แบบฝึก เล่มที่ 5

๔๕

8. ได้ยนิ เสียงฆ้องย่ำประจำวงั ลอยลมล่องดงั ถึงเคหา
คะเนนบั ย่ำยามได้สามครา ดเู วลาปลอดห่วงทกั ทนิ

ตอบ ....การเลือกใช้คำโดยคำนงึ ถงึ เสียงการเล่นเสยี งสัมผัสพยญั ชนะ ได้แก่
ลอย-ลม-ล่อง,(คะ)เน-นับ,ยำ่ -ยาม, ทกั -ทิน.....

9. พลางเรียกหาข้าไทอยวู่ ้าวุ่น ออี ุ่นอีอม่ิ อีฉมิ อีสอน
อมี ีอีมาอีสาคร น่ิงนอนไยหวามาหากู

ตอบ ...การซ้ำคำ กวมี ีการซ้ำคำในคำวา่ “อี” ซึง่ เป็นคำสรรพนามบุรุษที่ 2 ท่เี รยี กชื่อบ่าวไพร่...

10. คราน้ันวนั ทองไดร้ ับส่ัง ละล้าละลังประนมก้มเกศี
หวั สยองพองพรน่ั ทนั ที ทลู คดพี ระองคผ์ ทู้ รงธรรม์
ขอเดชะละอองธลุ บี าท องคห์ รริ กั ษ์ราชรงั สรรค์
เม่ือกระหม่อมฉันนั้นมาแต่อารัญ ครัง้ น้ันโปรดประทานขุนแผนไป

ตอบ .....กวเี ลือกใช้คำเหมาะกบั ฐานะของบุคคล โดยนางวนั ทองใชค้ ำราชาศพั ท์กบั พระพันวษา
คอื คำวา่ ทูล ขอเดชะละอองธุลบี าท กระหม่อมฉัน โปรดประทาน และใชค้ ำทส่ี ่ือถึงพระองค์
ในคำว่าพระองค.์ ....

๔๖

เฉลยแบบฝกึ ทกั ษะท่ี 3

คำชี้แจง ใหน้ ักเรียนทำเครื่องหมายถูก (✓) หนา้ ข้อท่ีเห็นวา่ ถูกตอ้ ง และทำเครื่องหมายกากบาท ()
หนา้ ข้อความท่ีไม่ถูกต้อง (10 คะแนน)

...... ✓........ ๑. การจัดวางถอ้ ยคำท่เี ลือกสรรแล้วให้มาเรียงร้อยกนั อยา่ งต่อเนื่องตามจังหวะ
ใหเ้ กิดความไพเราะ เหมาะสม ตามโครงสร้างภาษา คือการเรยี บเรยี งถ้อยคำ

........ ✓........ 2. การเรียบเรียงถอ้ ยคำในกรณีคำประพนั ธน์ นั้ เป็นรอ้ ยกรองตอ้ งคำนึงถงึ
ฉันทลักษณ์

......... ........ 3. การเรียงขอ้ ความทีบ่ รรจสุ าระสำคัญไวข้ ้างทา้ ยสุด จะวางเง่อื นไขอยู่ตน้
ผลสรุปอยทู่ ้ายขอ้ ความไมไ่ ด้

................. 4. ในการเรยี บเรียงถอ้ ยคำไม่สามารถเรียงคำ วลี หรือประโยคทีม่ คี วามสำคัญ
เทา่ ๆ กัน เคยี งขนานกันไปได้

.........✓........ 5. การเรียงคำ วลี หรอื ประโยค ที่มีความสำคัญเทา่ ๆ กนั เคยี งขนานกันไป
จะมเี น้อื ความคล้อยกนั ตามต่อเนือ่ งหรือเลือกอย่างใดอยา่ งหนึ่งเป็นกลวิธี
ในการเรียบเรียงถ้อยคำ

................. 6. กลวิธใี นการเรยี งประโยคมักวางเนอื้ หาทส่ี ำคญั ไว้ตอนตน้ แล้วค่อยๆ คลีค่ ลาย
ใหเ้ น้อื หาทีส่ ำคัญนอ้ ยลงอยูบ่ นสดุ เหมอื นเดนิ ขึ้นบันได

................ 7. การเรยี บเรียงถอ้ ยคำไมน่ ยิ มเรยี งประโยคใหเ้ น้อื หาเข้มข้นขึ้นไปตามลำดับ

........ ✓...... 8. การเรียบเรียงถอ้ ยคำโดยการเรยี งประโยคให้มเี นือ้ ความเขม้ ขน้ ไปตามลำดับ
แลว้ คลายความเข้มข้นในชว่ งสดุ ท้ายอย่างฉับพลนั เรียกว่าการจบแบบหักมุม

