เอกสารประกอบสัมมนา อนาคตธุรกิจสายการบินวิถีใหม่ภายหลังวิกฤตโควิด19

1

อนาคตธุรกิจสายการบิน : วถิ ีใหม่ภายหลงั วิกฤตการณ์โควดิ 19 Future of airline business : The Renovation after Covid 19 crisis

1

คำนำ

เอกสารฉบบั น้ีจดั ทาข้ึนเพ่ือเป็ นส่วนหน่ึงของการสัมมนาคร้ังน้ี โดยมีหัวขอ้ วา่ อนาคตธุรกิจสาย
การบิน : วิถีใหม่ภายหลงั วิกฤตการณ์โควดิ 19 หรือในชื่อภาษาองั กฤษวา่ Future of airline business The
Renovation after Covid19 crisis เพือ่ ใหไ้ ดศ้ ึกษาถึงผลกระทบท่ีอุตสาหกรรมการบินของประเทศไดร้ ับ และ
นโยบายต่างๆ ในการแก้ไขสถานการณ์ในปัจจุบนั รวมถึงแนวทางในการปรับตวั ของสายการบินภายใต้
ภาวะวกิ ฤตโควดิ - 19 และการคาดการณ์ในอนาคต

ผจู้ ดั ทาหวงั วา่ เอกสารฉบบั น้ีจะเป็นประโยชน์กบั ผอู้ า่ น หรือผเู้ ขา้ ร่วมสัมมนา หากมีขอ้ แนะนาหรือ
ขอ้ ผดิ ผลาดประการใดผจู้ ดั ทาขอนอ้ มรับไวแ้ ละขออภยั มา ณ ท่ีน้ีดว้ ย

คณะผู้จัดทำ

อนาคตธุรกิจสายการบิน : วิถีใหม่ภายหลงั วิกฤตการณ์โควดิ 19 Future of airline business : The Renovation after Covid 19 crisis

สำรบญั 2

คำนำ หนา้
สำรบัญ 1
กำหนดกำร 2
บทนำ 3
เกย่ี วกบั โควดิ 19 4
ผลกระทบกำรแพร่ระบำดของโควดิ 19 ต่อกำรขนส่งทำงอำกำศ 6
มำตรกำรเฝ้ ำระวงั ป้ องกนั กำรแพร่ระบำดของโควดิ 19 7
8

อนาคตธุรกิจสายการบิน : วถิ ีใหมภ่ ายหลงั วกิ ฤตการณ์โควิด 19 Future of airline business : The Renovation after Covid 19 crisis

3

กำหนดกำรสัมมนำวชิ ำกำร

อนำคตธุรกจิ สำยกำรบิน : วถิ ใี หม่ภำยหลงั วกิ ฤตกำรณ์โควดิ 19
Future of airline business The Renovation after Covid19 crisis

วนั พฤหสั บดีที่ 12 พฤศจิกำยน 2563
ณ ห้องประชุม 301 ช้ัน 3 อำคำรอำทติ ย์อไุ รรัตน์ (ตึก1) มหำวทิ ยำลัยรังสิต

08.00 - 09.00 น. ลงทะเบยี น
09.00 - 09.30 น. เปิ ดงำนสัมมนำ โดย ดร.ศศิธำรำ พชิ ัยชำญณรงค์ อธิกำรวิทยำลยั กำรท่องเทย่ี ว
และกำรบริกำร มหำวทิ ยำลยั รังสิต
09.30 - 11.20 น. สัมมนำในหวั ข้อเร่ือง “อนำคตธุรกจิ สำยกำรบนิ : วถิ ีใหม่ภำยหลงั วกิ ฤตกำรณ์
โควดิ 19”
11.20 - 11.30 น. ช่วงถำม-ตอบ ข้อสงสัยระหว่ำงผู้เข้ำร่วมงำนกบั ท่ำนวทิ ยำกร
11.30 - 11.35 น. กล่ำวปิ ดงำนโดยประธำนกำรจัดสัมมนำ นำยจิรำยุ ธรรมฤทธ์ิ นักศึกษำช้ันปี ที่ 4
สำขำกำรจัดกำรธุรกจิ ด้ำนกำรบนิ
11.35 - 12.00 น. กจิ กรรมร่วมล้นุ รับของรำงวลั และของทรี่ ะลกึ
12.00 น. จบงำนสัมมนำ

อนาคตธุรกิจสายการบิน : วิถีใหมภ่ ายหลงั วิกฤตการณ์โควดิ 19 Future of airline business : The Renovation after Covid 19 crisis

4

บทนำ

จากสถิติการขนส่งผโู้ ดยสาร โดยภาพรวมของประเทศไทยช่วง พ.ศ. 2552 – พ.ศ. 2561 พบว่า มี
จานวนผโู้ ดยสารเพิ่มข้ึนประมาณ 2.8 เท่า จากปี พ.ศ. 2552 ท่ีมีจานวนผโู้ ดยสาร 58 ลา้ นคน เพิ่มข้ึนเป็ น
จานวน 162 ลา้ นคน ในปี พ.ศ. 2561 โดยอตั ราการเติบโตเฉลี่ย (Compound Annual Growth Rate – CAGR)
ของผโู้ ดยสารท้งั หมดคิดเป็ นร้อยละ 10.8 ต่อปี และคาดวา่ จะมีการเติบโตอย่างต่อเน่ือง การเติบโตของ
จานวนผูโ้ ดยสารอยา่ งต่อเนื่องเป็ นแรงจูงใจให้เกิดการลงทุนท้งั จากภาครัฐและภาคเอกชน โดยรัฐบาลมี
นโยบายสนบั สนุนอุตสาหกรรมการบินในฐานะเป็ นหน่ึงในกลุ่มอุตสาหกรรมแห่งอนาคต (New S-curve)
ท้งั ยงั มีความสาคญั ต่อระบบเศรษฐกิจ โดยมีโครงการและมาตรการส่งเสริม ที่สาคญั เช่น โครงการท่ี
เกี่ยวขอ้ งกบั การพฒั นาขีดความสามารถของทา่ อากาศยานในประเทศไทย ไดแ้ ก่ การผลกั ดนั แผนแม่บทการ
จดั ต้งั สนามบินพาณิชยข์ องประเทศไทย เพ่ือเป็ นแนวทางสาหรับการประเมินเหตุผลความจาเป็ นต่อการ
ก่อสร้างท่าอากาศยานแห่งใหม่และการพฒั นาท่าอากาศยานที่มีอยู่เดิม รวมไปถึงโครงการพฒั นาท่าอากาศ
ยาน ของผปู้ ระกอบการสนามบินสาธารณะรายใหญ่อยา่ ง บริษทั ท่าอากาศยานไทย จากดั (มหาชน) กรมท่า
อากาศยาน และ โครงการพิเศษของรัฐบาลอย่างโครงการพฒั นาท่าอากาศยานอู่ตะเภาให้เป็ นเมืองการบิน
ภาคตะวนั ออก

แต่ในปัจจุบนั นบั ต้งั แต่เดือนมกราคม พ.ศ. 2563 เริ่มมีการแพร่ระบาดของไวรัสโคโรนาสายพนั ธุ์
ใหม่เริ่มตน้ ข้ึนจากประเทศจีน หลงั จากน้นั ก็มีการระบาดเพ่ิมข้ึน ส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจทว่ั โลกในวง
กวา้ ง โดยหน่ึงในธุรกิจที่ไดร้ ับผลกระทบเป็ นอยา่ งสูงคือธุรกิจสายการบิน จากการแพร่ระบาดทาให้หลาย
ประเทศทว่ั โลก เช่น อิตาลี ฝร่ังเศส ซาอุดีอาระเบีย อินเดีย รวมถึงไทย ใชม้ าตรการปิ ดเมือง (lock-down) ปิ ด
ประเทศป้ องกนั ไม่ให้เกิดการเดินทางเขา้ มาของชาวต่างชาติเพื่อป้ องกนั การแพร่เช้ือโรค ส่งผลให้ปริมาณ
เท่ียวบินระหวา่ งประเทศท่ีเขา้ หรือออกจากประเทศที่มีการแพร่ระบาดของ COVID-19 ปรับลดลงอยา่ งมาก
ซ่ึงส่งผลกระทบต่ออุตสาหกรรมการบินเป็ นอยา่ งมาก ท้งั IATA ICAO และ ACI ลว้ นวิเคราะห์ไปใน
ทิศทางเดียวกนั คือ ผลกระทบจากการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 น้นั ส่งผลต่ออุตสาหกรรมการบินอยา่ ง
หนกั และแนวโนม้ จะมีความรุนแรงเพิม่ มากกข้ึนจากเดิมท่ีเคยคาดการณ์ไวท้ าใหธ้ ุรกิจการขนส่งทางอากาศ
หลายแห่งตอ้ งเผชิญกบั ภาวะการรัดเขม็ ขดั โดยตดั ลดค่าใชจ้ ่ายใหไ้ ดม้ ากที่สุด ซ่ึงนาไปสู่การปรับลดค่าจา้ ง
และการเลิกจา้ งพนกั งาน รวมไปถึงภาวะการขาดสภาพคล่องและภาวะขาดทุน จนตอ้ งมีการระดมเงินทุน
และการขอรับเงินช่วยเหลือจากรัฐบาล เพ่อื พยงุ สถานะการเงินของบริษทั ในขณะเดียวกนั สายการบินหลาย
แห่งตอ้ งประกาศลม้ ละลายและเขา้ สู่การฟ้ื นฟูกิจการแมว้ า่ สายการบินบางแห่งจะประสบปัญหาทางการเงิน
มาก่อนหนา้ น้ีแลว้ แต่ผลกระทบจากโควิด-19 ก็เป็ นเหมือนตวั เร่งปฏิกิริยาให้เกิดการพงั ทลายทางธุรกิจจน
ตอ้ งปิ ดกิจการในที่สุด

