02 Modul SC T2-Bab2(csy4p)

Rantai Makanan / Food Chain Belalang
Grasshopper
Katak
Sumber utama Pengeluar: Tumbuhan Pengguna primer (ulat Frog
(Matahari) hijau (keladi, lumut, alga) beluncas, zooplankton)
Main source Producer: green plants Primary consumer Matahari
(The Sun) (yam, moss, algae) (caterpillar, zooplankton) The Sun

Pengurai (bakteria, Pengguna tertier Pengguna sekunder Contoh Rantai Makanan
fungi) (ikan-ikan besar) (ikan, burung) Example of Food Chain
Decomposer Tertiary consumer Secondary consumer
(bacteria, fungi) (big fish) (fish, birds) Ular
Snake

2 BAB Fungi Burung helang
Eagle
CHAPTER
SAINS TINGKATAN 2Kitar AirKitar Karbon Membebaskan karbon dioksida
Water Cycle Ekosistem Carbon Cycle Releasing of carbon dioxide
Bab
ChapterKondensasiEcosystem Menggunakan karbon dioksida
Condensation Using carbon dioxide
2Gunung
berapi Karbon dioksida di atmosfera
9 © Nilam Publication Sdn. Bhd. Volcano Carbon dioxide in atmosphere

Pembakaran Respirasi Fotosintesis
Combustion Respiration Photosynthesis
Respirasi
Penyejatan Hujan Kilang Respirasi tumbuhan
Evaporation Rain Factory haiwan Plant
Animal respiration
respiration

Respirasi alga dan Mati dan reput
haiwan akuatik Die and rot
Penguraian
Respiration of algae and
aquatic animals Decomposition

Bahan api fosil
Fossil fuels

SAINS TINGKATAN 2

2.1  Aliran Tenaga dalam Ekosistem / Energy Flow in an Ecosystem

K.Kejayaan / S.Criteria

2.1.1 Menerangkan dengan contoh; pengeluar, pengguna dan pengurai.
SP Explain through examples; producer, consumer and decomposer.
LS
Menginterpretasi rantai makanan dan siratan makanan.
2.1.2 Interpreting food chain and food web.

EMK Kelestarian alam sekitar / Nature preservation
Nilai Murni
Moral Value Minat dan sifat ingin tahu tentang alam sekitar
Interest and curiosity about nature

Pengeluar, Pengguna dan Pengurai Buku Teks muka surat 22
Producer, Consumer and Decomposer Textbook page 22

Bab makanan sendiri menggunakan tenaga daripada
Chapter

2 1 Pengeluar ialah organisma yang membuat
cahaya matahari melalui proses fotosintesis.

Producer is an organism which can make their own food using energy from sunlight

through photosynthesis process.  TP1

2 Pengguna ialah organisma yang memakan organisma lain. Pengguna primer ialah haiwan herbivor dan
omnivor yang memakan pengeluar . other organisms. Primary consumer is herbivore and omnivore

Consumer is an organism which eat

animals which eat producer .  TP1

3 Pengguna sekunder ialah haiwan omnivor dan karnivor yang makan pengguna primer .
Secondary consumer is omnivore and carnivore animals which eat the primary consumer .  TP1

4 Pengguna tertier ialah haiwan karnivor sekunder yang makan pengguna skunder.
Tertiary consumer is secondary carnivore animals which eat the secondary consumer.  TP1

5 Pengurai ialah organisma yang mengurai haiwan dan tumbuhan yang mati.

Decomposer is an organism which decompose dead animals and plants.  TP1

6 Kenal pasti pengeluar, pengguna primer, pengguna sekunder dan pengurai dalam jadual di bawah.
Identify the producer, primary consumer, secondary consumer and decomposer in the table below.  TP2

Organisma Aktiviti pemakanan Peranan organisma dalam rantai makanan
Organism Feeding activity Function of organism in food chain

Memakan ikan, sotong, Pengguna sekunder
kerang-kerangan dan ketam Secondary consumer
Eat fish, squids, shellfish and
Singa laut / Sea lion crabs

Memakan ubi-ubian dan buah- Pengguna primer
buahan Primary consumer
Eat tubers and fruits
Landak / Porcupine
10
© Nilam Publication Sdn. Bhd.

Organisma Aktiviti pemakanan SAINS TINGKATAN 2
Organism Feeding activity
Peranan organisma dalam rantai makanan
Function of organism in food chain

Mengurai organisma mati Pengurai
Decompose dead organism Decomposer
Pengeluar
Bakteria pengurai bangkai
Carcass decomposer bacteria Producer

Rumput gajah lokal Menggunakan cahaya matahari Bab
Local elephant grass bagi membuat makanan sendiri Chapter
Use sunlight to make own foods
2

Rantai Makanan dan Siratan Makanan Buku Teks muka surat 24
Food Chain and Food Web Textbook page 24

1 Rajah di bawah menunjukkan satu rantai makanan. Setiap anak panah mewakili makanan yang dimakan oleh
setiap haiwan.

The diagram below shows a food chain. Each arrow represents food eaten by each animal.