................ 9. คำถามเชิงวาทศลิ ปเ์ ปน็ คำถามทตี่ ้องการคำตอบ

.........✓....... 10. การเรยี บเรยี งถอ้ ยคำโดยใชค้ ำถามเชิงวาทศลิ ป์เป็นแนวคิดอย่างใดอยา่ ง
หนึ่งท่ีตอ้ งการนำเสนอ

๔๗

เฉลยแบบฝกึ ทักษะที่ 4

คำช้ีแจง นักเรียนพจิ ารณาคำประพันธ์ตอ่ ไปนีแ้ ล้ววิเคราะห์และประเมินคา่ ว่ามลี ักษณะของ
การเรียบเรียงถอ้ ยคำอย่างไร (10 คะแนน)

1. ว่าต้งั แต่บดั นสี้ ืบตอ่ ไป หน้าทข่ี องผู้ใดใหร้ กั ษา
ถ้าประมาทราชการไม่นำพา ปลอ่ ยให้ใครเขา้ มาในลอ้ มวง
ระวางโทษเบด็ เสรจ็ เจด็ สถาน ถงึ ประหารชีวิตเป็นผยุ ผง
ตามกฤษฎีการักษาพระองค์ แล้วลงจากพระท่ีนั่งเข้าวงั ใน

ตอบ ...คำประพันธ์ข้างต้นมกี ารเรยี งประโยคใหเ้ น้ือหาเข้มขน้ ขนึ้ ไปตามลำดบั ดจุ ขึน้ บนั ไดจนถงึ ขัน้
สุดทา้ ยซงึ่ สำคัญที่สุด เมื่อพิจารณาในบทนี้เป็นการกล่าวถึงทหารรกั ษาพระองคท์ ่ีมีความผดิ พลาด
ในการปฏบิ ตั หิ นา้ ที่โดยปลอ่ ยใหใ้ ครเข้ามาถึงพระองค์จะมโี ทษตามกฤษฎกี ารักษาพระองคซ์ ึ่งเนอ้ื หา
ในบทประพนั ธม์ ีความเขม้ ข้นข้ึนตามลำดับ...

2. เขา้ ตรงบโทนอ้นตน้ กัญญา เพือ่ นโขกลงดว้ ยกะลาว่าผเี สอ้ื
มหาดเล็กอยู่งานพัดพลัดตกเรอื ร้องว่าเสอื ตัวใหญ่ว่ายน้ำมา
ขุนช้างดึงด้ือมือยึดเรอื มใิ ช่เสอื กระหม่อมฉันลา้ นเกศา
สู้ตายขอถวายซึ่งฎกี า แค้นเหลือปัญญาจะทานทน

ตอบ ...คำประพันธข์ า้ งต้นมีการเรยี งประโยคใหเ้ นื้อหาเข้มข้นขึ้นไปตามลำดับดจุ ขึน้ บนั ไดจนถงึ ขน้ั
สุดท้ายซึ่งสำคัญท่ีสุด เม่ือพจิ ารณาในบทนีเ้ ปน็ การกล่าวถงึ ขุนช้างทีล่ งในตีนท่าแล้วยึดแคมเรือทำให้
ทหารตกใจแลว้ แจง้ เหตุผลถงึ สามารถทล่ี งมาในน้ำว่าจะขอถวายฎีกาซึง่ เน้ือหาในบทประพนั ธ์มี
ความเข้มข้นข้ึนตามลำดบั ...

3. ถ้ารกั ใหมก่ ็ไปอยกู่ ับอา้ ยช้าง ถา้ รักเก่าเข้าขา้ งอา้ ยขนุ แผน
อย่าเวยี นวนไปให้คนมนั หมิ่นแคลน ถา้ แมน้ มึงรกั ไหนใหว้ ่ามา

ตอบ ...คำประพนั ธข์ ้างตน้ มีการเรยี งคำ วลี หรือประโยค ทีม่ ีความสำคญั เท่าๆ กนั เคยี งขนานกนั ไป
จะมเี น้ือความเลือกอย่างใดอยา่ งหน่งึ โดยเป็นฉากท่ีกลา่ วถงึ พระพันวษาใหน้ างวันทองเลือกว่าจะอยู่
กับใครหากรกั เก่าให้อยู่กบั ขุนแผน หากรกั ใหม่ใหอ้ ยู่กบั ขุนช้าง เม่ือพจิ ารณาเนื้อความของคำประพันธ์
แตล่ ะวรรคจะมีความหมายที่สือ่ ความได้ชดั เท่าๆ กัน และในวรรคสดุ ทา้ ยให้เลือกวา่ จะอยู่กบั ใคร...

