Pljrn 16 :Pengurusan Jenazah

PELAJARAN PENGURUSAN JENAZAH.
16

(FEQAH)

HARI : _______________ TARIKH : ______________

UNIT 1 : KONSEP PENGURUSAN JENAZAH

Maksud Menguruskan jenazah dengan cara tertentu mengikut ketetapan syarak.
Hukum Menguruskan Jenazah Fardu Kifayah.

DALIL Ras.u‫ِك‬lulُ‫ت‬l‫ن‬aَْ‫ف‬h‫وَد‬SَA‫ك‬Wِ ‫ْي‬bَ‫َعل‬ers‫ُت‬ab‫ْي‬dّ‫صَل‬aَ k‫َو‬ep‫ِك‬adُ‫ت‬a‫َّفْن‬A‫َوَك‬isy‫ِك‬ahُ‫ْلت‬R‫َّس‬Aَ‫غ‬:َ‫لَْو ِم ِت قَْبلِي فَ ُق ْم ُت َعلَْي ِك ف‬...
NAQLI (‫)رواية ابن ماجه‬

Maksud : …sekiranya kamu mati sebelumku, maka aku yang akan
memandikanmu, mengapankanmu, mensolatkanmu dan mengebumikanmu.

Ibnu Abbas RA meriwayatkan bahawa Rasulullah SAW bersabda :

.‫ فَإَّنا ِم ْن َخِْْي ثِيَابِ ُك ْم؛ َوَكِفنُوا فِْي َها َمْوََت ُك ْم‬،‫اِلْبَ ُسوا ِم ْن ثِيَابِ ُك ْم البَياَ َض‬
(‫)رواية الترمذي‬

Maksud : Pakailah pakaian berwarna putih, kerana pakaian yang putih itu
adalah sebaik-baik pakaian kami dan kapankanlah orang yang mati dalam
kalangan kamu dengan kain putih.

TINDAKAN KETIKA MENGHADAPI ORANG YANG SEDANG NAZAK

Ketika Nazak

Diajarkan kalimah “ Mengingatkan pesakit Membacakan Surah
bersangka baik Yaasin di sisinya.
”‫“َل إِٰلهَ إََِّل الله‬
dengan Allah SWT.
dengan cara yang
lembut.

4

TINDAKAN AWAL TERHADAP JENAZAH

1 2 3

Menutup kedua-dua Mengikat dagu jenazah Meletakkan jenazah di
mata jenazah. dengan kain agar atas katil atau di tempat

mulutnya tidak terbuka. yang lebih tinggi
daripada lantai.

4 5 6

Menghadapkan jenazah Melembutkan sendi- Meletakkan tangan
kearah kiblat. sendi tulang. jenazah di dadanya
(seperti dalam keadaan

qiam).

7 8

Menggantikan pakaian Meletakkan sesuatu
yang dipakainya dengan yang sederhana berat di

kain yang boleh atas perutnya supaya
menutup seluruh tubuh. tidak kembung.

Mendoakan keampunan dan rahmat Allah Mengucapkan takziah kepada keluarga si
SWT untuk jenazah. mati dalam tempoh 3 hari daripada tarikh

kematian.

Adab Menziarahi
Jenazah

Tidak meratapi pemergian si mati dengan Membantu keluarga si mati seperti
meraung, mengeluh dan menyalahkan menyediakan makanan untuk mereka.
takdir Allah SWT.

5

UNIT 2 : KEWAJIPAN TERHADAP JENAZAH

Memandikan Mengkapan- Menyembahyangkan Mengebumi-
Jenazah kan Jenazah Jenazah kan Jenazah

1 Memandikan Jenazah

Maksud Meratakan air keseluruh tubuh jenazah.
Tujuan Membersihkan jenazah dan memuliakannya.

