เครื่องมือการบริหารจัดการสถานศึกษาสมัยใหม่

เครื่องมือการบริหารจัดการ
สถานศึกษาสมัยใหม่

TQA (Thailand Quality Award)

โดย
นางสาวณัฏฐธิดา แสงช่วง

รหัส 6419050063

เสนอ
ดร. เชาวนี แก้วมโน

รายวิชาหลักการและทฤษฎีการบริหารการศึกษา
คณะศึกษาศาสตร์และศิลปศาสตร์

สาขาบริหารการศึกษา มหาวิยาลัยหาดใหญ่

ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2564

คำนำ



รายงานฉบับนี้เป็นส่วนหนึ่งของการเรียน รายวิชาหลักการและทฤษฎี
การบริหารการศึกษา โดยมีจุดประสงค์เพื่อให้ผู้จัดทำได้ฝึกการศึกษาค้นคว้า
และนำสิ่งที่ได้ศึกษาค้นคว้ามาสร้างเป็นชิ้นงานเพื่อเป็นประโยชน์ต่อการเรียน
การสอนของตนเองและครูต่อไป

ผู้จัดทำขอขอบคุณ อาจารย์ ดร.เชาวนี แก้วมโน ผู้ให้ความรู้และ
แนวทางการศึกษา หวังว่ารายงานฉบับนี้จะให้ความรู้และเป็นประโยชน์แก่ผู้
อ่านทุก ๆ ท่าน หากมีข้อเสนอแนะประการใด ผู้จัดทำขอรับไว้ด้วยความ
ขอบพระคุณยิ่ง

นางสาวณัฏฐธิดา แสงช่วง
6419050063

สารบัญ หน้า

เรื่อง ก
ข
คำนำ 1
สารบัญ 2
หลักและทฤษฎีการบริหารการศึกษา 6

คำจำกัดความทฤษฎีการบริหารการศึกษา 7
องค์ประกอบของการบริหาร
7
ปัจจัยสำคัญสำหรับการบริหาร
ทฤษฎี PODSCORB 11
12
เครื่องมือการบริหารจัดการสถานศึกษาสมัยใหม่
TQA (Thailand Quality Award) 28

บรรณานุกรม

1

หลักและทฤษฎีการบริหารการศึกษา
ในการบริหารสถานศึกษา ผู้บริหารควรมีหลักและ

กระบวนการบริหาร การบริหารการศึกษา หลักการ
แนวคิดในการบริหาร ภาพรวมของการบริหารทั้งนี้
เพื่อให้การจัดการบริหารสถานศึกษามีความเหมาะสม
ผู้เขียนจะได้กล่าวถึงประเด็นดังกล่าวเพื่อให้เกิดความ
เข้าใจและมุมมองในการบริหารสถานศึกษายิ่งขึ้นต่อ
ไป

2

คำจำกัดความทฤษฎีการบริหารการศึกษา

คำว่า “การบริหาร” (Administration) ใช้ในความหมายกว้าง
ๆ เช่น การบริหารราชการ อีกคำหนึ่ง คือ “การจัดการ”
(Management) ใช้แทนกันได้ กับคำว่า การบริหาร ส่วนมาก
หมายถึง การจัดการทางธุรกิจมากกว่าโดยมีหลายท่านได้ระบุดังนี้

Peter F Drucker : คือ ศิลปะในการทำงานให้บรรลุเป้าหมาย
ร่วมกับผู้อื่น (ภาวิดา ธาราศรีสุทธิ, 2542: 2)

Herbert A. Simon กล่าวว่าคือ กิจกรรมที่บุคคลตั้งแต่ 2
คนขึ้นไป ร่วมมือกันดำเนินการให้บรรลุวัตถุประสงค์อย่างใดอย่าง
หนึ่งหรือหลายอย่างร่วมกัน (ภาวิดา ธาราศรีสุทธิ, 2542: 2)

3

คำจำกัดความทฤษฎีการบริหารการศึกษา

ส่วนคำว่า “การบริหารการศึกษา” หมายถึง กิจกรรมต่างๆ
ที่บุคคลหลายคนร่วมกันดำเนินการ เพื่อพัฒนาสมาชิกของสังคม
ในทุกๆ ด้าน นับแต่ บุคลิกภาพ ความรู้ ความสามารถ เจตคติ
พฤติกรรม คุณธรรม เพื่อให้มีค่านิยมตรงกันกับความต้องการ
ของสังคม โดยกระบวนการต่างๆ ที่อาศัยควบคุมสิ่งแวดล้อมให้มี
ผลต่อบุคคล และอาศัยทรัพยากร ตลอดจนเทคนิคต่างๆ อย่าง
เหมาะสม เพื่อให้บุคคลพัฒนาไปตรงตามเป้าหมายของสังคมที่ตน
ดำเนินชีวิตอยู่(ภาวิดา ธาราศรีสุทธิ, 2542: 6)