๔๘

4. พ่ผี ิดพก่ี ็มาลุแก่โทษ จะคมุ โกรธคุมแคน้ ไปถึงไหน
ความรกั พย่ี ังรกั ระงมใจ อย่าตดั ไมตรตี รงึ ให้ตรอมตาย

ตอบ ...คำประพนั ธ์ข้างตน้ เป็นการเรียงถ้อยคำให้เป็นประโยคคำถามเชงิ วาทศิลป์ เป็นคำถามท่ีไม่
ต้องการคำตอบ แตเ่ ป็นแนวคิดอย่างใดอยา่ งหน่ึงทีต่ ้องการนำเสนอ กล่าวถึงฉากท่ีขุนแผนเขา้ ไปหานาง
วนั ทองทเี่ รือนของจมน่ื ไวยแล้วพูดคยุ กัน จะเห็นได้ในวรรคทีส่ อง “จะคุมโกรธคุมแค้นไปถึงไหน”
ซงึ่ ไม่ไดต้ ้องการคำตอบ...

5. อวี นั ทองตวั มนั เหมือนรากแกว้ ถา้ ตัดโคนเสยี แลว้ กใ็ บเหีย่ ว
ใครจะควรสสู่ มเป็นกลมเกลยี ว ใหเ้ ด็ดเดยี่ วรกู้ ันแต่วนั นี้

ตอบ ...คำประพันธข์ ้างต้นเป็นการเรยี งถ้อยคำให้เป็นประโยคคำถามเชิงวาทศิลป์ เป็นคำถามท่ีไม่
ตอ้ งการคำตอบ แตเ่ ปน็ แนวคิดอย่างใดอย่างหนึ่งทีต่ ้องการนำเสนอ กล่าวถงึ พระพันวษาท่ีเปรียบนาง
วนั ทองทเ่ี หมือนรากแก้ว หากขจัดปญั หาตน้ เร่ืองได้ใครจะคู่ควร เหน็ ได้จากวรรคที่สาม “ใครจะควร
สู่สมเป็นกลมเกลียว” ซ่งึ ไม่ได้ตอ้ งการคำตอบ...

๔๙

เฉลยแบบฝึกทักษะท่ี 5

คำชี้แจง นกั เรยี นพจิ ารณาบทกลอนต่อไปน้ีว่าเปน็ ภาพพจน์ใด (10 คะแนน)

1. เปน็ การเปรียบเหมอื น คล้ายดจุ เพียงราว
ยกคำอย่างครา่ ว โวหารอะไร

ตอบ ................อปุ มา..............................................................................................................

2. โอเว่อรแ์ อคต้ิง เกินจริงไปมาก
ง่ายง่ายไม่ยาก รบี ทายเร็วไว

ตอบ .................อติพจน์...........................................................................................................

3. การใช้ถ้อยคำ ความหมายขัดแยง้
เชน่ มืดเห็นแสง รีบแถลงมาไวไว

ตอบ .................ปฏิพากย.์ ..........................................................................................................

4. การใช้คำท่ี มกี ารกร่อนเสยี ง
ตอบอย่างพร้อมเพรยี ง วา่ คืออะไร

ตอบ .................อัพภาส.......................................................................................................

5. เปน็ การเปรียบเปน็ มีคำ “คือ” “เทา่ ”
“เป็น”ดว้ ยนะเจ้า ไหนลองตอบมา

ตอบ .................อปุ ลักษณ์....................................................................................................

6. การเอ่ยส่งิ หน่ึง ใหซ้ ่ึงความหมาย
เปน็ อยา่ งอนื่ ไป เรียกอะไรทายมา

ตอบ ..................นามนยั .................................................................................................

๕๐

7. การใช้คำถาม ไม่ต้องการคำตอบ
แตค่ รูน้ันชอบ ให้หนูตอบมา

ตอบ ........ปฏิปุจฉา............................................................................................................

8. เลียนเสยี งธรรมชาติ เป็นท่วงทำนอง

เสยี งฟ้าฝน สัตว์ร้อง ข้าวของโครมคราม

ตอบ ........สัทพจน์...............................................................................................................

9. เปน็ การกลา่ วถงึ ส่ิงซึ่งไม่มชี ีวติ
แสดงพฤตกิ รรมมสี ิทธิ์ ให้มีชีวติ เหมือนคน

ตอบ ........บคุ คลวัต หรือบคุ ลาธิษฐาน.............................................................................

10. เอาสงิ่ ทีเ่ ป็นรูปธรรม แทนคำคำน้ี
เชน่ “หงส์” คือคุณคา่ มี สว่ น “กา” คำนี้ต่ำต้อยจงั

ตอบ ........สัญลกั ษณ์..........................................................................................................