Kaifiyah Memandikan Jenazah

1 Meletakkan jenazah di tempat yang agak tinggi untuk memudahkan air mengalir.

2 Memastikan aurat jenazah ditutup.

3 Menekan perut jenazah untuk mengeluarkan najis dan kotoran.

4 Membersihkan seluruh tubuh jenazah daripada najis dan sebarang benda yang
boleh menghalang air.

5 Membersihkan gigi jenazah, lubang hidung, telinga dan celah-celah kukunya,

6 Jenazah diwudukkan dengan sempurnanya.

7 Berniat ketika meman‫ى‬d‫ا َل‬i‫ع‬kَ a‫ِ َت‬n‫ لِل‬nِ‫ل‬yُa‫ ِ ُت‬: ‫َن َوْي ُتُا ْلغ ْس َُلُا ْل َوا ِج َُبُ ِل َه َذاُا ْْلَ ِِّي‬

8 Menyiram seluruh tubuh jenazah dengan air yang telah dicampurkan dengan daun
bidara dan sabun.

9 Membilas seluruh badan jenazah dengan air.

10 Jenazah dimandikan dengan air yang dicampur dengan kapur barus.

* Mana-mana bahagian badan yang terpisah semasa memandikan jenazah seperti
rambut, gigi atau kulit hendaklah dikebumikan bersama-sama dengan jenazah.

Daripada Ummu ‘Atiyyah RA berkata : Rasulullah SAW masuk menemui kami ketika kami sedang
memandikan jenazah anak perempuan Baginda, lalu Baginda Rasulullah SAW bersabda maksudnya :
Mandikanlah dia sebanyak 3 atau 5 kali atau lebih dengan campuran air daun bidara dan jadikan mandi
yang akhir itu dengan air yang bercampur sedikit kapur barus. Mulakan dengan bahagian kanannya dan
tempat-tempat wuduk daripadanya.

(Riwayat Al-Bukhari dan Muslim)

6

2 Mengkapankan Jenazah

Maksud Menutup seluruh tubuh jenazah dengan sekurang-kurangnya
Tujuan sehelai kain.

Menutup aurat jenazah.

Kaifiyah Mengkapankan Jenazah

Jenazah Lelaki Jenazah Perempuan

Afdhal dikapankan dengan 3 lapisan 1 lapisan baju untuk menutup
bahagian tubuh jenazah.
kain putih .
1 lapisan untuk menutup bahagian
Setiap lapisan kain dapat menutup antara pusat hingga ke lututnya.
seluruh tubuh jenazah.
1 lapisan tudung untuk
Kapas yang diletakkan pada jenazah menutup bahagian kepala jenazah
ditaburkan dengan kapur barus dan
diletakkan pada bahagian-bahagian 2 lapisan kain untuk menutup
jenazah yang berongga serta anggota- seluruh tubuh jenazah.

anggota sujudnya.
Tali kapan yang membalut jenazah dibuka

kembali ketika dalam kubur.

3 Menyembahyangkan Jenazah

Maksud Solat yang dilakukan ke atas jenazah dengan kaifiyat tertentu.
Tujuan
Mendoakan jenazah agar mendapat rahmat dan keampunan Allah
SWT.

Lafaz niat bagi jenazah perempuan :

‫ َمأُْموًما لِِِل تََعا َل‬/ ‫أُ َصلِي َعلَى َه ِذِه الْ َمّيِِتَِة أَْربَ َع تَ ْكبَِْيا ٍت فَْر َض الْ ِكَفايَِة إَِماًما‬

Lafaz niat bagi jenazah kanak-kanak lelaki :

‫ َمأُْموًما لِِِل تََعا َل‬/ ‫أُ َصلِي َعلَى َه َذا الْ َمّيِِ ِت ال ِّطِْف ِل أَْربَ َع تَ ْكبَِْيا ٍت فَْر َض الْ ِكَفايَِة إَِماًما‬

Lafaz niat bagi jenazah kanak-kanak perempuan :

‫ َمأُْموًما لِِِل تََعا َل‬/ ‫أُ َصلِي َعلَى َه ِذِه الْ َمّيِِتَِة ال ِّطِْفلَِة أَْربَ َع تَ ْكبَِْيا ٍت فَْر َض الْ ِكَفايَِة إَِماًما‬

7

Kaifiyah Menyembahyangkan Jenazah

Lafaz Niat

‫َمأُْموًما لِِِل تََعا َل‬/ ‫أُ َصلِي َعلَى َه َذا الْ َمّيِِ ِت أَْربَ َع تَ ْكبِْيَا ٍت فَْر َض الْ ِكَفايَِة إَِماًما‬

Maksud : Sahaja aku menunaikan solat ke atas mayat ini 4 takbir fardu kifayah menjadi
imam / makmum kerana Allah Taala.