Susun pernyataan di bawah berkaitan rantai makanan mengikut susunan yang betul. Susunan
Arrange the statements about the food chain below with correct arrangement.  TP2 Arrangement

Pernyataan 1
Statement 4
Matahari menghasilkan tenaga cahaya 2
Sun produces sunlight 6
Ular mendapat tenaga dengan memakan katak 3
Snake obtains energy by eating frog 5
Padi menghasilkan makanan sendiri dengan menggunakan tenaga daripada matahari
Paddy produces its own food by using energy from the Sun
Helang yang mati diurai oleh bakteria dan fungus dalam persekitaran
Dead eagle decomposed by bacteria and fungus in surrounding
Apabila belalang memakan padi, sebahagian tenaga berpindah ke belalang
When grasshopper eats paddy, some of the energy transferred to the grasshopper
Helang mendapat tenaga dengan memakan ular
Eagle obtains energy by eating snake

11 © Nilam Publication Sdn. Bhd.

SAINS TINGKATAN 2

2 Bina tiga rantai makanan menggunakan organisma yang diberi di bawah.
Construct three food chains using organisms given below.  TP3

Helang Sawi Ulat beluncas Belalang Burung pipit Tikus
Eagle Mustard Caterpillar Grasshopper Sparrow Rat

(i) Sawi / Mustard ➝ Ulat beluncas / Caterpillar ➝ Burung pipit / Sparrow ➝ Helang / Eagle
(ii) Sawi / Mustard ➝ Belalang / Grasshopper ➝ Burung pipit / Sparrow ➝ Helang / Eagle
(iii) Sawi / Mustard ➝ Tikus / Rat ➝ Helang / Eagle

3 (a) Bina siratan makanan menggunakan rantai makanan yang telah anda senaraikan.
Construct food web using food chain that you have listed.  TP3

Bab
Chapter

2 Ulat beluncas
Caterpillar

Sawi Belalang Burung pipit Helang
Mustard Grasshopper Sparrow Eagle

Tikus
Rat

(b) Daripada siratan makanan yang telah anda bina, kenal pasti organisma yang memainkan peranan berikut.
From the food web that you have constructed, identify the organism that plays the following role.  TP2
(i) Pengeluar / Producer : Sawi / Mustard
(ii) Pengguna primer / Primary consumer : Ulat beluncas, belalang, tikus / Caterpillar, grasshopper, rat
(iii) Pengguna sekunder / Secondary consumer : Burung pipit, helang / Sparrow, eagle
(iv) Pengguna tertier / Tertiary consumer : Helang / Eagle

4 Aliran tenaga dan kehilangan tenaga berlaku dalam satu siratan makanan.
Energy flow and losing of energy occurs in a food web.  TP2

Kunci / Key:
Aliran tenaga dalam siratan makanan
Energy flow in food web
Tenaga yang hilang sebagai haba
Energy lost as heat

(a) Sumber tenaga dalam siratan makanan ialah cahaya matahari . Ekstra / Extra

Source of energy in a food web is sunlight .

(b) Tumbuhan menggunakan tenaga daripada matahari untuk menjalankan fotosintesis .
Plant uses energy from the Sun to carry out photosynthesis .

© Nilam Publication Sdn. Bhd. 12

SAINS TINGKATAN 2

(c) Tenaga mengalir melalui tumbuhan pada setiap organisma dalam satu siratan makanan melalui
pemakanan .

Energy flow through plant to each organism in a food web through eating .

(d) Pada setiap aras, tenaga akan hilang apabila benda hidup menjalankan respirasi , pergerakan,
pertumbuhan, dan pengekalan suhu badan menyebabkan tenaga yang dipindahkan bermula daripada sumber
tenaga semakin berkurangan.

At every level, the energy will lose when living things carry out respiration , moving, growth, and maintaining
body temperature cause the energy transferred starting from the energy source decrease.

Refleksi Murid Sila tandakan (3) Faham / Understand (    ) Kurang faham / Less understand (    ) Tidak faham / Do not understand (    )
Please tick (3)
Studentsʼ
Reflection

Bab
Chapter

2

2.2  Kitar Nutrien dalam Ekosistem / Nutrient Cycle in Ecosystem

K.Kejayaan / S.Criteria

2.2.1 Menghuraikan dan berkomunikasi mengenai peranan benda hidup dalam kitar oksigen dan kitar karbon dalam
ekosistem. / Elaborate and communicate the role of living things in oxygen and carbon cycles in an ecosystem.
SP 2.2.2
LS Mewajarkan peranan organisma dalam kitar air suatu ekosistem.
Justify the role of organisms in water cycle in an ecosystem.
2.2.3
Menyelesaikan masalah apabila terdapat gangguan ke atas kitaran disebabkan aktiviti manusia.
EMK Solve the problems when there is an interference to the cycles due to human activities.

