งานเล่มเล็ก

หนังสือเล่มเล็ก วิชา งานประดิษฐ์ รหัสวิชาง33102 นางสาวปภัสสร บูรณ์เจริญ ม.6/2 เลขที่26 จัดทำ โดย เสนอ คุณครูสุภัทรกุล มั่นหมาย

01 หมอนขวานผ้าขิด หมอนขิด เป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นที่สั่งสั่สมกันมาตั้งตั้แต่บรรพบุรุษ ซึ่งเป็นการรักษาวัฒนธรรมทางหัตถกรรม ที่สืบทอดจากรุ่นสู่รุ่นผูกพันกับการดำ รงวิถีชีวิตวัฒนธรรมประเพณีของ คนไทยชาวอีสานโดยทั่วทั่ ไป เป็นของใช้ในครัวเรือนหรือปัจจัยสี่ สำ หรับ หนุนนอนผลิตจากผ้าลายขิดทอมือจากผ้าฝ้าย และใช้เป็นเครื่องขอขมา ญาติผู้ใหญ่และพ่อล่ามในงานแต่งงาน งานบวช งานบุญประเพณี งานขึ้นบ้านใหม่ รวมถึงเป็นเครื่องชี้วัชี้วัดคุณสมบัติความ เป็นกุลสตรี หรือแม่ศรีเรือนของสตรีไทยชาวอีสาน ซึ่งหากใครมีฝีมือใน การทำ หมอนขิดได้อย่างปราณีต สวยงามมักจะเป็นที่หมายปองของชาย หนุ่มและพ่อแม่ ญาติผู้ใหญ่ของฝ่ายชาย นอกจากนั้นนั้ยังได้พัฒนารูปแบบ สีสัน ประณีต สวยงาม มีความทันสมัย หลากหลายรูปแบบมากขึ้น

02 ขั้น ขั้ ตอนการตัดเย็บหมอนขิด 1. วางผ้าในการทำ หมอนขิด 2. วัดผ้าในการทำ โดยการวัดความกว้างและยาวของผ้า 3. พับหน้าผ้าเข้าหากัน 4. เย็บไส้ในหมอนขิด

03 การประกอบหน้าหมอน 1. เย็บหน้าหมอนเข้ากับตัวกีบหน้า ขั้น ขั้ ตอนสุดท้ายเย็บซ้าย - ขวา เหลือตรงกลางไว้ยัดนุ่นหนาแน่นตามความต้องการ 2. ยัดนุ่นและปิดหน้าหมอน โดยการเย็บมือและสอย การใช้เทคโนโลยีการผลิต หมอนขิด เป็นผลิตภัณฑ์ที่เป็นภูมิปัญญาด้านอุตสาหกรรมและหัตถกรรม โดยรวมยังคงถือว่า เป็นผลิตภัณฑ์ที่ผลิตด้วยมือ (Hand – made) มีการใช้ เครื่องจักรเพียงขั้นขั้ตอนการเย็บเท่านั้นนั้

1.ด้านการใช้สอย คือ หมอนใช้หนุนศีรษะ 2.ด้านศาสนา ใช้ในงานทอดกฐิน ชาวบ้านจะนำ หมอนขิดขนาดใหญ่ถวายพระสงฆ์ 3.ด้านประเพณี เช่น งานบุญประจำ ปี หรืองานบุญพระเวส 4. ด้านสังคมจะใช้เป็นของฝากระหว่างญาติ 5.ด้านเศรษฐกิจเป็นสินค้า OTOP ประจำ จังหวัด 04 ประโยชน์หมอนขิด

05 ตัวอย่างผลงาน

ผลิตภัณฑ์วัฒนธรรมสิ่งประดิษฐ์จากภูมิปัญญา ท้องถิ่นเมืองสุรินทร์ 06 หมู่บ้านหัตถกรรมเครื่องเงิน

