รายงานการค้นคว้าอิสระ

การศกึ ษาคุณภาพการศกึ ษาของโรงเรยี นขนาดเล็ก
สังกัดสานักงานเขตพืน้ ทก่ี ารศึกษาประถมศึกษากระบี่
โดยการจดั การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทยี ม (DLTV)

โดย
วา่ ทรี่ อ้ ยตรพี รชัย ชว่ ยเอียด
ผฝู้ ึกประสบการณน์ ิเทศการศกึ ษา

รายงานการศึกษาค้นคว้านี้ เปน็ ส่วนหน่ึงของการฝกึ ประสบการณ์นเิ ทศการศึกษา
ก่อนแตง่ ต้ังใหด้ ารงตาแหน่งศกึ ษานิเทศก์

สานกั งานเขตพ้ืนท่ีการศกึ ษาประถมศกึ ษากระบี่
สานกั งานคณะกรรมการศกึ ษาขน้ั พืน้ ฐาน

ก

กิตตกิ รรมประกาศ

การศึกษาค้นคว้าอิสระน้ี สาเร็จลุล่วงด้วยดีเพราะผู้ศึกษาได้รับความอนุเคราะห์จาก
นายสายัณห์ ไกรนรา ผู้อานวยการเขตพ้ืนท่ีการศึกษาประถมศึกษากระบี่ ที่กรุณาและติดตาม
ความก้าวหน้าในการศึกษาค้นควา้ อิสระอย่างต่อเนื่อง และผูศ้ ึกษายังไดร้ บั ความกรุณาจาก นางสาวจิราย์
วรฤทธ์ิ ผู้อานวยการกลุ่มนิเทศ ติดตาม และประเมินผลการจัดการศึกษา นางปิยวรรณ ตันติธนอมร
นางศุลีมาศ เล็กกุล นายสิทธิพงษ์ รอดคุ้มและ นางบุญญา นวลใย ศึกษานิเทศก์ สังกัดสานักงานเขต
พ้ืนที่การศึกษาประถมศึกษากระบ่ี ที่กรุณาให้ความอนุเคราะห์เป็นผู้เช่ียวชาญตรวจสอบเครื่องมือศึกษา
และให้คาแนะนาเพ่ิมเติมจนทาให้ผู้ศึกษามีแนวคิดในการจัดทารายงานการศึกษาค้นคว้าอิสระให้มีความ
สมบูรณ์มากขึ้น พร้อมท้ังขอกราบขอบพระคุณนางสาววิมล กาพย์เกิด ผู้อานวยการกลุ่มพัฒนาครูและ
บุคลากรทางการศึกษา เป็นอย่างสูง ท่ีได้อานวยความสะดวกติดต่อประสานงานกับโรงเรียนในการฝึก
ประสบการณ์นเิ ทศคร้ังนี้

ขอขอบพระคุณผู้บริหาร คณะครูและบุคลากรทางการศึกษา โรงเรียนบ้านเกาะปอ โรงเรียน
บ้านคลองพระยา โรงเรียนอ่าวลึก และโรงเรียนบ้านห้วยเสียด สังกัดสานักงานเขตพ้ืนท่ีการศึกษา
ประถมศกึ ษากระบ่ี ทุกท่านทใี่ หค้ วาม ร่วมมอื ในการศึกษาคน้ ควา้ อิสระนี้

กราบขอบพระคุณ ผู้มีพรคุณทุกท่านท่ีคอยเป็นกาลังใจและช่วยเหลือมาตลอด ขอขอบคุณ
เพื่อนร่วมฝึกประสบการณ์นิเทศการศึกษา หน่วยพัฒนาสงขลา รุ่นที่ ๑๗ ประจาปี ๒๕๖๓ ทุกท่าน
ท่ีช่วยใหค้ าแนะนาและเป็นกาลงั ใจให้เสมอ

พรชัย ช่วยเอียด

ข

การศึกษาค้นคว้าอสิ ระ การศึกษาคุณภาพการศึกษาของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสานักงานเขตพื้นท่ี
การศึกษาประถมศึกษากระบ่ี โดยการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม
(DLTV)

ช่ือผู้ศกึ ษา ว่าทรี่ อ้ ยตรีพรชัย ชว่ ยเอียด

บทคัดย่อ

การศึกษาคุณภาพการศึกษาของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสานักงานเขตพื้นท่ีการศึกษา
ประถมศึกษากระบี่ โดยการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษา
สภาพการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม 2) ศึกษาคุณภาพการศึกษาของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัด
สานักงานเขตพ้ืนที่การศึกษาประถมศึกษากระบ่ี และ 3) ทราบถึงข้อเสนอแนะเพื่อการพัฒนาการศึกษา
ทางไกลผ่านดาวเทียม กลุ่มตัวอย่าง คือ คือ โรงเรียนระดับประถมศึกษา สังกัดสานักงานเขตพื้นท่ี
การศึกษาประถมศึกษากระบี่ ท่ีมีจานวนนักเรียนน้อยกว่า 120 คน (ขนาดเล็ก) ในปีการศึกษา 2559 –
2561 โดยมีการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) จานวน 79 โรงเรียน ซึ่งกระจายอยู่ในท้ัง
8 อาเภอของจังหวัดกระบ่ี โดยเก็บรวบรวมข้อมูลจากรายงานผลการดาเนินงานการจัดการเรียนการสอน
DLTV ของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสานักงานเขตพ้ืนที่การศึกษาประถมศึกษากระบ่ีและผลการทดสอบ
ระดับชาติขั้นพื้นฐาน (O-NET) ระดับชั้นประถมศึกษาปีท่ี 6 ในปีการศึกษา 2559 – 2561 จานวน
4 รายวิชา เพื่อได้ข้อมูลพื้นฐานและนามาวิเคราะห์หาค่าเฉลี่ยผลต่างของคะแนนเฉลี่ยระดับโรงเรียน
กบั ประเทศ

ผลการศึกษา พบวา่
1. ขอ้ มูลจานวนโรงเรียนขนาดเล็กมีแนวโน้มเพ่ิมขึ้นทุกปี สภาพปัญหาในการจัดการศึกษาของ
โรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสานักงานเขตพ้ืนที่การศึกษาประถมศึกษากระบี่ มีปัญหามีครูไม่ครบช้ัน ครูไม่
ตรงสาขาวิชา ครูขาดทักษะในการสอน ขาดแคลนส่ือ วัสดุ อุปกรณ์ ห้องเรียนไม่เพียงพอ นักเรียนมี
ผลสัมฤทธท์ิ างการเรยี นต่า และมีปัญหาการอ่านไมอ่ อกเขยี นไม่ได้ ความต้องการในการจัดการศึกษาของ
โรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสานักงานเขตพื้นท่ีการศึกษาประถมศกึ ษากระบี่ ตอ้ งการมีครคู รบชั้น
2. ผลการทดสอบระดับชาติข้ันพื้นฐาน (O-NET) ระดับชั้นประถมศึกษาปีท่ี 6 ในปีการศึกษา
2559 - 2561 เฉพาะโรงเรียนขนาดเล็กโดยจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) ในสังกัด
สานักงานเขตพ้ืนท่ีการศึกษาประถมศึกษากระบ่ี จานวน 79 โรงเรียน เปรียบเทียบผลต่างคะแนนเฉล่ีย
ของโรงเรียนกับประเทศ 3 ปีย้อนหลัง มีคะแนนเฉลี่ยของทุกรายวิชาต่ากว่าคะแนนเฉลี่ยของ
ระดับประเทศ โดยมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นและต่าลงแตกต่างกัน วิชาภาษาไทย ปีการศึกษา 2560 สูงข้ึนและ

ค

ลดลงเล็กน้อยในปีการศึกษา 2561 เช่นเดียวกับวิชาคณิตศาสตร์ ปีการศึกษา 2560 สูงขึ้น และลดลงใน
ปีการศึกษา 2561 วิชาภาษาอังกฤษ ปีการศึกษา 2560 ต่าลงจากปีการศึกษา 2559 และสูงขึ้นเล็กน้อย
ในปีการศึกษา 2561 เช่นเดียวกับวิชาวทิ ยาศาสตร์ ปีการศึกษา 2560 ต่าลงจากปีการศึกษา 2559 และ
สูงขนึ้ เล็กน้อยในปกี ารศึกษา 2561

3. โรงเรียนขนาดเล็กท่ีมีการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) ในสังกัดสานักงานเขต
พื้นท่ีการศึกษาประถมศึกษากระบ่ี ต้องการมีครูท่ีตรงสาขาวิชาเอก ต้องการครูท่ีมีความสามารถในการ
ถ่ายทอดความรู้ให้กับผู้เรียน ต้องการมีห้องเรียนและอาคารเรียนเพียงพอ มีสื่อ วัสดุ อุปกรณ์ท่ีเพียงพอ
และทนั สมยั และตอ้ งการไดร้ บั การจดั สรรงบประมาณท่เี พยี งพอในการบริหารจัดการ

สารบญั ง

กิตติกรรมประกาศ หน้า
บทคดั ย่อ ก
สารบัญ ข
สารบัญตาราง ง
สารบัญภาพประกอบ จ
บทนา ฉ
1
ความเปน็ มาและความสาคัญ 1
วัตถปุ ระสงค์ 3
ขอบเขตของการศกึ ษา 4
นิยามศพั ทเ์ ฉพาะ 4
ประโยชนท์ ี่คาดว่าจะได้รบั 5
ทฤษฎแี ละเอกสารทเ่ี กีย่ วข้อง 6
สภาพท่ัวไปของสงั กัดสานกั งานเขตพน้ื ที่การศึกษาประถมศึกษากระบ่ี 6
การจดั การศึกษาทางไกลผา่ นดาวเทียม 12
รูปแบบการจัดการศึกษาของโรงเรยี นขนาดเลก็ 15
งานวจิ ัยที่เก่ียวข้อง 18
วธิ ดี าเนนิ การศึกษา 21
ผลการศึกษา 26
สภาพการจดั การศึกษาทางไกลผา่ นดาวเทียม ของโรงเรยี นขนาดเลก็
สงั กัดสานักงานเขตพื้นท่ีการศึกษาประถมศกึ ษากระบ่ี 26
ผลคุณภาพการศกึ ษาของโรงเรยี นขนาดเลก็ สังกัดสานักงานเขตพื้นท่ีการศึกษา
ประถมศึกษากระบี่ โดยการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมดาวเทียม (DLTV) 28
สรุปผล อภปิ รายผล และขอ้ เสนอแนะ 38
สรปุ ผล 38
อภิปรายผล 39
ขอ้ เสนอแนะ 41
บรรณานุกรม 42
ภาคผนวก 44

จ

สารบญั ตาราง

ตารางท่ี หน้า
1 ขอ้ มูลสรุปในภาพรวม 7

2 จานวนนกั เรียนห้องเรยี น ปกี ารศกึ ษา 2561 9

3 กลุม่ ตัวอยา่ ง 21

4 ประเด็นการศึกษาข้อมลู พนื้ ฐานของโรงเรยี นขนาดเลก็ 26

5 เปรยี บเทียบผลต่างคะแนนเฉล่ียกับผลคะแนนเฉลี่ยระดบั ประเทศ 29

6 เปรยี บเทียบผลต่างคะแนนเฉล่ียของโรงเรียนขนาดเล็กของอาเภอเกาะลันตา

ทีม่ ีจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) กบั ผลคะแนนเฉลี่ยระดบั ประเทศ 30

7 เปรียบเทียบผลต่างคะแนนเฉล่ียของโรงเรยี นขนาดเลก็ ของอาเภอเขาพนม

ทีม่ ีจดั การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) กบั ผลคะแนนเฉล่ยี ระดับประเทศ 31

8 เปรียบเทียบผลตา่ งคะแนนเฉลย่ี ของโรงเรยี นขนาดเลก็ ของอาเภอคลองท่อม

ที่มีจดั การศกึ ษาทางไกลผ่านดาวเทยี ม (DLTV) กับผลคะแนนเฉลี่ยระดบั ประเทศ 32

9 เปรยี บเทียบผลต่างคะแนนเฉล่ียของโรงเรียนขนาดเล็กของอาเภอปลายพระยา

ทม่ี ีจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) กับผลคะแนนเฉลีย่ ระดบั ประเทศ 33

10 เปรียบเทยี บผลตา่ งคะแนนเฉลีย่ ของโรงเรยี นขนาดเลก็ ของอาเภอเมืองกระบี่

ที่มจี ดั การศกึ ษาทางไกลผา่ นดาวเทยี ม (DLTV) กับผลคะแนนเฉลยี่ ระดับประเทศ 34

11 เปรยี บเทียบผลต่างคะแนนเฉล่ียของโรงเรียนขนาดเลก็ ของอาเภอเกาะลาทบั

ที่มีจดั การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) กับผลคะแนนเฉล่ียระดับประเทศ 35

12 เปรียบเทียบผลต่างคะแนนเฉล่ียของโรงเรียนขนาดเลก็ ของอาเภอเหนือคลอง

ทม่ี ีจดั การศึกษาทางไกลผา่ นดาวเทียม (DLTV) กับผลคะแนนเฉล่ยี ระดบั ประเทศ 36

13 เปรียบเทียบผลต่างคะแนนเฉลี่ยของโรงเรยี นขนาดเลก็ ของอาเภออ่าวลึก ท่ีมจี ดั

การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทยี ม (DLTV) กับผลคะแนนเฉลย่ี ระดับประเทศ 37

ฉ

สารบญั ภาพประกอบ

ภาพที่ หน้า
1 แผนผังการบรหิ ารจดั การการศกึ ษาดว้ ยเทคโนโลยีการศกึ ษาทางไกล

ระดับสานกั งานเขตพนื้ ท่ีการศึกษา สานักงานเขตพนื้ ที่การศกึ ษา

ประถมศึกษากระบ่ี 15

2 เปรียบเทียบผลตา่ งคะแนนเฉลี่ยกบั ผลคะแนนเฉล่ยี ระดบั ประเทศ 29

3 เปรยี บเทยี บผลตา่ งคะแนนเฉลี่ยของโรงเรยี นขนาดเล็กของอาเภอเกาะลนั ตา

ท่ีมีจดั การศกึ ษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) กบั ผลคะแนนเฉล่ยี ระดบั ประเทศ 30

4 เปรยี บเทียบผลต่างคะแนนเฉลี่ยของโรงเรียนขนาดเล็กของอาเภอเขาพนมทีม่ ีจดั

การศกึ ษาทางไกลผา่ นดาวเทียม (DLTV) กับผลคะแนนเฉล่ียระดบั ประเทศ 31

5 เปรยี บเทียบผลตา่ งคะแนนเฉลย่ี ของโรงเรยี นขนาดเล็กของอาเภอคลองท่อม

ที่มจี ดั การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) กบั ผลคะแนนเฉลย่ี ระดบั ประเทศ 32

6 เปรียบเทียบผลต่างคะแนนเฉลี่ยของโรงเรียนขนาดเลก็ ของอาเภอปลายพระยา

ทมี่ จี ัดการศกึ ษาทางไกลผา่ นดาวเทยี ม (DLTV) กบั ผลคะแนนเฉลยี่ ระดับประเทศ 33

7 เปรยี บเทียบผลต่างคะแนนเฉลี่ยของโรงเรียนขนาดเล็กของอาเภอเมืองกระบ่ี

ท่ีมจี ดั การศึกษาทางไกลผา่ นดาวเทียม (DLTV) กบั ผลคะแนนเฉลย่ี ระดบั ประเทศ 34

8 เปรียบเทียบผลต่างคะแนนเฉลี่ยของโรงเรยี นขนาดเล็กของอาเภอเกาะลาทบั

ที่มีจัดการศึกษาทางไกลผา่ นดาวเทียม (DLTV) กับผลคะแนนเฉล่ยี ระดับประเทศ 35

9 เปรยี บเทียบผลต่างคะแนนเฉล่ียของโรงเรียนขนาดเลก็ ของอาเภอเหนือคลอง ที่

มีจดั การศกึ ษาทางไกลผา่ นดาวเทยี ม (DLTV) กับผลคะแนนเฉล่ียระดบั ประเทศ 36

10 เปรยี บเทียบผลต่างคะแนนเฉล่ียของโรงเรียนขนาดเล็กของอาเภออา่ วลึก

ทม่ี จี ดั การศึกษาทางไกลผา่ นดาวเทียม (DLTV) กบั ผลคะแนนเฉลย่ี ระดับประเทศ 37

บทนำ

1. ควำมเปน็ มำและควำมสำคัญ
สถาบันทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติ (องค์การมหาชน) ได้สรุปผลการทดสอบทางการศึกษา

แห่งชาติข้ันพ้ืนฐาน (O-NET) ช้ันประถมศึกษาปีที่ 6 ของโรงเรียนในสังกัดสานักงานคณะกรรมการ
การศึกษาข้ันพ้ืนฐาน ปีการศึกษา 2559 จาแนกตามรายวิชา พบว่า วิชาภาษาไทยมีคะแนนเฉลี่ยร้อยละ
51.88 วิชาสังคมศึกษามีคะแนนเฉล่ียร้อยละ 45.08 วิชาภาษาอังกฤษมีคะแนนเฉล่ียร้อยละ 31.11
วิชาคณิตศาสตร์มีคะแนนเฉลี่ยร้อยละ 38.76 วิชาวิทยาศาสตร์มีคะแนนเฉลี่ยร้อยละ 40.27 เม่ือจาแนก
ตามขนาดโรงเรียน พบว่า โรงเรียนขนาดใหญ่พิเศษมีคะแนนเฉล่ียสูงสุดในการสอบทุกวิชา โรงเรียน
ขนาดเล็กมีคะแนนเฉล่ียต่าสุดทุกรายวิชา โดยโรงเรียนขนาดเล็กมีคะแนนการทดสอบวิชาภาษาไทย
เฉล่ียร้อยละ 51.04 วิชาสังคมศึกษามีคะแนนเฉลี่ยร้อยละ 44.20 วิชาภาษาอังกฤษ มีคะแนนเฉลี่ยร้อย
ละ 29.68 วิชาคณิตศาสตร์มีคะแนนเฉลี่ยร้อยละ 37.72 วิชาวิทยาศาสตร์มีคะแนนเฉลี่ยร้อยละ 39.62
ซึ่งคะแนนเฉล่ียของโรงเรียนขนาดเล็กต่ากว่าโรงเรียนขนาดอื่น ๆ ทุกรายวิชา ซ่ึงโรงเรียนขนาดเล็ก
ในสังกัดสานักงานเขตพื้นท่ีการศึกษาประถมศึกษากระบ่ี มีผลการทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติ
ขน้ั พ้ืนฐาน(O-NET) ต่ากว่าค่าเฉล่ียของระดบั ประเทศทุกรายวิชา สอดคล้องกับบทสรุปสภาวะการศึกษา
ไทยตามเป้าหมายแผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560 – 2579 ด้านคุณภาพการศึกษา ซ่ึงผลการพัฒนา
คุณภาพทางการศึกษายังไม่เป็นที่น่าพึงพอใจ เนื่องจากคะแนนการทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติระดับ
ขั้นพ้ืนฐาน (O - NET) มีคะแนนต่ากว่าค่าเฉลี่ยมากและจากการประเมินในระดับนานาชาติทั้ง TIMSS
และ PISA นักเรียนไทยก็มีคะแนนต่ากว่าค่าเฉลี่ยและต่ากว่าหลายประเทศในแถบเอเชียด้วยกัน สะท้อน
ว่าเด็กไทยยังขาดทักษะในการเรียนรู้ การคิดวิเคราะห์ การจัดการ การแก้ปัญหา การสังเคราะห์ข้อมูล
นอกจากความสามารถทางวิชาการของเด็กไทยจะต่าแล้ว เด็กและเยาวชนไทย ยังมีปัญหาด้านคุณธรรม
จริยธรรมและพฤติกรรม เช่น การใช้ความรุนแรง ยาเสพติด ขาดจิตอาสา ไม่มีวินัยและขาดความ
รับผิดชอบ ซ่ึงเป็นโจทย์สาคัญสาหรับการจัดการศึกษาเพื่อความเป็นพลเมืองท่ีดี (โชติกา วรรณบุรี,
2560)