๕๑

เฉลยแบบฝึกทักษะที่ 6

คำช้แี จง นักเรยี นพิจารณาคำประพนั ธ์ในแต่ละข้อตอ่ ไปน้วี า่ มคี วามงามทางวรรณศิลป์โดดเดน่ ในดา้ น
โวหารภาพพจน์ใด จากนัน้ วเิ คราะห์และประเมนิ ค่าบทประพันธ์ (20 คะแนน)

1. กลับมาหมายว่าจะไปตาม พอเจา้ ไวยเป็นความก็ค้างสนิ้
หวั อกใครได้แคน้ ในแผน่ ดิน ไมเ่ ดอื ดด้ินเทา่ พี่กับวันทอง

ตอบ ....โวหารภาพพจนป์ ฏิปุจฉา คอื คำถามทไ่ี ม่ต้องการคำตอบเป็นตอนที่ขุนแผนพดู กับนางวันทองวา่
ตง้ั ใจอย่วู ่าจะไปรบั คืนมาจากขนุ ช้างแต่มีเร่ืองของจมน่ื ไวยเสยี กอ่ น ข้อความในวรรคท่สี าม “หัวอกใคร
ไดแ้ ค้นในแผน่ ดิน” เปน็ ลักษณะขอคำถามท่ีไมต่ อ้ งการคำตอบ นอกจากนี้บทนสี้ ามารถเปน็ อติพจน์ คือ
โวหารท่ีมกี ารกลา่ วเกนิ จริงไดใ้ นวรรค “หัวอกใครไดแ้ ค้นในแผน่ ดนิ ไมเ่ ดือดด้ินเท่าพ่กี บั วนั ทอง”....

2. อะไรแมแ่ ซร่ อ้ งท้ังห้องนอน ลูกรอ้ นรำคาญใจจงึ มาหา
จะร้องไยใช่โจรผ้รู ้ายมา สนทนาดว้ ยลกู อย่าตกใจ

ตอบ ......โวหารภาพพจนป์ ฏิปุจฉา เป็นคำถามที่ไม่ตอ้ งการคำตอบในวรรคท่สี าม “จะร้องไยใชโ่ จร
ผู้รา้ ยมา” เปน็ ตอนท่จี มน่ื ไวยเข้าไปรบั นางวันทองทีห่ ้องนอนบนเรือนขนุ ชา้ งแล้วนางวันทองตกใจ
จม่ืนไวยถึงบอกว่าลูกเองไมใ่ ชโ่ จร......

3. วันทองฟงั ความใหค้ รา้ มครั่น บงั คมคลั ประนมกม้ เกศา

ขอเดชะพระองคท์ รงศกั ดา พระอาญาเป็นพน้ ล้นเกลา้ ไป

ตอบ ....โวหารภาพพจน์นามนัย คอื การเรียกชื่อสิง่ หนง่ึ โดยใช้คำอื่นแทน ไมเ่ รยี กตรง ๆ
เปน็ คำที่เข้าใจกันทว่ั ไป พิจารณาจากคำว่า “พระองค์ทรงศักดา” ซ่งึ เป็นคำที่ส่ือถึง
พระพนั วษา.......

4. มาอยไู่ ยกับอ้ายหนิ ชาติ แสนอบุ าทวใ์ จจติ ริษยา
ดงั ทองคำทำเลยี่ มปากกะลา หนา้ ตาดำเหมอื นมินหมอ้ มอม

ตอบ ........โวหารภาพพจน์อุปมา โดยเป็นการเปรียบสิ่งหนง่ึ เหมอื นสงิ่ หน่ึงเหน็ ได้จากคำวา่ “ดัง” ที่เป็น
การเปรยี บความไม่คู่ควรระหวา่ งขุนชา้ งกบั นางวันทองวา่ เหมอื นทองคำเลีย่ มกะลา และคำว่า “เหมือน”
ในวรรคสดุ ทา้ ยวา่ ขนุ ช้างหนา้ ตาดำเหมือนมินหม้อ (เขม่ากน้ หม้อ)......

๕๒

5. วนั นั้นพอพระปนิ่ นรินทร์ราช เสด็จพระพาสบวั ยงั หากลับไม่

ขุนชา้ งมาถึงซ่งึ วังใน กค็ อยจ้องทใี่ ตต้ ำหนักนำ้

ตอบ .....โวหารภาพพจนน์ ามนยั คือการเรียกชื่อสงิ่ หนงึ่ โดยใช้คำอ่นื แทน ไม่เรียกตรง ๆ
เป็นคำทีเ่ ขา้ ใจกนั ทว่ั ไป พจิ ารณาจากคำว่า “พระปิ่นนรินทรร์ าช” ซง่ึ เป็นคำทส่ี ื่อถงึ
พระพันวษา......

6. ขอเดชะละอองธุลีบาท องคห์ ริรักษร์ าชรงั สรรค์
เมอื่ กระหมอ่ มฉันมาแต่อารญั ครงั้ นน้ั โปรดประทานขุนแผนไป

ตอบ .....โวหารภาพพจนน์ ามนยั คอื การเรยี กช่อื ส่งิ หนึ่งโดยใชค้ ำอน่ื แทน ไม่เรียกตรง ๆ
เป็นคำที่เข้าใจกนั ทวั่ ไป พจิ ารณาจากคำวา่ “องคห์ ริรักษ์ราชรังสรรค”์ ซง่ึ เป็นคำที่ส่ือถึง
พระพนั วษา......