Nilai Murni Kelestarian alam sekitar / Nature preservation
Moral Value
Minat dan sifat ingin tahu tentang alam sekitar
Interest and curiosity about nature

Kitar Air dalam suatu Ekosistem Buku Teks muka surat 25
Water Cycle in an Ecosystem Textbook page 25

1 Lengkapkan peta alir di bawah mengikut urutan yang betul bagi kitar air.
Complete flow chart below with the correct sequence of water cycle.  TP2

Air disejat oleh matahari dan Wap air mengalami kondensasi dan
membentuk wap air dan naik ke udara. berubah menjadi titisan air.
Water vapour is condensed and
Water is evaporated and change changed into water drops.

into water vapour and rise up to the air.

Proses penyejatan berlaku. Titis-titis air bergabung menjadi awan dan
Evaporation process occur. hujan .
apabila berat turun sebagai
Water drops combine into clouds and when

heavy it drops as rain .

13 © Nilam Publication Sdn. Bhd.

SAINS TINGKATAN 2

2 Rajah di bawah menunjukkan kitar air yang berlaku dalam alam sekitar. Lengkapkan.
The diagram below shows water cycle in environment. Complete it.  TP2

Kondensasi / Condensation Atmosfera Penyejatan / Evaporation Tanah
PenEvyaejpaotraantion Atmosphere Soil
Hujan Penyerapan
Rain Absorption
TraTnraspnisrpaitrioansi
Tumbuhan
Laut, kolam, sungai Respirasi, penyahtinjaan dan Plant
Sea, pond, river perkumuhan Dimakan oleh
Respiration, defaecation and Eaten by
Bab excretion Haiwan
Chapter Animal

2

Diminum / Drunk by

Kitar Oksigen dan Kitar Karbon dalam Ekosistem Buku Teks muka surat 26
Oxygen Cycle and Carbon Cycle in the Ecosystem Textbook page 26

1 Lengkapkan kitar oksigen dan kitar karbon pada rajah di bawah. Diserap oleh
Complete the diagram below on oxygen cycle and carbon cycle.  TP2 Absorbed by

Karbon dioksida dibebaskan Fotosintesis
Carbon dioxide is released oleh tumbuhan
Photosynthesis
Pembakaran Respirasi / Respiration by plants
Combustion Digunakan untuk
Oksigen
Used to dibebaskan

Kayu dan bahan Oxygen
api / Wood and is released
fossil fuels

Pereputan Pengurai / Decomposer
Decomposition 14

© Nilam Publication Sdn. Bhd.

2 Kitar oksigen. / Oxygen cycle.  TP2 SAINS TINGKATAN 2
Karbon dioksida
Carbon dioxide Oksigen dibebaskan di atmosfera
Oxygen is released in the atmosphere

Respirasi Digunakan untuk / Used for
Respiration

Fotosintesis Pembakaran Pereputan Pengaratan
Photosynthesis Combustion Decomposition Rusting

Menyelesaikan Masalah Gangguan kepada Kitar Nutrien Bab
Solving Problems of Disruption to the Nutrient Cycle Chapter

2

Buku Teks muka surat 27
Textbook page 27

1 Suai padankan aktiviti berikut dengan penyelesaian masalah yang patut diambil terhadap gangguan kitaran.
Match the following activities with the problem solving of cycle distraction.  TP2

Aktiviti / Activity Masalah / Problem Penyelesaian / Solution

Pembakaran bahan api Kempen penjimatan air
fosil Water saving campaign
Fossil fuel combustion

Penggunaan air secara Membina sistem saliran yang
berlebihan untuk efisien
domestik Build efficient drainage system
Domestic water usage
excessively

Penebangan hutan Penanaman semula,
secara tidak terkawal mewartakan hutan simpan dan
Uncontrolled menguatkuasakan undang-undang
deforestation Replanting, gazetting reserve forest
and law enforcement

Penggunaan air secara Memastikan ketinggian cerobong
berlebihan dalam asap lebih daripada 30 m dan
pertanian menggunakan penapis asap
Excessive water usage Make sure the height of chimneys
in agriculture are more than 30 m and use smoke
filters

Refleksi Murid Sila tandakan (3) Faham / Understand (    ) Kurang faham / Less understand (    ) Tidak faham / Do not understand (    )
Please tick (3)
Studentsʼ 15 © Nilam Publication Sdn. Bhd.
Reflection

SAINS TINGKATAN 2

2.3 Saling Bersandaran dan Interaksi antara Organisma dan antara

Organisma dengan Persekitaran / Interdependence and Interaction among
Organisms and between Organisms with the Environment

