การเคลื่อนที่ของเสียง 1

รายวิชาวทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี

รหสั วชิ า ว15101
ชนั้ ประถมศกึ ษาปีท่ี 5

เรอ่ื ง การเคล่ือนทข่ี องเสียง (1)

ครผู ูส้ อน ครูกชกร ช้างทอง

ครูธิดารัตน์ เมฆหมอก



เคร่อื งดนตรที ี่สงั เกต คืออะไร

ทีม่ าของภาพ https://bit.ly/3pRxT9W

เสียงของกตี ารเ์ กิดข้นึ ไดอ้ ยา่ งไร

ท่มี าของภาพ https://bit.ly/3pRxT9W

เราได้ยินเสียงของกีตารไ์ ด้อยา่ งไร

ทมี่ าของภาพ https://bit.ly/3pRxT9W

กจิ กรรมท่ี 1

เสยี งเคลื่อนทไี่ ปไดอ้ ย่างไร

จุดประสงคข์ องกิจกรรม

สงั เกตและอธบิ ายการเคล่อื นที่ของเสยี ง

วสั ด-ุ อุปกรณ์

ตอนที่ 1

ภาชนะใสน่ า้ สี สอ้ มเสียงพรอ้ มไมเ้ คาะ

วธิ ีท้า

ตอนท่ี 1

1.รว่ มกนั อภปิ รายและบนั ทึกว่า
1.1 ถา้ เคาะสอ้ มเสยี งแลว้ น้าปลายสอ้ มเสียงข้างหนงึ่

แตะทีผ่ วิ นา้ ในภาชนะใส่น้าสี จะเกิดการเปลย่ี นแปลง
อยา่ งไรกับผิวนา้

วธิ ที า้

ตอนท่ี 1

1.2 ถา้ เคาะสอ้ มเสียงแล้วนา้ ปลายสอ้ มเสียงข้างหนึ่ง
แตะทีผ่ วิ นา้ ในภาชนะใสน่ ้าสี พรอ้ มแนบหูกบั ด้านข้างของ
ภาชนะทันที จะได้ยนิ เสียงส้อมเสียงหรือไม่

วธิ ที า้

ตอนท่ี 1

2.ลงมอื ทา้ กิจกรรมตามท่ไี ด้อภิปรายไว้ สังเกตและ
บันทกึ ผล

3.ร่วมกนั อภปิ รายเกี่ยวกับการเคลอื่ นทขี่ องเสยี ง

สรปุ วิธที า้ กจิ กรรม

ตอนท่ี 1 สงั เกตว่าจะเกิด
การเปล่ียนแปลง
อภปิ รายว่า ถา้ เคาะส้อมเสยี งแล้วนา้ กับผิวนา้ อยา่ งไร
ปลายส้อมเสียงข้างหน่ึงแตะทีผ่ วิ น้า

ในภาชนะใสน่ า้ สี

ตอนที่ 1 สรปุ วิธที า้ กจิ กรรม

สงั เกตว่าจะไดย้ นิ เสยี ง
สอ้ มเสียงหรือไม่

อภปิ รายว่า ถา้ เคาะส้อมเสียงแลว้ นา้ ปลายส้อมเสียง
ข้างหน่ึงแตะที่ผวิ น้าในภาชนะใสน่ า้ สี พร้อมแนบหู

กบั ดา้ นขา้ งของภาชนะทันที

สรุปวธิ ีท้ากิจกรรม

ตอนที่ 1

ลงมอื ท้ากจิ กรรม สังเกตการเปลี่ยนแปลงของผวิ น้า
โดยการเคาะสอ้ มเสียง และสงั เกตการไดย้ ินเสียง
ตรงปลายส้อมเสยี ง

ใบงาน 01
การเคลอ่ื นทข่ี องเสียงผ่านตัวกลาง

บนั ทกึ ผลการท้ากจิ กรรม

ใบงาน 01 การเคล่อื นท่ี
ของเสยี งผา่ นตวั กลาง

หนา้ 61

ตาราง 1 ผลท่เี กดิ ขึ้นเม่ือเคาะสอ้ มเสียงแล้วนา้ ไปแตะท่ผี ิวนา้
และเมื่อแนบหูดา้ นขา้ งภาชนะ