4

คำจำกัดความทฤษฎีการบริหารการศึกษา

การบริหารเป็นทั้งศาสตร์และศิลป์ การบริหารเป็นสาขาวิชาที่มี

การจัดการระเบียบอย่างเป็นระบบ คือมีหลักเกณฑ์และทฤษฎีที่พึง

เชื่อถือได้ อันเกิดจาการค้นคว้าเชิงวิทยาศาสตร์ เพื่อประโยชน์ใน
การบริหาร โดยลักษณะนี้ การบริหารจึงเป็นศาสตร์ (Science)

เป็นศาสตร์สังคม ซึ่งอยู่กลุ่มเดียวกับวิชาจิตวิทยา สังคมวิทยา

และรัฐศาสตร์แต่ถ้าพิจารณาการบริหารในลักษณะของการปฏิบัติ

ที่ต้องอาศัยความรู้ ความสามารถ ประสบการณ์และทักษะของผู้

บริหารแต่ละคน ที่จะ ทำงานให้บรรลุเป้าหมาย ซึ่งเป็นการประยุกต์

เอาความรู้ หลักการและทฤษฎีไปรับใช้ในการปฏิบัติงานเพื่อให้

เหมาะสมกับสถานการณ์ และสิ่งแวดล้อม การบริหารก็จะมี
ลักษณะเป็นศิลป์ (Arts)

5

คำจำกัดความทฤษฎีการบริหารการศึกษา

สรุปความหมายของ “การบริหารการศึกษา” ไดว่า “การดำเนิน
งานของ กลุ่มบุคคลเพื่อพัฒนาคนให้มีคุณภาพทั้งความรู้ ความคิด
ความสามารถ และความเป็นคนดี” ซึ่ง สามารถอธิบายขยายความได้
ว่าที่หมายถึง การดำเนินงานของกลุ่มบุคคล ซึ่งอาจเป็นการดำเนินงาน
ของครูใหญ่ร่วมกับครูน้อยในโรงเรียน อธิการบดีร่วมกับอาจารย์ใน
มหาวิทยาลย การจะพัฒนาคนให้มีคุณภาพได้นั้น จะต้องมีการดำเนิน
การในการเรียนการสอน การจดักิจกรรม การวัดผล การจัดอาคาร
สถานที่ และพัสดุ ครุภัณฑ์ การสรรหาบุคคลมาดำเนินการหรือมา
ทำการสอนในสถาบันการศึกษา การปกครองนักเรียนเพื่อให้นักเรียน
เป็นคนดี มีวินัย และอื่นๆ ซึ่งการดำเนินงานเหล่านี้ เรียกว่า “ภารกิจ
ทางการบริหารการศึกษา”หรือ“งานบริหารการศึกษา” นั่นเอง

6

องค์ประกอบของการบริหาร

2 คนขึ้นไป

กิจกรรม การบริหาร กระบวนการ
จุดประสงค์

ทรัพยากร 4 M
(Man/Money/Material/Management)

7

ปัจจัยสำคัญสำหรับการบริหาร

1. คน (Man)
2. เงิน (Money)
3. วัสดุสิ่งของ (Materials)
4. การจัดการ (Management)

8

ทฤษฎี กระบวนการบริหาร POSDCORB

9

ทฤษฎี กระบวนการบริหาร POSDCORB

กระบวนการบริหาร ซึ่งเป็นที่รู้จักกันดีชื่อว่า “POSDCoRB” มีภาระ
หน้าที่ที่สำคัญของนักบริหาร 7 ประการ คือ
1. Planning การวางแผน เป็นการวางเค้าโครงกิจกรรมซึ่งเป็นการ
เตรียมการก่อนลงมือปฏิบัติ เพื่อให้การดำเนินการสามารถบรรลุเป้า
หมายที่วางไว้อย่างมีประสิทธิภาพ
2. Organizing การจัดองค์การ เป็นการกำหนดโครงสร้างของ
องค์การ โดยพิจารณาให้เหมาะสมกับงาน เช่น การแบ่งงาน (Division
of Work) เป็นกรม กอง หรือแผนก โดยอาศัยปริมาณงาน คุณภาพ
งาน หรือจัดตามลักษณะเฉพาะของงาน (Specialization)
3. Staffing การจัดบุคลากรปฏิบัติงาน เป็นเรื่องที่เกี่ยวกับการบริหาร
ทรัพยากรมนุษย์ในองค์การนั่นเอง ทั้งนี้เพื่อให้บุคลากรมาปฏิบัติงาน
อย่างมีประสิทธิภาพและสอดคล้องกับการจัด แบ่งหน่วยงานที่กำหนดไว้