K.Kejayaan / S.Criteria

Bab 2.3.1 Menjelaskan dengan contoh saling bersandaran antara benda hidup dan persekitaran untuk keseimbangan ekosistem.
Chapter Explain through examples the interdependence among living things and the environment in maintaining a balanced
2.3.2 ecosystem.
2 SP
LS 2.3.3 Mewajarkan kepentingan penyesuaian hidupan terhadap alam sekitar.
Justify the importance of adaption of living things to the environment.
2.3.4
Berkomunikasi mengenai contoh interaksi antara organisma hidup dan mengaplikasi interaksi tersebut dalam kehidupan
2.3.5 harian. / Communicate through examples the interaction between organisms and apply these interactions in daily life.
EMK
Nilai Murni Mencerakinkan faktor yang mempengaruhi saiz populasi dalam suatu ekosistem.
Moral Value Separate the factors that affect the size of population in an ecosystem.

Meramalkan bagaimana perubahan dalam ekosistem mempengaruhi sumber yang ada dan keseimbangan antara
populasi. / Predict how the changes in ecosystem affect resources and balance of population.

Kelestarian alam sekitar / Nature preservation

Minat dan sifat ingin tahu tentang alam sekitar
Interest and curiosity about nature

Keseimbangan Ekosistem Buku Teks muka surat 28
Ecosystem Balance Textbook page 28

1 Padankan rajah berikut dengan istilah dan maksudnya. Maksud / Meaning
Match the following diagrams with their terms and meaning.  TP2

Rajah / Diagram Istilah / Terms

Ekosistem Sekumpulan organisma yang sama spesies
Ecosystem yang hidup bersama di habitat yang sama
A group of organisms of same species that live
together in the same habitat

Spesies Tempat di mana sesuatu organisma hidup
Species A place where an organism live
Populasi
Population Suatu sistem dinamik di mana komuniti
Habitat yang berlainan berinteraksi antara satu sama
Habitat lain dan dengan persekitaran
Komuniti A dynamic sytem where different communities
Community interact with one another and with the
environment
16 Sekumpulan organisma yang mempunyai
ciri-ciri yang sama dan boleh menghasilkan
zuriat yang sihat melalui pengawanan dalam
kumpulan / A group of organisms that have
the same characteristics and can produce
healthy offspring through mating in the group
Banyak populasi tumbuhan dan haiwan
berlainan yang hidup bersama di sesuatu
habitat yang sama
Many populations of different plants and
animals that live together in the same habitats

© Nilam Publication Sdn. Bhd.

SAINS TINGKATAN 2

2 Keseimbangan ekosistem ialah saling bersandaran antara organisma hidup dengan
komponen bukan hidup
dalam keadaan harmoni.
Balanced ecosystem is the interdependence between living organisms with non-living components in a
harmony situation.  TP1

Eksperimen 2.1 Penyesuaian Hidupan terhadap Alam Sekitar
Experiment Adaptation of Life on the Environment

Tujuan Untuk mengkaji kesan suhu, cahaya dan kelembapan terhadap taburan organisma.
Aim To study the effects of temperature, light and humidity on the distribution of organisms.

Penyataan masalah Apakah kesan suhu, cahaya dan kelembapan terhadap taburan kutu kayu? Bab
Problem statement What is the effect of temperature, light and humidity on the distribution of woodlice? Chapter
Bahan Kutu kayu, air, kalsium klorida kontang
Materials Woodlice, water, anhydrous calcium chloride 2
Radas
Apparatus Bikar, termometer, tungku kaki tiga, penunu Bunsen, piring petri dengan pembahagi, penutup
piring petri, kasa dawai, jam randik, kertas hitam
Beaker, thermometer, tripod stand, Bunsen burner, petri dish with partition, petri dish lid, wire
gauze, stopwatch, black paper

A Kesan suhu terhadap taburan organisma
The effect of temperature on the distribution of organisms

HIPOTESIS Kutu kayu lebih banyak berkumpul di kawasan yang bersuhu sederhana .
HYPOTHESIS
medium
Woodlice gather more at the temperature area.

pemboleh ubah ( a) Dimanipulasikan / Manipulated : Suhu / Temperature
variables
Prosedur (b) Bergerak balas / Responding : Bilangan kutu kayu yang berkumpul / Taburan kutu kayu
Procedure
Number of woodlice gather / distribution of woodlice

( c) Dimalarkan / Constant : Cahaya, kelembapan, bilangan kutu kayu

Light, humidity, number of woodlice

1 Masukkan air ke dalam bikar sebanyak 20 ml Penutup piring petri Kutu kayu
dan panaskan air sehingga suhu 60 °C dan Petri dish lid Woodlice

masukkan ke dalam piring petri di bahagian Kasar dawai
K. Wire gauze
Pour 20 ml of water in the beaker and heat it KL
until the temperature of 60 °C then pour into

partition K of petri dish. Air 60 °C Air 30 °C
2 Masukkan air ke dalam bikar sebanyak Water 60 °C Water 30 °C