กจิ กรรม ผลการอภปิ ราย ผลการสงั เกต

การเคาะส้อมเสียง
แล้วแตะทผี่ ิวน้า

ตาราง 1 ผลท่ีเกดิ ข้ึนเมื่อเคาะสอ้ มเสยี งแลว้ น้าไปแตะท่ผี วิ น้า
และเมือ่ แนบหดู า้ นขา้ งภาชนะ

กิจกรรม ผลการอภิปราย ผลการสงั เกต

การเคาะส้อมเสยี งแตะที่
ผิวน้าแล้วแนบหูดา้ นขา้ ง

ภาชนะทนั ที

บทบาทนักเรียนปลายทาง บทบาทครปู ลายทาง

1. นกั เรยี นร่วมกันอภปิ รายกอ่ น 1. ครแู จกใบงาน หน้า 61
เรมิ่ ลงมอื ทา้ กจิ กรรม 2. ครูแนะน้าช่วยเหลือนกั เรยี น
2. นกั เรยี นลงมอื ทา้ กิจกรรมและ ในการท้ากิจกรรม
บันทึกผลลงใบงาน 01

ทา้ กิจกรรม



ตาราง 1 ผลท่เี กิดขึ้นเม่อื เคาะส้อมเสยี งแล้วน้าไปแตะที่ผวิ นา้ และเมอ่ื แนบหดู ้านข้างภาชนะ

กิจกรรม ผลการอภิปราย ผลการสังเกต

การเคาะสอ้ มเสียง
แล้วแตะท่ผี ิวนา้

แหลง่ ท่มี า https://www.scimath.org/video-science/item/9467-2018-11-21-04-00-44

ตาราง 1 ผลทเี่ กิดขน้ึ เมอื่ เคาะสอ้ มเสยี งแล้วนา้ ไปแตะท่ผี ิวน้าและเม่ือแนบหดู า้ นขา้ งภาชนะ

กิจกรรม ผลการอภปิ ราย ผลการสังเกต

การเคาะส้อมเสียงแตะ
ท่ผี วิ นา้ แล้วแนบหู
ด้านข้างภาชนะทันที

แหล่งทมี่ า https://www.scimath.org/video-science/item/9467-2018-11-21-04-00-44

สื่อวดี ิทัศนใ์ ช้เพ่อื การศกึ ษาเทา่ น้นั

ขอขอบคณุ สื่อวดี ิทศั น์
จาก คลงั ความรู้ SCIMATH

เผยแพรเ่ มือ่ 21 พฤศจกิ ายน 2561

แหล่งท่มี า https://www.scimath.org/video-
science/item/9467-2018-11-21-04-00-44

ใบงาน 01 การเคล่อื นท่ี
ของเสยี งผา่ นตวั กลาง

หนา้ 61

การเคาะส้อมเสยี งแล้วแตะทผ่ี วิ น้า ผวิ น้ามีการเปลี่ยนแปลงอย่างไร

แหล่งทม่ี า https://www.scimath.org/video-science/item/9467-2018-11-21-04-00-44

ตาราง 1 ผลท่ีเกิดข้ึนเมอื่ เคาะสอ้ มเสยี งแล้วน้าไปแตะท่ผี วิ นา้
และเมอื่ แนบหดู า้ นขา้ งภาชนะ

กิจกรรม ผลการอภปิ ราย ผลการสังเกต
การเคาะส้อมเสยี ง
แล้วแตะท่ผี วิ นา้ ค้าตอบตาม

ทีน่ ักเรยี นอภปิ ราย

ผิวนา้ สน่ั เปน็ วงรอบปลายส้อมเสยี ง

ท่ีมาของภาพ https://www.scimath.org/video-science/item/9467-2018-11-21-04-00-44

การเคาะสอ้ มเสยี งแลว้ แตะทผ่ี วิ น้า ผวิ น้ามีการเปลี่ยนแปลงอยา่ งไร และไดย้ นิ เสยี งหรือไม่