10

ทฤษฎี กระบวนการบริหาร POSDCORB

4. Directing การอำนวยการ เป็นภาระกิจในการใช้ศิลปะในการบริหาร
งาน เช่น ภาวะผู้นำ (Leadership) มนุษยสัมพันธ์ (Human
Relations) การจูงใจ (Motivation) และการตัดสินใจใจ (Decision
making) เป็นต้น
5. Coordinating การประสานงาน เป็นการประสานให้ส่วนต่าง ๆ ของ
กระบวนการทำงานมีความต่อเนื่องกัน เพื่อให้การดำเนินงานเป็นไปด้วย
ความเรียบร้อย และราบรื่น
6. Reporting การรายงาน เป็นกระบวนการและเทคนิคของการแจ้งให้
ผู้บังคับบัญชาตามชั้นได้ทราบถึงผลการปฏิบัติงาน โดยที่มีีความสัมพันธ์
กับการติดต่อสื่อสาร (Communication) ในองค์การอยู่ด้วย
7. Budgeting การงบประมาณ เป็นภารกิจที่เกี่ยวกับการวางแผนการ
ทำบัญชีการควบคุมเกี่ยวกับการเงินและการคลัง

11

เครื่องมือการบริหารจัดการ
สถานศึกษาสมัยใหม่

ใน “การบริหารการศึกษา” ให้มีคุณภาพนั้น ผู้บริหาร
จำเป็นจะต้องมี "เครื่องมือ" เพื่อใช้ในการกระตุ้นให้องค์กรเกิด
พัฒนาคุณภาพการบริหารจัดการเพื่อปรับปรุงข้อบกพร่องของ
ระบบบริหารจัดการของตน และพัฒนาที่มีคุณภาพและยั่งยืน
อันจะนำไปสู่การกำหนดวิธีการและเป้าหมายที่ชัดเจนในการจัด
ทำแผนปฏิบัติการเพื่อปรับปรุงองค์กรให้สมบูรณ์มากขึ้นต่อไป

ในปัจจุบันนี้ นักวิชาการมีความพยายามที่จะศึกษาเครื่อง
มือการบริหารที่หลากหลายขึ้น เพื่อนำมาปรับใช้ในการบริหาร
การศึกษา โดยเครื่องมือสำหรับการบริหารจัดการสถานศึกษา
สมัยใหม่

12

เครื่องมือการบริหารจัดการ
สถานศึกษาสมัยใหม่

TQA (Thailand Quality Award) ถือเป็นหนึ่งใน

ตัวอย่างของเครื่องมือการบริหารจัดการสถานศึกษา

สมัยใหม่ไม่เพียงเฉพาะแต่ในสถานศึกษาเท่านั้น ใน

ปัจจุบันนี้องค์กรทุกองค์กรไม่ว่าจะเป็นบริษัทห้างร้าน

ต่างๆทั้งขนาดใหญ่และขนาดเล็กรวมไปถึงหน่วยงานใน

ภาครัฐบาลและภาคเอกชนทุกองค์กรล้วนให้ความสำคัญ

ต่อการบริหารงานในองค์กรของตนเพื่อให้เกิดประโยชน์

สูงสุดแก่ผู้บริโภค

13

การประยุกต์ใช้ TQA กับ
การประกันคุณภาพการศึกษาในสถานศึกษา

TQA ย่อมาจากภาษาอังกฤษ จากคำว่า Thailand Quality Award

เป็นรางวัลคุณภาพแห่งชาติ จัดตั้งขึ้นเพื่อเป็นเครื่องหมายแห่งความเป็น

เลิศในการบริหารจัดการในทุกด้าน ตลอดจนผลประกอบการที่ดีของ

องค์กร มาตรฐานเป็นที่ยอมรับกันว่าเทียบเท่ากับองค์กรที่มีคุณภาพ
สูงสุดในโลก สำหรับประเทศไทย TQA เริ่มต้นตั้งแต่ปี ๒๕๓๙ มีการลงนาม

ในบันทึกความเข้าใจระหว่างสถาบันเพิ่มผลผลผลิตแห่งชาติและสำนักงาน
พัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) โดยมีการศึกษา