ผลการจัดการศึกษาท่ีมีคุณภาพต่ามาตลอด สานักงานเลขาธิการสภาการศึกษาจึงได้เสนอให้มี
การปฏิรูปการศึกษาในทศวรรษที่ 2 เพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษาให้ทัดเทียมกับนานาประเทศโดย
กาหนดเป้าหมายไว้ว่าภายในปี พ.ศ. 2561 มีการปฏิรูปการศึกษาและการเรียนรู้อย่างเป็นระบบ ซึ่งจะ
ส่งผลให้ผู้เรียนทุกระดับมีผลสัมฤทธ์ิทางการเรียนที่สูงข้ึน มีคุณภาพชีวิตท่ีดีขึ้น มีทักษะและความรู้
พน้ื ฐานทั้งในการดารงชวี ิตอย่างเหมาะสมและมปี ระสทิ ธิภาพ (ธีระ รุญเจริญ, 2553 : 53–55) สานักงาน
คณะกรรมการการศึกษาข้ันพื้นฐาน ได้กาหนดนโยบายและแนวทางการพัฒนาการจัดการศึกษาใน
โรงเรียนขนาดเล็ก โดยกาหนดแผนยทุ ธศาสตร์พัฒนาโรงเรยี นขนาดเล็ก พ.ศ.2558 – 2561 ขน้ึ เน้นการ

2

แก้ปัญหาเด็กยากจนในชนบทให้ได้รับโอกาสทางการศึกษาอย่างทั่วถึง ตลอดท้ังมีกระบวนการยกระดับ
คุณภาพการศึกษาโรงเรียนขนาดเล็กอย่างต่อเนื่อง โดยสิ่งหนึ่งท่ีอยู่ในกระบวนการยกระดับคุณภาพ
การศึกษาโรงเรียนขนาดเล็ก คือการพัฒนาการใช้ส่ือเทคโนโลยีการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV)
ซ่ึงเป็นยุทธศาสตร์ที่สอดคล้องกับนโยบายของหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติเกี่ยวกับเร่ืองที่ต้อง
เร่งรัดดา้ นการศึกษา จึงไดใ้ ห้มีการศึกษาเพื่อขยายผลโครงการการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมไปยังพ้ืนที่
อ่ืน ๆ โดยกาหนดให้ใช้การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) ในโรงเรียนขนาดเล็กท่ัวประเทศ ซึ่งการ
พัฒนาคุณภาพการศึกษาด้วยเทคโนโลยีทางไกล เป็นการจัดการศึกษาที่ใช้เทคโนโลยีในการแก้ปัญหา
ขาดแคลนครูในโรงเรียนขนาดเล็ก ครูสามารถจัดการเรียนรู้ในทุกสาระได้อย่างมีประสิทธิภาพ นักเรียน
และครูมีเครือข่ายในการแลกเปล่ียนเรียนรู้อันส่งผลต่อการลดความเหลื่อมล้าทางการศึกษา เพิ่มโอกาส
ในการเข้าถึงการศึกษาท่ีมีคุณภาพ อีกท้ังเป็นการดาเนินการตามรอยเบ้ืองยุคลบาทและสนอง
พระราชดาริในการท่ีจะพัฒนาการศึกษาไทยให้เจริญก้าวหน้า (สานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้น
พืน้ ฐาน, 2558 : 3-6)

สานักงานเขตพื้นท่ีการศึกษาประถมศึกษากระบ่ี (2560) จัดการศึกษาระดับการศึกษาขั้น
พ้ืนฐาน มีโรงเรียนในสังกัดจานวน 211 โรง ในปีการศึกษา 2562 มีโรงเรียนขนาดเล็ก (จานวนนักเรียน
น้อยกว่า 120 คน) จานวน 91 โรง คิดเป็นร้อยละ 43.13 จะเห็นได้ว่ามีโรงเรียนขนาดเล็กจานวนมาก
เกือบครึ่งหน่ึงของโรงเรียนท้ังหมด และเม่ือย้อนพิจารณาข้อมูลจานวนโรงเรียนขนาดเล็ก สานักงาน
เขตพ้ืนท่ีการศึกษาประถมศึกษากระบ่ี ในช่วงเวลา 3 ปีย้อนหลัง พบว่า ข้อมูลจานวนโรงเรียนขนาดเล็ก
มีแนวโน้มเพ่ิมขึ้นทุกปีดังน้ี ปีการศึกษา 2559 มี 169 โรง ปีการศึกษา 2560 มี 167 โรง และ
ปีการศึกษา 2561 มี 168 โรง เมื่อพิจารณาจานวนครูจากแผนอัตรากาลังสานักงานเขตพื้นท่ีการศึกษา
ประถมศึกษากระบี่ พบว่า โรงเรียนขนาดเล็กมักมีครูไม่ครบช้ัน เกิดภาวะขาดแคลนครูผู้สอน ส่งผลให้
โรงเรียนขนาดเล็กสานักงานเขตพน้ื ท่ีการศึกษาประถมศึกษากระบี่ มีการแกป้ ัญหาเรอ่ื งครูไม่ครบชั้นด้วย
การนาเทคโนโลยีการศึกษาทางไกลผา่ นดาวเทยี ม (DLTV) มาใชใ้ นการจดั การศึกษา

แนวทางสาคัญที่จะช่วยทาให้การจัดการศึกษามีคุณภาพทัดเทียมกัน ผู้เรียนต้องได้เรียนรู้จากผู้
ท่ีมีความรู้ความสามารถในวิชานั้น ๆ โดยเฉพาะ ได้รับการถ่ายทอด การจัดกระบวนการเรียนรู้ รวมทั้ง
ได้รับสื่อต่าง ๆ ที่ถูกจัดเตรียมไว้อย่างเหมาะสม จึงได้เกิดนวัตกรรมการศึกษาในรูปแบบการศึกษา
ทางไกลขึ้น ทาให้ตอบสนองต่อความด้อยโอกาสและความไม่เสมอภาคของผู้เรียนที่อยู่ห่างไกล เป็นการ
ให้โอกาสทางการศึกษาที่เท่าเทียมกัน อานวยความสะดวกแก่ผู้เรียนในแง่ของเวลาและสถานที่ และมี
ความคุ้มค่า ผู้เรียนไม่จาเป็นต้องเข้าชั้นเรียนอยู่ในห้องส่ีเหลี่ยม แต่สามารถเรียนรู้ผ่านส่ือต่าง ๆ เช่น
สิ่งพิมพ์ โทรทัศน์ อุปกรณ์สื่อสารได้ตลอดเวลา เป็นการสร้างความเสมอภาคทางการศึกษา (ขวัญแก้ว
วัชโรทัย. 2549, ดิษฐ์ลดา ปันคามา. 2551 และประสาท วันทนะ. 2552) การจัดการศึกษาทางไกลและ
การเรียนรู้ผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ ทาให้ผู้เรียนมีความพึงพอใจในประสบการณ์ที่ได้รับมีความ

3

สะดวกสบายในการเลือกช่วงเวลาเรียนและมีค่าใช้จ่ายน้อย การออกแบบการเรียนรู้เป็นแบบเปิดกว้าง
มีประโยชน์ต่อการเรียนรสู้ ามารถนาไปใช้จัดกิจกรรมได้จริง ผู้เรียนสามารถเรียนได้โดยไม่กระทบต่องาน
ประจา มีการเปล่ียนแปลงพฤติกรรมไปในเชิงบวกต่อการเรียนและต่อการทางาน (Burgess & Russell.
2003, Kutluk & Gulmez. 2012 และ Mays. 2016)

มูลนิธิการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมในพระบรมราชูปถัมภ์ และสานักงานคณะกรรมการ
การศึกษาข้ันพื้นฐาน ได้จัดทามาตรฐานการจัดการเรียนการสอนโดยใช้การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม
เพื่อให้โรงเรียนและผู้ที่เก่ียวข้องมีแนวทางในการจัดการเรียนการสอนเพ่ือพัฒนาคุณภาพผู้เรียนโดยใช้
การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซ่ึงผู้ที่มีบทบาทสาคัญในการดาเนินงานจัดการ
เรียนการสอนโดยใช้การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมให้ได้มาตรฐานประกอบด้วย ฝ่ายปฏิบัติ ได้แก่
ผู้บริหารสถานศึกษา ครู และบุคลากร ฝ่ายนิเทศ ติดตาม ประเมินผล ได้แก่ มูลนิธิการศึกษาทางไกล
ผ่านดาวเทียมในพระบรมราชูปถัมภ์ สานักงานคณะกรรมการการศึกษาข้ันพื้นฐาน สานักงานเขตพ้ืนท่ี
การศึกษา และสานักงานศึกษาธิการจังหวัด เป็นฝ่ายติดตาม ประเมินผล (มูลนิธิการศึกษาทางไกลผ่าน
ดาวเทียม. 2560).

การนาเทคโนโลยีการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมมาช่วยแก้ปัญหาจานวนครูไม่เพียงพอ ครู
ไม่ครบชั้น ครูจบไม่ตรงสาขาวิชาเอก ครูขาดความรู้เฉพาะเร่อื งเฉพาะทางเป็นวิธีการหนึง่ ที่เกิดประโยชน์
ต่อการเรียนรู้ของผู้เรียน การจัดการเรียนการสอนของครู การบริหารจัดการของผู้บริหาร และเกิด
ประโยชน์ต่อชุมชนและผู้ปกครองเป็นอย่างมาก จึงทาให้ผู้ศึกษาได้ให้ความสาคัญและสนใจศึกษา
ถึงสภาพการจัดการศึกษาของโรงเรยี นขนาดเล็ก และการพฒั นาคุณภาพการศึกษาของโรงเรยี นขนาดเล็ก
ด้วยการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมมาช่วยแก้ไขปัญหาการขาดแคลนครูท้ังด้านปริมาณและคุณภาพ
ของครู สร้างความเสมอภาคในการศึกษา เพ่ิมโอกาสการเรียนรู้ให้กับผู้เรียนที่อยู่ห่างไกล ซึ่งสอดรับกับ
นโยบายการจัดการศึกษาของสานักงานเขตพื้นท่ีการศึกษาประถมศึกษากระบี่ ดังนั้นจึงได้ดาเนินการ
ศึกษาเพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษาของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสานักงานเขตพื้นที่การศึกษา
ประถมศกึ ษากระบ่ี โดยการจัดการศกึ ษาทางไกลผา่ นดาวเทยี ม (DLTV)

2. วตั ถุประสงค์
2.1 เพ่ือศึกษาสภาพการจัดการศึกษาทางไกลผา่ นดาวเทียม ของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกดั

สานกั งานเขตพน้ื ที่การศึกษาประถมศึกษากระบ่ี
2.2 เพ่ือศึกษาคณุ ภาพการศึกษาของโรงเรยี นขนาดเล็ก สังกัดสานกั งานเขตพ้ืนท่ีการศึกษา

ประถมศึกษากระบ่ี โดยการจดั การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV)
2.3 เพ่ือทราบถึงข้อเสนอแนะเพ่ือการพฒั นาการศึกษาทางไกลผา่ นดาวเทียม

4

3. ขอบเขตของกำรศึกษำ
3.1 กลุม่ ตัวอย่าง
กลุ่มตัวอย่าง คือ โรงเรียนระดับประถมศึกษา สังกัดสานักงานเขตพ้ืนที่การศึกษา

ประถมศึกษากระบ่ี ที่มีจานวนนักเรียนน้อยกว่า 120 คน (ขนาดเล็ก) ในปีการศึกษา 2559 – 2561 โดย
มกี ารจดั การศึกษาทางไกลผา่ นดาวเทยี ม (DLTV) จานวน 79 โรงเรียน

3.2 ดา้ นเน้ือหา
- สภาพการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม ของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัด

สานักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากระบ่ี ประกอบด้วย ข้อมูลพ้ืนฐานของโรงเรยี น ปัญหาในการ
พัฒนาคณุ ภาพการศึกษา และความต้องการในการพัฒนาคุณภาพการศึกษา

- ผลการทดสอบระดับชาติขั้นพื้นฐาน (O-NET) ระดับช้ันประถมศึกษาปีท่ี 6 ใน
ปีการศกึ ษา 2559 - 2561

3.3 ดา้ นระยะเวลา
เวลาท่ใี ชใ้ นการศกึ ษาค้นควา้ 17 มกราคม – 4 กมุ ภาพนั ธ์ พ.ศ. 2563

4. นิยำมศพั ทเ์ ฉพำะ
4.1 การจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมดาวเทียม (Distance learning television : DLTV)

หมายถึง กระบวนการจัดการเรียนรู้เพ่ือยกระดับคุณภาพการศึกษาของโรงเรียนท่ีจัดการศึกษาทางไกล
ผ่านดาวเทียมจากโรงเรียนวังไกลกังวล อาเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ทางสถานีโทรทัศน์ทางไกล
ผา่ นดาวเทยี มชอ่ งสัญญาณ DLTV

4.2 โรงเรียนขนาดเล็ก หมายถึง หน่วยงานหรือองค์การที่ทาหน้าท่ีจัดการเรียนรู้ ให้กับผู้เรียน
เพ่ือพัฒนาให้เกิดความเจริญงอกงามในตัวบุคคล สังกัดสานักงานเขตพ้ืนที่การศึกษาประถมศึกษากระบ่ี
มีจานวนผู้เรียน ตั้งแต่ 1-120 คน ในปีการศึกษา 2559 – 2561 และมีการจัดการเรียนการสอนโดยใช้
การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV)

4.3 โรงเรียนขนาดเล็กท่ีมีการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม หมายถึง โรงเรียนระดับ
ประถมศึกษา สังกัดสานักงานเขตพ้ืนที่การศึกษาประถมศึกษากระบ่ี ที่มีจานวนนกั เรยี นน้อยกว่า 120 คน
(ขนาดเล็ก) ในปีการศึกษา 2559 – 2561 โดยมีการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) จานวน
79 โรงเรียน ประกอบดว้ ย

- โรงเรียนในอาเภอเกาะลนั ตา จานวน 3 โรงเรยี น
- โรงเรยี นในอาเภอเขาพนม จานวน 5 โรงเรียน
- โรงเรยี นในอาเภอคลองท่อม จานวน 8 โรงเรียน
- โรงเรียนในอาเภอปลายพระยา จานวน 13 โรงเรียน

5

- โรงเรยี นในอาเภอเมืองกระบี่ จานวน 12 โรงเรยี น
- โรงเรียนในอาเภอลาทับ จานวน 2 โรงเรียน
- โรงเรยี นในอาเภอเหนือคลอง จานวน 17 โรงเรยี น
- โรงเรยี นในอาเภออา่ วลึก จานวน 19 โรงเรยี น

4.4 คุณภาพการศึกษา หมายถึง ผลการทดสอบระดับชาติข้ันพ้ืนฐาน (O-NET) ระดับช้ัน
ประถมศึกษาปที ี่ 6 ในปกี ารศึกษา 2559 - 2561

4.5 การใช้การเรียนการสอนทางไกลผ่านดาวเทียมของครู หมายถึง การจัดกระบวนการเรียน
การสอนของครูตามข้ันตอน คือ การเตรียมความพร้อมก่อนชมรายการ การศึกษาจากรายการโทรทัศน์
และ ขั้นหลังจากชมรายการ โดยครูมีบทบาทในการเตรียมการสอน การศึกษาจากรายการโทรทัศน์ และ
การปฏิบัตกิ จิ กรรมต่อเนื่อง

5. ประโยชนท์ ี่คำดว่ำจะไดร้ ับ
ผลการศึกษาหน่วยงานท่ีเกี่ยวข้องจะเป็นข้อมูลนาไปปรับปรุง ส่งเสริม และพัฒนา คุณภาพ

ทางการศึกษาการจัดการเรียนการสอนของครูด้วยระบบการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม เพ่ือให้เกิด
ประสิทธิผลและประสิทธิภาพสูงสุดของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสานักงานเขตพ้ืนที่การศึกษา
ประถมศกึ ษากระบ่ี

6

ทฤษฎี และเอกสำรทเ่ี ก่ียวขอ้ ง

1. สภำพทวั่ ไปของสังกัดสำนกั งำนเขตพืน้ ทีก่ ำรศึกษำประถมศึกษำกระบ่ี
สานักงานเขตพื้นท่ีการศึกษาประถมศึกษากระบี่ เป็นหน่วยงานในสังกัดสานักงานคณะกรรมการ

การศึกษาข้ันพ้ืนฐาน มีภารกิจหลักในด้านการส่งเสริม สนับสนุน และบริหารจัดการศึกษาภาคบังคับ
อย่างทัว่ ถึงให้มีคุณภาพตามมาตรฐาน มีบริบททว่ั ไป ดงั นี้

1.1 ท่ีต้ังและอาณาเขต
สานักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากระบี่ มีอาคารสานักงาน 3 แห่ง โดยสานักงาน

หลักตั้งอยู่บนถนนกระบ่ี-เขาทอง ตาบลปากน้า อาเมือง จังหวัดกระบ่ี ทั้งน้ีจังหวัดกระบี่เป็นจังหวัด
ขนาดเล็กท่ีมากด้วยทรัพยากรท่องเที่ยวทางธรรมชาติ และมรดกทางวัฒนธรรมอันเก่าแก่ การผสมผสาน
การดารงชีวิตของผู้คนท่ีต่างเชื้อชาติ ต่างศาสนา และความเชื่อที่แตกต่างอย่างกลมกลืน ตั้งอยู่ทางด้าน
ฝั่งทะเลตะวันตกของภาคใต้ติดกับทะเลอันดามัน อยู่ห่างจากกรุงเทพฯ ไปตามทางหลวงแผ่นดินประมาณ
814 กิโลเมตร มีพ้ืนท่ี ทั้งหมด 4,708.512 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 2,942,820 ไร่ มีอาณาเขต
ติดตอ่ กับจังหวดั ใกล้เคยี ง ดงั น้ี

ทศิ เหนือ จดจังหวัดพังงา และจังหวดั สุราษฎรธ์ านี
ทิศใต้ จดจังหวดั ตรัง และทะเลอันดามนั
ทิศตะวนั ออก จดจังหวัดนครศรธี รรมราช และจังหวัดตรัง
ทิศตะวนั ตก จดจังหวดั พังงา และทะเลอนั ดามัน

1.2 สภาพปัจจบุ นั ของสานักงานเขตพ้ืนที่การศึกษากระบ่ี
ตามท่ี กระทรวงศึกษาธิการ ได้มีประกาศกาหนดเขตพ้ืนที่การศึกษาประถมศึกษา ตาม

ประกาศกระทรวงศึกษาธิการลงวันท่ี 17 สิงหาคม พ.ศ. 2553 ให้สานักงานเขตพื้นท่ีการศึกษา
ประถมศึกษาสามารถบริหารจดั การไปได้ด้วยความเรียบร้อยและมีประสิทธิภาพ อาศัยอานาจตามความใน
มาตรา 5 และมาตรา 37 วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2542 ซึ่งแก้ไขเพ่ิมเติม
โดยพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ ( ฉบับที่ 3 ) พ.ศ. 2553 และมาตรา 8 และมาตรา 33 วรรคสอง
แห่งพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการกระทรวงศึกษาธิการ พ.ศ.2546 ซึ่งแก้ไขเพ่ิมเติมโดย
พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการกระทรวงศึกษาธิการ (ฉบับที่ 2) พ.ศ.2553 ประกาศในราชกิจจา
นุเบกษา ณ วันที่ 17 สิงหาคม 2553 กาหนดให้เขตพ้ืนท่ีการศึกษากระบ่ี เปล่ียนแปลงเป็นเขตพื้นที่
การศึกษาประถมศึกษากระบี่ โดยท้องท่ีอาเภอเมืองกระบ่ี อาเภอเหนือคลอง อาเภออ่าวลึก อาเภอปลาย
พระยา อาเภอเขาพนม อาเภอลาทับ อาเภอคลองท่อม และอาเภอเกาะลันตาเป็นเขตพื้นท่ีการศึกษา

7

กระบี่ และให้สานักงานเขตพ้ืนท่ีการศึกษากระบ่ีเปล่ียนแปลงเป็นสานักงานเขตพ้ืนท่ีการศึกษา
ประถมศึกษากระบี่ทาหน้าที่ตามกฎหมายว่าดว้ ยระเบียบบริหารราชการกระทรวงศึกษาธิการ พ.ศ.2546