อนาคตธุรกิจสายการบิน : วิถีใหมภ่ ายหลงั วิกฤตการณ์โควิด 19 Future of airline business : The Renovation after Covid 19 crisis

5

บทนำ (ต่อ)

เมื่อสถานการณ์โควดิ -19 เริ่มคล่ีคลายลงในประเทศไทย สายการบินต่าง ๆ ไดก้ ลบั มาใหบ้ ริการอีก
คร้ังเฉพาะในเส้นทางบินภายในประเทศโดย กพท. ไดอ้ อกประกาศสานกั งานการบินพลเรือน แห่งประเทศ
ไทย เรื่อง แนวปฏิบตั ิในการให้บริการผโู้ ดยสารในเส้นทางการบินภายในประเทศในระหวา่ งสถานการณ์
ระบาดของโรคติดเช้ือไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) เพอื่ เป็นแนวทางสาหรับผดู้ าเนินการเดินอากาศและ
ผูด้ าเนินการสนามบิน ในการให้บริการแก่ผูโ้ ดยสารในเส้นทางการบินภายในประเทศที่สอดคล้องกบั
มาตรการทางสาธารณสุข แต่หลงั จากที่ศูนยบ์ ริหารสถานการณ์โควดิ – 19 (ศบค.) และไดก้ าหนดแนวทาง
สาหรับกรณีที่ไม่พบผูต้ ิดเช้ือ ภายในประเทศว่า หน่วยงานที่รับผิดชอบตรวจสอบและกากบั ดูแลอาจ
พิจารณาจดั ให้บริการผูโ้ ดยสารบนอากาศยานได้ครบทุกที่นั่ง ภายใตก้ ารควบคุม กากบั และดูแลระบบ
หมุนเวียนอากาศภายในอากาศยานให้ได้ตามมาตรฐาน กพท.จึงออกประกาศกาหนดแนวปฏิบตั ิในการ
ใหบ้ ริการผโู้ ดยสารสาหรับเส้นทางการบินภายในประเทศในระหวา่ ง เช่น สามารถจาหน่ายบตั รโดยสารได้
ทุกท่ีนง่ั , ให้ผูด้ าเนินการเดินอากาศติดตามดูแลให้ผูโ้ ดยสารทุกคนสวมหนา้ กากอนามยั หรือ หน้ากากผา้
ตลอดเวลาท่ีอยู่บนอากาศยาน, ให้ผูด้ าเนินการเดินอากาศตรวจสอบและดาเนินการบารุงรักษาระบบ
หมุนเวียนอากาศภายในอากาศยาน และเปลี่ยนแผ่นกรองอากาศประสิทธิภาพสูง (High Efficiency
Particulate Air (HEPA) Filter) ตามกาหนดระยะเวลาท่ีระบุในคูม่ ือผผู้ ลิต เป็นตน้

การระบาดของ COVID-19 ทาให้ธุรกิจการบินมีการปรับตวั อย่างมาก และอาจติดตามมาดว้ ย
แนวโนม้ ใหม่ที่จะเกิดข้ึนในอุตสาหกรรมการบินในช่วงเวลาต่อจากน้ี ดว้ ยเหตุน้ี วิทยาลยั การท่องเท่ียวและ
การบริการ สาขาการจัดการธุรกิจด้านการบิน จึงเห็นถึงความสาคญั และจดั ทาโครงการสัมมนา เร่ือง
“อนาคตธุรกิจสายการบิน : วถิ ีใหม่ภายหลงั วกิ ฤตการณ์โควดิ 19” เพื่อศึกษาแนวทางการรับมือ การวางแผน
ธุรกิจการบินจากการเปลี่ยนแปลงของวิถีชีวติ หลงั สถานการณ์โควดิ -19 วา่ จะเป็ นอยา่ งไรต่อไป ซ่ึงการอยู่
ของธุรกิจการบินคือเรื่องสาคญั ที่ผมู้ ีส่วนเกี่ยวขอ้ งตอ้ งตระหนกั ถึงการแกไ้ ขปัญหาอย่างจริงจงั เนื่องจาก
ธุรกิจการบินคือตวั แปรที่สาคญั ของการขบั เคล่ือนเศรษฐกิจของประเทศ

อนาคตธุรกิจสายการบิน : วิถีใหมภ่ ายหลงั วิกฤตการณ์โควดิ 19 Future of airline business : The Renovation after Covid 19 crisis

6

เกยี่ วกบั โควดิ 19

ไวรัสโคโรนำคืออะไร

ไวรัสโคโรนาเป็ นไวรัสในวงศใ์ หญ่ที่เป็ นสาเหตุของโรคท้งั ในสัตวแ์ ละคน ในคนน้นั ไวรัสโคโร
นาหลายสายพนั ธุ์ทาใหเ้ กิดโรคระบบทางเดินหายใจต้งั แต่โรคหวดั ธรรมดาจนถึงโรคที่มีอาการรุนแรง เช่น
โรคทางเดินหายใจตะวนั ออกกลาง (MERS) และโรคระบบทางเดินหายใจเฉียบพลนั ร้ายแรง (SARS) ไวรัส
โคโรนาท่ีคน้ พบล่าสุดทาใหเ้ กิดโรคติดเช้ือไวรัสโคโรนา 2019 หรือโควดิ 19

โรคโควดิ 19 คอื อะไร

โรคโควิด 19 คือโรคติดต่อซ่ึงเกิดจากไวรัสโคโรนาชนิดที่มีการคน้ พบล่าสุด ไวรัสและโรคอุบตั ิ
ใหม่น้ีไม่เป็ นท่ีรู้จกั เลยก่อนท่ีจะมีการระบาดในเมืองอู่ฮน่ั ประเทศจีนในเดือนธนั วาคมปี 2019 ขณะน้ีโรค
โควดิ 19 มีการระบาดใหญไ่ ปทวั่ ส่งผลกระทบแก่หลายประเทศทวั่ โลก

โรคโควดิ 19 แพร่ระบำดได้อย่ำงไร

เราสามารถรับเช้ือจากผูต้ ิดเช้ือโควิด 19 คนอ่ืน โรคน้ีสามารถแพร่จากคนสู่คนผ่านทางละออง
น้ามกู น้าลายจากจมกู หรือปากซ่ึึงออกมาเม่ือผปู้ ่ วยโรคโควดิ 19 ไอ จามหรือพดู ละอองเหล่าน้ีค่อนขา้ งหนกั
ไปไม่ไดไ้ กล และจะตกลงสู่พ้ืนอยา่ งรวดเร็ว เรารับเช้ือโรคโควิด 19 ไดจ้ ากการหายใจเอาละอองเขา้ ไปจาก
ผปู้ ่ วย เพราะฉะน้นั จึงจาเป็ นอยา่ งยิ่งที่เราจะรักษาระยะห่างจากผูอ้ ื่นอยา่ งนอ้ ย 1 เมตร ละอองเหล่าน้ียงั ตก
ลงสู่วตั ถุและพ้ืนผวิ ต่างๆ เช่น โตะ๊ ลูกบิดประตู ราวจบั และเม่ือคนเอามือไปจบั พ้ืนผิวเหล่าน้นั แลว้ มาจบั ตา
จมกู หรือปาก กจ็ ะมีเช้ือโรค น่ีเป็นเหตุผลวา่ ทาไมเราจึงตอ้ งลา้ งมือบ่อยๆดว้ ยน้าและสบู่ หรือใชแ้ อลกอฮอล
เจลถูมือ

อา่ นขอ้ มูลเพ่ิมเติม : www.who.int/thailand/emergencies/novel-coronavirus-2019

อนาคตธุรกิจสายการบิน : วิถีใหม่ภายหลงั วิกฤตการณ์โควิด 19 Future of airline business : The Renovation after Covid 19 crisis

7

ผลกระทบกำรแพร่ระบำดของโควดิ 19 ต่อกำรขนส่งทำงอำกำศ

จากสถานการณ์การแพร่ระบาดของเช้ือไวรัส COVID-19 ไดส้ ่งผลกระทบอยา่ งมีนยั สาคญั ต่อการ
ขนส่งทางอากาศทว่ั โลก เช่นเดียวกับประเทศไทยที่การเดินทางทางอากาศระหว่างประเทศเริ่มได้รับ
ผลกระทบต้งั แตป่ ลายเดือนกุมภาพนั ธ์ โดยในเดือนเมษายน ไดม้ ีการประกาศเร่ือง หา้ มอากาศยานทาการบิน
เขา้ สู่ประเทศไทยชวั่ คราว เพ่อื หา้ มอากาศยานขนส่งคนโดยสารทาการบินเขา้ มายงั ท่าอากาศยานในประเทศ
ไทยเป็ นการชวั่ คราว ส่งผลให้ในเดือนเมษายนผโู้ ดยสารและเท่ียวบินระหว่างประเทศลดลงอยา่ งต่อเน่ือง
และเดือนมิถุนายนท่ีไดร้ ับผลกระทบรุนแรงท่ีสุดในรอบปี ส่วนการขนส่งทางอากาศภายในประเทศของ
ไทย เร่ิมมีผลกระทบต้งั แต่มีการออกพระราชกาหนดการบริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉิน เมื่อวนั ที่ 26
มีนาคม 2563 ส่งผลใหจ้ านวนผโู้ ดยสารและปริมาณเท่ียวบินท้งั ภายในและระหวา่ งประเทศลดลงต่าสุด ใน
เดือนเมษายนและกลบั มาฟ้ื นตวั ดีข้ึนหลงั สายการบินกลบั มาทาการบินในเดือนพฤษภาคม