แนวทางการจัดตั้งรางวัลนี้และเพื่อให้ตระหนักถึงความสำคัญของรางวัลนี้

สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติได้บรรจุ
TQA ไว้ในแผนยุทธศาสตร์การเพิ่มผลผลิตของประเทศ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่ง
ของแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ ๙ (ปัจจุบันใช้แผน
พัฒนาฯฉบับที่ ๑๑ ) โดยมีหน่วยงานหลักรับผิดชอบในการประสานงานกับ

ภาครัฐและเอกชนคือ สถาบันเพิ่มผลผลิตแห่งชาติ

14

การประยุกต์ใช้ TQA กับ
การประกันคุณภาพการศึกษาในสถานศึกษา

TQA (Thailand Quality Award) เป็นบรรทัดฐานสำหรับการประเมิน
ตนเองขององค์กร ถือเป็นแนวทางในการปฏิบัติเพื่อช่วยในการปรับปรุงวิธี
การดำเนินการขีดความสามารถและผลลัพธ์ขององค์กร ที่กระตุ้นให้มีการ
สื่อสารและแบ่งปันสารสนเทศวิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศระหว่างองค์กรต่างๆ ทุก
ประเภทและเป็นเครื่องมือที่สามารถนำมาใช้ในการทำความเข้าใจและจัดการผล
การดำเนินการขององค์กรรวมทั้งใช้เป็นแนวทางในการวางแผน และเพิ่ม
โอกาสในการเรียนรู้โดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้านการศึกษาของไทยที่จำเป็นต้อง
พัฒนาปรับปรุงและจะต้องคิดให้ละเอียดรอบคอบว่าเราจะบริหารการศึกษา
อย่างไรให้ผู้เรียนมีความรู้ความเข้าใจในเรื่องที่เรียนให้มากที่สุด

15

การประยุกต์ใช้ TQA กับ
การประกันคุณภาพการศึกษาในสถานศึกษา

ค้นหานวัตกรรมนำไปสู่การยกระดับคุณภาพการศึกษา เพื่อให้
เยาวชนไทยมีการศึกษาที่ทันต่อโลกในยุคกระแสโลกาภิวัตน์ที่มีการ
เปลี่ยนแปลงและการแข่งขันกันทุกๆด้านอยู่ ตลอดเวลา เราจึง
จำเป็นต้องหาวิธีการ ที่จะเป็นหลักประกันคุณภาพมารับรองเรื่องนี้
ให้เป็นมาตรฐานเป็นแบบแผนที่นำไปใช้ได้จริงในการทำงานและได้
รับผลตอบแทนที่เป็นเลิศที่สุด

16

การประยุกต์ใช้ TQA กับ
การประกันคุณภาพการศึกษาในสถานศึกษา

การนำ TQA เกณฑ์รางวัลคุณภาพแห่งชาติมาพัฒนาใช้กับการประกันคุณภาพ
การศึกษานั้น มีความสำคัญ 3 ประการคือ

1. ทำให้ประชาชนได้รับข้อมูลคุณภาพการศึกษาที่เชื่อถือได้เกิดความ
เชื่อมั่นและสามารถตัดสินใจเลือกใช้บริการที่มีคุณภาพมาตรฐาน

2. ป้องกันการจัดการศึกษาที่ไม่มีคุณภาพซึ่งจะเป็นการคุ้มครองผู้
บริโภคและเกิดความเสมอภาคในโอกาสที่จะได้รับการบริการการ
ศึกษาที่มีคุณภาพ

3. ทำให้ผู้รับผิดชอบในการจัดการศึกษามุ่งบริหารจัดการสู่คุณภาพ
และมาตรฐานอย่างแท้จริง

17

การประยุกต์ใช้ TQA กับ
การประกันคุณภาพการศึกษาในสถานศึกษา

โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อสนับสนุนการนำแนวทางรางวัลคุณภาพไปใช้

ในการบริหารจัดการองค์กร และปรับปรุงความสามารถในการ

แข่งขัน กระตุ้นให้เกิดการเรียนและแลกเปลี่ยนวิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ

รวมทั้งประกาศเกียรติคุณแก่องค์กรที่ประสบผลสำเร็จในการนำ
TQA มาใช้ เพื่อแสดงให้นานาชาติเห็นถึงความมุ่งมั่นในการยกระดับ

