii trong nghien cuu dinh tinh, miiu
duoc chon theo Iy thuyet (kheng thea phuong phap xac
suat) \loi rnuc tieu xay dung (kham pha) Iy thuyet khoa hoc.

Do v~y, tllng so kich thuoc miiu chi lam tiing chi phi, khong

gillp Ich gi nhieu cho nha nghien ctru.

Chuoug J, Plw(mgphilp dinh linh '113

2. Chung ta kM/lg f1lC'lrrl]ng !rOll k€~ qua nghien ciru. Ban d,a't

ella nghicn cuu dinh tinh Iii thu th~p dli' li~lI ben trong cua

doi 11l'0'ngnghidn cuu, Cai rna nha nghien cuu dIn 111y nghia

socua d If Ii~lI chu khong phai Iii nhimg con tong quat h6a

ve th] tnTOng, Do v~y, cac dfr liell dinh IUQTlgtrong nghien

cuu dinh tanh khong co nghia gl nhieu. Lay vi du dang ket
qua "ket qua ella nghien ciru dinh tinh cho chung ta thily e6

30% nhan vien cho r3ng phong each lanh dao cua nha quan
trj d6ng vai tro quan trong den d{ing CC] lam viec cua nhan

vien" .

5. Phdn tich du' Ii~u djnh tinh

Trong nghien cuu, ti'ng dung cung nhu him Him, ngLfCrita ihuong
noi, dO Ji~LIdinh Itl'gng lien quan den cac con so, du' lieu djnh tinh

ylien qll<1nden nghia, Ban chat ella nghien ciru djnh tlnh lien quan

den qua trinh kharn pha doj tuong nghien cuu nghi gl va cam xuc

socua ho nlur the' nao chrr khong phai Iii viec SLYdung cac con ghi l',Ii

thai de. va hanh vi cua ho (Nevill & Maria 1999), Vi v~y, phan tieh dCf

li~lI dinh tinh 111 qlln trrnh di tim y nghia cua du' liell (data

interpretation; Auerbach & Silverstein 2003; Krueger 1998c),

Cling can nh~c lai la, khac vai qua trlnh thu th~p va phfin tich

du' li~lI djnh luong trong d6 buoc thu th~p va phan tich Iii hai buoc
tach r&i, qua trinh thu th~p va phan tich du' Ii~u dinh tinh khcng tach

roi nhau. D6 la qua trinh tuong tac qua lai voi nhau: Nha nghien cuu

thao luan voi doi nrong nghien Clrtf de thu th~p va phfin tich dCf li~lI

(tim hie'll y nghia cua dCr li~u), ticp rue thao lu~n va tim hieu y nghia

cua no. Qui trinh tiep di~n den khi dar diem bao hoa (khong con gi

them de dao s.;u hon nira; Hinh 3.7), Nhll v~)', ch(mg la nh~n thay la

trong nghien Cll'll djnh tinh, nrong I\r nhU' trong qua trinh chQn m~u,
die"mbAo hoa d6ng vai tro quan trQng trong thu thap dCf li~lI.

114 Phu'ong phap nghien "ll'L1khoa hoc tl'ong kinh doanh
Hlnh 3.7. Thu Ul~pva phan tich du' li~l1 dinh tinh

Phan tich

Doi tU'llng I DO'L1~U I

nghicn cuu

Thlllh~p

Phan lich dLf li~t1 dinh tinh bao gom ba qua trinh CO' ban (Dey

vaJ993) cl.) qu,m h~ m~t I'hiet vai nhau, do la, ("I.) 010 til hi~n 11.1'(;mg

(phenomenon description), (2) phiin loai hi~ll nrong (phenomenon

classification), va (3) ke'I' noi cac khai ni~m Iai voi nhau (concept
connection; Hinh 3,8).

5.'1. Me ta hi~n hl'Q'ng
Cong vi~c d5u tien ella phan tich dinh tlnh 1arno hi hi~n urong dang
duoc nghien cuu, M6 ta dung de' di~n giai va thong dat nhfrng gl
dii/dang diCm ra, Dir li~u luon chua d\mg cac khai niern nghien cuu,
Vi v~y qua trlnh mo ta dl! li~u giup chung ta kham pha cac khai

deni~111nghien Cll'LI(111Qtthanh phan quan rrong cua 19 thuyet) lam

co 56 trong qua lrlnh xay dung khai niern va Ii thuye't.