7. เจา้ พลายงามตามรบั เอากลบั มา ทนี ้ีหนา้ จะดำเป็นน้ำหมกึ
กำเรบิ ใจด้วยเจา้ ไวยกำลังฮกึ จะพาแมต่ กลึกให้จำตาย

ตอบ .....โวหารภาพพจน์อุปลักษณ์ คือการเปรียบเทียบส่ิงหนึ่งเป็นสงิ่ หน่ึง โดยใชค้ ำเปรยี บว่า เป็น คือ
หรอื อาจไม่มีคำเปรยี บแต่ใจความกย็ งั เปรยี บสง่ิ หนึ่งเป็นสง่ิ หน่งึ ซึ่งในบทนี้เป็นอปุ ลักษณเ์ หน็ ได้จาก
วรรคที่สอง “ทนี ี้หนา้ จะดำเปน็ น้ำหมึก” โดยมคี ำวา่ “เป็น” ซ่ึงเนื้อความของบทน้ี
เป็นการเปรยี บความทกุ ข์ท่ีจะเกิดตามมาเนือ่ งจากการกระทำผิดเหมือนกันหมึกซง่ึ เปน็ สีดำ.....

8. จะกลา่ วถึงขนุ แผนแสนสนทิ เรอื งฤทธิ์ลือจบพิภพไหว

อย่บู า้ นสขุ เกษมเปรมใจ สมสนิทพิสมยั ด้วยสองนาง

ตอบ ......โวหารอตพิ จน์ หรอื อธิพจน์ หรืออวพจน์ คอื การกลา่ วท่ีผิดไปจากความจริง
ในวรรคทีส่ องท่ีกล่าวถึงขุนแผนวา่ “เรืองฤทธิล์ อื จบพิภพไหว” .....

๕๓

9. ครานัน้ พระองคผ์ ู้ทรงเดช ป่ินปกั นคเรศเรอื งศรี
เห็นสามราเข้ามาอัญชลี พระปรานเี หมือนลูกในอุทร

ตอบ ......โวหารภาพพจน์นามนยั คือการเรยี กชื่อส่ิงหน่งึ โดยใช้คำอน่ื แทน ไม่เรียกตรง ๆ
เปน็ คำทเ่ี ขา้ ใจกันทว่ั ไป พิจารณาจากคำว่า “ปน่ิ ปักนคเรศ” ซง่ึ เป็นคำทีส่ ื่อถึงพระพันวษา.....

10. เหมือนแมลงวันว่อนเคลา้ ทเ่ี น่าชั่ว มาเกลอื กกลวั้ ปทุมมาลย์ทห่ี วานหอม

ดอกมะเด่ือฤาจะเจือดอกพะยอม ว่านกั แมจ่ ะตรอมระกำใจ

ตอบ ....โวหารภาพพจน์อปุ มา โดยเป็นการเปรยี บสงิ่ หน่ึงเหมอื นสิง่ หนง่ึ เหน็ ได้จากคำว่า “เหมอื น”
ในวรรคแรกซึ่งเปน็ ตอนที่กลา่ วถงึ ความไม่คู่ควรระหว่างนางวันทองกับขุนชา้ ง โดยเปรียบขนุ ชา้ งว่า
เหมือน แมลงวัน และ ในวรรคทส่ี าม “ดอกมะเดื่อฤาจะเจือดอกพะยอม” เปรยี บขนุ ช้างเป็นดอก
มะเด่ือนางวนั ทอง เปน็ ดอกพะยอมท่ีสวยงาม....

๕๔

เฉลยแบบฝกึ ทกั ษะที่ 7

คำชี้แจง นักเรยี นวเิ คราะหแ์ ละประเมนิ คณุ ค่าด้านวรรณศิลป์ในแง่ของรสวรรณคดจี ากคำประพันธ์
ต่อไปน้ใี ห้ถูกต้อง (๑๐ คะแนน)

๑. ครานั้นพระองคผ์ ทู้ รงภพ ฟงั จบแคน้ ค่ังดงั เพลงิ ไหม้

เหมอื นดนิ ประสิวปลิดติดกับเปลวไฟ ดดู เู๋ ปน็ ไดเ้ จยี ววนั ทอง

ตอบ .....พโิ รธวาทงั คอื กระบวนความตัดพ้อต่อวา่ หึงหวง โกรธ วา่ กลา่ วประชดประชัน
กวถี า่ ยทอดอารมณต์ า่ ง ๆ ของตวั ละครได้อย่างกินใจ โดยเป็นตอนที่พระพนั วษาโกรธนางวันทอง
ไมต่ ดั สินเลือกใคร.....