มาตรฐานการบริหารจัดการองค์กร

18

การประยุกต์ใช้ TQA กับ
การประกันคุณภาพการศึกษาในสถานศึกษา

การดำเนินการ TQA ในสถานศึกษาประกอบด้วยจั้นตอน ดังนี้

เป็นการกำหนดมาตรฐานคุณภาพการศึกษาเพื่อให้สถาน
ศึกษาตลอดจนหน่วยงานที่เกี่ยวข้องใช้เป็นเป้าหมายและ
เป็นเครื่องมือในการพัฒนาซึ่งหลักปฏิบัติทั่วไปมาตรฐาน
จะกำหนดโดยองค์คณะบุคคลผู้เชี่ยวชาญ

Qaulity Control

Quality Assessment TQA Quality Audit

เป็นการประเมินคุณภาพของ เป็นการตรวจสอบและติดตามผล
สถานศึกษาโดยบุคลากรของ การดำเนินการจัดการศึกษาว่าเป็น
สถานศึกษาหรือโดยหน่วยงานที่ ไปตาม มาตรฐานคุณภาพการศึกษา
กำกับดูแลในเขตพื้นที่และหน่วย ที่กำหนดขึ้นมากน้อยเพียงไร และมี
งานต้นสังกัดในส่วนกลางที่ ขั้นตอนการดำเนินการที่จะทำให้เชื่อ
มีหน้าที่กำกับดูแลสถานศึกษา ถือได้หรือไม่ว่าการจัดการศึกษาจะ
เป็นไปอย่างมีคุณภาพ

ดังนั้นระบบ TQA จึงเป็นยุทธศาสตร์รองรับยุทธศาสตร์หนึ่ง ที่สถานศึกษาควรนำ
มาแก้ไขปัญหาดังกล่าว ซึ่งก่อนอื่นเราจึงจำเป็นต้องเข้าใจที่มาของระบบ TQA ก่อน

19

การประยุกต์ใช้ TQA กับ
การประกันคุณภาพการศึกษาในสถานศึกษา

แนวทางของ TQA คำนึงถึงความยืดหยุ่นในการดำเนินการที่สอดคล้องและต่อ
เนื่องกันขององค์กร ทั้ง 7 หมวดดำเนินการได้แก่

หมวด 1 การนำองค์กร : ที่มุ่งเน้นไปถึงความเข้าใจของผู้นำองค์กรที่มุ่งสู่การเป็น
เลิศในการบริหารจัดการองค์กร ซึ่งต้องเข้าใจวิสัยทัศน์และค่านิยมขององค์กร รวม
ทั้งการสื่อสารความเข้าใจให้มีการร่วมมือของทุกคนในองค์กร รวมทั้งการมีธรรมาภิ
บาลและความรับผิดชอบต่อสังคม

หมวด 2 การวางแผนเชิงกลยุทธ์ : หมายถึง การจัดทำกลยุทธ์เพื่อการขับเคลื่อน
องค์กรและกำหนดวัตถุประสงค์ที่ชัดเจน ตลอดจนการถ่ายทอดกลยุทธ์นั้นไปสู่ภาค
ปฏิบัติได้อย่างสอดคล้อง

หมวด 3 การมุ่งเน้นลูกค้าและตลาด : องค์กรต้องมีความเข้าใจเกี่ยวกับลูกค้าและ
ความต้องการของลูกค้าอย่างถ่องแท้ ตอบสนองได้อย่างพึงพอใจ และมีความ
สัมพันธ์ที่ดี

หมวด 4 การวัด การวิเคราะห์และการจัดการความรู้ : เป็นกระบวนการวัดผลการ
ดำเนินงานและทบทวนการดำเนินงาน รวมถึงการบริหารจัดการสารสนเทศ ความ
พร้อมใช้และเพียงพอในการนำเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้ในองค์กร

20

การประยุกต์ใช้ TQA กับ
การประกันคุณภาพการศึกษาในสถานศึกษา

หมวด 5 การมุ่งเน้นบุคลากร : บุคลากร ถือเป็นทรัพยากรสำคัญที่องค์ต้อง
รักษาและเพิ่มคุณค่า การพัฒนาบุคลากร จึงเป็นหน้าที่สำคัญที่องค์กรต้องมุ่ง
สร้างความผูกพันซึ่งสอดคล้องกับคำขวัญหนึ่งที่ยังคงยึดถือมานาน “ รู้รัก
สามัคคี”

หมวด 6 การจัดการกระบวนการ : คือความเข้าใจในการจัดการและออกแบบ
ระบบงานเพื่อให้เกิดความคล่องตัวและมีประสิทธิภาพในการดำเนินการ ตลอดจน
ต้องมีทบทวนและปรับปรุงกระบวนการทำงานอย่างต่อเนื่องเพื่อให้ยังคง
มาตรฐานประสิทธิภาพและประสิทธิผลการดำเนินงานขององค์กร อย่างยั่งยืน