กพท. จึงไดจ้ ดั ทาประมาณการจานวนผโู้ ดยสารโดยคานึงถึงผลกระทบจากสถานการณ์การแพร่
ระบาดของเช้ือไวรัส COVID-19 ไว้ 2 กรณี ไดแ้ ก่ กรณีผลกระทบระดบั ปานกลาง (Based Case Scenario)
และกรณีผลกระทบระดบั รุนแรง (Worst Case Scenario) โดยมีสมมติฐานว่า ปัจจยั ที่กาหนดปริมาณ
ผูโ้ ดยสาร ไดแ้ ก่ จานวนที่น่ังโดยสารที่สายการบินเสนอขาย ขอ้ จากดั ในการเดินทางเข้าประเทศ ความ
เชื่อมนั่ ของผโู้ ดยสารต่อสถานการณ์การแพร่ระบาดของไวรัส COVID-19 และผลกระทบจากมาตรการเวน้
ระหว่าง ทางสังคม (Social Distancing) เป็ นตน้ รวมท้งั การคาดการณ์ของหน่วยงานระหวา่ งประเทศ เช่น
ICAO สมาคมขนส่งสินคา้ ทางอากาศระหวา่ งประเทศ (International Air Transport Association - IATA)
สภาสมาคมท่าอากาศยานระหวา่ งประเทศ ผลการประมาณการพบว่า กรณี Based Case Scenario จะมี
ผูโ้ ดยสารท้งั สิ้น 65.59 ล้านคน ลดลงร้อยละ 60.26 จากปี ที่ผ่านมา แบ่งเป็ นจานวนผูโ้ ดยสารระหว่าง
ประเทศจานวน 34.64 ล้านคน และผโู้ ดยสารภายในประเทศจานวน 30.95 ลา้ นคน ในขณะที่กรณี Worst
Case Scenario จะมีผโู้ ดยสารท้งั สิ้น 53.45 ลา้ นคน ลดลงร้อยละ 67.62 จากปี ท่ีผ่านมา แบ่งเป็ นจานวน
ผโู้ ดยสารระหวา่ งประเทศจานวน 27.09 ลา้ นคน และผโู้ ดยสารภายในประเทศจานวน 26.35 ลา้ นคน

อ่านขอ้ มูลเพมิ่ เติม : www.caat.or.th

อนาคตธุรกิจสายการบิน : วิถีใหมภ่ ายหลงั วกิ ฤตการณ์โควิด 19 Future of airline business : The Renovation after Covid 19 crisis

8

มำตรกำรเฝ้ ำระวงั ป้ องกนั กำรแพร่ระบำดของโควดิ 19

ทเี่ กยี่ วข้องกบั กำรเดนิ ทำงเข้ำออกรำชอำณำจักรไทยโดยอำกำศยำน

1 .เงื่อนไขและเงือ่ นเวลำในกำรใช้ท่ำอำกำศยำนเพอ่ื กำรขนึ้ ลงของอำกำศยำน
ตามที่ไดม้ ีประกาศสานกั งานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทยกาหนดเง่ือนไขและเง่ือนเวลาในการ

ใชท้ ่าอากาศยานเพื่อการข้ึนลงของอากาศยาน ซ่ึงออกตามขอ้ กาหนดออกตามความในมาตรา 9 แห่ง พระ
ราชกาหนดการบริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉิน พ.ศ. 2548 (ฉบบั ท่ี 5) ท่ีกาหนดห้ามหรือจากดั การ
ดาเนินการหรือการทากิจกรรมบางอยา่ งตามพระราชกาหนดและกฎหมายอ่ืนที่เกี่ยวขอ้ ง ซ่ึงครอบคลุมถึง
การหา้ มผใู้ ดใชท้ า่ อากาศยานเพือ่ การข้ึนลงของอากาศยาน เวน้ แตเ่ ป็นไปตามประกาศ เง่ือนไขและเง่ือนเวลา
ท่ีผมู้ ีอานาจตามกฎหมายวา่ ดว้ ยการเดินอากาศกาหนด น้นั

เพ่ือให้สอดคลอ้ งกบั สถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเช้ือไวรัสโคโรน่า 2019 (COVID-19)
และเพ่ืออานวยความสะดวกแก่ประชาชนที่มีความประสงคจ์ ะใชเ้ ส้นทางทางอากาศ ผอู้ านวยการสานกั งาน
การบินพลเรือนแห่งประเทศไทย โดยคาแนะนาของศูนยบ์ ริหารสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเช้ือ
ไวรัสโคโรน่า 2019 ออกประกาศกาหนดเงื่อนไขและเงื่อนเวลาในการใช้ท่าอากาศยานเพ่ือการข้ึนลงของ
อากาศยาน ดงั ตอ่ ไปน้ี
ท่าอากาศยานท่ีเปิ ดใหอ้ ากาศยานข้ึนลงได้ ใหบ้ ริการเฉพาะการบินภายในประเทศ

ขอนแก่น ชุมพร ตาก ตราด ตรัง นครพนม นครราชสีมา นครศรีธรรมราช น่านนคร นราธิวาส
บุรีรัมย์ ปาย พิษณุโลก เพชรบูรณ์ แพร่ แม่สอด แม่ฮ่องสอน ระนอง ร้อยเอ็ด เลย ลาปาง สกลนคร สุโขทยั
อุดรธานี อุบลราชธานี
ท่าอากาศยานท่ีเปิ ดใหอ้ ากาศยานข้ึนลงได้ ใหบ้ ริการท้งั การบินภายในประเทศ และระหวา่ งประเทศ

กระบี่ เชียงใหม่ ดอนเมือง ภูเก็ต แม่ฟ้ าหลวงเชียงราย สมุย สุวรรณภูมิ สุราษฎร์ธานี หาดใหญ่ หัว
หิน อ่ตู ะเภา

โดยท่าอากาศยานตอ้ งพิจารณากาหนดระยะเวลาการเปิ ดให้อากาศยานข้ึนลงไดต้ ามความจาเป็ น
และเหมาะสมกบั สถานการณ์ ท้งั น้ี ตอ้ งเป็นไปตามเง่ือนไขทา้ ยใบอนุญาตจดั ต้งั สนามบินหรือทา้ ยใบรับรอง
การดาเนินงานสนามบินสาธารณะ

อนาคตธุรกิจสายการบิน : วถิ ีใหมภ่ ายหลงั วกิ ฤตการณ์โควดิ 19 Future of airline business : The Renovation after Covid 19 crisis

9

มำตรกำรเฝ้ ำระวงั ป้ องกนั กำรแพร่ระบำดของโควดิ 19 (ต่อ)

2.เง่อื นไขในกำรอนุญำตให้อำกำศยำนทำกำรบินเข้ำออกประเทศไทย
ตามที่ไดอ้ อกประกาศสานักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย เร่ือง เงื่อนไขในการอนุญาตให้

อากาศยานทาการบินเขา้ ออกประเทศไทย ประกาศ ณ วนั ที่ 29 มิถุนายน พ.ศ. 2563 เพ่ือกาหนดเง่ือนไขใน
อนุญาตทาการบินของอากาศยานที่เดินทางมาจากต่างประเทศ น้นั

เพ่ือใหผ้ เู้ กี่ยวขอ้ งมีแนวทางการปฏิบตั ิท่ีสอดคลอ้ งกบั ขอ้ กาหนดออกตามความในมาตรา 9 แห่งพระ
ราชกาหนดการบริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉิน พ.ศ. 2548 (ฉบับท่ี 12) และคาส่ังศูนย์บริหาร
สถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเช้ือไวรัสโคโรนา 2019 (โควิด – 19) ผอู้ านวยการสานกั งานการบิน
พลเรือนแห่งประเทศไทยจึงออกประกาศ ดงั ต่อไปน้ี

 ขอ้ 1 หา้ มอากาศยานขนส่งบุคคลทาการบินเขา้ มายงั ท่าอากาศยานในประเทศไทย เวน้ แต่เป็ นกรณี
ใดกรณีหน่ึงดงั ตอ่ ไปน้ี
(1) อากาศยานราชการหรือท่ีใชใ้ นราชการทหาร (State or Military aircraft)
(2) อากาศยานที่ขอลงฉุกเฉิน (Emergency landing)
(3) อากาศยานท่ีขอลงทางเทคนิค (Technical landing) โดยไมม่ ีผโู้ ดยสารออกจากเครื่อง
(4) อากาศยานที่ทาการบินเพอื่ ใหค้ วามช่วยเหลือทางมนุษยธรรม ทาการบินทางการแพทย์ หรือ