Cllllll11g 3, I'htl'ong pluip djnh lfnh 115

Hlnh 3,8, Qua trlnh urong tac trong phfin tich dinh tinh

Mota

Kclnoi

Ngu'On: Dry (1993, ~ I),

Mu In hi~n tuong luon dune lien hanh khi b~t dau du an cH!'

phat hi~n khni ni¢m (lhu(JC tinh va cap dO cua chung). Qua trinh nay

siSgiup cho nhb nghicn ClI>U cCJducc each nhln tong quat v'e dLI' li~lI,

Nh6 I~i In thu th~p va ph5n tlch dll> lieu dinh tinh khong tach roi
nhau, V'I v~y, khi dfr li~u moi den, d~c bi~t lil co su khac bi~t v(Ji du'
Il~tl hi~n co, mo hi hi~n ILI'ong't' giup chung ta phat hi~J1co s~)'xuat
hien cac khai ni~m moi hay khong,

yMe, til hivn tuong lil vi~c lim1 it tao s~r chu trong nghicn CUll VI

nlueu ngtroi cho r&ng day Iii muc thap nhat cua san phfirn nghien

hecuu. Tuy nhicn, mo ta hi~n tuong nghien elm mi,\t each day till va

Ihong lit viec lam can Ihiel lrong phiin tach dii li~u dinh tinh, Hay noi
each khac, 010 til hien tU(1ng dlit nen rnong cho phan rich. Cach lam
nay duoc gQi 1,1 1110la sau (thick description), H(1n ruia, cong vi~c

nay hoan toan khac voi vi~c phat bieu lai cac hien nrong, thuong
duoc gQI Iii 010 ta nong [tlun description; Denzin 1978; Cecrz 1973),

Nhu' d:i gi6i thi~u, trong nghien ciru dinh tinh, diell ki~n din
eho IllQI nghien ciru dat chal hrong cao Iii nhil nghien ctru vira Iii

116 Phuong pMI' Ilghien ciru khoa hoc trong kinh doanh

ynguoi tT~I'C tiep thu th~p va phSn rich du' Li~u. Ly do la nghia dll'

Ii~u djnh tinh phu thuQc vao nmg ngll' canh cu the' (context

dependent) va khong phili luon luon duoc di~n til b~ng lUi. Hang

culoat chi, nth m~t ella doi hrong nghien ciru, fun di~u ella lUi noi,

vv . trong qua trinh thao lu~n, nha nghien CUll phai theo d6i de hieu
va mo ta l(,Iiduoc nhfrng y nghla ve cac phat bieu ella doi nrong
nghien ciru. Vi Iy do nay, trong nhfcu truong hop, nha nghien cuu

phai dung them cong cu tro giup nhir ghi fun (trong thao lu~ tay
doi), ghi hlnh (trong thao lu~n nh6m) va nha nghien cuu can thee doi

I(,IiIrong qua Irinh phSn tkh dli Ii~u. orr li~lI thu th~p duoc ham

chua cac khai ni~m nghidn cuu, Qua trinh mo tii hien tuong chung la

se nh~n duoc cac khai ni¢m chira trong dir lieu,minh hoa trong Hmh

3.9,

Hinh 3.9. Oft li~u va khai ni~11lnghien ctru

on li~u

- thu U1~p

.[ E

Khai ni~m
A,8, C, vv.
chua trong
lIii li~u

Strauss & Corbin (1998) g9i qua !rinh rn6 tii hi~n nrong Jil qua
trinh ph<ln tieh rn6 (open coding). Qua trinh nay bao gom vi~c phat
trie'n cac kha! niem, de thuQc tmh (properties) cung nhtr cap dQ

Chuoug J. I'IW<1l1g ph6p djnh tinh 117

(dimensions) ella chung, U1YVIdu khai ni~m "qua tai cong viec" ella

donhan vien thl muc thub-ng xuyen la mot thuoc tinh ella n6 (nhfin

vien thU'(mg xuyen b] qua tai hay khang)? Luc nay, dip dQ ella khai
ni~m la Ilion Ilion ho~c thinh thoang (b] qua tai cong viec),

De lam dvoc van de nay, Mil nghien cuu thuong xem xet

nhrmg van dc sau trong qua trinh phan tid) dli Ii~u:

1. Dfl li~u n6i len cai gl?

2. Nhung gl (van de) xay ra? Ai c6lien quan?

3. HQ xem (dinh nghia) nhl'rng van de d6 nhu' the' nao?

4. Chung c6 y nghia gi doi vai he?

5. Nhung ngu'ai co lien quan lam gi?
6. Nhu'ng van de xay ra (djnh nghia) nhu nhau hay khac nhau

doi vI.}iho?
7. I<el qtlil CLIO chung: giong hay khac nhau?, v v .

5.2. Phfin loai hi~n hl'Q'ng

Sau khi mo lei cac hi~n ruong, nha nghien nell tien hanh phan 10111
hi~n ruong, S~p xep dtl li~u thimh nhirng nhom/khai ni~m dua vao
tlnh chat va gi6i han cua chung, S~p xcp, phan 10?i cec hi~n tuong

dethanh IIIng nh6m c6 eung nhC'mg d~c tinh chung tao thanh cac

khai ni~rn v~ cac thanh phan ella n6 (khai niem con) va so sanh

Chllng vo-i nhau, Vi vay, nell dli lieu khong duoc x5p xcp m(H each c6

he thong, Chlll1gta sc khong biet mung ta dang phan tich cai gi va rilt

kh6 kharn pha ra cac kha] OI~mchua dung trong dfr li~u (Hinh 3.10).