หมวด 7 ผลลัพธ์ : คือผลการดำเนินงานที่เกิดขึ้นจากการดำเนินงานด้าน
ผลผลิต ด้านการมุ่งเน้นลูกค้า ด้านการเงินและตลาด ด้านการมุ่งเน้นบุคลากร
ด้านประสิทธิผลกระบวนการ และด้านการนำองค์กร

21

การประยุกต์ใช้ TQA กับ
การประกันคุณภาพการศึกษาในสถานศึกษา

โดยมีค่านิยมและแนวคิดหลักของTQA คือการนำองค์กรอย่างมีวิสัยทัศน์
ความเป็นเลิศที่มุ่งเน้นลูกค้า การเรียนรู้ระดับองค์กรและระดับบุคคลการให้
ความสำคัญกับบุคลากรและพันธมิตรความคล่องตัว การมุ่งเน้นอนาคตการ
จัดการเพื่อนวัตกรรม การจัดการโดยใช้ข้อมูลจริง ความรับผิดชอบต่อสังคม
ในวงกว้างการมุ่งเน้นที่ผลลัพธ์และการสร้างคุณค่าและมุมมองในเชิงระบบ

จากแนวทางการดำเนินการทั้ง 7 หมวดและค่านิยมและแนวคิดหลัก

ของTQA จึงต้องอาศัยองค์ประกอบต่างๆเหล่านี้มาประยุกต์ใช้ให้เหมาะสมกับ

ระบบการศึกษาแล้วการประกันคุณภาพการศึกษานั้นก็ไม่ได้ยากเพียงแต่มีการ
วางแผนที่ดีมีการจัดการที่ดีนี่คือปัจจัยในการนำระบบTQA มาใช้แล้วเกิดผล

สำเร็จคือ ระบบการบริหารดีการวางแผนมีระบบมีความเข้าใจและตอบสนองได้

อย่างพึงพอใจของผู้เรียนผู้ปกครองชุมชนมีการทบทวนและปรับปรุง

กระบวนการทำงานอย่างต่อเนื่องผลลัพธ์องค์กรมีคุณภาพ

22

การประยุกต์ใช้ TQA กับ
การประกันคุณภาพการศึกษาในสถานศึกษา

จากที่กล่าวมาจะเห็นได้ว่าการนำระบบTQA มาประยุกต์ใช้ในการประกัน

คุณภาพการศึกษาให้ได้อย่างเหมาะสม โดยทุกคนในองค์กรต้องมีส่วนร่วม

ในการพัฒนาคุณภาพของสถานศึกษา เพื่อมุ่งสู่ความเป็นเลิศทางการศึกษา

และมุ่งเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ การประกันคุณภาพทางการศึกษานั้น หาก

แต่ละหน่วยงานดำเนินการตามวัตถุประสงค์เป้าหมายที่ตนเองได้วางไว้ ไม่ว่า

จะนำระบบใดมาใช้ ก็ย่อมจะเกิดผลดีต่อหน่วยงานของตนและหากทุกๆที่

คำนึงถึงผู้รับบริการทางการศึกษา คือ ผู้เรียนที่เป็นทางตรง ที่เราให้การ

ศึกษาและผู้ปกครองที่ได้ส่งบุตรหลานเข้ามาเรียนในสถานศึกษา ก็ย่อม

ต้องการเห็นบุตรหลานของตนจบมาอย่างมีคุณภาพสามารถที่จะทำงานที่ดี

และมีอนาคตที่ดีในสังคม ผู้ได้รับบริการทางอ้อม ได้แก่ สถานประกอบการที่

ต้องการบุคคลที่มีคุณภาพมาทำงานในหน่วยงานของตน เพื่อที่สถาน

ประกอบการจะได้ก้าวหน้าไปได้อย่างยิ่งใหญ่ ประชาชนก็คาดหวังเช่น

เดียวกันว่าจะได้บุคลากรที่ดีมีคุณภาพ มีคุณธรรมมาอยู่ในสังคมได้อย่างมี

ความสุข

ตัวอย่างสถานศึกษาที่นำ TQA มาใช้ 23

โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา เป็นโรงเรียนสหศึกษาระดับมัธยมศึกษา