20 ml dan panaskah suhu sehingga 30 °C dan masukkan ke dalam piring petri di bahagian L.
Pour 20 ml of water in the beaker and heat it until the temperature of 30 °C then pour into partition

L of petri dish.
3 Letakkan kasa dawai di atas piring petri mengikut ukuran diameter piring petri.
Put the wire gauze on the petri dish which follow the diametric size of petri dish.
4 Letakkan 15 ekor kutu kayu di atas kasa dawai dan tutupkan dengan penutup piring petri.
Put 15 woodlice on the wire gauze and cover with petri dish lid.
5 Catatkan bilangan kutu kayu di setiap bahagian selepas lima minit.
Record the number of wood lice at each partition after five minutes.

17 © Nilam Publication Sdn. Bhd.

SAINS TINGKATAN 2 Bahagian / Partition K L
Keputusan Bilangan kutu kayu / Number of woodlice 5 10
Result

Kesimpulan Hipotesis diterima . / Hypothesis is accepted .
Conclusion

B Kesan cahaya terhadap taburan organisma
The effect of light on the distribution of organisms

HIPOTESIS Kutu kayu lebih banyak berkumpul di kawasan yang gelap .
HYPOTHESIS Woodlice gather more at the dark area.

Bab
Chapter

2 pemboleh ubah (a) Dimanipulasikan / Manipulated : Cahaya / Light
variables

(b) Bergerak balas / Responding : Bilangan kutu kayu yang berkumpul / Taburan kutu

kayu // Number of woodlice gather / distribution of wood lice

(c) Dimalarkan / Constant : Suhu, kelembapan, bilangan kutu kayu

Temperature, humidity, number of woodlice

Prosedur 1 Masukkan 20 ml air ke dalam piring petri di bahagian M dan Kertas hitam / Black paper
Procedure 20 ml air di bahagian N.

Pour 20 ml of water each into partition M and N of petri dish. MN
2 Letakkan kasa dawai di atas piring petri mengikut ukuran Air / Water

diameter piring petri.
Put the wire gauze on the petri dish which follow the diametric size

of petri dish.
3 Letakkan 15 ekor kutu kayu di atas kasa dawai dan tutupkan dengan penutup piring petri.
Put 15 woodlice on the wire gauze and cover with petri dish lid.
4 Tutupkan bahagian M dengan kertas hitam untuk mengelakkan cahaya masuk.
Cover the partition M with black paper to avoid the light enter into it.
5 Catatkan bilangan kutu kayu di setiap bahagian selepas lima minit.
Record the number of wood lice at each partition after five minutes.

Keputusan Bahagian / Partition M N
Result Bilangan kutu kayu / Number of woodlice 12 3

Kesimpulan Hipotesis diterima .
Conclusion

Hypothesis is accepted .

C Kesan kelembapan terhadap taburan organisma
The effect of humidity on the distribution of organisms

HIPOTESIS Kutu kayu lebih banyak berkumpul di kawasan yang lembap .
HYPOTHESIS
damp
Woodlice gather more at the area.

© Nilam Publication Sdn. Bhd. 18

SAINS TINGKATAN 2

pemboleh ubah ( a) Dimanipulasikan / Manipulated : Kelembapan / Humidity
variables (b) Bergerak balas / Responding : Bilangan kutu kayu yang berkumpul / Taburan kutu
kayu // Number of woodlice gather / distribution of wood lice
( c) Dimalarkan / Constant : Suhu, cahaya, bilangan kutu kayu
Temperature, light, number of woodlice

Prosedur 1 Masukkan 20 ml air kedalam piring petri di Kalsium klorida
Procedure bahagian P dan satu spatula kalsium klorida kontang
kontang di bahagian Q. Anhydrous
P Q calcium chloride
Pour 20 ml of water into partition P and a spatula Air / Water
of anhydrous calcium chloride into partition Q of Bab
Chapter
petri dish.
2 Letakkan kasa dawai di atas piring petri mengikut ukuran diameter piring petri. 2

Put the wire gauze on the petri dish which follow the diametric size of petri dish.
3 Letakkan 15 ekor kutu kayu di atas kasa dawai dan tutupkan dengan penutup piring petri.
Put 15 woodlice on the wire gauze and cover with petri dish lid.
4 Catatkan bilangan kutu kayu di setiap bahagian selepas lima minit.
Record the number of woodlice at each partition after five minutes.

Keputusan Bahagian / Partition P Q
Result Bilangan kutu kayu / Number of woodlice 13 2

Kesimpulan Hipotesis diterima .
Conclusion

Hypothesis is accepted .

