สามัคคี เภทคำฉันท์

สามัคคี
เภทคำฉันท์

สาลินี ฉันท์ ๑๑ & อุปัฏฐิตา ฉันท์ ๑๑

ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6/2

สาลินี ฉันท์ ๑๑

สาลินีฉันท์ ๑๑ (สา-ลิ-นี-ฉัน)

“สาลินีฉันท์” เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านเรียกว่า “สาลินี
คาถา” เป็นติฏฐุภาฉันท์ ฯ“สาลินี” แปลว่า “คาถาที่มีสาระกว่าคาถาก่อน เพราะมีครุ
มากกว่าเดิม และมีจังหวะเพิ่มขึ้น

รูปแบบของสาลินีฉันท์ ๑๑
หนึ่งบท จะมี ๒ บาท แต่ละบาทแบ่งเป็น ๒ วรรค วรรคหน้ามี ๕ พยางค์

วรรคหลังมี ๖ พยางค์ (รวมเป็น ๑๑ พยางค์ในหนึ่งบาท)
ลักษณะบังคับ ครุ –ลหุ
ครุ-ลหุ แต่ละบาทจะมีลักษณะเหมือนกันทุกบาท คือ
ครุ-ครุ-ครุ-ครุ-ครุ .................. ลหุ-ครุ-ครุ-ลหุ-ครุ-ครุ
โดยแต่ละบาทจะแบ่งจังหวะการอ่านเป็น
๒ - ๓ .......... ๓ - ๓ เหมือนกันทุกบาท

ลักษณะการส่งสัมผัส

สัมผัสภายในบท

คำสุดท้ายของวรรคแรก เชื่อมสัมผัส
ไปยังคำที่ ๓ ของวรรคที่ ๒
คำสุดท้ายของวรรคที่ ๒ ส่งสัมผัสไป
ยังคำสุดท้ายของวรรคที่ ๓
ส่วนวรรคที่สี่เป็นอิสระ

สัมผัสระหว่างบท

คำสุดท้ายของบทก่อนหน้า ส่งสัมผัส
ไปที่คำสุดท้ายในวรรคที่ ๒ ของบท
ต่อไป

สาลินี ฉันท์ ๑๑ พราหมณ์ครูรู้สังเกต ตระหนักเหตุถนัดครัน
ราชาวัชชีสรร พจักสู่พินาศสม
จะสัมฤทธิ์มนารมณ์
ยินดีบัดนี้กิจ และอุตสาหแห่งตน
เริ่มมาด้วยปรากรม ประชุมขัตติย์มณฑล
กษัตริย์สู่สภาคาร
ให้ลองตีกลองนัด
เชิญซึ่งส่ำสากล

ถอดความ พราหมณ์ผู้เป็นครูสังเกตเห็นดังนั้น​ก​็รู้ว่าเหล่ากษัตริย์​ลิจฉวีกำลังประสบความพินาศ​
จึงยินดีมากที่ภารกิจประสบผลสำเร็จสมดังใจ​หลังจากเริ่มต้นด้วยความบากบั่นเเละความ
อดทนของตน​จึงให้ลองตีกลองนัดประชุมกษัตริย์ฉวี​เชิญทุกพระองค์เสด็จมายังที่ประชุม

โวหารภาพพจน์ พรรณนาโวหาร คำศัพท์

สัมผัสพยัญชนะ​ในวรรค ส่ำ -​สา มนารมณ์ : สมดังที่คิดหรือสมดังใจ
ปรากรม​: ความเพียร

สัมผัสสระภายในวรรค ครู​-​รู้

วัชชีภูมีผอง สดับกลองกระหึมขาน คำศัพท์
ทุกไท้ไปเอาภาร ณ กิจเพื่อเสด็จไป
จะเรียกหาประชุมไย เอาภาร​:
ต่างทรงรับสั่งว่า ก็ขลาดกลัว บ กล้าหาญ รับภาระร​ับผิดชอบ
เราใช่เป็นใหญ่ใจ และกล้าใครมิเปรียบปาน
ประชุมชอบก็เชิญเขา
ท่านใดที่เป็นใหญ่
พอใจใคร่ในการ

ถอดความ ฝ่ายกษัตริย์วีชชีทั้งหลายทรงดับเสียงกลองดังกึกก้อง​
ทุกพระองค์ไม่ทรงเป็นธุระในการเสด็จไป​ต่างองค์รับสั่งว่าจะเรียก
ประชุม​ด้วยเหตุใด​เราไม่ได้เป็นใหญ่ก็ขลาด​ไม่กล้าหาญ​ผู้ใดเป็น
ใหญ่​มีความกล้าหาญ​ไม่มีผู้ใดเปรียบได้​พอใจจะเสด็จไปร่วม
ประชุมก็เชิญเขาเถิด

โวหารภาพพจน์ พรรณนาโวหาร , อุปมาโวหาร

สัมผัสพยัญชนะ​ในวรรค ทุก - ไท้ , เปรียบ​-​ปาน , ชุม -​ชอบ
สัมผัสสระภายในวรรค ไท้ -​ไป , ใช่​-​ใหญ่​-​ใจ , ใด - ใหญ่ , ใจ​-​ใคร่​-​ใน

ปรึกษาหารือกัน ไฉนนั้นก็ทำเนา
จักเรียกชุมนุมเรา บ แลเห็นประโยชน์เลย
และทุกองค์ ธ เพิกเฉย
รับสั่งผลักไสส่ง สมัครเข้าสมาคม ฯ
ไปได้ไปดั่งเคย