๒. โอ้เจา้ แกว้ แววตาของพี่เอ๋ย เจ้าหลบั ใหลกระไรเลยเปน็ หนักหนา
ดงั นม่ิ น้องหมองใจไม่นำพา ฤๅขดั เคืองคดิ ว่าพ่ีทอดทิ้ง
ความรกั หนักหน่วงทรวงสวาท พ่ไี ม่คลาดคลายรักแต่สักส่ิง
เผอิญเป็นวิปริตพผ่ี ิดจรงิ จะนอนน่ิงถือโทษโกรธอย่ไู ย

ตอบ ....นารีปราโมทย์ เปน็ บทเก้ียว บทโอโ้ ลม แสดงความรักใคร่ ดังตอนท่ีขนุ แผน
เข้าหานางวนั ทองแล้วนางวันทองคิดถึงความหลังเกิดน้อยใจจึงแกล้งหลับขุนแผนจึงโอโ้ ลม
แสดงความรกั ใคร่และยอมรับผิดเพือ่ ใหน้ างวนั ทองยอมพูดจาด้วย.....

๓. ท่ีจรงิ ใจเหน็ ไปอย่เู รอื นอน่ื คงคดิ คืนท่ีหม่อมเป็นแม่นมน่ั
ดว้ ยรักลูกรกั ผวั ยังพวั พัน คราวน้ันกไ็ ปอยเู่ พราะจำใจ
แคน้ คิดดว้ ยมติ รไม่รักเลย ยามมีท่เี ชยเฉยเสยี ได้
เสียแรงร่วมทุกข์ยากกันกลางไพร กินผลไม้ต่างข้าวทุกเพรางาย
พอไดด้ มี สี ขุ ลืมทุกข์ยาก ก็เพราะหากหมอ่ มมซี ึง่ ท่ีหมาย
ว่านกั ก็เครื่องเคืองระคาย เอน็ ดนู อ้ งอยา่ ใหอ้ ายเขาอกี เลย

ตอบ .....พโิ รธวาทงั คือ กระบวนความตดั พ้อต่อว่า หงึ หวง โกรธ ว่ากล่าวประชดประชนั
กวีถา่ ยทอดอารมณต์ ่าง ๆ ของตวั ละครได้อย่างกินใจ ดงั เชน่ เหตุการณต์ อนทข่ี นุ แผน
แอบมาหานางวนั ทอง นางกล่าวคำตดั พ้อต่อวา่ ขนุ แผน ขุนแผนจงึ พยายามขอโทษขอคืนดี คำ
ตดั พอ้ ของนางนัน้ กวใี ช้สำนวนโวหารทไี่ พเราะคมคาย แสดงถึงความน้อยเน้ือตำ่ ใจของ
นางวนั ทองความขมขน่ื ใจท่ตี ้องทนทุกข์ทรมานมาโดยตลอดกไ็ ด้ระบายออกมา.....

๕๕

๔. ชมพลางย่างเย้ืองชำเลืองมา เปดิ มงุ้ เหน็ หนา้ แมว่ ันทอง
นง่ิ นอนอยู่บนเตียงเคียงขนุ ช้าง มนั แนบข้างกอดกลมประสมสอง
เจ็บใจดงั หวั ใจจะพังพอง ขยับจอ้ งดาบงา่ อยากฆ่าฟัน
จะใคร่ถีบขนุ ช้างท่ีกลางตวั นกึ กลวั จะถูกแมว่ ันทองนน่ั

ตอบ ......พโิ รธวาทัง ตอนที่พลายงามมีความโกรธแคน้ ขุนชา้ ง ทำให้พลายงามไปพราก
นางวนั ทองจากขุนชา้ ง เม่ือพลายงามไปเรือนขุนชา้ งและเขา้ ไปในห้องนอนเห็นขุนช้าง
นอนเคยี งข้าง นางวันทองกย็ ิ่งโกรธแคน้ แทบจะฆา่ ขนุ ช้างท้งั ทหี่ ลับ กวใี ช้ถ้อยคำถา่ ยทอด
อารมณ์โกรธของพลายงาม ทำใหผ้ ูอ้ ่านสามารถเขา้ ถงึ อารมณ์ของตัวละครได้.....

๕. ครานนั้ จึงโฉมเจา้ วันทอง เศร้าหมองด้วยลูกเป็นหนกั หนา
พอ่ พลายงามทรามสวาทของแม่อา แมโ่ ศกาเกอื บเจยี นจะบรรลัย
ใชจ่ ะอม่ิ เอิบอาบด้วยเงินทอง มใิ ช่ของตัวทำมาแตไ่ หน
ทงั้ ผ้คู นชา้ งมา้ แลขา้ ไท ไมร่ ักใคร่เหมือนกับพ่อพลายงาม
ทุกวนั นใ้ี ช่แม่จะผาสกุ มแี ตท่ กุ ขใ์ จเจบ็ ดังเหน็บหนาม
ตอ้ งจำจนทนกรรมทตี่ ดิ ตาม จะขนื ความคิดไปก็ใชท่ ี

ตอบ ....สัลลาปังคพสิ ยั เป็นบทแสดงความเศร้าโศกคร่ำครวญ เช่น เหตุการณท์ ่ีพลายงาม
ไปหานางวนั ทองท่บี า้ นขนุ ช้างเพ่ือทจ่ี ะรับนางกลับมาอยู่ดว้ ยกนั ....