หมู่บ้านทำ เครื่องเงินเขวาสิรินทร์ หรือกลุ่มหัตถกรรมเครื่องเงินบ้านโช ตั้งตั้อยู่ที่กิ่งอำ เภอเขวาสินรินทร์ เดิมบรรพบุรุษของชาวเขวาสิรินทร์มีความสามารถด้านการตีทองเป็น เครื่องประดับต่างๆ ภายหลังได้หันมาตีเครื่องเงินแทน จนหมู่บ้านเขวาสิริ นทร์กลายเป็นหมู่บ้านที่มีชื่อเสียงในการผลิตลูกประคำ เงินที่มีเอกลักษณ์ เฉพาะของท้องถิ่น เรียกกันว่า “ลูกประเกือม” ซึ่งเป็นภาษาเขมรใกล้เคียง กับภาษาไทยว่า "ประคำ " การทำ ลูกประเกือมมีขั้นขั้ตอนคือนำ แผ่นเงินมาตีเป็นลูกกลมหรือรีเกลี้ยลี้งๆ แล้วนำ มาลงยาและลงลายต่างๆ ที่มีความสวยงาม ลวดลายส่วนใหญ่เป็น ลวดลายเลียนแบบธรรมชาติ อาทิ ลายกลีบบัว ลายดอกพิกุล ลายดอก ทานตะวัน ลายพระอาทิตย์ ลายไข่แมงดา หรือลายตาราง เป็นต้น ส่วนรูป ทรงก็แตกต่างกันไป มีทั้งทั้รูปทรงเป็นทรงถุงเงิน ทรงหมอนแปดเหลี่ยม ทรงกรวย ทรงมะเฟือง ทรงตะโพน และทรงตะกรุด ลูกประเกือมต่างๆ มี หลายขนาดด้วยกัน โดยขนาดเล็กที่สุดมีตั้งตั้แต่เส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ ครึ่งเซนติเมตร จนถึงขนาดใหญ่ประมาณ 3 เซนติเมตร ลูกประเกือมที่มี ลวดลายและรูปทรงที่สวยงามเหล่านี้นิยมนำ ไปทำ เป็นเครื่องประดับของ สุภาพสตรีไม่ว่าจะเป็นเข็มขัด สร้อยคอ สร้อยข้อมือ ต่างหู ฯลฯ 07 เนื้อหา

08

09

10 การทำ เครื่องเงินของกลุ่มหัตถกรรมเครื่องเงินบ้านโชค จะมีลักษณะ พิเศษที่โดดเด่น นั่นนั่คือ การรมดำ เพื่อให้เห็นลวดลายชัดเจน เพราะ ความงดงามของประเกือมจะอยู่ที่ความแวววาวของเนื้อโลหะสีเงินและ ลวดลายที่แกะด้านนอก และนอกจากนี้แล้วยังมีการออกแบบทำ เป็น กำ ไลและสร้อยข้อมือที่ผสมผสานทั้ง ทั้ ประเกือมและอัญมณีอื่น ๆ เช่น มุก นิล ลูกปัดหิน การตี ขึ้นรูปอย่างประณีตโดยช่างผู้เชี่ยวชาญจนออกมาเป็นเครื่องประดับ ลวดลายที่เป็นเอกลักษณ์ ในปัจจุบันนิยมนำ มาเป็นเครื่องประดับของสุภาพ สตรี สำ หรับโอกาสสำ คัญ หรืองานพิธีต่าง ๆ ก็เหมาะอย่างยิ่ง มรดกซึ่งทาง ภูมิปัญญาเหล่านี้ จึงเป็นสิ่งที่ควรค่าแก่การส่งเสริมและอนุรักษ์ไษ์ ว้ให้คงอยู่ สืบไป

หมู่บ้านโชค ต.เขวาสินรินทร์ อำ เภอเขวาสินรินทร์ อ.เมือง จ.สุรินทร์ นับเป็นหมู่บ้านแรกที่ทำ ประเกือมขึ้น เมื่อหลายร้อยปีมาแล้ว เชื่อว่า สืบทอดมาจากบรรพบุรุษที่อพยพมาจากเขมร โดยสมัยก่อนมีการทำ ทั้งทั้ เครื่องเงิน และเครื่องทองด้วย ต่อมาความต้องการของตลาดเพิ่มขึ้น การผลิตก็ขยายตัวเกือบทั่วทั่ทั้งทั้ตำ บลเขวาสินรินทร์ แต่บริเวณที่ยังคง เป็นสถานที่หลักที่มีผู้ประกอบการมากที่สุดคือ หมู่ที่ 3 บ้านโชค และหมู่ ที่ 4 บ้านโชคหัวแรด 11 ส่วนใหญ่จำ ลองมาจากธรรมชาติ เช่น ลายตาราง ลายกลีบบัว ลายดอกพิกุล ลายดอกจันทร์ ลายพระอาทิตย์ ลายดอก ทานตะวัน ลายตากบ ประเกือมส่วนใหญ่จะรมดำ เพื่อให้ลาย เด่นชัด ความสวยงามของประเกือมจึงอยู่ที่ลายที่แกะด้าน นอก และความแวววาวของเนื้อโลหะเงิน เส้นทางสู่หมู่บ้าน เครื่องเงิน

12

13

14 ลักษณะเด่นเชิงรูปธรรม การจัดวางลวดลายสวยงามด้วยการทำ ซ้ำ มีมิติ นูน เป็นร่อง มีทั้ง ทั้ สีสันเงินมันวาวและสีเงินด้านรมดำ ลักษณะเด่นเชิงนามธรรม สมัยโบราณนิยมใส่เครื่องเงินร้อยลูกประคำ สลับตะกรุดลงยันต์ ลงเวทมนต์คาถา เป็นเครื่องรางของขลัง ถือเป็นของศักดิ์สิ ดิ์สิทธิ์ หากมีไว้กับตัวจะทำ ให้เกิดความ สบายใจ มีสิริมงคล และนำ ความสุขความเจริญ