การขนส่งส่ิงของเพื่อสงเคราะห์แก่ผไู้ ดร้ ับผลกระทบจากโรคโควิด – 19 (Humanitarian aid, medical and
relief flights)

(5) อากาศยานท่ีไดร้ ับอนุญาตให้ทาการบินรับส่งบุคคลกลบั ประเทศไทยหรือกลบั ภูมิลาเนา
(Repatriation flights)

(6) อากาศยานขนส่งสินคา้ (Cargo flights)
(7) อากาศยานท่ีขนส่งบุคคลที่สามารถเดินทางเขา้ มาในราชอาณาจกั รไดต้ ามที่กาหนดในขอ้ 3
 ขอ้ 2 การเดินทางเขา้ มาในราชอาณาจกั รของบุคคลประเภทใดประเภทหน่ึงดงั ต่อไปน้ีทางอากาศ
ยาน สามารถกระทาได้ โดยตอ้ งเป็ นไปตามเง่ือนไข เงื่อนเวลาและหลกั เกณฑ์ของผมู้ ีอานาจตาม
กฎหมายวา่ ดว้ ยคนเขา้ เมือง กฎหมายวา่ ดว้ ยโรคติดต่อ กฎหมายวา่ ดว้ ยการเดินอากาศ และกฎหมาย
วา่ ดว้ ยการบริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉิน เพ่ือการป้ องกนั การระบาดของโรคและจดั ระเบียบ
จานวนบุคคลท่ีเดินทางเขา้ มาในราชอาณาจกั รใหส้ อดคลอ้ งกบั ความสามารถของเจา้ หนา้ ท่ีในการ
คดั กรองและการจดั สถานท่ีไวแ้ ยกกกั กกั กนั หรือคุมไวส้ งั เกต

อนาคตธุรกิจสายการบิน : วถิ ีใหมภ่ ายหลงั วิกฤตการณ์โควดิ 19 Future of airline business : The Renovation after Covid 19 crisis

10

มำตรกำรเฝ้ ำระวงั ป้ องกันกำรแพร่ระบำดของโควดิ 19 (ต่อ)

(1) ผมู้ ีสัญชาติไทย
(2) ผู้มีเหตุยกเว้นหรือเป็ นกรณีที่นายกรัฐมนตรีหรื อหัวหน้าผู้รับผิดชอบในการแก้ไข
สถานการณ์ฉุกเฉินกาหนด อนุญาต หรือเชิญให้เขา้ มาในราชอาณาจกั รไดต้ ามความจาเป็ น โดยอาจกาหนด
เง่ือนไขและเงื่อนเวลากไ็ ด้
(3) บุคคลในคณะทูต คณะกงสุล องค์การระหวา่ งประเทศ หรือผูแ้ ทนรัฐบาลหรือหน่วยงาน
ของรัฐต่างประเทศซ่ึงมาปฏิบตั ิงานในประเทศไทย หรือบุคคลในหน่วยงานระหว่างประเทศอื่นตามที่
กระทรวงการตา่ งประเทศอนุญาตตามความจาเป็น ตลอดจนคูส่ มรส บิดามารดา หรือบุตรของบุคคลดงั กล่าว
(4) ผขู้ นส่งสินคา้ ตามความจาเป็น แตเ่ ม่ือเสร็จภารกิจแลว้ ใหก้ ลบั ออกไปโดยเร็ว
(5) ผูค้ วบคุมยานพาหนะหรือเจา้ หน้าที่ประจายานพาหนะซ่ึงจาเป็ นตอ้ งเดินทางเขา้ มาตาม
ภารกิจและมีกาหนดเวลาเดินทางออกนอกราชอาณาจกั รชดั เจน
(6) ผไู้ ม่มีสญั ชาติไทยซ่ึงเป็นคู่สมรส บิดามารดา หรือบุตรของผมู้ ีสัญชาติไทย
(7) คนต่างด้าวซ่ึงมีใบสาคญั ถิ่นท่ีอยู่ในราชอาณาจกั ร ตลอดจนคู่สมรสและบุตรของบุคคล
ดงั กล่าว
(8) ผไู้ มม่ ีสญั ชาติไทยซ่ึงมีใบอนุญาตทางานหรือไดร้ ับอนุญาตใหเ้ ขา้ มาทางานในราชอาณาจกั ร
ตามกฎหมาย ตลอดจนคู่สมรสและบุตรของบุคคลดงั กล่าว หรือแรงงานต่างดา้ วท่ีนายจา้ งหรือผรู้ ับอนุญาต
ให้นาคนต่างด้าวเข้ามาทางานในราชอาณาจกั รได้รับอนุญาตจากทางราชการเพื่อผ่อนปรนให้อยู่ใน
ราชอาณาจกั รเป็นการชวั่ คราวและใหท้ างาน
(9) ผไู้ ม่มีสัญชาติไทยซ่ึงเป็ นนกั เรียนหรือนกั ศึกษาของสถานศึกษาในประเทศไทยท่ีทางการ
ไทยรับรอง ตลอดจนบิดามารดาหรือผูป้ กครองของบุคคลดังกล่าว ยกเวน้ นักเรียนหรือนักศึกษาของ
โรงเรียนนอกระบบตามกฎหมายวา่ ดว้ ยโรงเรียนเอกชนหรือสถานศึกษาอื่นของเอกชนซ่ึงมีสถานะคลา้ ยกนั
(10) ผไู้ ม่มีสัญชาติไทยซ่ึงมีความจาเป็ นตอ้ งเขา้ มารับการตรวจรักษาพยาบาลในประเทศไทย
และผตู้ ิดตามของบุคคลดงั กล่าว แตต่ อ้ งไม่เป็นกรณีเขา้ มาเพื่อการรักษาพยาบาลโรคโควิด – 19
(11) ผไู้ ม่มีสัญชาติไทยซ่ึงไดร้ ับอนุญาตให้เดินทางเขา้ มาในราชอาณาจกั รตามขอ้ ตกลงพิเศษ
(special arrangement) ระหวา่ งหน่วยงานของรัฐของประเทศไทยกบั ต่างประเทศ หรือบุคคลหรือกลุ่มบุคคล
ที่ไดร้ ับอนุญาตจากนายกรัฐมนตรีตามขอ้ เสนอแนะและการตรวจสอบกลนั่ กรองของคณะกรรมการเฉพาะ
กิจพิจารณาผอ่ นคลายการบงั คบั ใชม้ าตรการป้ องกนั และยบั ย้งั การแพร่ระบาดของโรคติดเช้ือไวรัสโคโรนา
2019 (โควดิ – 19) โดยตอ้ งปฏิบตั ิตามมาตรการป้ องกนั โรคตามท่ีคณะกรรมการเฉพาะกิจดงั กล่าวกาหนด

อนาคตธุรกิจสายการบิน : วิถีใหม่ภายหลงั วิกฤตการณ์โควดิ 19 Future of airline business : The Renovation after Covid 19 crisis

11

มำตรกำรเฝ้ ำระวงั ป้ องกันกำรแพร่ระบำดของโควดิ 19 (ต่อ)

 ขอ้ 3 บุคคลผเู้ ดินทางเขา้ มาในราชอาณาจกั รตามขอ้ 2 จะตอ้ งอยภู่ ายใตก้ ารควบคุมของพนกั งาน
เจา้ หน้าท่ีหรือเจา้ พนกั งานควบคุมโรคติดต่อและจะตอ้ งปฏิบตั ิตามเง่ือนไข เง่ือนเวลา หลกั เกณฑ์
และมาตรการป้ องกนั โรคสาหรับผเู้ ดินทางเขา้ มาในราชอาณาจกั ร ตามที่กาหนดไวแ้ ละมาตรการ
ป้ องกนั โรคสาหรับผเู้ ดินทางเขา้ มาในราชอาณาจกั ร เพ่อื ป้ องกนั การแพร่ระบาดของโรคโควดิ – 19

ทเี่ กย่ี วข้องสำหรับผู้ดำเนินกำรเดนิ อำกำศ แนวปฏิบตั ใิ นกำรให้บริกำรผ้โู ดยสำรในเส้นทำงกำรบนิ

1. แนวปฏิบัติในกำรให้บริกำรผู้โดยสำรในเส้นทำงกำรบิน ภำยในประเทศ ในระหว่ำงสถำนกำรณ์ระบำด
ของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนำ 2019 (COVID-19)

ตามท่ีปัจจุบนั ปรากฏการแพร่ระบาดของโรคติดเช้ือไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) และรัฐบาล
ไดม้ ีการกาหนดมาตรการทางสาธารณสุขเพ่ือยกระดบั การดาเนินมาตรการเฝ้ าระวงั ป้ องกนั โรคซ่ึงจะเป็ น
ส่วนสาคญั ในการแกไ้ ขสถานการณ์ขา้ งตน้ ใหย้ ตุ ิลงโดยเร็ว น้นั