๕๖

เฉลยแบบฝึกทักษะท่ี 8

คำช้ีแจง นักเรียนยกตัวอย่างคำประพนั ธจ์ ากเร่ืองขุนชา้ งขนุ แผน ตอนขุนชา้ งถวายฎีกา แลว้ วเิ คราะห์
และประเมินคณุ คา่ ด้านวรรณศิลป์ในแง่ของรสวรรณคดีดงั ต่อไปน้ี (20 คะแนน)

1. เสาวรจนี

ตอบ ....................................................................................................................................................
........................................................................................................... .................................................
.................................................................................................................................... ........................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ...............................

๒. นารปี ราโมทย์

ตอบ ....................................................................................................................................................
........................................................................................................... .................................................
............................................................................................................................. ...............................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................ ................................

3. พโิ รธวาทงั

ตอบ ....................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ...............................
............................................................................................................................................................
................................................................................................... .........................................................

4. สัลลาปังคพสิ ยั

ตอบ ....................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
............................................................................................................................ ................................
....................................................................................................................................... .....................
............................................................................................................................................................

(คำตอบอยู่ในดุลยพนิ ิจของผู้สอน)

๕๗

เกณฑก์ ารให้คะแนน แบบฝกึ ทกั ษะที่ ๑-๘

แบบฝกึ ทกั ษะท่ี ๑ (10 คะแนน) ระดบั คะแนน
1 คะแนน
เกณฑ์การใหค้ ะแนน 0 คะแนน
ตอบถูกต้อง ไดค้ ะแนนข้อละ 1 คะแนน (10 ข้อ)
ตอบไมถ่ ูกต้องหรือไมต่ อบ ได้ข้อละ 0 คะแนน

แบบฝึกทกั ษะท่ี 2 (10 คะแนน) ระดับคะแนน
1 คะแนน
เกณฑ์การใหค้ ะแนน
ตอบถูกตอ้ ง วิเคราะห์ความงามทางวรรณศลิ ป์ในด้านการสรรคำ 0 คะแนน
ไดข้ ้อละ 1 คะแนน (10 ข้อ)
ตอบไมถ่ ูกตอ้ ง วิเคราะห์ความงามทางวรรณศิลป์ในด้านการสรรคำ
ไม่ถูกต้อง ได้ขอ้ ละ ๐ คะแนน

แบบฝึกทกั ษะที่ 3 (10 คะแนน) ระดบั คะแนน
1 คะแนน
เกณฑ์การใหค้ ะแนน
ทำเครื่องหมาย ถูก (✓) หรอื กากบาท () ถกู ต้อง 0 คะแนน
ไดข้ ้อละ ๑ คะแนน (10 ข้อ)
ทำเคร่ืองหมาย ถูก (✓) หรือกากบาท () ไม่ถูกต้อง หรือไมท่ ำเครื่องหมาย
ได้ข้อละ 0 คะแนน

แบบฝึกทกั ษะที่ 4 (10 คะแนน) ระดับคะแนน
2 คะแนน
เกณฑ์การให้คะแนน
ตอบถูกต้อง วเิ คราะห์และประเมนิ ค่าลกั ษณะของการเรียบเรยี งถ้อยคำได้ 1 คะแนน
ถูกต้อง ครบถ้วน ได้ข้อละ 2 คะแนน (5 ข้อ)
ตอบถูกต้องหรอื วิเคราะหแ์ ละประเมินค่าลักษณะของการเรียบเรียงถ้อยคำได้ 0 คะแนน
อยา่ งใดอยา่ งหน่ึง ไดข้ ้อละ 1 คะแนน (5 ข้อ)
ตอบไมถ่ ูกต้อง วิเคราะห์และประเมินค่าลกั ษณะของการเรียบเรียงถ้อยคำ
ไม่ถูกตอ้ ง ไดข้ ้อละ ๐ คะแนน

๕๘

แบบฝึกทักษะที่ 5 (10 คะแนน) ระดับคะแนน
1 คะแนน
เกณฑก์ ารให้คะแนน 0 คะแนน
ตอบถูกตอ้ ง ได้คะแนนขอ้ ละ 1 คะแนน (10 ข้อ)
ตอบไมถ่ ูกตอ้ งหรือไมต่ อบ ได้ขอ้ ละ 0 คะแนน