1.3 ข้อมลู พน้ื ฐานของสานักงานเขตพื้นท่ีการศึกษาประถมศึกษากระบี่
ปีการศึกษา 2562 (ข้อมูล 10 มิถุนายน 2562) สานักงานเขตพ้ืนที่การศึกษาประถมศึกษา

กระบ่ี มขี ้อมูลเชิงปริมาณด้านโครงสรา้ งเขตพ้นื ท่ีการศึกษาประถมศึกษากระบ่ี ในปจั จุบัน สรปุ ไดด้ ังนี้

ตำรำงที่ 1 ข้อมลู สรุปในภาพรวม จำนวน

ท่ี รำยกำร 9 กลุ่ม 1 หนว่ ย
1. หน่วยงำนในสงั กดั เขตพน้ื ที่กำรศกึ ษำประถมศกึ ษำกระบ่ี 208 โรงเรยี น

1.1 สว่ นราชการสานักงานเขตพ้นื ท่ีการศึกษาประถมศึกษากระบ่ี 3 สาขา
1.2 โรงเรียนของรัฐ รัฐบาล

2. ขนำดโรงเรียนในสงั กัด 91
- ขนาดท่ี 1 (นกั เรียน 120 คนลงมา) 60
- ขนาดที่ 2 (นักเรียน 121 – 200 คน) 29
- ขนาดท่ี 3 (นกั เรยี น 201 – 300 คน) 18
- ขนาดที่ 4 (นกั เรียน 301 – 499 คน) 12
- ขนาดที่ 5 (นักเรยี น 500 – 1499 คน) 1
- ขนาดที่ 6 (นกั เรียน 1500 – 2499 คน) -
- ขนาดท่ี 7 (นักเรยี น 2,500 คนข้ึนไป) 211
รวม

ตำรำงที่ 1 ข้อมลู สรุปในภาพรวม (ต่อ) 8

ที่ รำยกำร จำนวน
3. บคุ ลำกร
6
1. ข้าราชการครใู นสานักงานเขตพน้ื ท่ีการศึกษาประถมศึกษา
กระบ่ี 9
2. บคุ ลากรทางการศึกษาอืน่ 40

2.1 ศกึ ษานเิ ทศก์ 208
2.2 ข้าราชการพลเรือน 32
3. ผู้บรหิ ารสถานศกึ ษา 2,049
3.1 ผูอ้ านวยการสถานศกึ ษา 71
3.2 รองผูอ้ านวยการสถานศกึ ษา
4. ขา้ ราชการครปู ฏิบัตกิ ารสอน 11
5. พนกั งานราชการ 87
6. ลกู จ้างประจา 4
6.1 ในสานกั งานเขตพืน้ ท่ีการศึกษากระบ่ี 87
6.2 ในสถานศึกษา 211
7. ลูกจ้างชัว่ คราวในสานักงานเขตพ้ืนที่การศึกษากระบ่ี 35
8. ลูกจ้างชว่ั คราว ( ครู ) 65
9. ธุรการโรงเรียน 2,691
9. นักการภารโรงชวั่ คราว
10. ครูพเี่ ลี้ยง

รวมบุคลำกรท้ังหมด
(แหลง่ ทมี่ า: กลมุ่ บริหารงานบุคคล สพป.กระบ่ี ขอ้ มูลบคุ ลากร)

9

ตำรำงท่ี 2 จานวนนักเรยี นห้องเรยี น ปีการศกึ ษา 2561 (ข้อมลู ณ วนั ที่ 10 มถิ ุนายน 2561)

ช้ัน ชำย หญิง รวม หอ้ งเรียน

อนบุ าล 1 393 348 741 61
อนบุ าล 2 1,541 1,430 2,971 200
อนุบาล 3 1,807 1,760 3,567 214
3,741 3,538 7,279 475
รวมก่อนประถม 2,689 2,388 5,077 262
ประถมศึกษาปีที่ 1 2,413 2,283 4,696 250
ประถมศึกษาปีท่ี 2 2,475 2,241 4,716 250
ประถมศึกษาปีที่ 3 2,494 2,387 4,881 252
ประถมศึกษาปีที่ 4 2,630 2,377 5,007 248
ประถมศึกษาปีท่ี 5 2,610 2,367 4,977 250
ประถมศึกษาปีท่ี 6 15,311 14,043 29,354 1,512
622 547 1,169 49
รวมประถมศึกษา 494 504 998 49
มัธยมศึกษาปีที่ 1 421 454 875 47
มัธยมศึกษาปที ่ี 2 1,537 1,505 3,042 145
มัธยมศึกษาปีที่ 3 20,589 19,086 39,675 2,132

รวมมัธยมศึกษาตอนตน้
รวมท้ังสิน้

จากตารางท่ี 2 โรงเรียนในสังกัดสานักงานเขตพื้นท่ีการศึกษาประถมศึกษากระบี่ จาแนกได้
3 ระดับ คือ ระดับก่อนประถม ระดับประถมศึกษา ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น รวมทั้งส้ิน 39,675 คน
เมื่อจาแนกตามระดับพบว่า ระดบั ก่อนประถมศึกษามีนักเรียน จานวน 7,279 คน จาแนกเป็นนักเรียนชาย
3,741 คน นักเรียนหญิง 3,538 และมีห้องเรียนรวม 475 ห้อง ระดับประถมศึกษามีนักเรียน จานวน
29,354 จาแนกเป็นนักเรียนชาย 15,311 คน นักเรียนหญิง 14,043 คน มีห้องเรียน 1512 ห้อง ระดับ
มัธยมศึกษาตอนต้น มีนักเรียน จานวน 3,042 คน จาแนกเป็นนักเรียนชาย 1,537 คน นักเรียนหญิง
1,505 คน มหี อ้ งเรยี น 145 ห้อง

2. การจัดการศึกษาทางไกลผา่ นดาวเทยี ม
สืบเนื่องจากการผสมผสานเทคโนโลยีคอมพิวเตอร์และเทคโนโลยีโทรคมนาคม ก่อให้เกิด

เทคโนโลยีสารสนเทศทางด่วนข้อมูลสารสนเทศ (Information Superhighway) ซึ่งเป็นข้อมูลสารสนเทศ
ที่มีปริมาณมาก และภาวการณ์ขยายตัวอย่างรวดเร็วของประชากรทาให้สถาบันการศึกษาต่าง ๆ
ต้องขยายพ้ืนที่การจัดการศึกษาเพ่ิมมากข้ึนเพ่ือตอบสนองต่อการเรียนรู้ ของคนในปัจจุบันท่ีไม่มีขีดจากัด

10

เหมือนในอดีตท่ีผ่านมา การศึกษาทางไกลจึงเป็นนวัตกรรมทางการศึกษาหนึ่งที่ตอบสนองความต้องการ
ของสังคมปัจจุบัน เป็นการเปิดโอกาสทางการศึกษาไปสู่ประชาชนทุกกลุ่มอย่างทั่วถึงก่อให้เกิดการศึกษา
ตลอดชวี ติ อย่างกวา้ งขวาง

2.1 แนวคิดเก่ียวกบั การจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม
ในปัจจุบันวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมีความก้าวหน้าเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วท้ังความ

เจริญด้านวิทยาการ ด้านการสื่อสารโทรคมนาคม การส่งสัญญาณทั้งภาพและเสียง สารสนเทศท่ีมีอานาจ
และขอบข่ายกว้างขวาง ครอบคลุมทุกพื้นที่ของโลก ข้อมูลสารสนเทศสามารถส่งต่อเชื่อมโยงกันได้
อย่างรวดเร็ว และมีปริมาณครั้งละมาก ๆ ไม่ว่าจะเกิดเหตุการณ์ ปรากฏการณ์ใดขึ้นในโลกก็สามารถรับรู้
ข้อมูลข่าวสารและภาพได้อย่างรวดเร็ว ความเปลี่ยนแปลงดังกล่าว ก่อให้เกิดการเชื่อมโยงกันทุกมิติ
ทุกภาคส่วนของโลก ท้ังด้านเศรษฐกิจ สังคม การเมือง ศิลปวัฒนธรรม ตลอดจนวิถีชีวิตของสังคมโลก
ก็เปลี่ยนไปด้วย การศึกษาไม่ได้จากัดแต่เพียงในห้องสี่เหล่ียมเท่าน้ัน ด้วยอิทธิพลของวิทยาการด้าน
ดาวเทียม ที่สามารถส่งข้อมูลข่าวสารพร้อมภาพและเสียงไปยังสถานีต่าง ๆ ทั่วภูมิภาคได้อย่างรวดเร็ว
มีประสิทธิภาพ จึงเกิดแนวคิดการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม ถ่ายทอดสัญญาณจากโรงเรียน
ต้นทางไปยังโรงเรียนปลายทาง เพื่อตอบสนองต่อความด้อยโอกาสและความไม่เสมอภาคของนักเรียน
และบุคคลท่ีอยูห่ า่ งไกล

การศึกษาทางไกล (Distance Learning) นับเป็นนวัตกรรมการศึกษาในรูปแบบของ
การศึกษาทางไกล หรือการศึกษาไร้พรมแดน ที่เป็นผลสืบเนื่องจากการพัฒนาทางด้านเทคโนโลยี
การผสมผสานเทคโนโลยีคอมพิวเตอร์และเทคโนโลยีโทรคมนาคมท่ีก่อให้เกิดเทคโนโลยีสารสนเทศ และ
ภาวการณ์ขยายตัวอย่างรวดเร็วของประชากร ทาให้สถาบันการศึกษาต่าง ๆ ต้องขยายพ้ืนที่การจัด
การศกึ ษาเพิ่มมากข้ึนเพ่ือตอบสนองต่อการเรียนรู้ของคนในปัจจุบันท่ีไม่มีขีดจากัดเหมือนในอดีตที่ผ่านมา
การศึกษาทางไกลเป็นนวัตกรรมทางการศึกษาที่เกิดข้ึนในสมัยศตวรรษท่ี 20 เพื่อสนองความต้องการ
ของสังคมปัจจุบัน ซ่ึงเป็นสังคมข้อมูลข่าวสาร หรือสังคม แห่งการเรียนรู้ได้อย่างเหมาะสม เป็นการเปิด
โอกาสทางการศึกษาไปสู่บุคคลกลุ่มต่าง ๆ อย่างท่ัวถึง ทาให้เกิดการศึกษาตลอดชีวิต ท่ีบุคคลสามารถ
นาไปใช้ในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของตนเองได้อย่างต่อเนื่อง ซึ่งมีผู้กล่าวถึงแนวคิดการจัดการศึกษา
ทางไกล ดงั นี้

ขวัญแก้ว วัชโรทัย (2549: 17) กล่าวว่าการศึกษาของประเทศไทยในอนาคตจะต้องมี
ความสัมพันธ์เก่ียวโยงกับการศึกษาในระดับนานาชาติโดยผ่านทางเทคโนโลยีสมัยใหม่และจะเป็นหัวใจ
สาคัญในการจัดการศึกษาให้แก่ประชาชนด้วยเหตุผลสาคัญ 3 ประการคือ ประการแรกเป็นการให้โอกาส
ทางการศึกษาที่เท่าเทียมกันแก่ชนทุกหมู่ทุกเหล่าทุกเพศวัย สถานภาพและสภาพร่างกายประการท่ีสอง
อานวยความสะดวกทั้งในแง่ของเวลาและสถานท่ีกล่าวคือประชาชนสามารถท่ีจะเรียนรู้ได้ไม่ว่าจะอยู่
ในสถานที่ใดและเวลาใดเพราะการศึกษานั้นมิได้ถูกจากัดอยู่เพียงแต่ในห้องเรียนและประการสุดท้าย

11

การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมมีความคุ้มค่ามากกว่าเม่ือเปรียบเทียบกับการที่ต้องก่อสร้างโรงเรียน
สักแห่งและค่าจ้างบุคลากรผู้สอน มูลนิธิการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม มุ่งมั่นท่ีจะใช้ประโยชน์จาก
เทคโนโลยี ให้สนองตอบต่อการสร้างโอกาสการเรียนรู้ตลอดชีวิต ในการถ่ายทอดความรู้ ความถนัด
ทางเทคนิค การทามาหากิน จริยธรรมและพัฒนาการทางด้านจติ ใจโดย มุ่งสนองตอบต่อความต้องการของ
ผคู้ นสังคมชมุ ชนโดยเฉพาะในท้องถนิ่ ทรุ กันดารกลุ่มผดู้ ้อยโอกาสอย่างคุ้มค่า

ดิษฐ์ลดา ปันคามา (2551: 23) กล่าวว่าการศึกษาทางไกลเป็นการศึกษาท่ีเอ้ืออานวย
ให้ผู้เรียนได้เรียนตามความต้องการ โดยไม่จาเป็นต้องเข้าช้ันเรียน แต่อาศัยการสื่อสารผ่านส่ือการสอน
เชน่ ส่ือส่ิงพมิ พ์ โทรทัศนอ์ ุปกรณ์การส่ือสารต่าง ๆ ผเู้ รยี นสามารถเรยี นรู้ได้ตลอดเวลา

ประสาท วันทนะ (2552: 8) กล่าวถึงแนวคิดการจัดการศึกษาทางไกลว่าการจัดการศึกษา
ทางไกลน้ันเป็นการนาเอาเทคโนโลยีสารสนเทศและการส่ือสารมาใช้ให้เกิดประโยชน์ในการจัดการศึกษา
ทาให้คนที่ด้อยโอกาสทางการศึกษาท่ีอยู่ห่างไกลได้มีโอกาสเรียนรู้และรับความรู้ใหม่ ๆ ได้พร้อมกันกับ
ส่วนกลางหรือแหลง่ ที่มีความเจริญจึงนับว่าเป็นการสร้างความเสมอภาคทางการศึกษาให้เกิดขึ้น

สรุปได้ว่าการจัดการศึกษาทางไกลเป็นการศึกษาผ่านเทคโนโลยีท่ีให้โอกาสและความเสมอ
ภาคในการเรียนรู้ ท่ีผู้เรียนสามารถเรียนรู้ได้ทุกที่ ทุกเวลา มีความคุ้มค่าและตอบสนองการเรียนรู้
ตลอดชวี ติ

2.2 ความหมายของการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทยี ม
การจัดการศึกษาทางไกลเป็นนวัตกรรมทางการศึกษาที่เกิดขึ้นเพ่ือตอบสนองความต้องการ

ของระบบการศึกษาในปัจจุบัน ซ่ึงเป็นยุคของเทคโนโลยีสารสนเทศและข้อมูลข่าวสาร รวมถึงเป็นสังคม
แห่งการเรียนรู้ หรือสังคมฐานความรู้ ซ่ึงทุกคนสามารถเข้าถึงได้ง่าย นอกจากนี้ยังเปน็ การลดช่องว่างและ
เป็นการเปิดโอกาสทางการศึกษาให้กับทุกคนให้ได้รับการศึกษาอย่างเสมอภาค ได้มีผู้ให้ความหมายของ
การศกึ ษาทางไกลไว้มากมายท้ังนักการศึกษาในประเทศไทยและต่างประเทศ ดังนี้

จรรยา พลสมัคร (2549: 24) กล่าวว่าการศึกษาทางไกลหมายถึง การจัดการศึกษาที่ไม่ได้
อยู่ในชั้นเรียน อีกทั้งผู้เรียนและผู้สอนไม่ได้พบกันโดยตรง แต่สามารถทาให้เกิดการเรียนรู้ โดยอาศัยส่ือ
ประสมและเทคโนโลยีต่าง ๆ เช่น ส่ือสิ่งพิมพ์ วิทยุกระจายเสียง วิทยุโทรทัศน์ วีดิทัศน์ คอมพิวเตอร์
สื่อทางไปรษณีย์ เทปเสียง หรืออ่ืน ๆ ผู้เรียนจะได้เรียนรู้ด้วยตนเอง ได้พบปะกับกลุ่ม และครูผู้สอนบ้าง
ในบางครั้ง ซ่งึ จะเป็นการพบปะเพ่ือทบทวน และซักถามประเด็นปัญหาที่เรียนด้วยตนเองไม่เขา้ ใจ

เกษศิรินทร์ พลจันทร์ (2554: 34) กล่าวว่า การศึกษาทางไกลหมายถึงการศึกษาระบบเปิด
มีการเรียนทั้งในระบบและนอกระบบควบคู่กันไปเป็นการจัดการเรียนการสอนท่ีพยายามให้ถึงตัวผู้เรียน
มากท่ีสุด เป็นระบบการเรียนการสอนที่เอื้ออานวยให้ผู้เรียนสามารถใช้เวลาว่างศึกษาด้วยตนเองโดยไม่
ต้องเข้าช้ันเรียนตามปกติ ไม่จาเป็นต้องมีเวลาเรียนประจาถึงแม้ว่าผู้เรียนและผู้สอนจะอยู่ห่างไกลกัน
ก็ตามแต่ก็สามารถทากิจกรรมร่วมกันได้โดยอาศัยสื่อการสอนหลายประเภท เช่น ตาราเรียน ส่ิงพิมพ์

12

เทปบันทึกเสียง สื่อมวลชน และอุปกรณ์โทรคมนาคมประเภทต่าง ๆ เป็นการใหผ้ ู้เรียนไต้เรียนรู้ด้วยตนเอง
ใหม้ ากท่สี ุด

ไกรมส์ (Grimes. 1993: 6 - 8) ได้ให้ความหมายว่าการศึกษาทางไกลเป็นแนวทางทุก ๆ
แนวทางของการเรียนรู้จากหลักสตู รการเรียนการสอนปกติท่ีเกิดขึ้น แต่'ในกระบวนการเรียนรู้นี้ผสู้ อนและ
ผู้เรียนอยู่คนละสถานที่กัน เป็นการนาบทเรียนไปสู่ผู้เรียนโดยใช้เทคโนโลยีมากกว่าที่จะใช้เทคโนโลยี
นาผู้เรยี นเข้าสบู่ ทเรียน

สรุปได้ว่า การศึกษาทางไกลเป็นการจัดการศึกษาผ่านกระบวนการเรียนรู้ที่ผู้สอนและ
ผู้เรียนอยู่คนละสถานที่กัน โดยอาศัยส่ือประสมและเทคโนโลยี เป็นระบบการเรียนการสอนท่ีเอ้ืออานวย
ให้ผู้เรียนสามารถใช้เวลาว่างศึกษาด้วยตนเองได้ทุกที่ทุกเวลา สามารถจัดได้ทั้งในระบบและนอกระบบ
ควบคู่กัน และเข้าถึงกลุ่มเป้าหมายได้อย่างมีประสิทธิภาพโดยเฉพาะในพื้นท่ีห่างไกลหรือขาดแคลน
บคุ ลากรผสู้ อน

2.3 รูปแบบการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม
การจัดการศึกษาทางไกล เป็นการจัดการศึกษาอีกรูปแบบหน่ึง ท่ีกาลังแพร่หลายในยุค

แห่งเทคโนโลยีก้าวหน้า ซ่ึงมีหลายรูปแบบที่ใช้การส่งสื่อการเรียนรู้ทางอิเล็กทรอนิกส์ ไปยังผู้เรียนซ่ึงใน
ประเทศไทยมีพฒั นาการจากอดตี จนถึงปัจจบุ นั ดังน้ี