Bertakbir Kali Pertama

✓ Membaca Surah Al-Fatihah

Bertakbir Kali Kedua

✓ Membaca Selawat Keatas Nabi SAW

‫الإِْبَْعَارالَِهِمييَمَن َوإََِنَّبِرَْكك‬ ‫آِل‬ ‫ََُبُمََرَْكّم ٍدَتَكَعَملَاى َإصَِبلّْْيَرا ِهَتي َمَعلََوَعىلَإِبْىَراآِهِيلَمإِبََْوراَعِهلَيَمى‬ ‫ ََعولََعلَىىُُمَآَِّملٍدَُُمَوَّمَعلٍَدىَكآَمِال‬.‫َُُمَِمََصيّمٌِدلٍد‬ ‫اَلَلّ ُه َّم‬
‫ِف‬ ‫ََعَِلحَيىٌد‬

Bertakbir Kali Ketiga

✓ Berdoa untuk jenazah.

‫وأَهُبَْوَأَواِدلِْعْغهُْذِهسَُدْلاهُِمًراَْنِبلَْخَعَْْمايًَاذِاءِمَِوابْنلَثاّلْْلَقَِْجِب‬،َ‫ْن‬،ُ‫ةََعه‬.َ‫َعضاََوفِِومَأَوِهْدَِنسَِاخوْاعلْلَّْعهُدَمنَاْدُْْفِلََسَخنّل‬.ُُ‫هَمُهاَََووّماَيزُْْعناَوَّقًْجغُاِففىْراََعخلْنَلثَّْْهًُيهُْاو ََِومأُوَابْْْنكراََِلرَْحمْزأْْبْهوُنيَُِجُزَلَِهوه‬،ِّ‫كَل‬.َِ‫َوأَْغَوَِْهنفوَِْمًِرقلِْهنلَهُِمَخَعََْْنوَاذًيااْراََِْمِْحْلبَْهُناطَلاأَََنّوََْايهَعلِاراَلِهف‬،‫ا‬،‫مِدِه‬،ِّ‫اََََدلوواَافِلّلْتِرََُهِهنََبَت‬

Bertakbir Kali Keempat

✓ Memberi salam.

Digalakkan membaca doa s‫ر‬eْ‫ف‬bِ‫غ‬eْ l‫ا‬u‫َو‬mُ‫ه‬m‫ْع َد‬eَm‫ ب‬b‫نّا‬eَِ‫ت‬r‫ْف‬iَ‫ت‬sa‫ل‬laَ‫َو‬mُ‫ه‬:‫أَ ْجَر‬ ‫َْت ِرْمنَا‬ ‫اَلَلُّه َّم‬

.ُ‫لَنَا َولَه‬ ‫َل‬

Maksud : Ya Allah ! Janganlah Kamu menghalang kami daripada mendapat pahalanya

dan janganlah kami difitnah selepas kematiannya ampinulah kami dan ampunilah dia.

8

4 Mengebumikan Jenazah

Maksud Mengebumikan jenazah di dalam tanah mengikut kaifiyah tertentu.
Tujuan
1. Menghalang daripada timbulnya bau yang tidak menyenangkan.
2. Agar tidak dapat digali oleh binatang buas.

Kaifiyah Mengebumikan Jenazah

Pengendalian Sunat mendahulukan Sunat orang yang
Jenazah kepala jenazah ketika meletakkan jenazah
dihulurkan ke dalam
ke dalam kubur
kubur. membaca :

‫ ُسَنِّة َر ُسوِل‬.‫بِ ْسِم اللهِ َوَعالَللهى‬

Kubur yang wajib sekurang- Wajib diletakkan
kurangnya dapat menahan daripada jenzah di atas rusuk
keluar bau dan daripada dibongkar
kanan dengan
oleh binatang buas. menghadap kiblat.

Sunat, malah lebih sempurna kubur
yang luas, panjang dan dalam.

Kubur

Lahad Syaq

Liang lahad dibuat pada dinding kubur Liang kubur dibuat secara syaq (lubang
sekiranya tanah keras. ditengah-tengah bahagian kubur)

sekiranya tanah lembut dan berpasir.

9