แบบฝึกทักษะที่ 6 (20 คะแนน) ระดับคะแนน
2 คะแนน
เกณฑก์ ารใหค้ ะแนน
ตอบถูกต้อง วเิ คราะห์และประเมนิ ค่าโวหารภาพพจนไ์ ด้ถกู ต้อง ครบถว้ น 1 คะแนน
ได้ข้อละ 2 คะแนน (10 ข้อ)
ตอบถูกต้องหรือวเิ คราะหแ์ ละประเมนิ ค่าโวหารภาพพจนไ์ ด้อยา่ งใดอยา่ งหน่ึง 0 คะแนน
ไดข้ ้อละ 1 คะแนน (10 ข้อ)
ตอบไม่ถูกต้อง วิเคราะหแ์ ละประเมินค่าโวหารภาพพจน์
ไมถ่ ูกตอ้ ง ไดข้ ้อละ ๐ คะแนน

แบบฝึกทกั ษะที่ 7 (10 คะแนน) ระดบั คะแนน
2 คะแนน
เกณฑ์การใหค้ ะแนน
ตอบถูกตอ้ ง วเิ คราะห์และประเมนิ ค่ารสวรรณคดีได้ถกู ต้อง ครบถว้ น 1 คะแนน
ไดข้ ้อละ 1 คะแนน (5 ข้อ)
ตอบถูกต้องหรอื วเิ คราะหแ์ ละประเมินค่ารสวรรณคดีได้อยา่ งใดอยา่ งหนึ่ง ได้ 0 คะแนน
ข้อละ 1 คะแนน (5 ข้อ)
ตอบไม่ถูกตอ้ ง วเิ คราะห์และประเมนิ ค่ารสวรรณคดี
ไม่ถูกต้อง ไดข้ ้อละ ๐ คะแนน

๕๙

แบบฝึกทกั ษะท่ี 8 (20 คะแนน)

เกณฑ์การใหค้ ะแนน ระดับคะแนน
1 คะแนน
ยกตวั อย่างคำประพนั ธจ์ ากเรื่องขุนชา้ งขนุ แผน ตอนขุนชา้ งถวายฎกี า 1 คะแนน
ตรงกบั รสวรรณคดีท่ีกำหนด ไดข้ ้อละ 1 คะแนน 5 คะแนน

ยกตวั อยา่ งคำประพนั ธ์จากเร่ืองขุนช้างขนุ แผน ตอนขนุ ชา้ งถวายฎกี า 4 คะแนน
ไมต่ รงกับรสวรรณคดที ี่กำหนด ไดข้ ้อละ 0 คะแนน 3 คะแนน
2 คะแนน
วเิ คราะห์และประเมินคณุ ค่าด้านวรรณศลิ ป์ในแง่ของรสวรรณคดีได้ถูกตอ้ ง 1 คะแนน
ตามหลักการวิเคราะห์ มีการอธิบาย ยกตัวอย่างประกอบ ได้อยา่ งถูกต้อง 0 คะแนน
ครบถ้วน

วเิ คราะหแ์ ละประเมนิ คณุ ค่าด้านวรรณศิลป์ในแง่ของรสวรรณคดไี ดถ้ กู ต้อง
ตามหลักการวเิ คราะห์ มีการอธบิ าย ยกตวั อยา่ งประกอบ ถูกต้องเปน็ สว่ นมาก

วเิ คราะห์และประเมินคณุ ค่าด้านวรรณศิลป์ในแง่ของรสวรรณคดีไดถ้ กู ต้อง
ตามหลกั การวิเคราะห์ มีการอธบิ าย ยกตวั อย่างประกอบ ถูกต้องเป็นบางส่วน

วเิ คราะหแ์ ละประเมนิ คุณคา่ ด้านวรรณศิลป์ในแง่ของรสวรรณคดีได้ถูกตอ้ ง
ตามหลักการวเิ คราะห์ มีการอธิบาย ยกตัวอยา่ งประกอบ ถูกต้องเปน็ สว่ นน้อย

วเิ คราะห์และประเมินคุณคา่ ด้านวรรณศลิ ป์ในแง่ของรสวรรณคดีได้ถูกตอ้ ง
ตามหลกั การวเิ คราะห์ มีการอธิบาย ยกตวั อย่างประกอบไดบ้ ้าง

วเิ คราะห์และประเมินคณุ คา่ ด้านวรรณศิลป์ในแง่ของรสวรรณคดีไมถ่ ูกตอ้ ง
หรือไมต่ อบ

เกณฑก์ ารผา่ น

- แบบฝกึ ทักษะเกณฑก์ ารผ่าน คิดเป็นคะแนนรวม 8๐ คะแนน นกั เรยี นทำคะแนน
ไดร้ ้อยละ ๘๐ ข้ึนไป ได้คะแนนต้ังแต่ 80 คะแนนขน้ึ ไป ถือว่าผ่าน

- คำอธิบายระดบั คุณภาพ
80 – 100 คะแนน หมายถงึ ดีเย่ียม
60 – 79 คะแนน หมายถึง ดีมาก
40 – 59 คะแนน หมายถึง ดี
20 – 39 คะแนน หมายถึง พอใช้
๐ – 19 คะแนน หมายถงึ ปรับปรุง