รายงานผลงาน/นวัตกรรมหรือวิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practices) “ผลของการจัดกิจกรรมการเคลื่อนไหวร่างกายประกอบเพลง เพื่อพัฒนากล้ามเนื้อมัดใหญ่ของเด็กปฐมวัย” โรงเรียนเสริมมิตรวิทยา สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดพระนครศรีอยุธยา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน
(Best Practice) 1. ชื่อผลงาน ผลของการจัดกิจกรรมการเคลื่อนไหวร่างกายประกอบเพลงเพื่อพัฒนากล้ามเนื้อมัดใหญ่ของ เด็กปฐมวัย 2. ผู้นำเสนอผลงาน นางนรวีร์ มากล้น โรงเรียนเสริมมิตรวิทยา 39 หมู่ 6 ตำบลเชียงรากน้อย อำเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา วัยเด็กเป็นวัยกำลังเจริญเติบโต การดูแลให้เด็กได้รับอาหารที่มีคุณค่า และเหมาะสมกับวัยจึงเป็นสิ่ง สำคัญในการส่งเสริมพัฒนาการของเด็กให้ดียิ่งขึ้น แต่การจะให้เด็กพัฒนาได้เต็มศักยภาพจริงเด็กต้องบริหาร ร่างกายอย่างสม่ำเสมอด้วย ซึ่งโดยธรรมชาติเด็กมีนิสัยชอบเล่นอยู่แล้ว และยังเป็นระยะที่เด็กมีพัฒนาการใน อัตราเร่งสูง เด็กจะชอบเล่นในสิ่งที่ต้องใช้กำลังด้วย เช่น กระโดดโลดเต้น กอดปล้ำกัน เล่นชกต่อยกัน เล่น วิ่งไล่จับกัน เป็นต้น จนบางครั้งผู้ใหญ่เป็นห่วงเกรงว่าเด็กเจ็บป่วยเนื่องจากเล่นเหนื่อยมาก จึงห้ามเด็กเล่นในสิ่ง ที่ต้องใช้กำลัง แต่แท้ที่จริงการเล่นออกกำลังกายเป็นประโยชน์และเป็นองค์ประกอบสำคัญที่ทำให้เด็ก พัฒนาการสมส่วนตามวัยได้เต็มศักยภาพ ดังนั้นควรส่งเสริมให้เด็กได้ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ ตาม พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พ.ศ.2546 นั้นมุ่งให้เด็กมีพัฒนาการที่เหมาะกับ วัย ทั้งด้านร่างกาย อารมณ์และจิตใจ สังคม สติปัญญา เด็กจะบรรลุตามมาตรฐานคุณลักษณะที่พึงประสงค์ที่ กำหนดไว้ตามข้อที่ 1 คือ มีพัฒนาการด้านร่างกาย แข็งรง มีสุขนิสัยที่ดี และดูแลความปลอดภัยของตนเองได้ ซึ่งผู้จัดกิจกรรมมุ่งเน้นการพัฒนาสุขภาพเพื่อส่งเสริมให้เด็กปฐมวัยมีพัฒนาการกล้ามเนื้อมัดใหญ่ที่ แข็งแรง รักการออกกำลังกาย และสร้างสุขนิสัยในการดูแลสุขภาพด้วยการออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ มี ความมั่นใจกล้าแสดงออก มีสุขภาพจิตที่ดีร่างเริง แจ่มใส มีมนุษยสัมพันธ์ที่ดีต่อครูและผู้อื่นอย่างเหมาะสมตาม วัย มีน้ำหนักส่วนสูง และสมรรถภาพทางกายตามเกณฑ์ของกรมอนามัย ยังช่วยฝึกทักษะในการเล่นร่วมกัน อย่างปลอดภัยและมีความสุข 3.หลักการและเหตุผล