กรมการศึกษานอกโรงเรียน (2542: 37) จากอดีตท่ีผ่านมารัฐบาลทุกรัฐบาลต่างก็
ให้ ความสาคัญของการให้การศึกษาแก่ประชาชนของตนทั้งการศึกษาในระบบ และการศึกษานอกระบบ
อย่างต่อเนื่องซ่ึงได้พัฒนารูปแบบการให้การศึกษามาเป็นลาดับดังนี้ เดิมทีการศึกษาของไทย เริ่มต้นท่ีวัด
โดยมีพระภิกษุสงฆ์เป็นผู้จัดการเรียนการสอน ต่อมารัฐได้ให้การศึกษาแก่ประชาชนที่เริ่มเป็นระบบโดย
เริ่มตั้งแต่เปิดโรงเรียนสอนเยาวชนเป็นแห่งแรกที่โรงเรียนวัดมหรรณพาราม การจัดการศึกษาของไทยได้
พัฒนามาเป็นลาดับมีการประกาศใช้แผนการศึกษาแห่งชาติ การจัดทาหลักสูตร ตลอดถึงการจัดต้ัง
หน่วยงานของรัฐให้รับผิดชอบต่อการจัดการศึกษาของชาติ ต่อมาในยุคโลกาภิวัตน์ความก้าวหน้าทาง
เทคโนโลยีทาให้การศึกษาของชาติต้องปรับปรุงกระบวนการเรียนการสอนโดยการนาส่ือนวัตกรรมและ
เทคโนโลยีท่ีทันสมัยมีประสิทธิภาพมาใช้ในการเรียนการสอนทั้งในระบบโรงเรียนและนอกระบบโรงเรียน
และการศกึ ษาตามอัธยาศัย โดยแรกเร่ิมกรมการศึกษานอกโรงเรียน ได้เรม่ิ ระบบการเรียนการสอนทางไกล
ท่ีเรียกว่า การศึกษาทางไปรษณีย์ เม่ือปีพุทธศักราช 2518 เป็นครั้งแรกนาเอาวิทยุทรานซิสเตอร์มาเป็น
ส่ือสาหรับการเรียนการสอนเพื่อขยายการเรียนการสอนไปสู่กลุ่มเป้าหมายให้ท่ัวถึงโดยเฉพาะผู้ที่ขาด
โอกาสทางการศึกษาอยู่ในชนบทห่างไกล วิทยกุ ระจายเสียงและไปรษณีย์มีบทบาทสาคัญทางการเรียนการ
สอนทางไกลเป็นอย่างมาก วิทยุสามารถรับฟังได้อย่างทั่วถึงแม้การคมนาคมจะไม่สะดวกก็ตาม แม้การ
ดาเนินงานจะประสบความสาเร็จเป็นที่น่าพอใจแต่ก็ยังมีประชาชนอีกเป็นจานวนมากท่ียังขาดโอกาสทาง
การศึกษาที่ไม่โอกาสเรียนในระบบโรงเรียนต่อมารัฐบาลได้มอบหมายให้ กระทรวงศึกษาธิการโดยกรมการ

13

ศึกษานอกโรงเรียนเป็นผู้บริหารการดาเนินการและได้รับความร่วมมือจากมูลนิธิไทยคมในการบริจาค
ช่องสัญญาณดาวเทียมในระบบ KU - BAND จานวน 1 ช่องพร้อมทั้งอุปกรณ์ และได้ทดลองออกอากาศ
โครงการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม ระยะแรก ๆ เป็นเวลา 5 ปี โครงการนี้ได้ก่อให้เกิดสถานีวิทยุ
โทรทัศน์เพื่อการศึกษา (Educational Television Station: ETV) แพร่ออกอากาศผ่านดาวเทียมไทยคม
ทุกวัน วันละ 8 ช่ัวโมง ระหว่างเวลา 08.00 - 20.00 น. เป็นสถานีวิทยุโทรทัศน์แห่งแรกของประเทศไทย
ท่ีแพร่ภาพผ่านดาวเทียม ตรงสู่เป้าหมายเพ่ือยกระดับการศึกษาของคนในชาติ นอกจากน้ันปัจจุบัน
ประเทศไทยมีการพัฒนาทางด้านเทคโนโลยีอย่างต่อเนื่องสง่ ผลให้ความกา้ วหนา้ ทางเทคโนโลยีทาให้ระบบ
การศึกษาของไทยมีความทันสมัยตามระบบของเทคโนโลยีนอกจากการเรียนการสอนทางไกล
ผ่านดาวเทียมแล้ว สถานศึกษาบางแห่งยังเอาระบบเทคโนโลยีเข้ามามีบทบาททางการเรียนการสอน
โดยเฉพาะเรียกว่า ระบบการเรียนผ่านส่ืออิเล็กทรอนิกส์หรือ e – Learning (Electronic Learning) โดย
การเรียนผ่านอินเทอร์เน็ต คอมพิวเตอร์ วีดิทัศน์ ซีดีรอม การเรียนการสอนทางไกลผ่านดาวเทียมอาจถือ
ได้ว่า เป็นส่วนหน่ึงของ e - Learning ประเทศไทยการเรียนรู้ระบบ e - Learning ได้เข้ามามีบทบาท
ตอ่ การเรยี นรใู้ นรูปแบบออนไลน์ คุณลักษณะทสี่ าคญั ของ e – Leaning มีอยู่ 3 สว่ นคือ

1. การเรียนผ่านระบบเครือข่ายทาให้สามารถแก้ไขเปลี่ยนแปลงจัดเก็บเรียกใช้ ส่งผ่านและ
เปลี่ยนข้อมลู เน้ือหาได้อย่างรวดเรว็ และตลอดเวลาในช่วงระยะเวลาของรายวิชา

2. สง่ ผา่ นถึงผูใ้ ช้โดยผ่านระบบอนิ เทอร์เน็ตโดยเวบ็ บราวเซอร์
3. ส่งผ่านระบบเครือข่ายท่ีมีการเชื่อมโยงเน้ือหาได้ถึงกันท้ังหมดซึ่งจะช่วยผลักดันให้เกิด
การเรียนรอู้ ยา่ งกว้างขวางทุกพื้นที่
พจมาศ ขุมพลอย (2543: 14 - 16) ได้ศึกษาถึงรูปแบบของการจัดการศึกษาด้วยรายการ
โทรทัศน์และสรุปไว้ดังนี้ การจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมสาหรับการศึกษานอกโรงเรียน เป็นการ
จัดการศึกษาทางไกลตามหลักสูตรระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษาของกรมการศึกษานอกโรงเรียนโดย
มุ่งเน้นขยายบริการทางการศึกษาให้กับเด็กเยาวชนและประชาชนที่ขาดโอกาสทางการศึกษาโดยเฉพาะ
อย่างย่งิ ผู้ที่อยู่ในชนบทห่างไกลรวมถึงกลุ่มเป้าหมายเยาวชนท่ีต้องการยกระดับการศึกษาพ้ืนฐานจาก 6 ปี
เป็น 9 ปี ตามนโยบายของรัฐบาลและกลุ่มแรงงานความรู้ต่างสถานประกอบการและแหล่งพัฒนา
อุตสาหกรรมทั่วประเทศนอกจากนี้ยังสามารถใช้ได้อีกหลายรูปแบบ เช่น การเรียนการสอนของการศึกษา
ระบบเปิด การฝึกอบรม การสัมมนา การฝึกวิชาชีพ เป็นต้น โดยการที่ผู้สอนหรือวิทยากรอยู่ใน
สถาบันการศึกษา หรอื ศูนย์กลางของการสอนผู้เรียน ผู้เข้ารับการอบรมหรือผู้เข้ารว่ มสัมมนาจะอยู่รวมกัน
ในสถานที่อีกแห่งหนึ่งหรืออาจจะแยกย้ายกัน อยู่ในสถานที่หลาย ๆ แห่งก็ได้แต่ก็จะสามารถทาการเรียน
การสอนฝึกอบรม หรือสัมมนาร่วมกันได้โดยอาจใช้ระบบ ดีบีทีวี หรืออาจจะต่อสายเคเบ้ิลจากสถานีรับ
สัญญาณดาวเทียมและใช้ร่วมกับเครื่องรับโทรทัศน์ คอมพิวเตอร์ โทรศัพท์ ลาโพงและอุปกรณ์อ่ืน
ด้วยการประชุมทางไกลโดยวีดีโอพร้อมกันไปด้วยเพื่อให้ท้ังสองฝ่ายได้ร่วมอภิปรายปรึกษาหารือซักถาม

14

ปัญหาข้องใจร่วมกันได้ การจัดการศึกษาทางไกลของมูลนิธิการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม ตามแนว
พระราชดาริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภายใต้ชื่อ โครงการการศึกษาสายสามัญด้วยระบบทางไกล
ผ่านดาวเทียม อยู่ภายใต้การรับผิดชอบของกรมสามัญศึกษาโดยได้ประกาศเป็นโครงการเฉลิมพระเกียรติ
เน่ืองในวโรกาสปีกาญจนาภิเษก และถวายเป็นพระราชกุศลแด่สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ทั้ง
เป็นการเฉลิมพระเกียรติของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว การเรียนการสอนในโครงการนี้จะใช้โรงเรยี นวัง
ไกลกังวลเป็นสถานท่ีใช้ในการเรียนการสอนตั้งแต่ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ถึงช้ันมัธยมศึกษาปีท่ี 6 แบบ
ถ่ายทอดสดผ่านดาวเทียมไปยังโรงเรียนเครือข่ายทั่วประเทศ การศึกษาทางไกลตามหลักสูตรระดับ
ประถมศึกษาและมัธยมศึกษาของกระทรวงศึกษาธิการ โดยมุ่งเน้นพัฒนาคุณภาพ และมาตรฐานการเรียน
การสอนในวิชาท่ีขาดแคลนครู อาจารย์ เช่น คณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ การใช้ดาวเทียมเพ่ือการศึกษาใน
ระบบโรงเรียนจะเป็นการส่งสัญญาณผ่านดาวเทียม เพ่ือให้ส่งรายการวิทยุ หรือโทรทัศน์โดยจะเป็นการ
สอนในระบบการสื่อสารทางเดียวและการสื่อสารสองทางท่ีผู้เรียนสามารถมีการตอบสนองได้ในทันที
ในการเรียนในระบบการส่ือสารทางเดียวและในการเรียนในระบบการส่ือสารสองทางจะเป็นการใช้
เทคโนโลยีโทรคมนาคมประเภทต่าง ๆ ร่วมกับอุปกรณ์การประชุมทางไกลโดยวิดีโอ จึงทาให้การศึกษา
ในปัจจุบันได้ช่ือว่าเป็นโทรคมนาคมเพ่ือการศึกษา (Educational Telecommunication) ห้องเรียนก็
ไม่ใช่ห้องเรียนธรรมดาอีกต่อไป แต่จะเป็นห้องเรียนที่เรียกว่าห้องเรียนทางไกล (Tele - Classroom)
ห้องเรียนอิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Classroom) หรือห้องเรียนโทรทัศน์ (TV Classroom) ทั้งน้ีเพราะ
ในการสอนจะต้องอาศัยอุปกรณ์ไฟฟ้าหลายอย่างหลายประเภท โดยเฉพาะอย่างย่ิงเคร่ืองรับโทรทัศน์เพ่ือ
รับภาพและเสียงของผู้สอนเข้ามาในห้องเรียนโดยผู้สอนอาจจะมีหรืออาจจะไม่มีโอกาสเห็นภาพผู้เรียน
แต่ทั้งสองฝ่ายสามารถมีปฏิสัมพันธ์กันได้โดยการพูดโต้ตอบและส่งข้อมูลระหว่างกันได้ โดยทางโรงเรียน
หรือสถาบันการศึกษาจะต้องต่อสายเคเบ้ิลจากสถานีรับสัญญาณดาวเทียมมายังโรงเรียนหรือในบางแห่ง
จะมีการรับสัญญาณตรงจากดาวเทียม โดยการมีจานรับสัญญาณดาวเทียมของสถาบันเอง การรับ
ในรูปแบบของ ดีบีทีวิ (Direct Broadcasting Television: DBTV) ซึ่งเป็นการนาเอาระบบรับตรงจาก
ดาวเทียม (DTH) มาใช้กับโทรทัศน์นอกจากเคร่ืองรับโทรทัศน์แล้วภายในห้องเรียนยังต้องมี
เคร่ืองคอมพวิ เตอร์และโทรศัพท์เพื่อการติดต่อประกอบการเรียนดว้ ย

สรุปได้ว่า รูปแบบการการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม เป็นการจัดการศึกษา
ท่ีส่งผ่านสื่อการเรียนรู้ทางอิเล็กทรอนิกส์ไปยังผู้เรียน มีการถ่ายทอดผ่านดาวเทียมไปยังโรงเรียนเครือข่าย
ทั่วประเทศ ทาให้กับเด็กเยาวชนและประชาชนที่ขาดโอกาสทางการศึกษาได้เรียนรู้โดยไม่ต้องอยู่
ในห้องเรียน

2.4 การบริหารจัดศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม ระดับสานักงานเขตพื้นท่ีการศึกษาและ
สถานศึกษา

15

การบริหารจัดการศึกษาทางไกล มีรูปแบบการบริหารจัดการท่ีประสบความสาเร็จในการ
ยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน โดยเฉพาะอย่างยิ่งช่วยแก้ปัญหาการขาดแคลนครูท่ีสอนไม่ตรงกับวิชา
ท่ีตนเองถนัด หรือเช่ียวชาญของโรงเรียนขนาดเล็ก สานักงานเขตพื้นท่ีการศึกษาประถมศึกษากระบ่ี
ได้ดาเนนิ การพัฒนาคุณภาพการศึกษา โดยใชก้ ารศกึ ษาทางไกลผา่ นดาวเทยี ม (DLTV) ดงั แผนภาพที่ 1

1. กาหนด 2. สรา้ งความ 3. ส่งเสรมิ 4.จดั หาและ 5. นิเทศ กากับ ประเมินและนา
นโยบายและ ตระหนักและ สนับสนุน พัฒนาสอ่ื ติดตามการ ผลไปปรับปรุง
วางแผนอยา่ ง ความเข้าใจ ทรพั ยากร นวัตกรรม ดาเนินงาน
เป็นระบบ ใหก้ ับผ้บู ริหาร แกไ้ ข

ภาพท่ี 1 แผนผังการบริหารจัดการการศึกษาด้วยเทคโนโลยีการศึกษาทางไกล
ระดับสานักงานเขตพื้นที่การศึกษา สานักงานเขตพนื้ ท่ีการศึกษาประถมศึกษากระบ่ี

3. รปู แบบการจัดการศึกษาของโรงเรียนขนาดเล็ก
3.1 รูปแบบการจดั การของโรงเรียนขนาดเล็ก
รูปแบบการบริหารจัดการโรงเรียนขนาดเล็กให้มีประสิทธิภาพสูงสุด ได้มีหน่วยงานท่ี

เก่ยี วข้องได้กาหนดนโยบายและแนวทางการดาเนินงาน ดงั น้ี
รูปแบบการจัดการศึกษาในโรงเรียนขนาดเล็ก (สานักงานคณะกรรมการการประถมศึกษา

แห่งชาติ. 2546: 21) กล่าวว่า รูปแบบการบริหารจัดการโรงเรียนขนาดเล็กเพื่อแก้ไขปัญหาและเพื่อพัฒนา
คุณภาพการศึกษาศูนย์โรงเรียน (School Center) หมายถึงการพัฒนาประสิทธิภาพการจัดการ
ในโรงเรียน ขนาดเล็กที่มีจานวนนักเรียนต่ากว่า 120 คน ในลักษณะนานักเรียนมาเรียนร่วมกันท้ังหมด
หรือมาเรียนรวมกันในบางชนั้ เรยี น หรือจัดการเรยี นการสอนเป็นชว่ งช้ันและพฒั นารปู แบบเป็นการบริหาร
จดั การร่วมกัน โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาคุณภาพนักเรยี นในโรงเรียนหลักและในโรงเรียนเครือข่ายให้มี
คุณลักษณะที่พึงประสงค์ตามจุดหมายของหลักสูตร เพ่ือแก้ปัญหาครูไม่ครบชั้น เพื่อระดมทรัพยากร

16

ของทุกโรงเรียนมาใช้เพ่ือการบริหารจัดการศึกษาในโรงเรียนหลักและพัฒนาโรงเรียนเครือข่ายให้เป็น
แหลง่ เรยี นรู้ ซ่งึ มลี กั ษณะการดาเนนิ การ ดงั นี้

1) รูปแบบเรียนรวมทุกชั้น เป็นการนานักเรียนจากโรงเรียนเครือข่ายบางช้ัน เช่น อนุบาล
1 – 2, ป.1 - ป.3 หรือ ป.4 - ป.6 ไปเรียนรวมกับโรงเรียนหลัก จัดระบบการเรียนการสอนร่วมกันระหว่าง
โรงเรียนหลักและโรงเรียน เครือข่ายสนับสนุนค่าพาหนะให้นักเรียนที่เดินทางมาเรียนร่วมทุกคน ประกัน
อุบัติเหตุให้แก่นักเรียนท่ีเดินทางมาเรียนร่วม การบริหารจัดการโรงเรียนในกรณีท่ีผู้บริหารของโรงเรียน
เครือข่ายอยู่ให้บริหารจัดการโรงเรียนเครือข่าย สาหรับโรงเรียนเครือข่ายท่ีไม่มีผู้บริหารให้ผู้บริหาร
โรงเรยี นหลกั เป็นผรู้ ักษาการในตาแหน่งในโรงเรียนเครือข่าย

2) รูปแบบการเรียนรวมบางชั้นเรียน มีลักษณะการดาเนินการโดยการนานักเรียนจาก
โรงเรียนเครือข่ายบางช้ัน เช่น อนุบาล 1 - อนุบาล 2 หรือชั้นเรียนท่ีมีนักเรียนน้อยไม่มีครูสอน ก็นาไป
รวมกับโรงเรียนในเครือข่าย ท่ีโรงเรียนหลักจัดระบบการเรียนการสอนร่วมกันระหว่างโรงเรียนหลักและ
โรงเรียนเครือข่าย สนับสนุนค่าพาหนะให้นักเรียนที่เดินทางมาเรียนร่วมทุกคน จัดทาประกันอุบัติเหตุ
ให้แก่นักเรียน ที่เดินทางมาเรียนร่วม จัดครูและบุคลากรทางการศึกษาร่วมกันในชั้นเรียนที่นามารวมกัน
จัดงบประมาณตามรายหัวนักเรียนที่นามารวมกัน ส่วนช้ันท่ีไม่ได้มารวมกันก็ทาการเรียนการสอน
ท่ีโรงเรียนเดิมตามปกติ การบริหารจัดการโรงเรียนในกรณีท่ีผู้บริหารของโรงเรียนเครือข่ายอยู่ ให้บริหาร
จัดการโรงเรียนเครือขา่ ย สาหรับโรงเรยี นเครือข่ายท่ีไมม่ ีผู้บริหาร ใหผ้ ู้บริหารโรงเรียนหลักเป็นผู้รักษาการ
ในตาแหนง่ ในโรงเรยี นเครือข่าย

3) รูปแบบเรียนรวมช่วงชั้น มีลักษณะเป็นการนาเอานักเรียนมาเรียนรวมกันในแต่ละ
ชว่ งชั้น เช่น ช่วงช้ันที่ 1 (ป.1 - ป.3) นานักเรียนของแตล่ ะโรงเรียนเครือขา่ ยมาเรียนรวมกันท่ีโรงเรียนหลัก
ศูนย์โรงเรียนจัดครูเข้าสอน ตามระดับช่วงชั้น ตามความรู้ความสามารถและความถนัดของครู และ
พิจารณาจัดจานวนครูตามเกณฑ์ จานวนครูท่ีทาการสอนจริงในชั้นเรียน ประชุมผู้บริหารโรงเรียน
ขนาดเล็ก และข้าราชการครูทุกคนตามจุดศูนย์โรงเรียนระดับตาบลเรียนรวมช่วงชั้นเพื่อวางแผนในการ
บริหารและจัดการเรียนการสอนร่วมกัน ดาเนินการจัดการเรียนการสอนแบบศูนย์โรงเรียนระดับตาบล
ด้านการจัดการเรียนการสอน จัดครูในตาบลรวมกันพิจารณาจัดครูผู้สอน และผู้บริหารโรงเรียนเป็นทีม
ตามสัดส่วนห้องเรียน แต่ละช่วงช้ันตามศูนย์ช่วงชั้นในโรงเรียนต่าง ๆ ในด้านการบริหารจัดการนั้นทุก
โรงเรียน ยังคงมีสภาพเป็นโรงเรียนตามเดิม มีการบริหารจัดการตามลักษณะการบริหารโรงเรียนตามปกติ
การรับนักเรียน โรงเรียนดาเนินการเกณฑ์เด็กเข้าเรียนตามปกติ เม่ือโรงเรียนแต่ละแห่งรับเด็กเข้าเรียน
แล้ว จึงจัดส่งไปเรียนศูนย์โรงเรียนระดับช่วงชั้น การบริหารงานวิชาการโดยผู้บริหารและคณะครูที่สอนใน
โรงเรียนนั้นร่วมกันวางแผนเร่ืองต่าง ๆ เช่น งานหลักสูตรและการนาไปใช้ งานการเรียนการสอน งานวัสดุ
และสื่อการเรียนการสอน งานห้องสมุด งานนิเทศภายใน และงานพัฒนาด้านวิชาการต่าง ๆ เป็นต้น