เพ่ือให้ผูด้ าเนินการเดินอากาศและผู้ดาเนินการสนามบินมีแนวทางสาหรับการให้บริการแก่
ผโู้ ดยสารในเส้นทางการบินภายในประเทศที่สอดคลอ้ งกบั มาตรการทางสาธารณสุข สานกั งานการบินพล
เรือนแห่งประเทศไทยจึงออกประกาศกาหนดแนวปฏิบตั ิในการให้บริการผูโ้ ดยสารในเส้นทางการบิน
ภายในประเทศ ในระหวา่ งสถานการณ์ระบาดของโรคติดเช้ือไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19)

ใหผ้ ดู้ าเนินการเดินอากาศดาเนินมาตรการ ดงั น้ี
1. ในกรณีท่ีปรากฏวา่ ท่าอากาศยานตน้ ทางไม่มีการทาการตรวจคดั กรองบุคคลท่ีเขา้ มาใชบ้ ริการใน

ท่าอากาศยาน ให้ทาการตรวจวดั อุณหภูมิร่างกาย (Body Temperature Screening) ของผโู้ ดยสาร โดยใช้
เคร่ืองวดั อุณหภูมิแบบอินฟราเรดท่ีไม่ต้องสัมผสั กับร่างกายของผูถ้ ูกตรวจวดั (Non-contact infrared
thermometer) ก่อนข้ึนเคร่ือง และสังเกตอาการโดยทวั่ ไป หากวดั อุณหภูมิไดส้ ูงกวา่ 37.3 องศาเซลเซียส
หรือมีอาการระบบทางเดินหายใจ เช่น ไอ เจ็บคอ มีน้ามูก หายใจเหน่ือยหอบ ให้รีบแจ้งเจ้าหน้าท่ี
สาธารณสุขในพ้ืนที่ทนั ที หากการวนิ ิจฉยั เห็นวา่ มีความเส่ียง ให้งดการออกบตั รข้ึนเคร่ือง (Boarding Pass)
แก่ผโู้ ดยสารน้นั

อนาคตธุรกิจสายการบิน : วถิ ีใหม่ภายหลงั วิกฤตการณ์โควดิ 19 Future of airline business : The Renovation after Covid 19 crisis

12

มำตรกำรเฝ้ ำระวงั ป้ องกนั กำรแพร่ระบำดของโควดิ 19 (ต่อ)

2. กาหนดให้มีมาตรการและวิธีปฏิบตั ิเพ่ือรักษาระยะห่างของผูโ้ ดยสารตลอดระยะเวลาเดินทาง
โดยรวมถึงข้นั ตอนการลาเลียงผโู้ ดยสารข้ึนและลงจากอากาศยาน ไมว่ า่ จะดาเนินการดว้ ยการเดินเทา้ การใช้
รถบสั หรือสะพานเทียบอากาศยาน การรวมกลุ่มในขณะจดั เก็บสมั ภาระในท่ีเก็บของเหนือศีรษะและการเขา้
แถวรอใชห้ ้องน้าในห้องโดยสาร โดยมาตรการและวธิ ีการปฏิบตั ิน้นั ตอ้ งมน่ั ใจไดว้ า่ มีการรักษาระยะห่างที่
เหมาะสมสาหรับผโู้ ดยสารท่ีตอ้ งการความช่วยเหลือเป็นพิเศษดว้ ย

3. กาหนดให้ผูโ้ ดยสารสวมหนา้ กากอนามยั (Surgical Mask) ตลอดเวลาต้งั แต่ข้ึนเครื่องจนกวา่ จะ
ออกจากเครื่อง ท้งั น้ี ในระหวา่ งข้นั ตอนการตรวจสอบเพ่ือออกบตั รข้ึนเคร่ือง (Boarding Pass) ให้ตรวจสอบ
ดว้ ยวา่ ผโู้ ดยสารมีหนา้ กากอนามยั ถา้ พบวา่ ผโู้ ดยสารไม่มีหนา้ กากอนามยั และไม่สามารถจดั หามาแสดงได้
ใหง้ ดการออกบตั รข้ึนเคร่ืองใหแ้ ก่ผโู้ ดยสารน้นั

4. งดการให้บริการอาหารและเครื่องด่ืมในระหว่างการปฏิบัติการบิน รวมท้ังห้ามผูโ้ ดยสาร
รับประทานอาหารและเคร่ืองดื่มท่ีนาติดตวั มา
ในกรณีที่มีเหตุฉุกเฉินหรือจาเป็ น ลูกเรืออาจพิจารณาจดั น้าด่ืมใหบ้ ริการแก่ผโู้ ดยสารได้ ท้งั น้ี ใหก้ ระทาใน
พ้ืนท่ีท่ีห่างจากผโู้ ดยสารคนอ่ืนใหม้ ากท่ีสุดเทา่ ท่ีจะเป็นได้

5. จดั เตรียมแอลกอฮอลเ์ จลไวใ้ หบ้ ริการแก่ผโู้ ดยสารตามความเหมาะสม
6. กาหนดให้ผูป้ ฏิบตั ิหนา้ ท่ีในอากาศยานใช้อุปกรณ์ช่วยป้ องกนั ส่วนบุคคล (Personal Protective
Equipment (PPE)) ดงั น้ี

(ก) นกั บินใหส้ วมหนา้ กากอนามยั (Surgical Mask)
(ข) ลูกเรือใหส้ วมหนา้ กากอนามยั และถุงมือยาง (Disposable Medical Rubber Gloves) ตลอด
ระยะเวลาปฏิบตั ิการบิน โดยผดู้ าเนินการเดินอากาศสามารถพิจารณาจดั หาอุปกรณ์อ่ืนท่ีสามารถป้ องกนั การ
ติดเช้ือเพ่ิมเติมได้ เช่น แวน่ ตา (Goggles) อุปกรณ์ป้ องกนั ใบหนา้ จากของเหลวติดเช้ือ (Face Shield) หรือชุด
ป้ องกนั เช้ือโรค เป็นตน้
ท้งั น้ี ผดู้ าเนินการเดินอากาศอาจจดั หาอุปกรณ์ทาความสะอาดชีวภาพ (Universal Precautions Kits (UPK))
ใหม้ ีจานวนเพยี งพอและเหมาะสมในแต่ละเท่ียวบิน เพื่อให้ลูกเรือใชท้ าความสะอาดและกาจดั ของเหลวท่ีมี
อนั ตรายทางชีวภาพเพ่อื ลดการแพร่เช้ือโรคในห้องโดยสาร
7. ในการปฏิบตั ิการบินท่ีใชร้ ะยะเวลามากกวา่ 90 นาที ใหส้ ารองที่นงั่ 2 แถวหลงั สุดดา้ นใดดา้ นหน่ึง
ของอากาศยานไวส้ าหรับแยกกกั ผโู้ ดยสารท่ีป่ วยหรือสงสัยวา่ จะป่ วยเพื่อเฝ้ าสังเกตอาการและป้ องกนั การ
แพร่กระจายของโรค

อนาคตธุรกิจสายการบิน : วถิ ีใหมภ่ ายหลงั วิกฤตการณ์โควิด 19 Future of airline business : The Renovation after Covid 19 crisis

13

มำตรกำรเฝ้ ำระวงั ป้ องกนั กำรแพร่ระบำดของโควดิ 19 (ต่อ)

8. ในกรณีท่ีพบผโู้ ดยสารหรือลูกเรือที่มีอาการป่ วยหรือสงสัยวา่ จะป่ วยเป็ นโรคติดเช้ือไวรัสโคโร
นา 2019 (COVID-19) ขณะอยู่บนอากาศยาน ให้ผูด้ าเนินการเดินอากาศดาเนินมาตรการ On-board
Emergency Quarantine ดงั น้ี

(ก) ให้แยกกกั ผูป้ ่ วยหรือผูท้ ่ีสงสัยว่าจะป่ วยน่งั ท่ีที่น่งั ริมหน้าต่างดา้ นขวาแถวหลงั สุด ให้
ห่างไกลจากผโู้ ดยสารคนอ่ืนมากท่ีสุด

(ข) ใหก้ นั หอ้ งน้าหอ้ งหลงั สุดไวใ้ ชส้ าหรับกรณีการกกั กนั โรคโดยเฉพาะ
(ค) ให้มอบหมายหน้าท่ีให้ลูกเรือคนหน่ึงทาหนา้ ที่ในพ้ืนท่ีแยกกกั และให้ลูกเรือท่ีปฏิบตั ิ
หนา้ ท่ีดงั กล่าวหลีกเล่ียงการอยใู่ กลช้ ิดกบั ลูกเรือคนอ่ืนในระยะใกลก้ วา่ 2 เมตร
(ง) ใหน้ กั บินผคู้ วบคุมอากาศยานแจง้ ขอ้ มูลการตรวจพบผโู้ ดยสารหรือลูกเรือท่ีมีอาการป่ วย
หรือสงสัยว่าจะป่ วยดงั กล่าวให้เจา้ หน้าที่ควบคุมการจราจรทางอากาศ เพ่ือรายงานให้แก่ผูด้ าเนินการ
สนามบิน ณ ท่าอากาศยานปลายทาง
9. ดาเนินการแจง้ เตือนผูโ้ ดยสารเพื่อให้รับทราบและปฏิบตั ิตามขอ้ ปฏิบตั ิที่เกี่ยวกบั มาตรการทาง
สาธารณสุขก่อนการเดินทาง และใหป้ ระกาศแจง้ ผโู้ ดยสารอีกคร้ังในระหวา่ งการเดินทางเพื่อให้ทราบวา่ การ
ไม่ปฏิบตั ิตามคาส่ังของผูค้ วบคุมอากาศยานหรือเจา้ หนา้ ท่ีประจาอากาศยาน โดยเฉพาะที่เกี่ยวขอ้ งกบั การ
สวมหน้ากากอนามยั และมาตรการทางสาธารณสุขอยา่ งอื่นบนอากาศยานเป็ นความผิดและอาจไดร้ ับโทษ
ตามกฎหมายวา่ ดว้ ยความผดิ บางประการต่อการเดินอากาศ
10. ทุกคร้ังหลงั จากเสร็จสิ้นการปฏิบตั ิการบิน ใหท้ าการฆ่าเช้ือโรค (Disinfection) ในส่วนของหอ้ ง
โดยสาร (Passenger Compartment) ตามมาตรฐานท่ีกระทรวงสาธารณสุขกาหนด