1. เพื่อส่งเสริมและพัฒนากล้ามเนื้อมัดใหญ่ของเด็กปฐมวัยให้แข็งแรง 2. เพื่อส่งเสริมให้เด็กรู้จักรักษาสุขภาพของตนเองและมีสุขภาพจิตที่ดี 3. เพื่อส่งเสริมให้เด็กปฐมวัยมีสุขอนามัยที่ดี 4. เพื่อส่งเสริมให้เด็กสามารถออกกำลังหรือเล่นกีฬาที่เหมาะสมได้ด้วยตนเอง ทฤษฎีพัฒนาการของกีเซล (Gesell) อาร์โนลด์ กีเซล (Arnold Gesell. 1880-1961) (อ้างถึงใน สิริมา ภิญโญอนันตพงษ์, 2547 : 35) เป็น นักจิตวิทยาชาวอเมริกัน ผู้เริ่มก่อตั้งสถาบันพัฒนาการเด็ก (Institute of Child Development) ณ มหาวิทยาลัยเยล ระหว่างปี ค.ศ. 1930-1940 อธิบายทฤษฎีเกี่ยวกับการเจริญเติบโตและพัฒนาการของเด็กว่า การเจริญเติบโตของเด็กทางร่างกาย เนื้อเยื่อ อวัยวะ หน้าที่ของอวัยวะต่าง ๆ และพฤติกรรมที่ปรากฏขึ้นเป็น รูปแบบที่แน่นอนและเกิดขึ้นเป็นลำดับขั้น ประสบการณ์ และสภาพแวดล้อมเป็นองค์ประกอบรองที่ต่อเติมเต็ม เสริมพัฒนาการต่าง ๆ กีเซลเชื่อว่าวุฒิภาวะจะถูกกำหนดโดยพันธุกรรม และมีในเด็กแต่ละคนมาตั้งแต่เกิด ซึ่ง เป็นสิ่งสำคัญที่ทำให้เด็กแต่ละวัยมีความพร้อมทำสิ่งต่าง ๆ ได้ ถ้าวุฒิภาวะหรือความพร้อมยังไม่เกิดขึ้นตามปกติ ในวัยนั้น สภาพแวดล้อมจะไม่มีอิทธิพลต่อพัฒนาการของเด็ก อาร์โนลด์ กีเซล (Arnold Gesell) ได้สร้างเกณฑ์มาตรฐานสำหรับวัดพฤติกรรมของเด็กในแต่ละระดับ เน้นความแตกต่างระหว่างบุคคลโดยใช้วิธีการสังเกตพฤติกรรม ซึ่งเขาได้แบ่งพัฒนาการของเด็กที่ต้องการวัดและ ประเมินออกเป็น 4 กลุ่มใหญ่ 1. พฤติกรรมทางการเคลื่อนไหว (Motor Behavior) ครอบคลุมการบังคับอวัยวะต่าง ๆ ของ ร่างกายและความสัมพันธ์ทางด้านการเคลื่อนไหว 2. พฤติกรรมทางการปรับตัว (Adaptive Behavior) ครอบคลุมความสัมพันธ์ของการใช้มือและ สายตา การสำรวจ ค้นหา การกระทำต่อวัตถุ การแก้ปัญหาในการทำงาน 3. พฤติกรรมทางการใช้ภาษา (Language Behavior) ครอบคลุมการที่เด็กใช้ภาษา การฟัง การ พูด การอ่าน และการเขียน 4. พฤติกรรมส่วนตัวและสังคม (Personal-Social Behavior) ครอบคลุมการฝึกปฏิบัติส่วนตัว เช่น การกินอาหาร การขับถ่าย และการฝึกต่อสภาพสังคม เช่น กรเล่น การตอบสนองผู้อื่น จากแนวความคิดของ อาร์โนลด์ กีเซล (Arnold Gesell) สามารถนำมาอธิบายพัฒนาการของมนุษย์ ในด้านการเจริญเติบโตพัฒนาการทางร่างกาย และสามารถนำไปเชื่อมโยงกับพัฒนาการทางสติปัญญาได้อีกด้วย นอกจากนั้น อาร์โนลด์ กีเซล (Arnold Gesell) ได้เขียนหนังสือขึ้น 2 เล่ม คือ The First Five Year of Life และ The Child from Five to Ten ซึ่งแนวคิดดังกล่าวนี้มีบทบาทมากต่อการจัดกลุ่มเด็กเข้าศึกษาในชั้น อนุบาลศึกษาและชั้นประถมศึกษา เกณฑ์มาตรฐานใช้เป็นแบบทดสอบมาตรฐานในการทำนายพฤติกรรม วิเคราะห์กลุ่ม และทำวิจัย เพื่อบอกลักษณะพัฒนาการของเด็ก โดยใช้อายุทางปฏิทินเป็นเกณฑ์ นอกจากนี้มี บทบาทมากในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ให้กับเด็ก โดยการจัดกิจกรรมนั้นต้องให้เหมาะสมกับวุฒิภาวะของเด็ก แต่ละคน 4. วัตถุประสงค์ 5.แนวคิด / ทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง
พัฒนาการทางด้านร่างกายของเด็กปฐมวัย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเด็กทารกเป็นการเปลี่ยนแปลงที่เห็นได้ชัดเจน ทั้งนี้เนื่องจากอัตราการเจริญเติบโตทางด้านร่างกายเป็นไปอย่างรวดเร็วมาก เมื่อเปรียบเทียบกับพัฒนาการ ทางด้านอารมณ์จิตใจ สังคมและสติปัญญา การเปลี่ยนแปลงที่ว่านี้ได้แก่ น้าหนัก ส่วนสูง และโครงสร้างของ อวัยวะต่าง ๆ รวมทั้งกล้ามเนื้อต่าง ๆ ด้วย เมื่อเด็กปฐมวัยย่างเข้าสู่วัย 3-4 ปีพัฒนาการทางด้านร่างกายจะ ปรากฏในรูปของความสามารถในการใช้อวัยวะต่าง ๆ ของร่างกายได้ชัดเจนขึ้น ทั้งความสามารถในการทางาน ประสานกันของกล้ามเนื้อใหญ่ (Gross Motor Coordination) และการทางานประสานกันของกล้ามเนื้อเล็ก (Fine Motor Coordination) (นภเนตร ธรรมบวร, 2544 : 73) ทักษะกล้ามเนื้อใหญ่ในเด็กปฐมวัย เช่น การยืน เดิน วิ่ง ปีนป่าย กลิ้ง กระโดด โดยการใช้แขน ขา เท้า และลำตัว ในการเคลื่อนไหวอย่างคล่องแคล่ว จะทำให้เด็กปฐมวัยเรียนรู้สิ่งต่าง ๆ รอบตัวได้ดีกว่าเด็กปฐมวัยที่ เคลื่อนไหวอย่างเชื่องช้า ดังนั้นผู้สอนจะต้องเปิดโอกาสให้เด็กปฐมวัยได้ออกไปวิ่งเล่น ออกกาลังกาย ไม่ใช่ใช้ เวลาให้หมดไปกับการนั่งโต๊ะเขียนหนังสือ หรืออ่านหนังสือ (สมศักดิ์สินธุระเวชญ์, 2547 : 22) 1. ผู้จัดกิจกรรมให้ความรู้เกี่ยวกับการเคลื่อนไหวร่างกายประกอบเพลงเพื่อพัฒนากล้ามเนื้อมัดใหญ่ของ เด็กปฐมวัย 2. ผู้จัดกิจกรรมให้เด็กเคลื่อนไหวร่างกายประกอบเพลงหลังเคารพธงชาติ วันละ 20 นาที 3. ผู้จัดกิจกรรมออกแบบท่าทางการออกกำลังกายประกอบเพลง ด้านการเคลื่อนไหวอยู่กับที่ ด้านการเคลื่อนไหวเคลื่อนที่ ด้านคุณลักษณะของการใช้กล้ามเนื้อมัดใหญ่ 4. ผู้จัดกิจกรรมจัดกิจกรรมเป็นเวลา 1 ปีการศึกษา สังเกตพฤติกรรมเกี่ยวกับความพร้อมในการใช้ กล้ามเนื้อมัดใหญ่ หลังการทดลอง (Posttest) โดยใช้แบบสังเกต 5. คัดเลือกเด็กจำนวน 15 คน เพื่อเป็นตัวแทนเข้าร่วมการแข่งขันออกกำลังกายประกอบเพลง การแข่งขันทักษะทางวิชาการและการประกวดสิ่งประดิษฐ์นักเรียนโรงเรียนเอกชน - ตลอดปีการศึกษา 6. การดำเนินงาน / กระบวนการ / วิธีการปฏิบัติ 7. แผนการดำเนินงาน / ระยะเวลาในการดำเนินงาน