17

การบริหารงานธุรการ การเงิน การบัญชีและการพัสดุโรงเรียน โดยงานธุรการในช้ันเรียนน้ัน มีการจัดทา
แยกกันเป็นรายโรงเรยี นตามเดิมและทาภาพรวมของศูนย์

3.2 ปัญหาการบรหิ ารจัดการโรงเรียนขนาดเล็ก
จากการศึกษาสภาพการดาเนินงานของโรงเรียนขนาดเล็ก (สานักงานคณะกรรมการ

การศึกษาขั้นพื้นฐาน. 2554) พบว่าโรงเรียนขนาดเล็กส่วนใหญ่ประสบปัญหาที่คล้ายคลึงกันใน 4 ด้าน
คือ ด้านการบริหารจัดการ ด้านการจัดการเรียนการสอน ด้านความพร้อมทางปัจจยั สนับสนุนของโรงเรียน
และด้านการมีสว่ นรว่ มในการจดั การศึกษา ซึง่ ในแตล่ ะด้านมีรายละเอียดดังนี้

1) ปัญหาด้านการบริหารจัดการ การจัดการศึกษาในอดีต รัฐบาลมุ่งเน้นการจัดตั้งโรงเรียน
ให้ครอบคลุมทุกพื้นที่ที่มีประชากรอาศัยอยู่ เพื่อเป็นการขยายโอกาสทางการศึกษาให้เด็กทุกคนได้
เข้าเรียน แต่ในปัจจุบันความจาเป็นดังกล่าวได้ลดลง เน่ืองจากมีความเจริญทางด้านการคมนาคมเพ่ิม
มากขึ้น ประกอบกับประชากรมีแนวโน้มลดลงอย่างต่อเนื่อง จึงทาให้มีโรงเรียนขนาดเล็กเพิ่มจานวนมาก
ย่ิงข้ึน ซึ่งโรงเรียนขนาดเล็กดังกล่าวมีอัตราส่วนครูต่อนักเรียน นักเรียนต่อห้องเรียนต่ากว่ามาตรฐาน
ค่าใช้จ่ายต่อนักเรียน 1 คน สูงกว่าโรงเรียนขนาดอ่ืน ๆ อีกท้ังโรงเรียนยังขาดแคลนวัสดุอุปกรณ์ท่ีจาเป็น
ต่อการพัฒนาการเรียนรู้ของนักเรียน และในส่วนของผู้อานวยการโรงเรียนส่วนใหญ่เป็นผู้บริหารที่มี
ประสบการณ์น้อย ยังขาดทักษะในการบริหารจัดการโรงเรียนซึ่งมีบริบทที่ต่างไปจากโรงเรียนขนาดอ่ืน ๆ
สง่ ผลให้คณุ ภาพการจัดการศึกษายังไม่เป็นท่ีน่าพอใจ

2) ปัญหาด้านการจัดการเรียนการสอน ในด้านการเรียนการสอนพบว่า ครูส่วนใหญ่
ขาดทักษะในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนในสภาพท่ีครูไม่ครบช้ันและนักเรียนมีจานวนน้อยในแต่ละ
ช้ัน ครูสอนไม่เต็มเวลาและเต็มความสามารถ เพราะมีภารกิจอื่นท่ีนอกเหนือจากการเรียนการสอนที่ครู
จานวนหน่ึงต้องปฏิบัติท้ังในสังกัดเดียวกันและจากต่างสังกัด หลักสูตรและแผนการจัดการเรียนรู้
ไม่สอดคล้องกับบริบทของโรงเรียน ส่ือการเรียนการสอนและแหล่งเรียนรู้มีจานวนจากัด ซึ่งมีสาเหตุ
มาจากโรงเรียนไดร้ ับงบประมาณน้อย ในท่ีสดุ กจ็ ะสง่ ผลให้นักเรียนมผี ลสัมฤทธิ์ทางการเรียนตา่ ไปด้วย

3) ปัญหาด้านความพร้อมทางปัจจัยสนับสนุนของโรงเรียน ในการจัดสรรงบประมาณให้กับ
โรงเรียนที่ผ่านมา ได้ใช้เกณฑ์การจัดสรรหลาย ๆ เกณฑ์ ซึ่งขนาดโรงเรียนก็เป็นเกณฑ์หน่ึงในการจัดสรร
เนื่องจากมีการคานึงถึงประสิทธิภาพในการใช้จ่ายงบประมาณ ดังน้ันจึงทาให้โรงเรียนขนาดเล็กได้รับการ
จัดสรรบุคลากร งบประมาณ วัสดุ อุปกรณ์ ครุภัณฑ์ สิ่งก่อสร้าง เป็นจานวนน้อย อาคารมีสภาพเก่า ชารุด
ทรุดโทรมเนื่องจากก่อสร้างมาเป็นเวลานาน ส่ือเทคโนโลยีท่ีทันสมัยยังมีไม่เพียงพอ โรงเรียนไม่สามารถ
ระดมทรัพยากรจากผู้ปกครองและชุมชนได้มากนัก เนื่องจากผู้ปกครองและชุมชนดังกล่าวมีความยากจน
สว่ นปจั จัยในด้านตัวนกั เรยี น พบวา่ นกั เรียนในโรงเรียนขนาดเล็กสว่ นใหญ่มาจากครอบครัวท่ียากจน

4) ปัญหาด้านการมีส่วนร่วมในการจัดการศึกษาพัฒนาโรงเรียน ถึงแม้ว่าในปัจจุบันจะมี
ตัวแทนของชุมชนและองค์กรต่าง ๆ เข้ามามีส่วนร่วมในการจัดการศึกษาในรูปคณะกรรมการสถานศึกษา

18

ข้ันพ้ืนฐานก็ตาม แต่บทบาทของคณะกรรมการดังกล่าวยังมีไม่มากนักและหากกล่าวถึงการประสานงาน
กับหน่วยงานองค์กรอื่น ท้ังภาครัฐและเอกชนด้วยแล้ว เกือบจะกล่าวได้ว่ามีน้อยมากหรือไม่มีเลย ในบาง
พ้ืนที่ชุมชน ผู้ปกครอง มีฐานะยากจนไม่สามารถส่งเสริมสนับสนุนการดาเนินงานของโรงเรียนและการ
เรียนของบตุ รหลานได้เท่าที่ควร

สรุปได้ว่า ปัญหาการบริหารจัดการโรงเรียนขนาดเล็ก ประกอบด้วย 4 ด้าน คือ ด้านผู้เรียน
ด้านครูและบคุ ลากร ด้านการบริหารจัดการ และดา้ นอาคารสถานท่ี สื่อวัสดุ อุปกรณ์

4. งำนวิจัยทเ่ี ก่ียวขอ้ ง
ชุติกาญจน์ นกเด่น. (2554) ได้ศึกษาสภาพปัญหาและความต้องการในการใช้เทคโนโลยี

สารสนเทศเพื่อการบริหารสาหรับโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสานักงานเขตพน้ื ท่ีการศึกษาประถมศึกษา
ขอนแก่นเขต 2 พบว่าสภาพการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อการบริหารโรงเรียนขนาดเล็กโดยภาพ
รวมอยู่ในระดบั มาก ส่วนใหญ่มีการใช้เทคโนโลยสี ารสนเทศในดา้ นการบรหิ ารวิชาการโดยสถานศึกษา
มีการจัดเก็บข้อมูลสารสนเทศเพ่ือนาไปจัดทารายงานการประเมินตนเอง (SAR) ของสถานศกึ ษา การ
ดาเนินการจัดเก็บฐานข้อมูลสารสนเทศอย่างต่อเนื่อง เพื่อพร้อมรับการประเมินคุณภาพภายนอก
ปัญหาในการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อการบริหารสาหรับโรงเรียนขนาดเล็ก โดยภาพรวม อยู่ใน
ระดับมาก ส่วนใหญ่มีปัญหาในด้านการบริหารงบประมาณในการจัดหาโปรแกรมระบบข้อมูล
สารสนเทศมาใช้ในการบริหารจัดการในสถานศึกษา การจัดสรรงบประมาณสาหรับการพัฒนาระบบ
เทคโนโลยีสารสนเทศและการจัดหาด้านวัสดุอุปกรณ์เทคโนโลยีสารสนเทศท่ีมีคุณภาพและมาตรฐาน
เป็นที่ยอมรับของผู้ใช้งาน ความต้องการในการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศเพ่ือการบริหารสาหรับ
โรงเรียนขนาดเล็กโดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก ส่วนใหญ่มีความต้องการในการใช้เทคโนโลยี
สารสนเทศในด้านการบริหารวชิ าการ ในการดาเนินการจัดเก็บฐานขอ้ มูลสารสนเทศอย่างตอ่ เน่ืองเพ่ือ
พร้อมรับการประเมินคุณภาพภายนอก การจัดเก็บข้อมูลสารสนเทศเพื่อนาไปจัดทารายงานการ
ประเมินตนเอง (SAR) ของสถานศึกษาและการนาเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้ในการจัดการเรียนรู้และ
การพัฒนาครผู ู้สอนและผู้เรยี น

เกียรติศักดิ์ เริงชัยภูมิ. (2557) ได้ศึกษาการบริหารโครงการและประสิทธิภาพโครงการ
จัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมของโรงเรียนขนาดเล็ก ในสังกัดสานักงานเขตพ้ืนที่การศึกษา
ประถมศึกษาสมุทรสาคร โดยมวี ัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการบรหิ ารโครงการและประสิทธิภาพโครงการ
จัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมของโรงเรียนขนาดเล็ก ในสังกัดสานักงานเขตพื้นที่การศึกษา
ประถมศึกษาสมุทรสาคร จากโรงเรียนขนาดเล็ก จานวน 27 โรงเรียน ผู้ให้ข้อมูลคือผู้บริหาร 27 คน
ครู 174 คน เครื่องมือวิจัยเป็นแบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับได้รับแบบสอบถาม
กลับคืนคิดเป็นร้อยละ 81 วิเคราะห์หาความถี่ ร้อยละ ค่าเฉล่ีย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน พบว่า

19

การบริหารโครงการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมของโรงเรียนขนาดเล็ก ในสังกัดสานักงานเขต
พื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสมุทรสาครในภาพรวมอยู่ในระดับมาก ด้านการวางแผนมีการกาหนด
ผู้รับผิดชอบในการยกระดับผลสัมฤทธิ์ของผู้เรียนและกาหนดผู้รับผิดชอบในการพัฒนาคุณภาพการ
จดั การเรยี นการสอนด้วยเทคโนโลยีการศึกษา DLTV อย่างเหมาะสม ด้านการนาไปปฏบิ ัติ โรงเรียนมี
ปฏิทินการสอนด้วยเทคโนโลยีการศึกษา DLTV อย่างชัดเจน มีปฏิทินการนิเทศ มีการจัดเตรียมวัสดุ
อุปกรณ์อย่างเพียงพอ และด้านการประเมินผล มีการเก็บข้อมูลตามตัวช้ีวัดอย่างครบถ้วนและนา
วเิ คราะห์ไว้อย่างชัดเจน ในด้านประสิทธภิ าพการบริหารโครงการ มีความพึงพอใจในการบริหารเวลา
การสอนได้ตรงตามคู่มือการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม มีความพึงพอใจในด้านคุณภาพผู้เรียนท่ีมี
โอกาสได้เรียนครบทุกวิชาตามหลักสูตรแกนกลาง มีความพึงพอใจในด้านค่าใช้จ่าย โรงเรียนมี
งบประมาณเพียงพอในการติดตั้งอุปกรณ์เทคโนโลยีการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม และในด้าน
ปรมิ าณ สือ่ มจี านวนเพียงพอ การจดั เตรียมใบงาน ใบความรู้เพียงพอต่อจานวนนักเรยี น

อติพร เกิดเรือง. (2560) ได้ศึกษาปัจจัยเชิงสาเหตุท่ีมีอิทธิพลต่อนโยบายการจัดการศึกษา
ทางไกลผ่านดาวเทียมของโรงเรียนขนาดเล็กโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษานโยบายการจัดการศึกษา
ทางไกลผ่านดาวเทียมของโรงเรียนขนาดเล็ก ศึกษาระดับของปัจจัยเชิงสาเหตุท่ีมีอิทธิพลต่อนโยบาย
การจัดการศึกษาทางไกลผ่าน ดาวเทียมของโรงเรียนขนาดเลก็ และศึกษาปัจจัยเชงิ สาเหตุท่ีมีอทิ ธิพล
ต่อนโยบายการจัดการศึกษาทาง ไกลผ่านดาวเทียมของโรงเรียนขนาดเล็ก โดยศึกษาข้อมูลจาก
ผู้บริหารสถานศึกษา ครูผู้สอน นักเรียน และผู้ปกครองนักเรียนโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสานักงาน
คณะกรรมการการศึกษาข้ันพ้ืนฐาน จานวน 322 โรงเรียน จานวนผู้ให้ข้อมูล จานวน 644 คน
เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถาม วิเคราะห์ผลด้วยสถิติพ้ืนฐานและเทคนิคการวิเคราะห์เส้นทาง (Path
Analysis) พบว่านโยบายการจัดการศึกษาทางไกลผ่าน ดาวเทียมของโรงเรียนขนาดเลก็ ยังต้องมีการ
ปรบั ปรุงการดาเนินงานในทุกด้าน ปัจจัยเบ้ืองตน้ ผู้บรหิ าร สถานศกึ ษามีความพรอ้ มของอยใู่ นระดับดี
แต่การจัดทาแผนการนิเทศ กากับ ติดตามการจัดการศึกษาทางไกลยังต้องมีการปรับปรุงแก้ไข ปัจจัย
ดา้ นกระบวนการ ได้แก่ การบรหิ ารจดั การ การจัดกจิ กรรมการเรียนรู้ การวัดผลและประเมินผล และ
การมีส่วนร่วม ยังต้องมีการปรับปรุงการดาเนินงาน และปัจจัยด้านผลผลิต ได้แก่ ความพึงพอใจของ
ผู้บริหารสถานศึกษาและครผู ู้สอนมีความพึงพอใจมากท่ีสดุ ส่วนการสรา้ งความพึงพอใจให้ผู้เรียนและ
ผู้ปกครองยังต้องปรับปรุงการดาเนินงาน และปัจจัยทางบวกท่ีมีอิทธิพลทางตรงต่อนโยบาย การ
จัดการศกึ ษาทางไกลผ่านดาวเทียมของโรงเรียนขนาดเลก็ ได้แก่ ความพรอ้ มของผู้บรหิ าร ความพรอ้ ม
ของผู้เรียน การบริหารจัดการ การจัดกิจกรรมการเรียนการสอน การวัดและประเมินผล การมี
ส่วนร่วม ความ พึงพอใจของผู้บริหารและครูผู้สอน ส่วนปัจจัยทางบวกท่ีมีอิทธิพลทางอ้อมต่อ
นโยบายการจัดการศึกษา ทางไกลผ่านดาวเทียมของโรงเรียนขนาดเล็ก ได้แก่ ความพร้อมของ
ผู้บริหาร ความพร้อมของครูผู้สอน สื่อวัสดุอุปกรณ์ คุณภาพของเครือข่าย การวัดและประเมินผล

20

และการมีส่วนร่วม โดยปัจจัยทางลบท่ีมี อิทธิพลทางตรงและทางอ้อมต่อนโยบายการจัดการศึกษา
ทางไกลผ่านดาวเทียมของโรงเรียนขนาดเล็ก คือ คุณภาพของเครือข่าย และความพร้อมของผู้เรียน
ตามลาดบั

เคนวัฒน์ ฤทธิรน. (2559) ได้ศึกษาเรื่องการดาเนินงานการจัดการศึกษาทางไกลผ่าน
ดาวเทียมในโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสานักงานเขตพ้ืนที่การศึกษาประถมศึกษาสุรินทร์ เขต 2 โดยมี
จุดมุ่งหมาย เพื่อศกึ ษาการดาเนินงานการจัดการศกึ ษาทางไกลผ่านดาวเทียมในโรงเรยี นขนาดเลก็ และ
เปรียบเทียบความคิดเห็นของผู้บริหารสถานศึกษาและครูต่อการดาเนินงานการจัดการศึกษาทางไกล
ผ่านดาวเทียมในโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสานักงานเขตพ้ืนที่การศึกษาประถมศึกษาสุรินทร์ เขต 2
กลุ่มตัวอย่าง ประกอบด้วยผู้บริหารสถานศึกษาโรงเรียนขนาดเล็กจานวน 106 คน ครู จานวน 212
คน ได้มาโดยการสุ่มอย่างง่าย เคร่ืองมือท่ีใช้ได้แก่ แบบสอบถาม สถิติท่ีใช้ในการวิเคราะห์ได้แก่
ร้อยละ ค่าเฉล่ีย ส่วนเบ่ียงเบนมาตรฐาน และทดสอบสมมุติฐาน โดยการสอบค่าที (t-test)
ผลการศึกษาพบว่า การดาเนินการจัดการศึกษาทางไกลดาวเทียมผ่านในโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัด
สานักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุรินทร์ เขต 2 โดยภาพรวมและรายองค์ประกอบอยู่ใน
ระดับมาก ผู้บริหารและครูมีความคิดเห็นต่อการดาเนินการจัดการศึกษาทางไกลดาวเทียมผ่านใน
โรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสานักงานเขตพ้ืนทกี่ ารศึกษาประถมศึกษาสุรนิ ทร์ เขต 2 แตกต่างกันอยา่ งมี
นัยสาคัญทางสถิติที่ระดับ .01 ปัญหาการดาเนินการจัดการศึกษาทางไกลดาวเทียมผ่านในโรงเรียน
ขนาดเล็ก สังกัดสานักงานเขตพ้ืนท่ีการศึกษาประถมศึกษาสุรินทร์ เขต 2 มีปัญหาทั้งการกาหนด
นโยบายการขับเคล่ือน ความเข้มแข็ง การจัดการเรียนรู้ การนิเทศติดตาม และการประเมินผลและ
ปรับปรุง ซ่ึงผู้บริหารและครูต้องดาเนินการแก้ไขให้สอดคล้องกับแนวทางการจัดการศึกษาทางไกล
ผ่านดาวเทียม ต้องกาหนดเป็นนโยบายที่นาไปสู่การปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรมต่อเน่ือง และมีการ
ตรวจสอบเป็นระยะ ซึ่งจะส่งผลต่อการดาเนินการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมให้เป็นไปตาม
เปา้ หมายทตี่ ัง้ ไว้

21

วธิ ีดำเนินกำรศึกษำ

การศึกษาคุณภาพการศึกษาของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสานักงานเขตพื้นท่ีการศึกษา
ประถมศึกษากระบ่ี โดยการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) มีวัตถุประสงค์เพ่ือศึกษาสภาพ
การจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม ศึกษาคุณภาพการศึกษาของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสานักงาน
เขตพ้ืนท่ีการศึกษาประถมศึกษากระบี่ และทราบถึงข้อเสนอแนะเพ่ือการพัฒนาการศึกษาทางไกล
ผา่ นดาวเทียม ผู้ศกึ ษาได้ดาเนินการศึกษาตามข้ันตอน ดงั น้ี

1. กำหนดประชำกรและกลุ่มตัวอยำ่ ง
1.1 ประชากร คือ โรงเรยี นขนาดเล็ก สังกัดสานักงานเขตพืน้ ทก่ี ารศกึ ษาประถมศึกษากระบี่

ในปกี ารศึกษา 2559 – 2561 โดยมีจานวนโรงเรียนขนาดเล็ก ดงั นี้
- ปกี ารศกึ ษา 2559 จานวน 169 โรงเรียน
- ปกี ารศกึ ษา 2560 จานวน 167 โรงเรียน
- ปกี ารศกึ ษา 2561 จานวน 168 โรงเรยี น