ตอนปลายแห่งแรกของประเทศไทย มีความโดดเด่นด้านวิชาการ

ครอบคลุมด้วยหลักสูตรที่หลากหลาย พร้อมด้วยบุคลากรครูมืออาชีพ
โดยนักเรียนที่จบการศึกษามีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนเป็นอันดับ 1 ของ

ประเทศ และมีผลลัพธ์การศึกษาต่อในคณะและมหาวิทยาลัยตามที่

นักเรียนและผู้ปกครองคาดหวัง ทั้งในและต่างประเทศ ที่ผ่านมา
โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา ได้นำเกณฑ์รางวัลคุณภาพแห่งชาติ (TQA)

มาปรับใช้ในการบริหารจัดการ ทำให้สามารถยกระดับขีดความสามารถ

อย่างต่อเนื่อง โดย นางวรรณดี นาคสุขปาน ผู้อำนวยการโรงเรียน

เตรียมอุดมศึกษา ได้กล่าวถึง การดำเนินงาน และเป้าหมายที่สูงขึ้นจาก

การเข้าร่วมโครงการนี้ไว้ว่า

ตัวอย่างสถานศึกษาที่นำ TQA มาใช้ 24

"การเข้าร่วมโครงการ Collaborative Assessment ความร่วมมือเพื่อ
พัฒนาองค์กรสู่ความเป็นเลิศ ได้รับการตอบสนองอย่างดีจากทั้งผู้บริหารและ
บุคลากรทุกระดับ โดยเป็นการร่วมคิด ร่วมทำ ร่วมรับผิดชอบ และร่วมกัน
ทำงาน ตั้งแต่ผู้นำระดับสูง ซึ่งประกอบด้วย ผู้บริหาร คณะกรรมการบริหาร
โรงเรียน และครูทั้งโรงเรียน รวมทั้งพันธมิตร และผู้ส่งมอบโดยมีคณะทำงาน
ที่มีศักยภาพ มีความคล่องตัว พร้อมดำเนินการตามตารางเวลาการทำงานที่
กำหนดไว้ โรงเรียนมีความคาดหวังถึงประโยชน์ และการพัฒนาที่สำคัญจาก
การเข้าร่วมโครงการ คือ การทราบถึงผลลัพธ์ในด้านความเหมาะสมของการ
บริหารจัดการที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน และนำข้อเสนอแนะมาเป็นแนวทางการ
วางแผนพัฒนาโรงเรียนสู่ความยั่งยืน เพื่อเป็นต้นแบบ และเป็นสถานศึกษา
รางวัลคุณภาพแห่งชาติแห่งแรกของประเทศ ที่สามารถสร้างเครือข่ายการ
ศึกษาได้ทั่วโลก"

ตัวอย่างสถานศึกษาที่นำ TQA มาใช้ 25

อีกหนึ่งโรงเรียนชั้นนำอย่าง โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย นนทบุรี มา
พร้อมกับวิสัยทัศน์ที่ต้องการเติบโต และยกระดับมาตรฐานของโรงเรียนให้
เทียบเท่ากับสากล โดยยังคงตั้งมั่นอยู่บนพื้นฐานของวัฒนธรรมองค์กรอัน
แข็งแกร่ง ทั้งนี้ นายไพฑูรย์ จารุสาร ผู้อำนวยการโรงเรียนสวนกุหลาบ
วิทยาลัย นนทบุรี ยังได้กล่าวถึงความคาดหวังในการต่อยอดองค์ความรู้ และ
การใช้เกณฑ์รางวัลคุณภาพแห่งชาติ เป็นกลไกขับเคลื่อนองค์กรสู่ความเป็น
เลิศไว้ ดังนี้

"โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย นนทบุรี ได้เตรียมความพร้อมสำหรับการเข้า
ร่วมโครงการ Collaborative Assessment อย่างรอบด้าน เริ่มจากการ

สื่อสาร เพื่อสร้างองค์ความรู้ และความเข้าใจที่เป็นอันหนึ่งอันเดียวกันให้กับ

คณะผู้บริหาร คณะครู บุคลากร และผู้เกี่ยวข้อง ภายใต้วัฒนธรรมองค์กรที่

เข้มแข็ง โดยหวังอย่างยิ่งว่า โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย นนทบุรี จะ

สามารถยกระดับมาตรฐานองค์กรให้มีประสิทธิภาพ ตามแนวทางเกณฑ์
รางวัลคุณภาพแห่งชาติได้ดังที่ตั้งใจ"