ถอดความ

จะปรึกษาหารือกันประการใดก็ช่างเถิด จะเรียกเราไปประชุม
มองไม่เห็นประโยชน์ประการใด เลยรับสั่งให้พ้นตัวไป เเละทุก
พระองค์ก็ทรงเพิกเฉยไม่เสด็จไปเข้าร่วมการประชุมเหมือนเคย

โวหารภาพพจน์ พรรณนาโวหาร , อุปมาโวหาร

สัมผัสพยัญชนะ​ในวรรค ไส​-​ส่ง

สัมผัสสระภายในวรรค ษา -​หา , ชุม -​นุม ,ไป่ -​ได้​-​ไป

อุปัฏฐิตา ฉันท์ ๑๑

อุปัฏฐิตาฉันท์ ๑๑ (อุ-ปัด-ถิ-ตา-ฉัน)

“อุปัฏฐิตาฉันท์” เป็นชื่อที่เรียกตามแบบไทย ปรากฏในคัมภีร์วฤตตรัตนากร
เรียกว่า อุปัฏฐิตาคาถา ในติฏฐุภาฉันท์๑๑ ซึ่งแปลว่า “คาถาที่มีเสียงชัดเจน”

รูปแบบของอุปัฏฐิตาฉันท์ ๑๑
หนึ่งบท จะมี ๒ บาท แต่ละบาทแบ่งเป็น ๒ วรรค วรรคหน้ามี ๕ พยางค์

วรรคหลังมี ๖ พยางค์ (รวมเป็น ๑๑ พยางค์ในหนึ่งบาท)

ลักษณะบังคับ ครุ –ลหุ
ครุ-ลหุ แต่ละบาทจะมีลักษณะเหมือนกันทุกบาท คือ
ครุ-ครุ-ลหุ-ลหุ-ครุ .................. ลหุ-ลหุ-ครุ-ลหุ-ครุ-ครุ
โดยแต่ละบาทจะแบ่งจังหวะการอ่านเป็น
๒ - ๓ .......... ๓ - ๓ เหมือนกันทุกบาท

ลักษณะการส่งสัมผัส

สัมผัสภายในบท

คำสุดท้ายของวรรคแรก เชื่อมสัมผัสไปยังคำที่ ๓
ของวรรคที่ ๒
คำสุดท้ายของวรรคที่ ๒ ส่งสัมผัสไปยังคำ
สุดท้ายของวรรคที่ ๓
ส่วนวรรคที่สี่เป็นอิสระ

สัมผัสระหว่างบท

หากแต่งมากกว่า ๑ บท คำสุดท้ายของบท
ก่อนหน้า ส่งสัมผัสไปที่คำสุดท้ายในวรรคที่ ๒
ของบทต่อไป

อุปัฏฐิตา ฉันท์ ๑๑ เห็นเชิงพิเคราะห์ช่อง ชนะคล่องประสบสม
พราหมณ์เวทอุดม ธ ก็ลอบแถลงการณ์
คมคลประเทศฐาน
ให้วัลลภชน อภิเผ้ามคธไกร
กราบทูลนฤบาล สนว่ากษัตริย์ใน
วลหล้าตลอดกัน
แจ้งลักษณสา
วัชชีบุรไก

ถอดความ เมื่อพิจารณาเห็นช่องทางที่จะได้รับชัยชนะอย่างง่ายดาย พราหมณ์ผู้รอบรู้
พระเวทก็ลอบส่งข่าวให้คนสนิทเดินทางกลับไปยังบ้านเมือง กราบทูลกษัตริย์
เเห่งเเคว้นมคธอันยิ่งใหญ่ในสาสน์เเจ้งว่ากษัตริย์วัชชีทุกพระองค์

โวหารภาพพจน์ บรรยายโวหาร คำศัพท์ วัลลภชน​: คนสนิท
คม​: ไป
สัมผัสพยัญชนะ​ในวรรค สบ​-​สม ลักษณสาสน​: ลักษณ์แ​ ละสาส์น​
หมายถึง​จดหมาย
อภิเผ้า​: ผู้เป็นใหญ่
ไกวล : ทั่วไป

บัดนี้สิก็แตก คณะแผกและแยกพรรค์
ไป่เป็นสหฉัน ทเสมือนเสมอมา
ขณะไหนประหนึ่งครา
โอกาสเหมาะสมัย ก็ บ ได้สะดวกดี
นี้หากผิจะหา พยุห์ยาตรเสด็จกรี
ริยยุทธโดยไว ฯ
ขอเชิญวรบาท
ธาทัพพลพี

ถอดความ ขณะนี้เกิดความเเตกเเยก เเบ่งพรรคเเบ่งพวก ไม่สามัคคีกันเหมือนเเต่เดิม
จะหาโอกาสอันเหมาะสมครั้งใดเหมือนดังครั้งนี้คงจะไม่มีอีกเเล้ว ขอทูลเชิญพระองค์
ยกกองทัพอันยิ่งใหญ่มาทำสงครามโดยเร็วเถิด

โวหารภาพพจน์ บรรยายโวหาร , อุปมาโวหาร

สัมผัสพยัญชนะ​ในวรรค เสมือน​-​เสมอ , ดวก​-​ดี ,พล​-​พี

สัมผัสสระภายในวรรค แผก -​แยก

สมาชิกในกลุ่ม

น.ส.วิมพ์วิภา เกษตรรัตน์ เลขที่ 24 นายพิชญ์พงษ์ พัฒนสมบัติสุข เลขที่ 25

น.ส.อภิชญา คงเหล่ เลขที่ 26 น.ส.กนกนุช วงศ์วัชรเดช เลขที่ 27

THANK YOU
FOR

LISTENING !