1.2 กลุ่มตัวอย่าง คือ โรงเรียนระดับประถมศึกษา สังกัดสานักงานเขตพื้นท่ีการศึกษา
ประถมศึกษากระบ่ี ท่ีมีจานวนนักเรียนน้อยกว่า 120 คน (ขนาดเล็ก) ในปีการศึกษา 2559 – 2561
โดยมีการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) จานวน 79 โรงเรียน รายละเอียดดังในตาราง
ท่ี 3

ตำรำงที่ 3 กลุ่มตัวอยา่ ง

อำเภอ จำนวน(โรงเรียน) โรงเรียน
เกาะลนั ตา 3 1 บ้านเกาะปอ
2 บา้ นสงั กาอู้
เมืองกระบ่ี 12 3 บ้านหลังโสด
1 บ้านเขาคราม(ศรีจันทร์อทุ ิศ)
2 บ้านเขาทอง
3 บา้ นคลองทราย ประชาอุทิศ
4 บ้านคลองประสงค์
5 บ้านดนิ แดงน้อย
6 บ้านทุ่งพะยอม
7 บ้านในช่องมติ รภาพที่ 123

22

อำเภอ จำนวน(โรงเรยี น) โรงเรียน
เมอื งกระบี่ 12 8 บา้ นบางขนนุ
คลองท่อม 8 9 บ้านหวา่ งคลอง
10 บา้ นแหลมตง
ปลายพระยา 13 11 บา้ นอ่าวนา้ เมา
12 วดั หว้ ยโต้
เมืองกระบี่ 12 1 บ้านคลองทอ่ มเหนือ
2 บา้ นคลองแรด
3 บ้านควนใต้
4 บ้านแชงเปิง
5 บ้านทงุ่ น้ยุ
6 บ้านนางรอง
7 บา้ นบางเตียว
8 บ้านเหนือ
1 โคกยอ
2 บ้านคลองปญั ญา
3 บา้ นทะเลหอยราษฎร์อุทศิ สาขาบา้ นควนเขยี ว
4 บา้ นนาเทา
5 บ้านบกเกา้ ห้อง
6 บา้ นบางโสก
7 บ้านปากหยา
8 บา้ นศรพี ระยาราษฎรบ์ ารุง
9 วัดชอ่ งแบก
10 วัดนทีมุขาราม
11 วัดบางเหลยี ว
12 วัดบา้ นนา
13 สหกรณ์ประชาอุทศิ
1 บา้ นเขาคราม(ศรจี ันทรอ์ ทุ ิศ)
2 บา้ นเขาทอง
3 บ้านคลองทราย ประชาอุทศิ
4 บ้านคลองประสงค์

23

อำเภอ จำนวน (โรงเรียน) โรงเรยี น
เมอื งกระบี่
12 5 บา้ นดนิ แดงน้อย
เขาพนม
6 บา้ นทงุ่ พะยอม
ลาทบั
อา่ วลกึ 7 บา้ นในชอ่ งมิตรภาพท่ี 123

8 บา้ นบางขนนุ

9 บา้ นหว่างคลอง

10 บ้านแหลมตง

11 บ้านอ่าวนา้ เมา

12 วดั หว้ ยโต้

5 1 บ้านเขาพนม

2 บ้านโคกหาร

3 บา้ นทบั พล

4 บา้ นหนองนา้ แดง

5 บ้านหว้ ยสารสาขาบ้านช่องฉันทนา

2 1 บา้ นนาพรุ

2 บ้านสะพานพน

19 1 ชมุ ชนวัดนาเหนือ

2 บา้ นเขาแก้ว

3 บ้านเขางาม

4 บ้านเขาลอ่ ม

5 บ้านคลองยา(เจรญิ ราษฎรส์ ามคั ค)ี

6 บา้ นควนโอ

7 บา้ นช่องไม้ดา

8 บา้ นถ้าเสอื

9 บ้านทุ่ง

10 บา้ นทุ่งสูง

11 บา้ นในยวน

12 บ้านศาลาพระม่วง

13 บ้านห้วยปรศิ นา

14 บ้านหินราว

15 บ้านอ่าวน้า

24

อำเภอ จำนวน (โรงเรียน) โรงเรียน
อ่าวลกึ
19 16 วัดบางโทง
เหนือคลอง
17 วัดไพรสณฑ์

18 วดั สถติ โพธาราม

19 สหกรณ์นคิ มอ่าวลกึ 3

17 1 บา้ นเกาะไทร

2 บ้านเกาะศรีบอยา

3 บา้ นเกาะฮั่ง

4 บ้านคลองเขม้า

5 บา้ นคลองเตาะ

6 บ้านคลองรัว้

7 บา้ นคลองหวายเล็ก

8 บา้ นควนนกหว้า

9 บ้านท่านนุ่

10 บ้านทา่ ยาง

11 บ้านท่งุ สาคร

12 บ้านนาออก

13 บ้านบกหอ้ ง

14 บา้ นปากหรา

15 บา้ นหว้ ยยูง

16 บ้านหาดยาว

17 วดั โคกยาง

2. ศกึ ษำเอกสำรและงำนวิจยั ที่เก่ยี วข้อง
ศึกษาและวิเคราะห์เอกสาร งานวิจัยท่ีเกี่ยวข้องกับสภาพท่ัวไปของสังกัดสานักงานเขตพ้ืนท่ี

การศึกษาประถมศึกษากระบี่ การจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม แนวคิดเกี่ยวกับการจัดการศึกษา
ทางไกลผ่านดาวเทียม รูปแบบการจัดการศึกษา การบริหารจัดศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม ระดับ
สานักงานเขตพื้นท่ีการศึกษาและสถานศึกษา รูปแบบการจัดการของโรงเรียนขนาดเล็ก ปัญหาการบริหาร
จัดการโรงเรยี นขนาดเล็ก และผลการทดสอบระดับชาตขิ ้ันพ้ืนฐาน (O-NET) ระดับช้ันประถมศึกษาปที ่ี 6

25

3. วิเครำะห์คุณภำพกำรศึกษำของโรงเรียนขนำดเล็ก สังกัดสำนักงำนเขตพ้ืนที่กำรศึกษำ
ประถมศกึ ษำกระบี่ โดยกำรจดั กำรศึกษำทำงไกลผำ่ นดำวเทียม (DLTV)
3.1 เก็บรวบรวมข้อมูลสภาพการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม ของโรงเรียนขนาดเล็ก

สังกัดสานักงานเขตพ้ืนที่การศึกษาประถมศึกษากระบี่ ประกอบด้วย ข้อมูลพื้นฐานของโรงเรียน ปัญหาใน
การพัฒนาคุณภาพการศึกษา และความต้องการในการพัฒนาคุณภาพการศึกษา

3.2 รวบรวมข้อมูลผลการทดสอบระดับชาติขั้นพ้ืนฐาน (O-NET) ระดับชั้นประถมศึกษาปีท่ี 6
ปีการศึกษา 2559 – 2561

3.3 จาแนก คัดเลือก และวิเคราะห์ข้อมูลผลการทดสอบระดับชาติขั้นพื้นฐาน (O-NET)
ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ปีการศึกษา 2559 – 2561 ของโรงเรียนขนาดเล็กที่มีการจัดการศึกษา
ทางไกลผา่ นดาวเทียม (DLTV)

3.4 วิเคราะห์และประเมินคุณภาพการศึกษาของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสานักงานเขตพื้นท่ี
การศึกษาประถมศึกษากระบ่ี โดยการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) โดยใช้ค่าเฉล่ียเลขคณิต
(Mean) (ลว้ น สายยศ และอังคณา สายยศ, 2543) ดงั สมการ

= ∑



เมื่อ แทน คา่ เฉลี่ย
∑ แทน ผลรวมของคะแนนทั้งหมด
แทน จานวนข้อมลู

4. สรปุ ผลกำรศึกษำ
สรุปผลการศึกษาคุณภาพการศึกษาของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสานักงานเขตพ้ืนที่การศึกษา

ประถมศึกษากระบี่ โดยการจัดการศึกษาทางไกลผา่ นดาวเทียม (DLTV) เป็น 2 ประเดน็ คอื
4.1 สภาพการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม ของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสานักงานเขต

พ้ืนที่การศึกษาประถมศึกษากระบ่ี ประกอบด้วย ข้อมูลพื้นฐานของโรงเรียน ปัญหาในการพัฒนาคุณภาพ
การศกึ ษา และความต้องการในการพฒั นาคุณภาพการศึกษา

4.2 ผลคุณภาพการศึกษาของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสานักงานเขตพื้นท่ีการศึกษา
ประถมศกึ ษากระบี่ โดยการจดั การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV)

26

ผลกำรศกึ ษำ

การศึกษาคุณภาพการศึกษาของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสานักงานเขตพื้นท่ีการศึกษา
ประถมศึกษากระบ่ี โดยการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) มีวัตถุประสงค์เพ่ือศึกษาสภาพ
การจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม พัฒนาคุณภาพการศึกษาของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสานักงาน
เขตพื้นท่ีการศึกษาประถมศึกษากระบี่ และทราบถึงข้อเสนอแนะเพื่อการพัฒนาการศึกษาทางไกลผ่าน
ดาวเทียม ผศู้ ึกษานาเสนอข้อมลู เปน็ 2 ประเดน็ ดงั น้ี

1. สภำพกำรจดั กำรศึกษำทำงไกลผำ่ นดำวเทียม ของโรงเรียนขนำดเล็ก สงั กัดสำนักงำนเขตพื้นท่ี
กำรศกึ ษำประถมศึกษำกระบี่ ประกอบดว้ ย
1.1 ข้อมูลพ้ืนฐานของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสานักงานเขตพื้นท่ีการศึกษาประถมศึกษา

กระบี่ โดยมีการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) จากรายงานผลการดาเนินงานการจัดการ
เรียนการสอน DLTV ของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสานักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากระบี่
จานวน 79 โรงเรียน พบประเด็นท่นี ่าสนใจดังน้ี

ตำรำงท่ี 4 ประเดน็ การศึกษาขอ้ มลู พ้ืนฐานของโรงเรยี นขนาดเลก็ จานวน
(โรงเรยี น)
ประเด็น
23
โรงเรยี นได้นานักเรียนมาเรยี นคละช้ันในการจัดการการเรยี นการสอน DLTV 8
โรงเรยี นตดิ ตั้งจอทวี สี งู กว่าระดับสายตามาก ทาให้นักเรียนต้องแหงนดูทีวี 33
โรงเรียนนานักเรียน 2 ห้อง มารวมไว้ในห้องเดียวกัน 12
โรงเรียนจัดห้องเรียนแลว้ มีแสงสวา่ งเข้ามาทางประตู หนา้ ต่าง สง่ ผลให้นักเรียนเหน็
ภาพทวี ไี มช่ ดั เจน 21
โรงเรียนมีทวี รี ับสัญญาณจาก ภาพ เสยี ง ไมช่ ดั เจน

1.2 ปัญหาในการพัฒนาคุณภาพการศึกษา จากแบบนิเทศ ติดตามและประเมินผลการจัดการ
เรียนการสอนด้วยการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) ของโรงเรียนขนาดเล็กสังกัดสานักงานเขต
พืน้ ทกี่ ารศึกษาประถมศกึ ษากระบ่ี พบการแจ้งปัญหาในการพัฒนาคณุ ภาพการศกึ ษา ดังน้ี

1) เนื่องจากโรงเรยี นมีครผู สู้ อนไม่ครบช้ันจึงจาเป็นต้องสอนแบบบูรณาในบางสาระ
2) นกั เรียนปลายทางถ้าขาดครูควบคมุ การเรียนร้จู ะไม่เกิดขึ้นเลย

27

3) อปุ กรณ์ชารดุ บ่อย อะไหล่ในการซ่อมแซมทีวี ช่างไม่สามารถหาได้ ช่างซ่อมในเกาะหา
ยาก

4) เวลาเร่มิ เรียนจากตน้ ทางเรยี นเร็วไปหน่อย
5) ขาดงบประมาณในการปรับปรุงห้องเรียนให้เหมาะสมเช่นการติดกระจกหน้าต่างทุก

หอ้ งเรียนเพอื่ ปอ้ งกันไม่ให้แสงสวา่ งเข้ามารบกวนจอทีวใี นเวลาทาการเรียนการสอน
6) ช่วงเดือนน้ีมีบางชั้นรับสัญญาณไม่ได้ เวลาฝนตกสัญญาณภาพไม่ดี ในช่วงฤดูฝน

สญั ญาณภาพไม่ชดั
7) จานวนครไู ม่เพียงพอกับช้นั เรยี นจงึ จาเป็นต้องคละรวมช้ันเรยี น
8) ในการติดตงั้ ทีวี โรงเรียนไม่สามารถดาเนนิ การแก้ไขได้ เน่อื งจากต้องใชง้ บประมาณ
9) เน่ืองจากเป็นโรงเรียนขนาดเล็กมีครูไม่ครบชั้นเรียนจึงมีความจาเป็นต้องนานักเรียน

มาเรียน 2 ห้องมารวมในห้องเดียวกันแต่ในเบื้องต้นโรงเรียนได้แก้ปัญหาโดยการกั้น
ฝาผนงั ห้องเพ่อื ป้องกนั เสียงรบกวนเรียบร้อยแล้ว
10) เน่ืองจากในปัจจุบันโรงเรียนยังไม่มีไฟฟ้า ต้องใช้พลังงานแสงอาทิตย์ บ้างพลังงานไม่
เพยี งพอ
11) การเรยี นการสอนนักเรียนจาเป็นต้องได้เรียนตามหลักสูตร แต่ถ้านักเรียนขาดครูดูแล
และคอยให้การแนะนา นักเรียนก็ไม่ได้อะไรเลย จาเป็นมากสาหรับช้ันประถมต้นที่
จะตอ้ งมีครูประจาชัน้
12) ครูมีไม่เพียงพอกับชั้นเรียน การก้ันห้องจึงต้องให้ครูสามารถดูแลให้เห็นท้ังสองชั้น
ประกอบกับโรงเรียนขาดงบประมาณในการกั้นห้องให้มดิ ชิดกันเสยี งรบกวนได้

1.3 ความตอ้ งการในการพัฒนาคุณภาพการศกึ ษา
1) ควรมีขนาดหน้าจอโทรทัศน์ท่ีใหญ่ข้ึนเพ่ือให้นักเรียนได้เห็นชัด อยากได้ จอทีวี
ทใ่ี หญ่กวา่ เดิม
2) ต้องการทีวีเครื่องใหม่แบบสมาร์ตทีวี เพ่ือรองรับระบบการเชื่อมต่อแบบไร้สาย ผ่าน
ระบบ WiFi
3) ครูปลายทางสามารถปรับการเรยี นการสอนให้เหมาะสมกับบรบิ ทของห้องเรียน
4) ครูสรปุ ท้ายชัว่ โมงทุกชว่ั โมงทาให้สามารถแกป้ ัญหานักเรียนท่ียงั ไมเ่ ข้าใจได้
5) ควรส่งคมู่ ือครูและใบงานก่อนเปิดภาคเรยี น
6) DLTV จะชว่ ยนักเรยี นในโรงเรียนที่ครูไม่ครบชัน้ แต่ถ้ามีครูครบช้นั นา่ จะดีกวา่
7) ครตู ้องอยู่ควบคุมระหว่างทมี่ ีการเรยี นการสอน DLTV
8) จดั บุคลากรทางการศึกษาให้ครบจานวนชนั้ ของแต่ละโรงเรียน โรงเรยี นขนาดเลก็
น่าจะมจี านวนครูประจาชน้ั ทุกชนั้ เรียน

28

9) เนอ่ื งจากครูไม่เพียงพอจึงต้องนานักเรียนเรยี นคละชนั้ เพ่ือสะดวกในการดูแลนักเรยี น
10) เปน็ ระบบการเรียนการสอนท่ีดี
11) ควรขยายเวลาเรียนจนถงึ เวลา 15.30 น.
12) ขอสนบั สนุน ดา้ นสื่อ และบุคลากร เพื่อแกป้ ญั หาให้ตรงกับความต้องการ
13) ควรจัดสรร DLTV ให้ครบทุกช้ันเรียน
14) ทีวี จอเลก็ ทาให้ นร เห็นไม่ชดั เจนควรจดั สรรงบประมาณเพ่ือจัดซื้อจอทีวีให้มีขนาด

ใหญ่ขึ้นเพียงพอต่อการจัดการสอนทุกช้ัน และไม่สามารถปรับขนาดภาพภาพให้เต็ม
จอได้เพราะตัวหนังสือบริเวณขอบจอจะหายไป ควรส่งสัญญาณภาพมาให้มีขนาด
ภาพพอดีกับจอ ตัวหนังสือการสอนและคาอธิบายต่าง ๆ ไม่ชิดติดขอบจอเกินไป
เพราะที่โรงเรียนปลายทางเม่ือเปิดรับสัญญาณภาพกับทีวีบางรุ่นตัวหนังสือจะตก
ขอบจอ อยากได้ทีวแี บบทัชสกรนี
15) การจัดการเรียนการสอนทางไกลผ่านดาวเทียม ถือว่าเป็นเคร่ืองมือให้การจัดการ
เรียนการสอนสาหรบั โรงเรียนขนาดเล็กได้อย่างดี
16) เสยี งจากตน้ ทางในแต่ละช่องควรมีระดบั เสียงทเ่ี ท่า ๆ กัน
17) เนือ่ งจากห้องเรียนน้อยต้องใช้กระดานแบง่ ครึ่งห้องเรยี นจาก 1 ห้องเป็น 2 ห้องจึง
ต้องขออาคารเรยี นเพ่ิม เพื่อสะดวกในการสอนลดเสียงรบกวนเวลาเรยี น
18) ควรสนับสนนุ งบประมาณเปลี่ยนจอโทรทัศนท์ ่ีหน้าจอใหญ่ขึ้น ภาพคมชัดข้ึน
19) ทาง สพฐ.ควรจดั สรรงบก่อสร้างเพ่ิมเติมใหโ้ รงเรียนขนาดเล็กท่ีมีห้องเรียนไม่เพียงพอ
2. ผลคณุ ภำพกำรศกึ ษำของโรงเรยี นขนำดเล็ก สังกัดสำนักงำนเขตพน้ื ท่ีกำรศกึ ษำประถมศึกษำ
กระบ่ี โดยกำรจดั กำรศกึ ษำทำงไกลผ่ำนดำวเทียม (DLTV)
จากการสรุปผลการทดสอบระดับชาติข้ันพื้นฐาน (O-NET) ระดับช้ันประถมศึกษาปีที่ 6
ในปีการศึกษา 2561 นาคะแนนเฉล่ียทั้ง 4 วิชา เฉพาะโรงเรียนขนาดเล็กโดยจัดการศึกษาทางไกลผ่าน
ดาวเทียม (DLTV) ในสังกัดสานักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากระบ่ี จานวน 79 โรงเรียน
มาเปรียบเทียบคะแนนเฉลีย่ กบั ระดับสานักงานคณะกรรมการการศึกษาข้ันพ้ืนฐาน ดังนี้

29

ตำรำงท่ี 5 เปรียบเทียบผลต่างคะแนนเฉล่ียกับผลคะแนนเฉลี่ยระดับประเทศ

อำเภอ 61 ภำษำไทย 63 ภำษำองั กฤษ 64 คณติ ศำสตร์ 65 วิทยำศำสตร์

2559 2560 2561 2559 2560 2561 2559 2560 2561 2559 2560 2561

เกาะลันตา -6.78 -6.88 -6.32 -9.61 -12.37 -10.51 -5.73 -6.45 -7.58 -3.98 -6.49 -2.40
เขาพนม -9.53 -0.60 -7.29 -9.60 -8.55 -5.19 -12.04 -3.66 -8.82 -4.28 -2.82 -5.03
คลองท่อม -6.05 -3.91 -1.92 -6.98 -7.07 -6.56 -7.19 -5.98 -5.35 -3.24 -4.26 -0.75
ปลายพระยา -2.66 -6.56 -2.83 -6.85 -9.19 -10.87 -4.73 -7.89 -5.77 -2.21 -4.72 -1.71
เมืองกระบี่ -9.51 -4.65 -6.49 -8.78 -7.81 -8.93 -9.34 -4.60 -9.01 -5.02 -4.92 -4.22
ลาทบั -8.06 -3.25 -1.84 -7.22 -13.14 -10.35 -7.79 -6.58 -2.28 -5.43 -1.56 -6.09
เหนือคลอง -6.95 -2.68 -8.20 -7.46 -8.93 -8.99 -8.63 -4.58 -9.22 -4.59 -4.54 -4.49
อ่าวลึก -1.01 -4.99 -4.87 -6.56 -8.01 -7.80 -5.46 -5.19 -8.48 -2.00 -4.75 -3.66