ใหผ้ ดู้ าเนินการสนามบินดาเนินมาตรการ ดงั น้ี
1.ทาการตรวจคดั กรองบุคคลท่ีเขา้ มาใช้บริการในท่าอากาศยาน โดยต้องมีตรวจสอบการสวม

หน้ากากอนามยั และการตรวจวดั อุณหภูมิร่างกาย (Body Temperature Screening) ดว้ ยเครื่องวดั อุณหภูมิ
แบบอินฟราเรดท่ีไม่ตอ้ งสัมผสั กบั ร่างกายของผถู้ ูกตรวจวดั (Non-contact infrared thermometer) หากบุคคล
น้นั ไม่สวมหน้ากากอนามยั หรือวดั อุณหภูมิไดส้ ูงกว่า 37.3 องศาเซลเซียส ให้ปฏิเสธการให้เขา้ พ้ืนที่ท่า
อากาศยาน

2.จดั การเกี่ยวกบั การเวน้ ระยะน่ังหรือยืนห่างกันอย่างน้อยหน่ึงเมตรในพ้ืนท่ีต่าง ๆ ที่มีจดั ไวใ้ ห้
ดาเนินกิจกรรม เช่น พ้ืนที่ท่ีผดู้ าเนินการเดินอากาศใชเ้ พื่อดาเนินการออกบตั รข้ึนเคร่ือง (Check- in counter)
พ้นื ท่ีท่ีผโู้ ดยสารรอข้ึนเครื่อง

อนาคตธุรกิจสายการบิน : วิถีใหม่ภายหลงั วิกฤตการณ์โควิด 19 Future of airline business : The Renovation after Covid 19 crisis

14

มำตรกำรเฝ้ ำระวงั ป้ องกันกำรแพร่ระบำดของโควดิ 19 (ต่อ)

2. แนวปฏบิ ัติในกำรให้บริกำรผู้โดยสำรสำหรับเส้นทำงกำรบิน ระหว่ำงประเทศ ในระหว่ำงสถำนกำรณ์กำร
ระบำดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนำ 2019 (COVID-19)

เพื่อให้ผูด้ าเนินการเดินอากาศและผูด้ าเนินการสนามบินมีแนวทางในการปฏิบัติสาหรับการ
ให้บริการการบินในเส้นทางระหว่างประเทศที่สอดคลอ้ งกบั มาตรฐานสากล ตามคาแนะนาขององค์การ
อนามยั โลก (World Health Organization; WHO) และองค์การการบินพลเรือนระหว่างประเทศ
(International Civil Aviation Organization; ICAO) และสอดคลอ้ งกบั กฎระเบียบของไทยที่มีผลใชบ้ งั คบั อยู่
สานกั งานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทยจึงออกประกาศกาหนดแนวปฏิบตั ิในการให้บริการผูโ้ ดยสาร
สาหรับเส้นทางการบินระหว่างประเทศในระหว่างสถานการณ์การระบาดของโรคติดเช้ือไวรัสโคโรนา
2019 (COVID-19)

ใหผ้ ดู้ าเนินการเดินอากาศดาเนินมาตรการ ดงั น้ี
1.แจง้ ใหผ้ โู้ ดยสารทราบถึงมาตรการทางสาธารณสุขของทางการไทยในการควบคุมและป้ องกนั โรค

ท้งั มาตรการก่อนเดินทางเขา้ มาในราชอาณาจกั ร มาตรการเม่ือเดินทางถึง/ระหวา่ งอย่ใู นราชอาณาจกั ร และ
มาตรการก่อนเดินทางออกจากราชอาณาจกั ร เช่น การกกั ตวั ในสถานท่ีที่รัฐจดั ไวใ้ ห้ (State Quarantine) เป็ น
เวลา 14 วนั เม่ือเดินทางมาถึงประเทศไทยแล้ว การลงแอปพลิเคชนั่ ติดตามอาการและการเดินทาง เขา้
สถานท่ีตา่ ง ๆ การตรวจหาเช้ือโควดิ – 19 โดยวธิ ี RT-PCR เป็นตน้

2. ในกรณีที่ปรากฏว่าท่าอากาศยานตน้ ทางไม่มีการตรวจคดั กรองผูโ้ ดยสารและบุคคลท่ีเขา้ มาใช้
บริการในท่าอากาศยาน ให้ผูด้ าเนินการเดินอากาศทาการตรวจวดั อุณหภูมิร่างกายของผูโ้ ดยสาร โดยใช้
เครื่องวดั อุณหภูมิแบบอินฟราเรดที่ไม่ต้องสัมผสั กับร่างกายของผูถ้ ูกตรวจวดั (Non-contact infrared
thermometer) ก่อนออกบตั รโดยสาร (Boarding Pass) และสังเกตอาการโดยทวั่ ไป หากวดั อุณหภูมิไดส้ ูงกวา่
37.3 องศาเซลเซียส หรือมีอาการระบบทางเดินหายใจ เช่น ไอ เจบ็ คอ มีน้ามูก หายใจเหน่ือยหอบ ให้รีบแจง้
เจ้าหน้าที่สาธารณสุขในพ้ืนท่ีทนั ที หากการวินิจฉัยเห็นว่ามีความเส่ียง ให้ระงับการออกบตั รโดยสาร
(Boarding Pass) แก่ผโู้ ดยสารน้นั

3. ก่อนออกบตั รโดยสาร ใหต้ รวจสอบเอกสารสาคญั ของผโู้ ดยสารตามมาตรการป้ องกนั โรคสาหรับผู้
เดินทางเขา้ มาในราชอาณาจกั รเพื่อป้ องกนั การแพร่ระบาดของโรคโควิด – 19 ถ้าตรวจสอบแลว้ พบว่า
เอกสารไมถ่ ูกตอ้ งหรือไม่ครบถว้ น ใหร้ ะงบั การออกบตั รโดยสารแก่ผโู้ ดยสารน้นั

อนาคตธุรกิจสายการบิน : วถิ ีใหมภ่ ายหลงั วิกฤตการณ์โควิด 19 Future of airline business : The Renovation after Covid 19 crisis

15

มำตรกำรเฝ้ ำระวงั ป้ องกันกำรแพร่ระบำดของโควดิ 19 (ต่อ)

4. ในกรณีท่ีใหบ้ ริการเช่าเหมาลา (Charter Flight) ใหก้ าหนดให้ผเู้ ช่า (Charterer) วางมาตรการคดั
กรองผูโ้ ดยสารที่จะนาข้ึนเครื่อง โดยการบริการระหวา่ งประเทศที่มีสถานการณ์การระบาดของโรคสูง ให้
กาหนดให้ผูโ้ ดยสารแสดงผลการตรวจหาเช้ือโควิด – 19 โดยวิธี RT-PCR ให้ตรวจสอบก่อนออกบตั ร
โดยสาร

5. ในระหวา่ งข้นั ตอนการตรวจสอบเพ่ือออกบตั รโดยสาร ถา้ พบว่าผโู้ ดยสารไม่มีหนา้ กากปิ ดจมูก
และปาก (Mask) หรืออุปกรณ์ป้ องกนั ใบหนา้ บริเวณจมูกและปาก (Face Covering) และไม่สามารถจดั หามา
แสดงไดก้ ่อนการเดินทาง ใหร้ ะงบั การออกบตั รโดยสารแก่ผโู้ ดยสารน้นั

6. กาหนดใหผ้ โู้ ดยสารตอ้ งสวมหนา้ กากหรืออุปกรณ์ป้ องกนั ใบหนา้ บริเวณจมูกและปาก ตลอดเวลา
ท่ีอยใู่ นอากาศยาน ยกเวน้ ในสถานการณ์จาเป็นหรือฉุกเฉิน

7. กาหนดให้มีมาตรการและวิธีปฏิบตั ิเพ่ือรักษาระยะห่างของผูโ้ ดยสารตลอดระยะเวลาเดินทาง
โดยรวมถึงการลาเลียงผูโ้ ดยสารเพื่อข้ึนและลงจากอากาศยาน จากดั การรวมกลุ่มในขณะจดั เก็บหรือหยิบ
สมั ภาระในท่ีเก็บของเหนือศีรษะ การยา้ ยท่ีนง่ั โดยไมจ่ าเป็น การเขา้ แถวรอใชห้ อ้ งน้าในหอ้ งโดยสาร รวมถึง
มีวิธีการปฏิบตั ิเพ่ือใหแ้ น่ใจว่ามีการรักษาระยะห่างที่เหมาะสมสาหรับผูโ้ ดยสารที่ตอ้ งการความช่วยเหลือ
พิเศษ