Interaksi antara Organisma Hidup Buku Teks muka surat 33
Interactions between Living Organisms Textbook page 33

1 Lengkapkan peta pokok di bawah dengan menyatakan jenis interaksi organisma hidup.
Complete the tree map below by specifying the type of living organism interaction.  TP1

Jenis Interaksi
Type of Interactions

Persaingan Simbiosis Mangsa-pemangsa
Competition Symbiosis Prey-predator

Mutualisme Komensalisme Parasitisme
Mutualism Commensalism Parasitism

19 © Nilam Publication Sdn. Bhd.

SAINS TINGKATAN 2

2 Dalam interaksi di bawah, nyatakan organisma yang memainkan peranan bagi setiap interaksi. Nyatakan tujuan
setiap interaksi dan contoh-contoh lain bagi setiap interaksi tersebut. / In the interaction below, state the animal
that play the role of each interaction. State the purpose and other examples of each interaction.  TP2

Jenis interaksi Peranan organisma Tujuan interaksi Contoh-contoh lain
Type of interaction Role of organism Purpose of interaction Other examples
Pemangsa memburu
Mangsa: Kuda belang mangsa sebagai makanan. 1 Katak dan lalat.
Prey: Zebra Predator hunts prey for food. Frog and fly.
Pemangsa: Singa 2 Kucing dan tikus.
Predator: Lion Cat and mouse.

Mangsa-pemangsa
Prey-predator

Sekumpulan singa Dua organisma bersaing 1 Rumput dan
bersaing merebut untuk mendapatkan semalu
Bab A B makanan. makanan, pasangan .
Chapter dan habitat. Grass and mimosa
A group of lion competing .
2 .

for food. Two organisms compete to 2 Harimau dan
harimau
Pesaing 1 / Competitor 1: get food, mate .
Singa A / Lion A Tiger and tiger
Persaingan and habitat.
Competition Pesaing 2 / Competitor 2:
Singa B / Lion B

Orkid Komensal / Comensal: Komensal berlindung di 1 Ikan yu dan ikan
Orchid Orkid / Orchid perumah dan mendapat remora .
Pokok kebaikan manakala
Tree Perumah / Host: perumah tidak mendapat A shark and a
Batang pokok / Tree stem keuntungan atau
mengalami kerugian. remora fish.
Commensal being protected
Komensalisme by host and get benefit 2 Paku pakis dan
Commensalism while the host does not get pohon besar. and a big
any benefit nor loss.
Ferns
Dua organisma hidup tree.
bersama dan membantu
Buran Umang-umang satu sama lain. Kedua- 1 Alga dan fungi
Anemone duanya mendapat (liken). fungi
membekalkan makanan.
Umang- The hermit crab keuntungan . Algae and
umang supplies food. Two organisms live together (lichen).
Hermit and help each other. Both
Buran get benefits . 2 Tumbuhan kekacang
crab dan bakteria.
memberi perlindungan. Legume and bacteria.
Mutualisme The anemone
Mutualism gives protection.

Perumah: manusia Parasit mendapat 1 Rafflesia dan
Host: human makanan manakala pohon besar. and big
Rafflesia
Parasit: cacing pita perumah mengalami
yang menyerap nutrien kerugian . tree.
daripada manusia.
Parasite: tapeworm that The parasite gets 2 Kutu di atas kulit
absorbs nutrient from mamalia.
human. foods while the

Parasitime host suffer loss . Fleas on
Parasitism

mammalians head.

© Nilam Publication Sdn. Bhd. 20

SAINS TINGKATAN 2

3 Kawalan biologi ialah satu kaedah yang menggunakan interaksi mangsa-pemangsa untuk membunuh dan
mengurangkan bilangan perosak .
to kill and reduce the numbers of pest .
Biological control is a method using interaction of prey-predator TP1


4 Kenal pasti agen, perosak dan jenis interaksi dalam contoh kawalan biologi yang berikut.
Identify the agent, pest and the type of interaction in the following examples of the biological control.  TP2

Kawalan biologi Agen Perosak Jenis interaksi
Biological control Agent Pests Types of interaction

Tikus yang

Ular merosakkan pokok kelapa sawit Mangsa-pemangsa
Snake Prey-predator
Kumbang kura-kura Rat that destroys oil Bab
Ladybird beetle Mangsa-pemangsa Chapter
Burung hantu palm tree Prey-predator
Owl 2
Mangsa-pemangsa
Afid yang merupakan Prey-predator
perosak pada

tumbuhan berbatang lembut

The aphids are pest

to plant

Tikus memakan padi di
sawah padi

The rats eat paddy at
paddy field

5 Lengkapkan jadual di bawah tentang kebaikan dan kelemahan kawalan biologi.
Complete the table belows on advantages and disadvantages of biological control.  TP3