รวม -6.32 -4.19 -4.97 -7.88 -9.38 -8.65 -7.61 -5.61 -7.06 -3.84 -4.26 -3.54

0.00 63 ภาษาองั กฤษ 64 คณิตศาสตร์ 65 วิทยาศาสตร์
61 ภาษาไทย
2559
-2.00 2560
2561
-4.00

-6.00

-8.00

-10.00

ภาพที่ 2 เปรยี บเทียบผลต่างคะแนนเฉลย่ี กบั ผลคะแนนเฉล่ียระดบั ประเทศ

จากตารางที่ 5 และภาพท่ี 2 พบว่า คะแนนเฉลี่ยของทุกรายวิชาต่ากว่าคะแนนเฉล่ียของ
ระดับประเทศ โดยมีแนวโน้มเพ่ิมขึ้นและลดลงแตกต่างกัน โดยวิชาภาษาไทย ปีการศึกษา 2560 สูงข้ึน
และลดลงเล็กน้อยในปีการศึกษา 2561 เช่นเดียวกับวิชาคณิตศาสตร์ ปีการศึกษา 2560 สูงข้ึน และ
ลดลงในปีการศึกษา 2561 วิชาภาษาอังกฤษ ปีการศึกษา 2560 ลดลงจากปีการศึกษา 2559 และสูงขึ้น

30

เล็กน้อยในปีการศึกษา 2561 เช่นเดียวกับวิชาวิทยาศาสตร์ ปีการศึกษา 2560 ลดลงจากปีการศึกษา
2559 และสงู ขึ้นเล็กน้อยในปกี ารศึกษา 2561

ตำรำงที่ 6 เปรียบเทยี บผลตา่ งคะแนนเฉลี่ยของโรงเรียนขนาดเล็กของอาเภอเกาะลันตา ท่ีมีจดั
การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) กับผลคะแนนเฉล่ยี ระดับประเทศ

เกำะลนั ตำ 2559 2560 2561
61 ภาษาไทย -6.78 -6.88 -6.32
63 ภาษาอังกฤษ -9.61 -12.37 -10.51
64 คณิตศาสตร์ -5.73 -6.45 -7.58
65 วิทยาศาสตร์ -3.98 -6.49 -2.40

0.00 2559
61 ภาษาไทย 63 ภาษาองั กฤษ 64 คณิตศาสตร์ 65 วิทยาศาสตร์ 2560
2561
-2.00
-4.00
-6.00
-8.00
-10.00
-12.00
-14.00

ภาพท่ี 3 เปรยี บเทียบผลต่างคะแนนเฉลีย่ ของโรงเรียนขนาดเลก็ ของอาเภอเกาะลันตา ท่ีมีจดั การศกึ ษา
ทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) กับผลคะแนนเฉล่ยี ระดบั ประเทศ

จากตารางท่ี 6 และภาพท่ี 3 พบว่า คะแนนเฉล่ียของทุกรายวิชาต่ากว่าคะแนนเฉล่ียของ
ระดับประเทศ โดยมีแนวโน้มเพ่ิมข้ึนและลดลงแตกต่างกัน โดยวิชาภาษาไทย ภาษาอังกฤษ และ
วิทยาศาสตร์ ปีการศึกษา 2560 ลดลง และสูงข้ึนในปีการศึกษา 2561 ต่างจากวิชาคณิตศาสตร์ ท่ีมี
แนวโนม้ ลดลง

31

ตำรำงท่ี 7 เปรียบเทียบผลตา่ งคะแนนเฉล่ียของโรงเรียนขนาดเล็กของอาเภอเขาพนม ทมี่ ีจัดการศึกษา
ทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) กับผลคะแนนเฉลีย่ ระดับประเทศ

เขำพนม 2559 2560 2561
61 ภาษาไทย -9.53 -0.60 -7.29
63 ภาษาอังกฤษ -9.60 -8.55 -5.19
64 คณิตศาสตร์ -12.04 -3.66 -8.82
65 วิทยาศาสตร์ -4.28 -2.82 -5.03

0.00 2559
61 ภาษาไทย 63 ภาษาองั กฤษ 64 คณิตศาสตร์ 65 วิทยาศาสตร์ 2560
2561
-2.00
-4.00
-6.00
-8.00
-10.00
-12.00
-14.00

ภาพที่ 4 เปรียบเทยี บผลต่างคะแนนเฉลยี่ ของโรงเรียนขนาดเล็กของอาเภอเขาพนม ทมี่ ีจัดการศึกษา
ทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) กับผลคะแนนเฉลย่ี ระดบั ประเทศ

จากตารางที่ 7 และภาพที่ 4 พบว่า คะแนนเฉลี่ยของทุกรายวิชาต่ากว่าคะแนนเฉล่ียของ
ระดับประเทศ โดยมีแนวโน้มเพ่ิมข้ึนและลดลงแตกต่างกัน โดยวิชาภาษาไทย วิชาคณิตศาสตร์ และ
วิทยาศาสตร์ ปีการศึกษา 2560 สูงขึ้น และลดลงในปีการศึกษา 2561 ต่างจากภาษาอังกฤษ ท่ีมี
แนวโน้มสูงขึ้น

32

ตำรำงที่ 8 เปรียบเทยี บผลตา่ งคะแนนเฉลี่ยของโรงเรียนขนาดเล็กของอาเภอคลองท่อม ที่มจี ดั
การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทยี ม (DLTV) กับผลคะแนนเฉล่ยี ระดับประเทศ

คลองท่อม 2559 2560 2561
61 ภาษาไทย -6.05 -3.91 -1.92
63 ภาษาอังกฤษ -6.98 -7.07 -6.56
64 คณิตศาสตร์ -7.19 -5.98 -5.35
65 วิทยาศาสตร์ -3.24 -4.26 -0.75

0.00 2559
-1.00 61 ภาษาไทย 63 ภาษาอังกฤษ 64 คณติ ศาสตร์ 65 วทิ ยาศาสตร์ 2560
-2.00 2561
-3.00
-4.00
-5.00
-6.00
-7.00
-8.00

ภาพท่ี 5 เปรียบเทยี บผลต่างคะแนนเฉลีย่ ของโรงเรียนขนาดเลก็ ของอาเภอคลองท่อม ทม่ี ีจัดการศึกษา
ทางไกลผ่านดาวเทยี ม (DLTV) กบั ผลคะแนนเฉลี่ยระดับประเทศ

จากตารางท่ี 8 และภาพที่ 5 พบว่า คะแนนเฉล่ียของทุกรายวิชาต่ากว่าคะแนนเฉล่ียของ
ระดับประเทศ โดยมีแนวโน้มเพ่ิมขึ้นและลดลงแตกต่างกัน โดย วิชาภาษาอังกฤษ และวิชาวิทยาศาสตร์
ลดลงในปี 2560 และสงู ขึ้นในปี 2561 ต่างจากวิชาภาษาไทย และวชิ าคณิตศาสตร์ มแี นวโน้มสูงขน้ึ

33

ตำรำงที่ 9 เปรียบเทียบผลต่างคะแนนเฉล่ียของโรงเรยี นขนาดเล็กของอาเภอปลายพระยา ท่มี จี ดั
การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทยี ม (DLTV) กับผลคะแนนเฉลย่ี ระดับประเทศ

ปลำยพระยำ 2559 2560 2561
61 ภาษาไทย -2.66 -6.56 -2.83
63 ภาษาองั กฤษ -6.85 -9.19 -10.87
64 คณิตศาสตร์ -4.73 -7.89 -5.77
65 วิทยาศาสตร์ -2.21 -4.72 -1.71

0.00
61 ภาษาไทย 63 ภาษาอังกฤษ 64 คณิตศาสตร์ 65 วิทยาศาสตร์

-2.00

-4.00 2559
-6.00 2560

2561
-8.00

-10.00

-12.00

ภาพที่ 6 เปรยี บเทียบผลต่างคะแนนเฉล่ยี ของโรงเรียนขนาดเลก็ ของอาเภอปลายพระยา ท่มี ีจดั
การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) กับผลคะแนนเฉลย่ี ระดับประเทศ

จากตารางท่ี 9 และภาพท่ี 6 พบว่า คะแนนเฉลี่ยของทุกรายวิชาต่ากว่าคะแนนเฉลี่ยของ
ระดับประเทศ โดยมีแนวโน้มสูงข้ึนและลดลงแตกต่างกัน โดยวิชาภาษาไทย วิชาคณิตศาสตร์ และวิชา
วทิ ยาศาสตร์ ลดลงในปี 2560 และเพิม่ ข้ึนในปี 2561 ตา่ งจากวิชาภาษาองั กฤษที่มีแนวโน้มต่าลง

34

ตำรำงท่ี 10 เปรียบเทียบผลต่างคะแนนเฉลีย่ ของโรงเรียนขนาดเล็กของอาเภอเมืองกระบ่ี ที่มจี ดั
การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทยี ม (DLTV) กับผลคะแนนเฉล่ียระดับประเทศ

เมืองกระบ่ี 2559 2560 2561
61 ภาษาไทย -9.51 -4.65 -6.49
63 ภาษาอังกฤษ -8.78 -7.81 -8.93
64 คณิตศาสตร์ -9.34 -4.60 -9.01
65 วิทยาศาสตร์ -5.02 -4.92 -4.22

0.00 2559
61 ภาษาไทย 63 ภาษาองั กฤษ 64 คณติ ศาสตร์ 65 วิทยาศาสตร์ 2560
2561
-2.00

-4.00

-6.00

-8.00

-10.00

ภาพท่ี 7 เปรยี บเทียบผลต่างคะแนนเฉล่ียของโรงเรียนขนาดเลก็ ของอาเภอเมืองกระบี่ ท่ีมจี ดั การศกึ ษา
ทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) กับผลคะแนนเฉลย่ี ระดับประเทศ

จากตารางที่ 10 และภาพท่ี 7 พบว่า คะแนนเฉล่ียของทุกรายวิชาต่ากว่าคะแนนเฉลี่ยของ
ระดับประเทศ โดยมีแนวโน้มสูงขึ้นและลดลงแตกต่างกัน โดย วิชาภาษาไทย วิชาภาษาอังกฤษ และวิชา
คณติ ศาสตร์ สงู ขึ้นในปี 2560 และลดลงในปี 2561 ตา่ งจากวิชาวิทยาศาสตรท์ ม่ี ีแนวโน้มสงู ข้ึน

35

ตำรำงที่ 11 เปรยี บเทยี บผลต่างคะแนนเฉล่ยี ของโรงเรียนขนาดเลก็ ของอาเภอเกาะลาทับ ทม่ี ีจัด
การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทยี ม (DLTV) กับผลคะแนนเฉล่ียระดับประเทศ

ลำทบั 2559 2560 2561
61 ภาษาไทย -8.06 -3.25 -1.84
63 ภาษาอังกฤษ -7.22 -13.14 -10.35
64 คณิตศาสตร์ -7.79 -6.58 -2.28
65 วิทยาศาสตร์ -5.43 -1.56 -6.09

0.00 2559
61 ภาษาไทย 63 ภาษาอังกฤษ 64 คณิตศาสตร์ 65 วิทยาศาสตร์ 2560
2561
-2.00
-4.00
-6.00
-8.00
-10.00
-12.00
-14.00

ภาพที่ 8 เปรยี บเทยี บผลต่างคะแนนเฉลีย่ ของโรงเรียนขนาดเลก็ ของอาเภอเกาะลาทับ ท่ีมีจัดการศึกษา
ทางไกลผ่านดาวเทยี ม (DLTV) กบั ผลคะแนนเฉลย่ี ระดบั ประเทศ

จากตารางท่ี 11 และภาพท่ี 8 พบว่า คะแนนเฉล่ียของทุกรายวิชาต่ากว่าคะแนนเฉล่ียของ
ระดับประเทศ โดยมีแนวโน้มสูงขึ้นและลดลงแตกต่างกัน โดย วิชาภาษาอังกฤษ ตาลงในปี 2560 และ
สูงขึ้นในปี 2561 วิชาวิทยาศาสตร์ สูงขึ้นในปี 2560 และลดลงในปี 2561 ต่างจากวิชาภาษาไทย และ
คณติ ศาสตร์ มแี นวโนม้ สงู ขนึ้

36

ตำรำงที่ 12 เปรียบเทียบผลต่างคะแนนเฉลย่ี ของโรงเรียนขนาดเล็กของอาเภอเหนือคลอง ทมี่ จี ัด
การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) กับผลคะแนนเฉลี่ยระดับประเทศ

เหนอื คลอง 2559 2560 2561
61 ภาษาไทย -6.95 -2.68 -8.20
63 ภาษาอังกฤษ -7.46 -8.93 -8.99
64 คณิตศาสตร์ -8.63 -4.58 -9.22
65 วิทยาศาสตร์ -4.59 -4.54 -4.49

0.00 2559
61 ภาษาไทย 63 ภาษาองั กฤษ 64 คณติ ศาสตร์ 65 วทิ ยาศาสตร์ 2560
2561
-2.00

-4.00

-6.00

-8.00

-10.00

ภาพท่ี 9 เปรียบเทียบผลต่างคะแนนเฉล่ยี ของโรงเรียนขนาดเล็กของอาเภอเหนือคลอง ที่มีจัดการศกึ ษา
ทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) กบั ผลคะแนนเฉลยี่ ระดับประเทศ

จากตารางท่ี 12 และภาพท่ี 9 พบว่า คะแนนเฉล่ียของทุกรายวิชาต่ากว่าคะแนนเฉล่ียของ
ระดับประเทศ โดยมีแนวโน้มสูงข้ึนและลดลงแตกต่างกัน โดย วิชาภาษาไทย และคณิตศาสตร์ สูงขึ้น
ในปี 2560 และลดลงในปี 2561 ต่างจากวิชาภาษาอังกฤษมีแนวโน้มลดลง และวิชาวิทยาศาสตร์
มีแนวโน้มสงู ขึน้

ตำรำงที่ 13 37

อำ่ วลกึ 2559 2560 2561
61 ภาษาไทย -1.01 -4.99 -4.87
63 ภาษาองั กฤษ -6.56 -8.01 -7.80
64 คณิตศาสตร์ -5.46 -5.19 -8.48
65 วิทยาศาสตร์ -2.00 -4.75 -3.66

0.00 2559
-1.00 61 ภาษาไทย 63 ภาษาองั กฤษ 64 คณิตศาสตร์ 65 วทิ ยาศาสตร์ 2560
-2.00 2561
-3.00
-4.00
-5.00
-6.00
-7.00
-8.00
-9.00

ภาพที่ 10 เปรียบเทยี บผลต่างคะแนนเฉล่ียของโรงเรียนขนาดเล็กของอาเภออ่าวลึก ทีม่ จี ัดการศึกษา
ทางไกลผ่านดาวเทยี ม (DLTV) กับผลคะแนนเฉลย่ี ระดบั ประเทศ

จากตารางท่ี 13 และภาพท่ี 10 พบว่าคะแนนเฉล่ียของทุกรายวิชาต่ากว่าคะแนนเฉลี่ยของ
ระดับประเทศ โดยมีแนวโน้มสูงขึ้นและลดลงแตกต่างกัน โดย วิชาภาษาไทย วิชาภาษาอังกฤษ และ
วชิ าวิทยาศาสตร์ ลดลงในปี 2560 และสูงข้ึนในปี 2561 ต่างจากวิชาคณิตศาสตร์ สูงข้ึนในปี 2560 และ
ลดลงมากในปี 2561

38

สรุปผล อภิปรำยผล และข้อเสนอแนะ

การศึกษาคุณภาพการศึกษาของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสานักงานเขตพื้นท่ีการศึกษา
ประถมศึกษากระบี่ โดยการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพ
การจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม พัฒนาคุณภาพการศึกษาของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสานักงาน
เขตพ้ืนท่ีการศึกษาประถมศึกษากระบ่ี และทราบถึงข้อเสนอแนะเพ่ือการพัฒนาการศึกษาทางไกลผ่าน
ดาวเทยี ม มีผลการดาเนินงาน ดังนี้

1. สรุปผล
สภาพการจัดการศึกษาของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสานักงานเขตพ้ืนที่การศึกษาประถมศึกษา

กระบี่ มีโรงเรียนในสังกัดจานวน 211 โรง ในปีการศึกษา 2562 มีโรงเรียนขนาดเล็ก จานวน 91
โรงเรียน คิดเป็นร้อยละ 43.13 จะเห็นได้ว่ามีโรงเรียนขนาดเล็กจานวนมากเกือบครึ่งหนึ่งของโรงเรียน
ทั้งหมด และเมื่อย้อนพิจารณาข้อมูลจานวนโรงเรียนขนาดเล็กสานักงานเขตพื้นท่ีการศึกษาประถมศึกษา
กระบี่ ในช่วงเวลา 3 ปีย้อนหลัง พบว่า ข้อมูลจานวนโรงเรียนขนาดเล็กมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นทุกปีดังน้ี ปี
การศึกษา 2559 มี 169 โรงเรียน ปีการศึกษา 2560 มี 167 โรงเรียน และปีการศึกษา 2561 มี 168
โรงเรียน มีสภาพปัญหาในการจัดการศึกษาของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสานักงานเขตพ้ืนท่ีการศึกษา
ประถมศึกษากระบ่ี พบว่า มีปัญหามีครูไม่ครบชั้น ครูไม่ตรงสาขาวิชา ครูขาดทักษะในการสอน ขาด
แคลนสือ่ วสั ดุ อุปกรณ์ ห้องเรียนไม่เพียงพอ นักเรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนต่า และมีปัญหาการอ่าน
ไม่ออกเขียนไม่ได้ ส่วนความต้องการในการจัดการศึกษาของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสานักงาน เขต
พ้ืนที่การศึกษาประถมศึกษากระบ่ี พบว่า ต้องการมีครูครบช้ัน ต้องการมีครูท่ีตรงสาขาวชิ าเอก ต้องการ
ครูท่ีมีความสามารถในการถ่ายทอดความรู้ให้กับผู้เรียน ต้องการมีห้องเรียนและอาคารเรียนเพียงพอ มี
สื่อ วัสดุ อุปกรณ์ท่ีเพียงพอและทันสมัย และต้องการได้รับการจัดสรรงบประมาณท่ีเพียงพอในการ
บรหิ ารจัดการ

การศึกษาสรุปผลการทดสอบระดับชาติข้ันพื้นฐาน (O-NET) ระดับช้ันประถมศึกษาปีท่ี 6 ใน
ปีการศึกษา 2559 - 2561 นาคะแนนเฉลี่ยท้ัง 4 วิชา เฉพาะโรงเรียนขนาดเล็กโดยจัดการศึกษาทางไกล
ผ่านดาวเทียม (DLTV) ในสังกัดสานักงานเขตพื้นท่ีการศึกษาประถมศึกษากระบ่ี จานวน 79 โรงเรียน
มาเปรียบเทียบผลต่างคะแนนเฉลี่ยของโรงเรียนกับประเทศ 3 ปีย้อนหลัง พบว่า คะแนนเฉลี่ยของทุก
รายวิชาต่ากว่าคะแนนเฉลี่ยของระดับประเทศ โดยมแี นวโน้มเพิ่มข้ึนและตา่ ลงแตกต่างกัน วิชาภาษาไทย
ปีการศึกษา 2560 สูงข้ึนและลดลงเล็กน้อยในปีการศึกษา 2561 เช่นเดียวกับวิชาคณิตศาสตร์
ปีการศึกษา 2560 สูงข้ึน และลดลงในปีการศึกษา 2561 วิชาภาษาอังกฤษ ปีการศึกษา 2560 ต่าลงจาก

39

ปีการศึกษา 2559 และสูงข้ึนเล็กน้อยในปีการศึกษา 2561 เช่นเดียวกับวิชาวิทยาศาสตร์ ปีการศึกษา
2560 ตา่ ลงจากปีการศึกษา 2559 และสูงข้ึนเลก็ นอ้ ยในปีการศึกษา 2561