8. จดั ให้มีแอลกอฮอล์ความเขม้ ขน้ ไม่น้อยกว่า 70% ใช้สาหรับล้างมือไวใ้ ห้บริการอย่างเพียงพอ
ใหก้ บั ผโู้ ดยสารและพนกั งานของผดู้ าเนินการเดินอากาศ

9. กาหนดให้ผูป้ ฏิบตั ิหน้าที่ในอากาศยานใชอ้ ุปกรณ์ช่วยป้ องกนั ส่วนบุคคล (Personal Protective
Equipment; PPE) ดงั น้ี

(ก) นกั บินใหส้ วมหนา้ กากหรืออุปกรณ์ป้ องกนั ใบหนา้ บริเวณจมูกและปาก
(ข) ลูกเรือให้สวมหน้ากากหรืออุปกรณ์ป้ องกนั ใบหน้าบริเวณจมูกและปาก และถุงมือยาง
(Disposable Medical Rubber Gloves) ตลอดระยะเวลาปฏิบตั ิการบิน โดยผดู้ าเนินการเดินอากาศอาจ
พิจารณาจดั หาอุปกรณ์อ่ืนท่ีสามารถป้ องกนั การติดเช้ือเพ่มิ เติมได้ เช่น แวน่ ตา (Goggles) หรือชุดป้ องกนั เช้ือ
โรค (PPE) เป็นตน้
10. งดการให้บริการหนงั สือพิมพ์ นิตยสาร หรือแผ่บพบั โฆษณาต่าง ๆ สาหรับผูโ้ ดยสาร ยกเวน้
เอกสารท่ีเกี่ยวขอ้ งกบั ความปลอดภยั เท่าน้นั รวมท้งั งดการจาหน่ายสินคา้ ที่ระลึกและสินคา้ ปลอดภาษีอากร

อนาคตธุรกิจสายการบิน : วิถีใหม่ภายหลงั วิกฤตการณ์โควิด 19 Future of airline business : The Renovation after Covid 19 crisis

16

มำตรกำรเฝ้ ำระวงั ป้ องกันกำรแพร่ระบำดของโควดิ 19 (ต่อ)

11. ใหล้ ูกเรือติดต่อส่ือสารกบั นกั บินผา่ นอุปกรณ์ส่ือสารภายในอากาศยาน (Interphone) เป็ นหลกั
และไดร้ ับอนุญาตใหเ้ ขา้ และออกหอ้ งนกั บินเพื่อตรวจสอบความปลอดภยั และอานวยความสะดวกแก่นกั บิน
เฉพาะเม่ือมีเหตุจาเป็นเทา่ น้นั

12. เท่ียวบินที่ปฏิบตั ิการบินโดยใช้ระยะเวลาน้อยกว่า 120 นาที ให้งดการให้บริการอาหารและ
เครื่องดื่มในระหวา่ งการปฎิบตั ิการบิน รวมท้งั ห้ามผโู้ ดยสารรับประทานอาหารและเคร่ืองด่ืมที่นาติดตวั มา
ในกรณีที่มีเหตุฉุกเฉินหรือจาเป็ นลูกเรือจะเป็ นผูพ้ ิจารณาตามสถานการณ์ หากเห็ นสมควร ให้ลูกเรือ
สามารถบริการน้าด่ืมแก่ผโู้ ดยสารได้ ท้งั น้ี ใหก้ ระทาในพ้ืนที่ท่ีห่างจากผโู้ ดยสารคนอื่นให้มากที่สุดเท่าที่จะ
เป็ นได้

เท่ียวบินท่ีปฏิบตั ิการบินโดยใชร้ ะยะเวลามากกวา่ 120 นาที สามารถบริการอาหารและเครื่องดื่มได้
โดยพิจารณาบรรจุภณั ฑ์แบบปิ ด (sealed, pre-packaged containers) สาหรับการให้บริการและการจดั เก็บ
หลงั การใหบ้ ริการ โดยลดการปฏิสัมพนั ธ์ระหว่างการให้บริการให้มากที่สุด แต่ยงั คงตอ้ งดูแลและปฏิบตั ิ
หนา้ ท่ีใหเ้ ป็นไปตามมาตรฐานความปลอดภยั ในหอ้ งโดยสาร

13. เที่ยวบินท่ีปฏิบตั ิการบินโดยใชร้ ะยะเวลามากกว่า 240 นาที ให้มีการสารองที่นงั่ 3 แถวหลงั สุด
ดา้ นใดดา้ นหน่ึงของอากาศยานไวส้ าหรับแยกกกั ผปู้ ่ วยหรือสงสัยวา่ จะป่ วยเพ่ือเฝ้ าสังเกตอาการและป้ องกนั
การแพร่กระจายของโรค

ในกรณีท่ีพบผูโ้ ดยสารหรือลูกเรือท่ีมีอาการป่ วยหรือสงสัยวา่ จะป่ วยเป็ นโรคติดเช้ือไวรัสโคโรนา
2019 (COVID-19) ขณะอยใู่ นอากาศยาน ใหผ้ ดู้ าเนินการเดินอากาศดาเนินมาตรการ On-board Emergency
Quarantine ดงั น้ี

(ก) ใหแ้ ยกกกั ผทู้ ี่มีอาการป่ วยหรือสงสยั วา่ จะป่ วยใหน้ ง่ั ที่ที่นงั่ ซ่ึงสารองไว้ ตามท่ีระบุในวรรค
แรกโดยใหห้ ่างไกลจากผโู้ ดยสารคนอ่ืนมากท่ีสุด

(ข) ในกรณีที่มีห้องน้ามากกว่าหน่ึงห้อง ให้กนั ห้องน้าที่อยูใ่ กลบ้ ริเวณที่สารองไวต้ ามวรรค
แรก ไวส้ าหรับเฉพาะผปู้ ่ วยหรือผทู้ ่ีสงสยั วา่ จะป่ วย

(ค) พิจารณากนั ห้องน้าห้องหน่ึงไวส้ าหรับลูกเรือได้ใช้โดยเฉพาะ โดยให้คานึงถึงจานวน
หอ้ งน้าที่เพยี งพอสาหรับผโู้ ดยสารไดใ้ ชด้ ว้ ย

(ง) ให้มอบหมายให้ลูกเรือคนหน่ึงปฏิบตั ิหน้าที่ในพ้ืนที่แยกกกั และให้ลูกเรือท่ีปฏิบตั ิหนา้ ท่ี
ดงั กล่าวหลีกเลี่ยงการอยใู่ กลช้ ิดกบั ลูกเรือคนอื่นในระยะใกลก้ วา่ 2 เมตร

อนาคตธุรกิจสายการบิน : วถิ ีใหม่ภายหลงั วกิ ฤตการณ์โควิด 19 Future of airline business : The Renovation after Covid 19 crisis

17

มำตรกำรเฝ้ ำระวงั ป้ องกันกำรแพร่ระบำดของโควดิ 19 (ต่อ)

(จ) ใหน้ กั บินผคู้ วบคุมอากาศยานแจง้ ขอ้ มลู การตรวจพบผโู้ ดยสารหรือลูกเรือที่มีอาการป่ วยหรือสงสัย
ว่าจะป่ วยดงั กล่าวต่อเจา้ หน้าที่ควบคุมจราจรทางอากาศ เพื่อรายงานให้แก่ผูด้ าเนินการสนามบิน ณ ท่า
อากาศยานปลายทางทราบ

14. ทาความสะอาดชุดอุปกรณ์ในห้องโดยสารท่ีตอ้ งส่งต่อหรืออาจมีการส่งต่อ เช่น อุปกรณ์สาธิต
เพื่อความปลอดภยั (Safety demonstration kits) เข็มขดั นิรภยั ส่วนต่อขยาย (Extension Seat Belt) เขม็ ขดั
นิรภยั ส่วนต่อขยายสาหรับทารก (Infant Seat Belt) เส้ือชูชีพสาหรับทารก (Infant Life Vest) เป็ นตน้ ดว้ ย
น้ายาฆ่าเช้ือหลงั จากการใชง้ านของผโู้ ดยสาร หรือก่อนส่งต่อใหล้ ูกเรือผทู้ ่ีจะปฏิบตั ิหนา้ ที่ตอ่ ไป

ผูด้ าเนินการเดินอากาศอาจจดั หาชุดอุปกรณ์ควบคุมการแพร่กระจายเช้ือ (Universal Precautions
Kits; UPK) และน้ายาฆ่าเช้ือ (Disinfecting Agent) ให้มีจานวนเพียงพอและเหมาะสมในแต่ละเท่ียวบิน
เพื่อใหล้ ูกเรือใชท้ าความสะอาดและกาจดั ของเหลวที่มีอนั ตรายทางชีวภาพเพื่อลดการแพร่เช้ือโรคในห้อง
โดยสาร

15. หลงั จากเสร็จสิ้นการปฏิบตั ิการบินทุกคร้ัง ใหท้ าการฆ่าเช้ือโรค (Disinfection) ในส่วนของหอ้ ง
โดยสารตามมาตรฐานท่ีกระทรวงสาธารณสุขกาหนด