8.1 เด็กปฐมวัย ปีการศึกษา 2566 โรงเรียนเสริมมิตรวิทยา นักเรียนชั้นอนุบาลปีที่ 1-3 จำนวน 303 คน ได้ใช้ กิจกรรมเคลื่อนไหวร่างกายประกอบเพลงเพื่อพัฒนากล้ามเนื้อมัดใหญ่ของเด็กปฐมวัย ซึ่งได้รับผลสำเร็จในการ ปฏิบัติงานตามรูปแบบวิธีการปฏิบัติที่ดีที่ส่งผลต่อผู้เรียนดังนี้ 1. นักเรียนทุกคนมีทักษะด้านการเคลื่อนไหวอยู่กับที่ ด้านการเคลื่อนไหวเคลื่อนที่ ด้านการ เคลื่อนไหวพร้อมอุปกรณ์ ด้านคุณลักษณะของการใช้กล้ามเนื้อมัดใหญ่เพิ่มขึ้น 2. เด็กนักเรียนรู้จักรักษาสุขภาพของตนเองและมีสุขภาพจิตที่ดีเพิ่มขึ้น 3. เด็กปฐมวัยมีสุขอนามัยที่ดีเพิ่มขึ้น 4. เด็กนักเรียนสามารถออกกำลังหรือเล่นกีฬาที่เหมาะสมได้ด้วยตนเองเพิ่มขึ้น 8.2 พ่อแม่ ผู้ปกครอง พ่อแม่ผู้ปกครองให้ความไว้วางใจพร้อมทั้งให้ร่วมมือเป็นอย่างดีในการสนับสนุนให้เข้าร่วมการแข่งขัน ออกกำลังกายประกอบเพลง เพื่อพัฒนากล้ามเนื้อมัดใหญ่ของเด็กปฐมวัย 8.3 อื่น ๆ - ครูได้ใช้กิจกรรมเคลื่อนไหวและจังหวะเพื่อพัฒนากล้ามเนื้อมัดใหญ่ของเด็กปฐมวัย และเผยแพร่ไป ยังครูผู้สอนโรงเรียนอื่น - โรงเรียนมีเด็กปฐมวัยและบุคลากรที่มีคุณภาพและสร้างชื่อเสียงจากผลงานของนักเรียนที่เข้าร่วม แข่งขันออกกำลังกายประกอบเพลง ระดับชั้นอนุบาล 1-3 การแข่งขันทักษะทางวิชาการและการประกวด สิ่งประดิษฐ์นักเรียนโรงเรียนเอกชน ประสบผลสำเร็จในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ 9.1 นักเรียนให้ความร่วมมือเป็นอย่างดีในการร่วมการแข่งขันออกกำลังกายประกอบเพลง เกิดความ สนุกสนานกับการออกกำลังกายทั้งทาง ด้านการเคลื่อนไหวอยู่กับที่ ด้านการเคลื่อนไหวเคลื่อนที่ ด้านการ เคลื่อนไหวพร้อมอุปกรณ์ ด้านคุณลักษณะของการใช้กล้ามเนื้อมัดใหญ่ 9.2 ผู้บริหาร คณะครูผู้ปกครองให้ความร่วมมือพร้อมทั้งสนับสนุนเป็นอย่างดีในการจัดกิจกรรม เคลื่อนไหวร่างกายประกอบเพลง และการเข้าร่วมการแข่งขันออกกำลังกายประกอบเพลงทั้งด้านงบประมาณ และให้ขวัญกำลังใจเป็นอย่างดี 9.3 การวางแผนล่วงหน้าอย่างเป็นระบบทำให้ดำเนินการบรรลุตามวัตถุประสงค์ 8. ผลการปฏิบัติงาน 9.ปัจจัยที่ทำให้วิธีการประสบผลสำเร็จ
10.1 เด็กปฐมวัยมีพัฒนากล้ามเนื้อมัดใหญ่ของเด็กปฐมวัยให้แข็งแรง 10.2 เด็กปฐมวัยรู้จักรักษาสุขภาพของตนเองและมีสุขภาพจิตที่ดี 10.3 เด็กปฐมวัยมีสุขอนามัยที่ดี 10.4 เด็กปฐมวัยสามารถออกกำลังหรือเล่นกีฬาที่เหมาะสมได้ด้วยตนเอง ได้รับรางวัลรองชนะเลิศอันดับ 2 การแข่งขันทักษะทางวิชาการและการประกวดสิ่งประดิษฐ์นักเรียน โรงเรียนเอกชน 10. บทเรียนที่ได้รับ รางวัลที่ได้รับ
ภาคผนวก
กิจกรรมเคลื่อนไหวร่างกายประกอบเพลงหลังเคารพธงชาติ
การซ้อมการออกกำลังกายประกอบเพลง
การแข่งขันการออกกำลังกายประกอบเพลง