Kebaikan / Advantages Kelemahan / Disadvantages
Murah / Murah Lambat / Slow

Tidak mencemarkan alam sekitar Mungkin memberi kesan kepada organisma lain
Does not pollute the environment May affect other organisms

Faktor-faktor yang Mempengaruhi Saiz Populasi dalam Suatu Ekosistem Buku Teks muka surat 37
Factors Affecting the Size of the Population in an Ecosystem Textbook page 37

1 Lengkapkan peta buih bagi faktor-faktor yang mempengaruhi saiz populasi dan kesannya dalam suatu ekosistem.
Complete the bubble map of factors that affect population size and its effect to the ecosystem.  TP2

Kehadiran pemangsa Saiz populasi Sumber makanan berkurangan
Presence of predator akan berkurang Source of food reduce

Diserang penyakit jika, Perubahan cuaca
There is disease Population size Change of weather
will decrease if,

21 © Nilam Publication Sdn. Bhd.

SAINS TINGKATAN 2

Perubahan dalam Ekosistem Buku Teks muka surat 38
Changes in Ecosystems Textbook page 38

1 Lengkapkan maklumat di bawah tentang perubahan dalam ekosistem terhadap perubahan populasi yang
mengganggu keseimbangan alam. / Complete the information below about the changes in ecosystems to the changes
in population that disturbing natural balance.  TP2

Kekurangan bekalan air Migrasi Perubahan saiz populasi
Shortage of water supply Migration Change in population size

• Populasi pengeluar yang • Haiwan berpindah dari • Pertambahan populasi serangga
berkurang disebabkan keadaan satu tempat ke tempat lain perosak menyebabkan populasi
kemarau menjejaskan siratan disebabkan perubahan musim. tumbuhan menurun.
makanan. / Decrease in producer Animals move from a place to Increase in population of pest
Bab
Chapter population because of drought other place because of change of causes the the population of

2 will affect the food web. seasons. plants decrease.

Refleksi Murid Sila tandakan (3) Faham / Understand (    ) Kurang faham / Less understand (    ) Tidak faham / Do not understand (    )
Please tick (3)
Studentsʼ
Reflection

2.4  Peranan Manusia dalam Mengekalkan Keseimbangan Alam

Role of Humans in Maintaining a Balanced Nature

K.Kejayaan / S.Criteria

SP 2.4.1 Mewajarkan dan berkomunikasi bahawa manusia memerlukan ekosistem yang stabil dan produktif demi kelestarian
LS hidup. / Justify and communicate why humans need a stable and productive ecosystem for the sustainability of life.

EMK Kelestarian alam sekitar / Nature preservation

Nilai Murni Minat dan sifat ingin tahu tentang alam sekitar
Moral Value Interest and curiosity about nature

Activiti / Activity 2.1

Lengkapkan carta alir mengenai isu-isu alam sekitar di bawah. / Complete a flowchart on environmental issues below.

Punca / Causes Akibat / impact
Hujan asid
Bilangan kenderaan bermotor Acid rain
bertambah
The number of motor vehicles
increases

Pembebasan asap kilang Kematian hidupan akuatik
Emission of factory smoke The death of aquatic

Pembalakan haram Hakisan tanah
Illegal logging Soil erosion
Kesan rumah hijau
Pembuangan sisa kilang dan Green house effect
pertanian ke dalam sungai 22
The waste of factory and
agriculture waste into the river

© Nilam Publication Sdn. Bhd.

SAINS TINGKATAN 2

Langkah-langkah mengekalkan keseimbangan alam. / Steps in maintaining a balanced nature.
• Penguatkuasaan undang-undang . / Reinforcement of
law .
• Meningkatkan kesedaran orang awam. / Increase public awareness.
• Mengamalkan 5R – Elak, Kurangkan, Guna semula, Kitar semula, Kegunaan lain.
Practise 5R – Refuse, Reduce, Reuse, Recycle, Repurpose.

• Penggunaan kaedah kawalan biologi . / Use of biological control method.

Refleksi Murid Sila tandakan (3) Faham / Understand (    ) Kurang faham / Less understand (    ) Tidak faham / Do not understand (    )
Please tick (3)
Studentsʼ
Reflection

LATIHAN PENGUKUHAN / ENRICHMENT EXERCISE

1 Persaingan merupakan satu interaksi antara benda hidup di mana benda hidup perlu bersaing untuk mendapatkan Bab
makanan, keperluan hidup, pasangan dan tempat tinggal. Dalam keadaan kekurangan sumber, persaingan akan Chapter
menjadi sengit dan organisma yang berjaya dapat meneruskan kehidupan.
2
Competition is an interaction among living organisms in which living organisms compete for necessity of life. In the
situation of shortage of resources, only the success living organisms can survive.