ตัวอย่างสถานศึกษาที่นำ TQA มาใช้ 26

การยกระดับขีดความสามารถในการบริหารจัดการองค์กรให้มีประสิทธิภาพ คือ เป้าหมาย
หลักของโรงเรียนอนุบาลภูเก็ต หนึ่งในโรงเรียนต้นแบบที่ได้รับคัดเลือกจาก สพฐ. ให้เข้า

ร่วมโครงการในครั้งนี้ โรงเรียนอนุบาลภูเก็ตมุ่งเน้นการบริหารแบบมีส่วนร่วมจากทุกภาค
ส่วน มุ่งเน้นสร้างค่านิยมให้บุคลากรในโรงเรียนได้แสดงแนวคิดและข้อเสนอแนะต่าง ๆ

เพื่อพัฒนาโรงเรียน พยายามออกแบบกระบวนการทำงานที่เห็นขั้นตอนการปฏิบัติงาน
อย่างชัดเจน เพื่อมุ่งสู่เป้าหมายความสำเร็จ การเข้าร่วมโครงการ Collaborative
Assessment ในครั้งนี้ จึงเป็นโอกาสครั้งสำคัญที่ทำให้โรงเรียนมีแบบแผนในการพัฒนา
และมีความหวังในการเดินหน้าสู่เป้าหมาย ตามคำบอกเล่าของ นายวิลาศ ปริญญานิยม ผู้

อำนวยการโรงเรียนอนุบาลภูเก็ต

"โรงเรียนมีความมุ่งมั่นในการเข้าร่วมโครงการ Collaborative Assessment ความร่วม
มือเพื่อพัฒนาองค์กรสู่ความเป็นเลิศ โดยมีความต้องการที่จะบริหารจัดการองค์ประกอบ
ทั้งหมดขององค์กรให้รวมเป็นหนึ่งเดียว สร้างความสำเร็จอย่างต่อเนื่อง ก้าวทันการ
เปลี่ยนแปลง สามารถเพิ่มประสิทธิภาพในกระบวนการทำงาน อีกทั้งยังเป็นการคว้าโอกาส
ในการแลกเปลี่ยนเรียนรู้วิธีการปฏิบัติที่เป็นเลิศกับหน่วยงานต่าง ๆ เพื่อเสริมสร้างความ
พร้อมในการพัฒนาศักยภาพของผู้เรียนสู่เวทีระดับชาติ และร่วมเป็นอีกหนึ่งพลังสำคัญที่
ขับเคลื่ อนประเทศให้ก้าวหน้าต่อไป"

27

ตัวอย่างสถานศึกษาที่นำ TQA มาใช้

ที่ผ่านมา เกณฑ์รางวัลคุณภาพแห่งชาติได้ถูกใช้เป็นกรอบแนวทางการ
บริหารจัดการเพื่อการพัฒนาและยกระดับขีดความสามารถทางการแข่งขัน
ของทุกภาคส่วน ไม่ว่าจะเป็นภาคการผลิต ภาคบริการ ภาคสาธารณสุข และ
สำหรับภาคการศึกษา การเริ่มต้นของทั้ง 3 โรงเรียนต้นแบบ จึงเป็น
ตัวอย่างที่ชัดเจนช่วยให้เรามองเห็นภาพแห่งอนาคตของการศึกษาไทยที่มี
ศักยภาพเทียบเท่านานาชาติ และเป็นความหวังในการพัฒนาประเทศให้มุ่งสู่
ความเจริญก้าวหน้ายิ่งกว่าที่เคยเป็น

28

บรรณานุกรม

Thailand Quality Award. (2564). 3 โรงเรียนต้นแบบ กับวิสัยทัศน์ที่มุ่งพัฒนาองค์กร
ให้ไปไกลถึงระดับนานาชาติ จาก https://www.tqa.or.th/

เกียรติพงษ์ อุดมธนะธีระ. (2561). รูปแบบการบริหารจัดการ 7 ประการ (POSDCORB).
จาก https://www.iok2u.com/index.php/article/e-book/238-posdcorb-7-
luther-gulick

ภาวิดา ธาราศรีสุทธิ. (2542). หลักและทฤษฎีการบริหารการศึกษา. กรุงเทพฯ :
มหาวิทยาลัย รามคำแหง.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน, ๒๕๔๒แนวทางการประเมินคุณภาพตาม
มาตรฐานการศึกษาขั้นพื้นฐานเพื่อการประกันคุณภาพภายในของสถานศึกษา

ศิริพงษ์ เศาภายน, (2548). หลักการบริหารการศึกษา : ทฤษฎีและแนวปฏิบัติ. พิมพ์ครั้งที่
2. กรุงเทพฯ : บุ๊ค พอยท์.