Strauss & Corbin (1998) goi qua trlnh phan loal hi~n tuong lit
qua trinh phfin tieh t~p trung (axial coding) bao gom viec phat trie'n
cac khai ni¢m nghien cuu va cac khai ni~m con cua chung. Tiep theo
Iii cong vi~e kel noi cac khai ni~m chinh voi cac khai ni~m eon lai voi
nhau.

I l!l Phuong phap nghien cuu khoa hoc trong kinh doanh

Hlnh 3.9. Phan loai kh5i ni~m

Phan loal khai ni~m
(tfft cit cac khai niern co the c6)

I

Khai ni~m A Khalni~m B Khaini~mC

(cffp dQ/lhuQc tinh) (dip dQ/thuQc tinh) (cap dO/thuQctinh)

IKI iii ni~m ron I I
AI
Khai ni~m ron Khai ni~m con
A2
A3

5.3, Ket noi du' Jj~u

Sau khi m6 tei va phfiu loai del' li~tI, nha philn tich din lien ket cac

kh,1i ni~m nghi6n cuu l'ili voi nhau. Chung ta nho lai mot Iy thuyet lil
tieI11QIl~p cac khai nii)1111ien h~ vai nhau
tao thanh mOt h~ thong

nh51llgiai thlch va du bao de hi~n ruong khoa hoc, Vi v~YI qua trinh

k&'tnoi dll' lie~1chinh lil qua trinh ket noi cac khai niern thanh mOl h~

thong co logic de' gicli thich va du' bao cac hien tw;mg khoa hoc.

511'<111$$ & Corbin (1998) goi Iii qua trlnh phan tich chon IQe

(selective coding) bao gOI11cong vi~c tCinghop (integrating) va sang
loc (refining) cac khai ni~m de tao thanh 1'1thuyet, Trong qua rrlnh

heph5n tich nay, nha nghien cuu din ehll y den moi quan girl a cac

hi~n 1I.rI.mg(kh.ii ni~m) v6i nhau [chung qllan h~ v6i nhu the nao")

va bien thWn ella chung (vd, nhCmg gi xay ra neu ... 7 Chung (hi~n

urong, S\I ki~n) thay doi nhir the nao?, vv.

On luu y r3ng, mo tei va siip xep dfr li~u luon luon co muc dieh
(1,1 the. Trong nghien ciru djnh tinh de' xiiy dl,l'T1gIy thllyet khoa hoe,

mo tei va s~r xcp dlr li~lI voi m\IC dich Iii phat hien cac khai ni~m eho

Iy thlly1!t se duoc xiiy dung. ]\ha nghien elm luon dinh hirong eho

Chuonb 3, I'hu'ong phtlp djnh tinh 119

c(ing vi~c phfin tich drf lieu dinh tlnh la khai niem nao an dura trong
nh6m drf li~u dii thu th~p nay? Dil du du li~ll de dua ra khai ni~m va
lien ket ChLlI1glili vcri nhau chua hay din phai tien hanh thu th~p
them nu'a?

Hinh 3.11. Phan tich dfr li~u djnh tinh: rna hlnh !trang tac

KeJ 11m

Mil ttl

K{!I rriJi
Mii Iii

VI v~y, trong qua trinh thu th~p va phan tich dfr lieu, nha
nghien CtXU thuong t~r d~t ra cho minh cac dIu hoi d~n huong de
chon m5u, vd, Khai ni~m da phat trien day dll? C6 can them du li~u

akhang? Neu co, thl Ai? Khi nao? dau? vv. Va, qua trlnh ma ta,

phfin 10\1iva ket noi dLI Ii~u la mQt qua trlnh luang lac v6i qua trlnh

thu th~p dfr Ii~u (Hinh 3.11).

120 Phuong phap nghien cuu khoa hoc rrong kinh doanh

6. Vi du minh hQ3 nghien cuu dinh tinh

deDaengbuppha & ctg (2006) su' dung pmrong phap GT lllO hlnh

kinh nghi~m du khach cua cac khu di san v6i cac cau hoi nghien cuu

sau:

1. Du khach trai nghi~m vii luang tac vOi di san nhu the nao va

chung c6 y nghia gl?

2. Du khach cam nh~n di san va tuong tae cua ho voi di san nhu the

nao?