15 ลวดลายของเครืิ่ิองเงิน

เม็ดเงิน กล้าไม้ไผ่ กรรไกรสแตนเลส ตะเกียงเป่าแล่น แหนบสแตนเลส น้ำ ประสานกระดานทนไฟ ค้อนเขาควาย เหล็กขึ้นรูป ตะไบ ชัน เหล็กกลม เครื่องรีดแผ่น ดึงลวด 16 วัสดุที่ใช้ในการทำ

17 ขั้น ขั้ ตอนการทำ นำ ก้อนเงินมาหลอมละลายในเบ้าหลอมและนำ มาแผ่ เผาแล้วรีดให้เป็นแผ่น 1. 2. นำ แผ่นเงินที่รีดบางมาม้วนให้กลมเป็นหลอด โดยใช้ ไม้ไผ่ แล้วเชื่อมรอยต่อด้วยน้ำ ยาประสานและความร้อน 3. นำ เงินที่ม้วนให้กลมเป็นหลอดมาตีให้ได้ รูปร่างเป็นลูกประเกือม แล้วให้ความร้อนเพื่อให้อยู่ตัว 4.ใส่ขอบรูประเกื่อมโดยใช้เส้นลวดที่ขดเป็นวง วางที่หัวและท้ายของ ลูกประเกือม แล้วเชื่อมโดยใช้น้ำ ยาประสานและความร้อน 5. ทำ เส้นร้อยเป็นโลหะผสมระหว่างเงินกับทองแดง เผาไฟให้ร้อนรีดให้ยาวเป็นเส้น 6. นำ ลูกประเกือมที่ส่ขอบเรียบร้อยแล้วไปต้มให้ขาวในสารละลาย ประกอบด้วยน้ำ สารส้มและเกลือในอัตราส่วนที่พาเหมาะ ประมาณ 15 นาที

18 ขั้น ขั้ ตอนการทำ 7. อุดรูลูกประเกือมด้วยชันเพื่อให้รูปทรงตัว 8. นำ ลูกประเกือมไปสักลวดลายตามที่ต้องการ 9. เจาะรูตรงกลางเพื่อร้อย 10. นำ ลูกประเกือมมาขัดทำ ความสะอาด

19 ประโยชน์ 1.สามารถหารายได้เข้า ชุมชน ตัวเอง และครอบครัว 2.สามารถนำ มาประดับตกแต่งได้ 3.นำ ไปต่อยอดให้มีชื่อเสียงได้ในรูปแบบต่างๆ 4.พัฒนาให้มีความสวยงามของลวดลายมากขึ้นได้ ทำ ให้ เกิดเป็นที่ต้องการของประเทศ 5.เป็นที่รู้จักของตนในประเทศและชาวต่างชาติที่สนใจ

20 เครื่องเงินเมืองสุรินทร์ เป็นศิลปะที่สัมผัสได้ทั้ง ทั้ ความงดงามในด้านจิตใจภายในและ ความงดงามภายนอก เมื่อได้นำ มาประดับตกแต่งในเรือนกาย ที่สำ คัญอีกประการหนึ่ง คือ ภูมิปัญญาของชาวบ้านไม่เคย หยุดนิ่งพยายามคิดสร้างสรรค์รูปแบบลวดลายให้เป็นไปตาม ความต้องการของลูกค้าตลอดเวลา เป็นการเสริมสร้างศิลป หัตถกรรมได้แปลกใหม่เป็น ที่นิยมได้อย่างต่อเนื่อง ลูกหลาน ในบ้านโชค บ้านสะดอ บ้านเขวาสินรินทร์ได้ยึดการทำ เครื่อง เงินรูปพรรณเป็นอาชีพเลี้ย ลี้ งครอบครัวอย่างภาคภูมิใจ ด้วย ฝีมือที่ประณีตงดงามด้วยราคาย่อมเยา ความเป็นอยู่ของชาว บ้านดีพอใช้ด้วยรายได้จากการจำ หน่ายเครื่องเงิน การ ช่วย ตนเองของชาวบ้านที่ประกอบอาชีพเลี้ย ลี้ งครอบครัว ทาง ราชการได้สนับสนุนช่วย พัฒนาถนนเข้าหมู่บ้านและ สาธารณูปโภคให้มีความสะดวกมากขึ้น หมู่บ้านนี้จึงกลายเป็น หมู่บ้านวัฒนธรรมที่สำ คัญของจังหวัดสุรินทร์ ดึงดูดนักท่อง เที่ยวเข้าไปจับจ่ายซื้อเครื่องเงินกันตลอดปี การทำ เครื่องเงิน รูปพรรณจึงเป็นอาชีพหัตถกรรมที่สืบทอดมาจากบรรพบุรุษที่ ควรค่าแก่การส่งเสริมและอนุรักษ์ไษ์ ว้ต่อไป

21 เว็บไซต์ที่ใช้ในการค้นหา www.kroobannok.com www.esan108.com www.google//wikipedie.com

Thank you