2. อภปิ รำยผล
จากผลการศึกษาพบประเด็นท่ีน่าสนใจที่ผู้ศึกษาได้นามาอภิปรายผล ดังน้ี
2.1 สภาพการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม ของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสานักงานเขต

พ้ืนท่ีการศึกษาประถมศึกษากระบ่ี มีโรงเรียนในสังกัดจานวน 211 โรง ในปีการศึกษา 2562 มีโรงเรียน
ขนาดเล็ก จานวน 91 โรงเรียน คิดเป็นร้อยละ 43.13 จะเห็นได้ว่ามีโรงเรียนขนาดเล็กจานวนมากเกือบ
คร่ึงหนึ่งของโรงเรียนท้ังหมด และเม่ือย้อนพิจารณาข้อมูลจานวนโรงเรียนขนาดเล็กสานักงานเขตพ้ืนท่ี
การศกึ ษาประถมศกึ ษากระบี่ ในช่วงเวลา 3 ปีย้อนหลัง พบว่า ข้อมูลจานวนโรงเรียนขนาดเล็กมแี นวโน้ม
เพ่ิมข้ึนทุกปีดังนี้ ปีการศึกษา 2559 มี 169 โรงเรียน ปีการศึกษา 2560 มี 167 โรงเรียน และ
ปีการศึกษา 2561 มี 168 โรงเรียน มีสภาพปัญหาในการจัดการศึกษาของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัด
สานักงานเขตพ้ืนที่การศึกษาประถมศึกษากระบ่ี พบประเด็นในการบริหารจัดการนานักเรียนมาเรียน
คละชั้นในการจัดการการเรียนการสอน DLTV มีการนานักเรียน 2 ห้อง มารวมไว้ในห้องเดียวกัน
มีปัญหาการติดต้ังจอทีวีสูงกว่าระดับสายตามาก ทาให้นักเรียนต้องแหงนดูทีวี มีแสงสว่างเข้ามาทาง
ประตู หน้าต่าง ส่งผลให้นักเรียนเห็นภาพทีวีไม่ชัดเจน ทีวีรับสัญญาณจาก ภาพ เสียง ไม่ชัดเจน
ซึ่งสอดคล้องกับอติพร เกิดเรือง (2560) ได้ศึกษาปัจจัยเชิงสาเหตุท่ีมีอิทธิพลต่อนโยบายการจัด
การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมของโรงเรียนขนาดเล็กโดยมีวัตถุประสงค์เพ่ือศึกษานโยบายการจัด
การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมของโรงเรียนขนาดเล็ก ศึกษาระดับของปัจจัยเชิงสาเหตุท่ีมีอิทธิพลต่อ
นโยบายการจัดการศึกษาทางไกลผ่าน ดาวเทียมของโรงเรียนขนาดเล็ก และศึกษาปัจจัยเชิงสาเหตุที่มี
อทิ ธิพลต่อนโยบายการจัดการศึกษาทาง ไกลผ่านดาวเทียมของโรงเรียนขนาดเล็ก พบว่า นโยบายการจัด
การศึกษาทางไกลผ่าน ดาวเทียมของโรงเรียนขนาดเล็ก ยังต้องมีการปรับปรุงการดาเนินงานในทุกด้าน
ปัจจัยเบ้ืองต้น ผู้บริหาร สถานศึกษามีความพร้อมของอยู่ในระดับดีแต่การจัดทาแผนการนิเทศ กากับ
ติดตามการจัดการศึกษาทางไกลยังต้องมีการปรับปรุงแก้ไข ปัจจัยด้านกระบวนการ ได้แก่ การบริหาร
จัดการ การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ การวัดผลและประเมินผล และการมีส่วนร่วม ยังต้องมีการปรับปรุง
การดาเนนิ งาน และปัจจัยด้านผลผลติ ได้แก่ ความพึงพอใจของผู้บริหารสถานศึกษาและครผู ู้สอนมีความ
พึงพอใจมากที่สุด ส่วนการสร้างความพึงพอใจให้ผู้เรียนและผู้ปกครองยังต้องปรับปรุงการดาเนินงาน
และปัจจัยทางบวกท่ีมีอิทธิพลทางตรงต่อนโยบาย การจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมของโรงเรียน
ขนาดเล็ก ได้แก่ ความพร้อมของผู้บรหิ าร ความพร้อมของผูเ้ รียน การบริหารจัดการ การจัดกิจกรรมการ
เรียนการสอน การวัดและประเมินผล การมีส่วนร่วม ความ พึงพอใจของผู้บริหารและครูผู้สอน
ส่วนปัจจัยทางบวกที่มีอิทธิพลทางอ้อมต่อนโยบายการจัดการศึกษา ทางไกลผ่านดาวเทียมของโรงเรียน

40

ขนาดเล็ก ได้แก่ ความพร้อมของผู้บริหาร ความพร้อมของครูผู้สอน ส่ือวัสดุอุปกรณ์ คุณภาพของ
เครือข่าย การวัดและประเมินผล และการมีส่วนร่วม โดยปัจจัยทางลบท่ีมี อิทธิพลทางตรงและทางอ้อม
ต่อนโยบายการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมของโรงเรียนขนาดเล็ก คอื คุณภาพของเครือข่าย และ
ความพร้อมของผเู้ รยี น ตามลาดบั

2.2 ศึกษาคุณภาพการศึกษาของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสานักงานเขตพ้ืนที่การศึกษา
ประถมศึกษากระบี่ โดยการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) การศึกษาสรุปผลการทดสอบ
ระดับชาติข้ันพ้ืนฐาน (O-NET) ระดับช้ันประถมศึกษาปีท่ี 6 ในปีการศึกษา 2559 - 2561 นาคะแนน
เฉลี่ยท้ัง 4 วิชา เฉพาะโรงเรียนขนาดเล็กโดยจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) ในสังกัด
สานักงานเขตพื้นท่ีการศึกษาประถมศึกษากระบ่ี จานวน 79 โรงเรียน มาเปรียบเทียบผลต่างคะแนน
เฉลี่ยของโรงเรียนกับประเทศ 3 ปีย้อนหลัง พบว่า คะแนนเฉล่ียของทุกรายวิชาต่ากว่าคะแนนเฉลี่ยของ
ระดับประเทศ โดยมีแนวโน้มเพิ่มข้ึนและลดลงแตกต่างกัน วิชาภาษาไทย ปีการศึกษา 60 สูงขึ้นและ
ลดลงเล็กน้อยในปีการศึกษา 2561 เช่นเดียวกับวิชาคณิตศาสตร์ ปีการศึกษา 2560 สูงขึ้น และลดลงใน
ปีการศึกษา 2561 วิชาภาษาอังกฤษ ปีการศึกษา 2560 ลดลงจากปีการศึกษา 2559 และสูงข้ึนเล็กน้อย
ในปีการศึกษา 2561 เช่นเดียวกับวิชาวิทยาศาสตร์ ปีการศึกษา 2560 ลดลงจากปีการศึกษา 2559 และ
สูงข้ึนเล็กน้อยในปีการศึกษา 2561 ซึ่งจาเป็นต้องศึกษาปัจจัยต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องรอบด้าน รวมทั้งอาจ
จาเป็นต้องใช้ข้อมูลย้อนหลังเพ่ิมข้ึน เพ่ือการวิเคราะห์ที่ชัดเจนและตรงประเด็น เพื่อการพัฒนาคุณภาพ
การศกึ ษาต่อไป

2.3 ขอ้ เสนอแนะเพื่อการพฒั นาการศึกษาทางไกลผา่ นดาวเทียม
ความต้องการในการจัดการศึกษาของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสานักงานเขตพ้ืนที่

การศึกษาประถมศึกษากระบี่ พบว่า ต้องการมีครูครบชั้น ต้องการมีครูที่ตรงสาขาวิชาเอก ต้องการครู
ที่มีความสามารถในการถ่ายทอดความรู้ให้กับผู้เรียน ต้องการมีห้องเรียนและอาคารเรียนเพียงพอ มีสื่อ
วัสดุ อุปกรณ์ท่ีเพียงพอและทันสมัย และต้องการได้รับการจัดสรรงบประมาณท่ีเพียงพอในการบริหาร
จัดการ ซ่ึงสอดคล้องกับชุติกาญจน์ นกเด่น (2554) ซ่ึงส่วนใหญ่มีปัญหาในด้านการบริหารงบประมาณ
ในการจัดหาโปรแกรมระบบข้อมูลสารสนเทศมาใช้ในการบริหารจัดการในสถานศึกษา การจัดสรร
งบประมาณสาหรับการพัฒนาระบบเทคโนโลยีสารสนเทศและการจัดหาด้านวัสดุอุปกรณ์เทคโนโลยี
สารสนเทศท่ีมีคุณภาพและมาตรฐาน เป็นท่ียอมรับของผู้ใช้งาน ความต้องการในการใช้เทคโนโลยี
สารสนเทศเพื่อการบริหารสาหรับโรงเรียนขนาดเล็กโดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก ส่วนใหญ่มีความ
ต้องการในการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศในด้านการบริหารวิชาการ ในการดาเนินการจัดเก็บฐานข้อมูล
สารสนเทศอย่างต่อเนื่อง นอกจากน้ียังสอดคล้องกับเกียรติศักด์ิ เริงชัยภูมิ (2557) ซึ่งศึกษาการบริหาร
โครงการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมของโรงเรียนขนาดเล็ก ในสังกัดสานักงานเขตพื้นท่ีการศึกษา
ประถมศึกษาสมุทรสาครในภาพรวมอยู่ในระดับมาก ด้านการวางแผนมีการกาหนดผู้รับผิดชอบในการ

41

ยกระดับผลสัมฤทธิ์ของผู้เรียนและกาหนดผู้รับผิดชอบในการพัฒนาคุณภาพการจัดการเรียนการสอน
ด้วยเทคโนโลยีการศึกษา DLTV อย่างเหมาะสม ด้านการนาไปปฏิบัติ โรงเรียนมีปฏิทินการสอนด้วย
เทคโนโลยีการศึกษา DLTV อย่างชัดเจน มีปฏิทินการนิเทศ มีการจัดเตรียมวัสดุ อุปกรณ์อย่างเพียงพอ
และด้านการประเมินผล มีการเก็บข้อมูลตามตัวช้ีวัดอย่างครบถ้วนและนาวิเคราะห์ไว้อย่างชัดเจน
ในด้านประสิทธิภาพการบริหารโครงการ มีความพึงพอใจในการบริหารเวลาการสอนได้ตรงตามคู่มือ
การศึกษาทางไกลผา่ นดาวเทยี ม มีความพึงพอใจในด้านคุณภาพผู้เรียนที่มีโอกาสได้เรียนครบทุกวิชาตาม
หลักสูตรแกนกลาง มีความพึงพอใจในด้านค่าใช้จ่าย โรงเรียนมีงบประมาณเพียงพอในการติดตั้งอุปกรณ์
เทคโนโลยีการศกึ ษาทางไกลผ่านดาวเทยี ม และในดา้ นปริมาณ ส่ือมีจานวนเพียงพอ การจัดเตรยี มใบงาน
ใบความรู้เพยี งพอต่อจานวนนกั เรียน

3. ข้อเสนอแนะ
3.1 ขอ้ เสนอแนะในการนาผลการศึกษาไปใช้
1) การนาผลการศึกษาคุณภาพการศึกษาของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสานักงานเขตพ้ืนที่

การศึกษาประถมศึกษากระบ่ี โดยการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) ไปใช้ในสถานศึกษา
ผ้บู ริหารต้องสร้างความตระหนักให้เกิดกับครู บุคลากรและผู้เรยี น ให้มีความมุ่งมนั่ ในการพัฒนาคุณภาพ
การศึกษาอย่างแท้จริง โดยนาคู่มือพัฒนาคุณภาพการศึกษาโดยใช้การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม
(DLTV) ใหไ้ ด้มาตรฐานมาเปน็ แนวทางในการขบั เคล่ือนการดาเนินการ

2) บุคลากรทุกคนในองค์กรควรปฏิบัติหน้าท่ีตามบทบาทของตนเองอย่างเต็มศักยภาพ
บูรณาการกับมาตรฐาน ตัวช้ีวัดของการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมและยุทธศาสตร์สู่ความสาเร็จในทุก
ขนั้ ตอน

3.2 ข้อเสนอแนะเพ่ือการศึกษาต่อไป
1) ควรมีการศึกษาผลการจัดการเรียนการสอนโดยใช้เทคโนโลยีการศึกษาทางไกลผ่าน

ดาวเทียมในโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษาท่ีเป็นโรงเรียนขนาดเล็ก ซ่ึงมี นักเรียนในระดับ
มัธยมศึกษา

2) ควรมีการศึกษาผลการจัดการเรียนการสอนโดยใช้เทคโนโลยีการศึกษาทางไกลผ่าน
ดาวเทียมรูปแบบใหม่ (NEW DLTV) เพ่ือทราบผลการนาไปใช้กับระดับชั้นอนุบาล และการศึกษากับทุก
ระดับช้นั ทส่ี ามารถย้อนดูเน้ือหาได้ตลอดเวลา

42

บรรณำนุกรม

กรมการศึกษานอกโรงเรยี น. (2542). คู่มือกำรตดั โอนชดุ อุปกรณ์รับสัญญำณดำวเทียมแก่หน่วยงำน
สงั กดั ต่ำงๆ. กรงุ เทพฯ: ราไพเพรส.

กระทรวงศึกษาธิการ.(2551). หลักสตู รกำรศกึ ษำแกนกลำงกำรศกึ ษำข้ันพ้ืนฐำนพุทธศักรำช 2551.
กรุงเทพฯ : โรงพิมพช์ ุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.

เกษศิรินทร์ พลจนั ทร.์ (2554). กำรบรหิ ำรกำรศึกษำทำงไกลผ่ำนดำวเทียมโรงเรียนวังไกลกังวลของ
ผ้บู ริหำรโรงเรยี นสงั กัดสำนักงำนคณะกรรมกำรกำรศกึ ษำขัน้ พน้ื ฐำน จังหวัด
ประจวบครี ขี ันธ์. วิทยานิพนธค์ รศุ าสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยราชภฎั ธนบุรี.

เกยี รตศิ ักด์ิ เริงชัยภูม.ิ (2557). กำรศกึ ษำประสิทธภิ ำพโครงกำรจดั กำรศึกษำทำงไกลผ่ำนดำวเทียม
ของโรงเรียนขนำดเล็ก ในสังกดั สำนักงำนเขตพนื้ ที่กำรศึกษำประถมศกึ ษำสมุทรสำคร.
วทิ ยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวทิ ยาลยั

ขวญั แก้ว วชั โรทัย. (2549). การศกึ ษาทางไกลผา่ นดาวเทียม : การเรยี นรู้ตลอดชวี ิตด้วยเทคโนโลยี
วำรสำรสโุ ขทัยธรรมำธิรำช. 2(19) : 10.

จรรยา พลสมัคร. (2549). กำรจัดกำรศึกษำทำงไกลผ่ำนดำวเทียมระดับประถมศึกษำตำมโครงกำร
โรงเรียนวังไกลกังวล : กรณีศึกษำกลุ่มโรงเรียนรำชประชำนุเครำะห์ วิทยานิพนธก์ ารศึกษา
มหาบัณฑติ มหาวิทยาลยั บรู พา.

ชตุ ิกาญจน์ นกเดน่ . (2554). กำรศกึ ษำสภำพปัญหำและควำมตองกำรกำรใช้เทคโนโลยีสำรสนเทศ
เพอื่ กำรบริหำรสำหรบั โรงเรียนขนำดเลก็ สงั กดั สำนกั งำนเขตพ้นื ทีก่ ำรศกึ ษำประถมศึกษำ
ขอนแกน่ เขต 2. รายงานการศกึ ษาอิสระ ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต คณะศึกษาศาสตร์,
มหาวิทยาลัยขอนแกน่ .

โชติกา วรรณบุรี. (ธนั วาคม 2560-มกราคม 2561).“สภาวะการศึกษาไทยปี ๒๕๕๙/๒๕๖๐ แนวทางการ
ปฏริ ูปการศึกษาไทย เพื่อกา้ วสยู่ ุคไทยแลนด์ ๔.๐”วำรสำรกำรศกึ ษำไทย. 15(142) : 7-11.

ดษิ ฐล์ ดา ปันคามา. (2551). กำรจดั กำรศึกษำทำงไกลผ่ำนดำวเทียมโรงเรียนรำชประชำนุเครำะห์22.
วทิ ยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑติ มหาวิทยาลยั ราชภัฎเชียงใหม่.

ธรี ะ รุญเจริญ. (2553). ควำมเป็นมืออำชีพในกำรจดั และบริหำรกำรศกึ ษำ ยุคปฏริ ูปกำรศึกษำ. พิมพ์
ครั้งที่ 6.กรงุ เทพฯ : ขา้ งฟ่าง.

ประสาท วนั ทนะ. (2552). ควำมคิดเหน็ ของผู้บรหิ ำรสถำนศึกษำและครูในกำรจัดกิจกรรมกำรศึกษำ
ทำงไกลผำ่ นดำวเทียมของโรงเรียนในเขตพ้ืนทกี่ ำรศกึ ษำแมฮ่ ่องสอน เขต 2. วทิ ยานิพนธ์
ครศุ าสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่.

43

พจมาศ ขุมพลอย. (2543). กำรนำเสนอรปู แบบกำรเรียนกำรสอนท่ียึดนักเรียนเป็นศูนย์กลำงด้วย
รำยกำรโทรทัศน์เพื่อกำรสอน. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

มูลนธิ ิการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมในพระบรมราชูปถัมภ์ และสานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้น
พืน้ ฐาน. (2560). แนวทำงกำรดำเนนิ งำนจัดกำรเรียนกำรสอนโดยใช้กำรศึกษำทำงไกลผ่ำน
ดำวเทียม (DLTV) ให้ได้มำตรฐำน.

ล้วน สายยศ และองั คณา สายยศ. (2543). เทคนิคกำรวัดผลกำรเรียนรู้. กรุงเทพ ฯ : สวุ ีรยิ าสาส์น.
สถาบันทดสอบทางการศึกษาแหง่ ชาติ (องค์การมหาชน). (2560). สรุปผลกำรทดสอบทำงกำรศกึ ษำ

ระดับชำติขน้ั พื้นฐำน (O-NET) ชน้ั ประถมศึกษำปที ี่ 6 ปีกำรศึกษำ 2559. (ออนไลน์).
เข้าถงึ ได้จาก http://www.newonetresult.niets.or.th/AnnouncementWeb/PDF/
Summary_2559.pdf. (วันท่ีคน้ ข้อมูล 17 มกราคม 2563).
สานักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแหง่ ชาติ. (2546). รูปแบบกำรจดั กำรศึกษำในโรงเรยี นขนำด
เลก็ . กรงุ เทพฯ: โรงพิมพ์องค์การรบั สง่ สนิ ค้าและพสั ดภุ ัณฑ์ (ร.ส.พ.).
สานกั งานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2554). แนวทำงกำรประเมินคุณภำพตำมมำตรฐำน
กำรศึกษำขัน้ พื้นฐำนเพื่อกำรประเมนิ คณุ ภำพภำยในของสถำนศกึ ษำ. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์
สานกั งานพระพุทธศาสนาแหง่ ชาติ.
Burgess, J. R. D & Russell, J. E. A. (2003). The effectiveness of distance learning initiatives
in organizations. Journal of Vocational Behavior, 63(1) pp 289-303.
Grimes, G. (1993). ‘Going the Distance with Technology...Happy 100th Anniversary to
Distance Education’. Retrieved on 16 September 2018, from
http://www.oit,itd.umich.edu/reports/DistanceLeam/sectl.html
James, J. K. (2004). Distance Education and Technology. Hayward : California State
University, USA.Kutluk, F. A. & Gulmez, M. (2012). A research about distance education
students’satisfaction with education quality at an accounting program.
Procedia –Social and Behavior Sciences, 46(1) pp 2733 – 2737.
Mays, T.J. (2016). Designing and developing programmes in open, distance and elearning.
Progressio, 38(2), pp 132-150.