3. Nhung yeu to nao anh hu6ng den kinh nghi~m du khach?

Hinh 3.12. Cac blroe nhu diu du Iich va buoc nghien ciru

Phuong phap Cf

Nhu <.'ilu Thuth3p Quyet Chuan bit Danhg,,1
danh gia dinh Kinh nghi~m thoa man
du lich th6ng tin

DO; xuill mo hlnh ve
kinh nghi~m tuong tac

va hanh vi du khach

Nguon: Daengbuppha &< ctg (2006, 369).

Nh6m tac gla d3 giai han nghien elru btroc chuan bitkinh nghi~m
trong cac buoc cua nhu diu du lich (stage of tourism demand) voi
muc tieu la xay deng mo hlnh ve kinh nghiem tuang t,k va hanh vi
cua du khach (Hinh 3.12).

Chirong 3. rhuonB phap djnh tinh 121

Mo hinh nghien cuu bao gom hai buoc chinh: Buoc I, phuong

phap Ethnography, trong do nha nghien CUll tham gia vao qua trinh
tham quan ella du khach de thu th~p dCf lj~L1thong qua ky thu~t

ph6ng van sau (thao lu~n tay doi), quan sat (quan sat voi tu each Iii

nguoi ngoat cuoc), va tharn gia quan sat (vira IIIdu khach vira quan

sat) de' thu th~p dCr Ii~u. Trong bUc7Cnay, cac nha nghien ciru Slf

dung phuong phap chon mliu 19 thuyet va phan rich mo (mo ta khai

nj~m).

Trong buoc tiep theo (Bucrc U), cac nha nghien cuu Slr dung

phong van nguoi trong cuoc (du khach) de' xay dvng buc tranh tong

the ve dja diem (di san) va hanh vi du khach. Phucmg phap phan tich
a bucrc nay Iii phan tich t~p trung (xay dung khai niern) va chon loc

(xiiy dV11g19 thuyet). Ket qua ella buoc nay Iii 19 thuyet moi ducc de

nghi vb sau d6 CDC rae gia xcm xCI va danh gia I), thuyet da de ra etta

rninh (Hinh 3.13).

Hinh 3.13. Qui trinh nghien ciru

Van de nghien CLI'LI PHUONGPHApGT

Cau hoi nghien cuu Buod: Ethnography quan sat
Phong van salt/Quan sat/Thamgia
Tong kct so bQ Iy I'huy~t f-
Danhgia phuong phap
C1l911111II 1)/ thuye~-Ph An tIc/lllli!
Chon phuong phap GT

Ph6ngvan - BltUclJ
Nghiencuu so sanh
ngooi trong eUQc Kiem ITa khai ni~m
Phachoa tong quan
ve di sanvil hanh vi Phiin lieh t~ptrung ~ Chon IQc
du khach
.a.

Ly thuyel de nghi

Xemxct I~iva danh gia

122 l'lnrul1g phap nghien cuu khoa hoc trong kinh doaoh

Nguon: Dacngbuppha 8< erg (2006. 372).

aaSau khi phan tich, nhom tac giil dua ra mo hlnh (Iy thuyet)

bieu dj~n moi quan h~ gilf3 cac khai niern sal! (H\nh 3.14). Nhu v~y,

ly Ihuyet c:'h.rqexay dvng theo phoong phap djnh tinh la Iy thuyet

soduoc xay dung theo qua Irinh (M(il du li~u va ket qua philn rich

ella nh6m tac gia ducc Irinh bay trong Bang 3.2.

Hinh 3.14. Ly thuyel ve kinh nghiem du khach khu d.i san

~:----------------------------Ki~~-s~~t----: ~

l :• , MiS; 'mintS lI •
Nguyen nhan
:

l :• , lI •
TJ"llJit phillJ killl"'Sh,fJII
Dja dh?nVQuan I)' :
::· ,,,, C"•• 1;:1 Iq' vaVnI' ioa .. .,I'
-- I1h(\11gi~ Irj ......... Di'eu ki~n :
: ,' :
Cam :
',,',
· deD/ing co:: 1 ham sin (mile dQ) :
:: I hu I1h~11kiel1 thuc
:'lharn quan Vi(n I\I-achon Qm) trlnh hinh thanh
Ch U ,1'11Mllh vi
~ I•, 1-+ Kinh nghi~111 i+ 1)311hgi;\
:: ,,- lhoa n1511
Tuong 1M

I: I

:I
.. 1 ... 1 1·:: I .
•I
:I 1.
· -: ',
: ,' IllI-611g Kinh nghi~lll D,inhgi<i
: liell dung kinh nghh$m
kin" I1ghi~111
,I,,,,
I
•·:::

I I:

:
•, , Kinh nghi~m tuong [<lc Kctqua

QuyCI l Kinh nghi6m l~i hi~n truong. l Kinh nglti~111
djnh l Nhimggl dangdien ra l b~u tieu dung

Nguon: Daengbuppha & «s (2006. 384).