16. ในระหว่างที่อากาศยานจอดพกั หรือจอดบารุงรักษา ให้พิจารณาใช้แหล่งพลังงานสารอง
(Auxiliary Power Unit; APU) แทนการใช้อากาศจากสะพานเทียบอากาศยาน และหลงั จากไปถึงสถานี
ปลายทางแลว้ ควรเปิ ดประตรู ะบายอากาศดว้ ย

17. แผน่ กรองอากาศประสิทธิภาพสูง หรือ High Efficiency Particulate Air (HEPA) Filter ตอ้ งไดร้ ับ
การเปลี่ยนตามกาหนดเวลาท่ีระบุในคู่มือผผู้ ลิต ชิ้นส่วนท่ีใชแ้ ลว้ ให้ทาการบรรจุใส่ถุงพลาสติกและปิ ดให้
เรียบร้อย

18. หากอากาศยานมีขอ้ บกพร่องตามรายการอุปกรณ์ข้นั ต่าท่ีใชง้ านได้ (Minimum Equipment List;
MEL) โดยเฉพาะในส่วนที่เก่ียวขอ้ งกบั ระบบทาความเยน็ และปรับสมดุลความดนั และระบบหมุนเวียน
อากาศภายในหอ้ งโดยสาร (Air Conditioning Packs and Recirculation Fans) ตอ้ งทาการแกไ้ ขโดยเร็วที่สุด

อนาคตธุรกิจสายการบิน : วถิ ีใหมภ่ ายหลงั วกิ ฤตการณ์โควิด 19 Future of airline business : The Renovation after Covid 19 crisis

18

มำตรกำรเฝ้ ำระวงั ป้ องกนั กำรแพร่ระบำดของโควดิ 19 (ต่อ)

ใหผ้ ดู้ าเนินการสนามบินดาเนินมาตรการ ดงั น้ี
1. ตรวจคดั กรองบุคคลที่เขา้ มาใชบ้ ริการในท่าอากาศยาน โดยตอ้ งมีตรวจสอบการสวมหนา้ กากหรือ

อุปกรณ์ป้ องกนั ใบหน้าบริเวณจมูกและปาก และการตรวจวดั อุณหภูมิร่างกาย (Body Temperature
Screening) ดว้ ยเครื่องวดั อุณหภูมิแบบอินฟราเรดที่ไม่ตอ้ งสัมผสั กบั ร่างกายของผถู้ ูกตรวจวดั (Non-contact
Infrared Thermometer) หากบุคคลน้นั ไม่สวมหนา้ กากหรืออุปกรณ์ป้ องกนั ใบหนา้ บริเวณจมูกและปาก หรือ
วดั อุณหภูมิไดส้ ูงกวา่ 37.3 องศาเซลเซียส ใหป้ ฏิเสธการใหเ้ ขา้ พ้นื ท่ีท่าอากาศยาน

2. จดั ให้มีแอลกอฮอล์ความเขม้ ขน้ ไม่น้อยกว่า 70% ใช้สาหรับล้างมือไวใ้ ห้บริการอย่างเพียงพอ
ใหก้ บั ผโู้ ดยสารและพนกั งานของผดู้ าเนินการเดินอากาศ

3. จดั การเกี่ยวกบั การเวน้ ระยะนง่ั หรือยนื ห่างกนั อยา่ งนอ้ ย 1 (หน่ึง) เมตรในพ้ืนที่ต่าง ๆ ท่ีมีจดั ไวใ้ ห้
ดาเนินกิจกรรม เช่น พ้ืนที่ที่ผดู้ าเนินการเดินอากาศใชเ้ พ่ือดาเนินการออกบตั รข้ึนเคร่ือง (Check- in counter)
พ้ืนที่จุดตรวจคน้ (Security Check) พ้นื ที่ท่ีผโู้ ดยสารรอข้ึนเครื่อง (Boarding Gate) เป็นตน้

4. ควรจดั ทาป้ ายสัญลกั ษณ์ เครื่องหมายบนพ้ืน และประกาศผ่านระบบเสียงประชาสัมพนั ธ์ เพื่อ
ส่งเสริมการเวน้ ระยะห่าง

5. ทาความสะอาดและฆ่าเช้ือโรค (Disinfection) พ้ืนท่ีและอุปกรณ์ต่าง ๆ อย่างสม่าเสมอ ตาม
มาตรฐานที่กระทรวงสาธารณสุขกาหนด

6. พิจารณาใชเ้ คร่ืองปรับอากาศและระบบกรองที่มีประสิทธิภาพ เพื่อรักษาความสะอาดของอากาศ
ลดการหมุนเวยี นและเพ่มิ อตั ราส่วนอากาศบริสุทธ์ิ ท้งั น้ี ควรงดการใชล้ มเป่ าแบบแนวนอน

7. พิจารณาระดบั การป้ องกนั สาหรับเจา้ หนา้ ท่ีผปู้ ฏิบตั ิงานเป็ นกรณี ๆ ไป เช่น อุปกรณ์ป้ องกนั ส่วน
บุคคล (PPE) โปรแกรมคดั กรองสุขภาพสาหรับพนกั งาน การจดั ตารางเวลาทางาน การจดั เตรียมแอลกอฮอล์
ลา้ งมือใหเ้ พยี งพอ เป็นตน้

8. ควรมีการจากัดจานวนผูเ้ ข้าอาคารผูโ้ ดยสาร โดยให้สิทธิเจา้ หน้าท่ีท่ีปฏิบัติงานในสนามบิน
ผโู้ ดยสารและผเู้ ดินทางร่วมกบั ผโู้ ดยสารที่ตอ้ งการความช่วยเหลือเป็ นพิเศษ หรือเด็กที่เดินทางโดยลาพงั
ก่อนในระยะเริ่มตน้ เพื่อลดความแออดั และแถวคอย รวมถึงความเส่ียงของการแพร่ระบาดที่อาจเกิดข้ึน

9. นาเครื่องมือบริการตนเองต่าง ๆ มาใช้ เช่น เคร่ืองออกบตั รโดยสารและป้ ายติดสัมภาระอตั โนมตั ิ
(Kiosk) เครื่องโหลดสัมภาระอตั โนมตั ิ (Self-Bag Drop) เป็ นตน้ เพื่อลดการติดต่อสัมผสั และจะตอ้ งมีการ
ดูแลรักษาอุปกรณ์ดงั กล่าวอยา่ งเหมาะสมและมีการฆา่ เช้ืออยา่ งสม่าเสมอ

อนาคตธุรกิจสายการบิน : วถิ ีใหม่ภายหลงั วกิ ฤตการณ์โควิด 19 Future of airline business : The Renovation after Covid 19 crisis

19

มำตรกำรเฝ้ ำระวงั ป้ องกันกำรแพร่ระบำดของโควดิ 19 (ต่อ)

10. พิจารณาใช้การตรวจคน้ โดยใช้เครื่องมือตรวจจบั โลหะแบบเดินผ่าน (Walk Through Metal
Detector; WTMD) พนกั งานตรวจคน้ ควรลดการใชว้ ธิ ีการตรวจคน้ ดว้ ยมือ โดยมีการแจง้ ใหผ้ โู้ ดยสารทราบ
ล่วงหนา้ ในเรื่องการเตรียมตวั สาหรับการตรวจคน้

11. ควรพิจารณาปิ ดการให้บริการชว่ั คราวหรือเพิ่มมาตรการเฝ้ าระวงั พ้ืนที่ใหบ้ ริการบางแห่ง เช่น ท่ี
นง่ั ในร้านอาหารหรือท่ีนงั่ เอนกประสงค์ พ้นื ที่สูบบุหร่ี พ้นื ท่ีเล่นสาหรับเด็ก เป็นตน้

12. พิจารณาใชส้ ายพานรับสัมภาระเพื่อไม่ให้เกิดความแออดั ของผโู้ ดยสาร และสาหรับเที่ยวบินที่มี
ความเส่ียงสูงใหพ้ จิ ารณาแยกใชส้ ายพานท่ีกาหนดไวโ้ ดยเฉพาะ

13. ปฏิบตั ิตามมาตรการป้ องกนั โรคตามท่ีราชการกาหนดเพื่อป้ องกนั การแพร่ระบาดของโรคโควิด –
19 ในส่วนของการขนส่งสาธารณะ รวมท้งั ติดตามและปฏิบตั ิตามมาตรการอ่ืน

14. พิจารณาใชค้ วามเขม้ งวดในการให้บริการแก่อากาศยานที่ขอลงทางเทคนิค (Technical Landing)
เพื่อใหม้ นั่ ใจวา่ ไม่มีผูโ้ ดยสารออกจากเครื่อง และหากมีการสับเปลี่ยนผปู้ ระจาหนา้ ท่ีในอากาศยาน บุคคล
ดงั กล่าวจะตอ้ งปฏิบตั ิตามมาตรการโดยเคร่งครัด

อา่ นขอ้ มลู เพม่ิ เติม : www.caat.or.th

อนาคตธุรกิจสายการบิน : วถิ ีใหมภ่ ายหลงั วกิ ฤตการณ์โควิด 19 Future of airline business : The Renovation after Covid 19 crisis

20

อนาคตธุรกิจสายการบิน : วถิ ีใหม่ภายหลงั วิกฤตการณ์โควิด 19 Future of airline business : The Renovation after Covid 19 crisis