Dua belalang P dan Q diletakkan bersama ke dalam balang gas bertutup yang mengandungi sumber yang sangat
terhad. Bilangan hari belalang tersebut hidup diperhatikan dan direkodkan dalam carta palang.

Two grasshoppers P and Q are put together inside an enclosed gas jar which contains limited resources. The number of
days that the grasshoppers survive is observed and recorded into bar chart.

Hari / Days

5

4

3

2

1

0 PQ Belalang
(a) Nyatakan pemerhatian daripada carta palang tersebut. Grasshopper
State the observation from the bar chart.

Belalang P hidup lebih lama berbanding belalang Q. / Grasshopper P lives longer than Q. [1 markah/mark]

(b) Mengapakah tempoh kedua-dua belalang hidup tidak sama sedangkan berada dalam satu bekas yang sama?
Bincangkan. / Why the periods of both grasshoppers live is not the same even in the same container? Discuss it.

– Belalang P mendapat sumber yang cukup. / Grasshopper P got enough sources.

– Belalang Q mati kerana tidak mendapat sumber yang mencukupi dan kalah dalam persaingan merebut

sumber. / Grasshopper Q died because did not get enough source and lose in competition for sources.
[2 markah/marks]

(c) Berdasarkan graf, ramalkan apa yang akan terjadi selepas lima hari. Terangkan.
Based on the graph, predict what will happen after five days. Explain.

– Belalang P mati / Grasshopper P died

– Sumber yang terhad kehabisan kerana telah digunakan.

Limited sources finished because it has been used up. [2 markah/marks]

23 © Nilam Publication Sdn. Bhd.

SAINS TINGKATAN 2

2 Rajah 2 menunjukkan dua jenis interaksi antara organisma hidup.
Diagram 2 shows two type of interaction among living organisms.

Interaksi A / Interaction A Interaksi B / Interaction B

Rajah 2 / Diagram 2

(a) Namakan jenis interaksi dalam Rajah 2. / Name the interaction in Diagram 2.
Interaksi A / Interaction A : Mutualisme / Mutualism

Bab Interaksi B / Interaction B : Mangsa-pemangsa / Prey-predators [2 markah/marks]
Chapter

2

(b) Nyatakan peranan burung dan kerbau dalam interaksi A. / State the role of bird and buffalo in the interaction A.

Burung : memberi perlindungan daripada dihisap pacat atau lintah

Birds: Give protection from being sucked by leech or bloodsucker [2 markah/marks]
Kerbau: membekalkan makanan / Buffalo: supplying foods

(c) Berdasarkan interaksi yang ditunjukkan, interaksi manakah yang digunakan dalam kawalan biologi?
Terangkan. / Based on the interaction shown, which interaction is used in biological control? Explain.

– Interaksi B / Interaction B

– Larva adalah mangsa dan ikan gapi adalah pemangsa / Larvae is the prey and guppy fish is the predator
[2 markah/marks]

(d) Nyamuk aedes sangat merbahaya dan mudah membiak di kawasan air bertakung. Gigitan nyamuk aedes boleh
menyebabkan penyakit demam denggi yang boleh membawa maut. Sekumpulan pelajar telah menjalankan
kajian bagaimana untuk menghalang dan mengurangkan pembiakan nyamuk. Mereka telah meletakkan
sejumlah 20 ekor larva nyamuk dan dua ekor ikan gapi di dalam satu bekas. Jadual menunjukkan bilangan
larva dalam tempoh tiga hari. / Aedes mosquitoes are very dangerous and easily breed in a stagnant water area.
Aedes bite can cause dengue fever and cause death. A group of students did an investigation on how to prevent
and reduce mosquito breeding. They put 20 mosquitoes and two guppy fish in a container. The table below shows
the number of larvae within three days.

Bilangan Hari / Days 1 2 3
Number Larva / Larvae 18 8 2
4 4 4
Ikan gapi / Guppy fish

(i) Mengapakah bilangan larva semakin berkurang dan bilangan ikan gapi kekal? Terangkan.
Why does the number of larva decrease and the number of guppy fish remain? Explain.

– Larva dimakan oleh ikan gapi. / Larvae are eaten by guppy fish.

– Larva adalah makanan ikan gapi. / Larvae are the food for guppy fish. [2 markah/marks]

(ii) Wajarkan kesan interaksi ini terhadap salah satu cara mengawal pembiakan nyamuk aedes.
Justify the effect of this interaction as one of the way to control aedes mosquito breeding.
Kesan interaksi mangsa-pemangsa adalah baik kerana murah dan tidak melibatkan penggunaan racun

yang mencemarkan air. / Effects on prey-predator interactions is good because it is cheap and not involve

the uses of poison that will pollute the water. [2 markah/marks]

© Nilam Publication Sdn. Bhd. 24