ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์

ทกั ษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์

ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ (science process skill) หมายถึง ความสามารถ และความชานาญ
ในการคิด เพ่ือคน้ หาความรู้ และการแกไ้ ขปัญหา โดยใชก้ ระบวนการทางวิทยาศาสตร์ อาทิ การสงั เกต การวดั การ
คานวณ การจาแนก การหาความสมั พนั ธร์ ะหวา่ งสเปสกบั เวลา การจัดกระทา และสื่อความหมายขอ้ มลู การลง
ความคดิ เหน็ การพยากรณ์ การตัง้ สมมตฐิ าน การกาหนดนิยาม การกาหนดตัวแปร การทดลอง การวิเคราะห์ และ
แปรผลข้อมลู การสรุปผลขอ้ มลู ได้อย่างรวดเร็ว ถูกต้อง และแม่นยา

ความสาคัญของทักษะกระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์

ทักษะกระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์เป็นทักษะสาคัญที่แสดงถงึ การมีกระบวนการคดิ อยา่ งมีเหตุ
มผี ลตามกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ ทาใหผ้ ู้เรียน และผู้ปฏบิ ตั ิเกิดความเข้าใจในเนือ้ หาทาง
วทิ ยาศาสตร์ สามารถเรียนรู้ และพฒั นาตนเองไปส่กู ระบวนการคิดทีซ่ บั ซอ้ นมากขึน้

ทกั ษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์

ทกั ษะกระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์ หมายถึง การทางานของนักวทิ ยาศาสตร์ทีเ่ น้นทกั ษะ
กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ โดยแบ่งกระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์เปน็ 13 กระบวนการ
คอื กระบวนการขัน้ พน้ื ฐาน 8 กระบวนการ และกระบวนการข้ันผสมผสานหรอื ขน้ั บรู ณาการ
5 กระบวนการ ดงั นี้

ทกั ษะกระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์

กระบวนการขัน้ พ้นื ฐาน 8 กระบวนการ ขั้นบรู ณาการ 5 กระบวนการ

1. ทักษะการสังเกต 9. ทกั ษะการตัง้ สมมตฐิ าน
2. ทักษะการวดั 10. ทกั ษะการกาหนดนยิ ามเชิงปฏบิ ตั กิ าร
3. ทักษะการจาแนกประเภท 11. ทักษะการกาหนดและควบคมุ ตัวแปร
4. ทักษะการหาความสัมพันธ์ระหว่างสเปสกับสเปส 12. ทักษะการทดลอง
13. ทักษะการตคี วามหมายและการลงข้อสรปุ
และสเปสกับเวลา
5. ทกั ษะการคานวณ
6. ทักษะการจัดกระทาและสื่อความหมายขอ้ มลู
7. ทกั ษะการลงความคดิ เห็นจากข้อมูล
8. ทักษะการพยากรณ์

กระบวนการข้นั พื้นฐาน 8 กระบวนการ

กระบวนการข้นั พื้นฐาน 8 กระบวนการ

1.ทกั ษะการสังเกต
⚙️ เปน็ ความสามารถในการใชป้ ระสาทสัมผสั อยา่ งหน่ึงอยา่ งใด หรือหลายอย่างไปสมั ผสั กบั เหตกุ ารณ์

หรอื วตั ถเุ พอ่ื ให้ไดร้ ายละเอียดต่าง ๆ ใหม้ ากท่สี ดุ
2.ทักษะการวดั
⚙️ เป็นความสามารถในการหาคา่ ท่ีแนน่ อน โดยเลอื กและใชข้ อ้ มลู ไดอ้ ย่างถูกตอ้ งเหมาะสม
3.ทกั ษะการจาแนกประเภท
⚙️ เป็นความสามารถในการแบ่งวัตถหุ รือเหตกุ ารณ์ โดยมีหลกั ในการแบ่งเรียกวา่ เกณฑ์
4.ทกั ษะการหาความสมั พันธ์ระหว่างสเปสกับสเปส และสเปสกบั เวลา
⚙️ เปน็ ความสามารถในการหาความสัมพนั ธร์ ะหวา่ งรปู ร่าง ตาแหน่ง ระยะทางและเวลา

กระบวนการข้นั พ้นื ฐาน 8 กระบวนการ

5.ทกั ษะการคานวณ
⚙️ เป็นความสามารถในการนาค่าตวั เลขมาหาค่าตามท่ีตอ้ งการ โดยใชว้ ิธีการทางวทิ ยาศาสตร์
6.ทักษะการจดั กระทาและสอ่ื ความหมายข้อมลู
⚙️ เปน็ ความสามารถในการนาข้อมลู ท่ไี ดจ้ ากการสงั เกต การวัด และการทดลอง มาจัดรปู เสยี ใหม่ใหเ้ ขา้ ใจง่ายขึน้

อาจจัดในรูปของขอ้ ความ ตาราง กราฟ แผนผัง แผนภูมิ หรอื วงจรตามความเหมาะสม
7.ทกั ษะการลงความคิดเหน็ จากข้อมูล
⚙️ เป็นความสามารถในการเพมิ่ ความคิดเห็น เกินกว่าข้อมูลที่มีอยู่ในลกั ษณะu3586 .องการบอกหรอื อธบิ ายถึงต้นเหตุ
8.ทักษะการพยากรณ์
⚙️ เปน็ ความสามารถในการทานายผล หรือเหตกุ ารณล์ ่วงหนา้ โดยอาศยั หลักการ กฎ ทฤษฎี หรอื ปรากฏการณ์ท่เี กดิ ขึน้ ซ้า ๆ กนั

กระบวนการข้นั บูรณาการ 5 กระบวนการ

กระบวนการข้ันบรู ณาการ 5 กระบวนการ

9. ทักษะการตงั้ สมมติฐาน
⚙️ เป็นความสามารถในการคาดคะเนผลหรอื คาตอบล่วงหนา้ กอ่ นการทดลอง โดยอาศัยความรู้หรอื ประสบการณเ์ ดิม
10. ทกั ษะการกาหนดนยิ ามเชิงปฏิบัติการ
⚙️ เปน็ ความสามารถในการนาเอาคาหรอื ขอ้ ความมาอธิบายความหมาย ให้สามารถทจ่ี ะสังเกตหรอื ทดสอบได้
11. ทักษะการกาหนดและควบคุมตวั แปร
⚙️เปน็ ความสามารถในการกาหนดความสัมพันธ์ของตัวแปรต้น ตวั แปรตามและตัวแปรทต่ี ้องควบคุม
12. ทกั ษะการทดลอง
⚙️ เปน็ ความสามารถในการออกแบบการทดลองปฏิบตั ิทดลอง และบนั ทกึ ผลการทดลองไดอ้ ย่างรวดเร็วและถูกต้อง
13. ทักษะการตีความหมายและการลงขอ้ สรุป
⚙️เปน็ ความสามารถในการแปรความหมายและการสรปุ เป็นหลกั การของข้อมลู ไดถ้ ูกต้อง

- แบ่งกล่มุ กลมุ่ ละ 3 คน
- หาข้อมลู นาเสนอหน้าชั้นเรียน โดยใช้ทกั ษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์มาประกอบ
- สัปดาห์หน้าเตรยี มอปุ กรณม์ า แล้วมาประดิษฐ์ในคาบ
- แขง่ กนั วา่ ทีมไหนไปไกลกวา่ โดยตัดสินทีร่ ะยะทาง

ตัวอย่างพลงั งานยาง ตัวอยา่ งพลงั งานลม ตัวอย่างพลงั งานยาง

low high low high low high