แหล่งท่ีมา https://www.scimath.org/video-science/item/9467-2018-11-21-04-00-44

ตาราง 1 ผลที่เกดิ ขึน้ เม่อื เคาะสอ้ มเสียงแล้วนา้ ไปแตะท่ผี วิ นา้
และเม่ือแนบหูดา้ นข้างภาชนะ

กจิ กรรม ผลการอภปิ ราย ผลการสังเกต
ผวิ น้าสั่นเป็นวงรอบปลาย
การเคาะส้อมเสียงแตะท่ี สอ้ มเสียงและไดย้ ินเสยี ง

ผิวน้าแลว้ แนบหูด้านข้าง ค้าตอบตาม
ภาชนะทันที ที่นกั เรยี นอภปิ ราย

ท่ีมาของภาพ https://www.scimath.org/video-science/item/9467-2018-11-21-04-00-44

อภิปรายผล
การทา้ กิจกรรม

1. การทเี่ สียงจากสอ้ มเสียงจะมาถึงหูของเราได้
เสียงตอ้ งเคลอื่ นท่ีผา่ นสิง่ ใดบ้าง รูไ้ ดอ้ ย่างไร

หูได้ยนิ เสียง

ภาชนะใสน่ ้าสีสัน่ ปลาย
ผวิ นา้ สน่ั ส้อมเสียงสน่ั

ทีม่ าของภาพ https://www.scimath.org/video-science/item/9467-2018-11-21-04-00-44

1. การที่เสยี งจากส้อมเสยี งจะมาถงึ หูของเราได้
เสียงต้องเคล่ือนที่ผ่านสง่ิ ใดบ้าง รู้ไดอ้ ย่างไร

เสียงเคล่อื นท่ีผา่ น น้า ภาชนะใส่น้าสี

รไู้ ด้จากการสังเกตว่าเมื่อน้าปลายสอ้ มเสียงที่เคาะแลว้ มาแตะ
ทผ่ี วิ นา้ ผิวนา้ จะส่นั แล้วสงั เกตเหน็ เปน็ วงรอบปลายสอ้ มเสียง
แล้วแผข่ ยายวงออกไปยังภาชนะใส่น้าสี จากนนั้ เราจงึ ไดย้ ินเสยี ง

2. ส่งิ ต่าง ๆ ท่เี สียงจากส้อมเสยี งเคล่อื นท่ีผ่านเรียกวา่ อะไร

ส่ิงทเ่ี สยี งใชใ้ นการเคลอื่ นที่
เรียกว่า ตัวกลางของเสียง

3. จากกิจกรรม ตัวกลางของเสียงมีอะไรบ้าง
และมสี ถานะใด

น้า มสี ถานะเป็นของเหลว
ภาชนะใสน่ ้าสี มสี ถานะเปน็ ของแขง็

แผนภาพแสดงการเคลื่อนทขี่ องเสยี งจากแหลง่ กา้ เนดิ เสียง
ผ่านตัวกลางของเสยี งชนิดตา่ ง ๆ จนมาถงึ หูผ้ฟู งั

เสยี งถา่ ยโอนพลังงานในการสนั่ ใหต้ วั กลางนน้ั ๆ

เคาะสอ้ มเสยี ง ผา่ น น้า ผา่ น ภาชนะใส่นา้ สี ถึง หู

แหลง่ กา้ เนิดเสียงสั่น ตวั กลางของเสยี ง ทา้ ให้เราได้ยินเสียง
จะท้าให้เกิดเสยี ง

เราได้ยนิ เสียงของกีตาร์ได้อย่างไร

เสียงถ่ายโอนพลังงานในการส่ันใหต้ วั กลางน้ัน ๆ

ผ่าน อากาศ ถงึ

ตวั กลางของเสยี ง

สายกตี ารส์ น่ั ทา้ ให้เราไดย้ นิ เสยี ง

ท่ีมาของภาพ https://bit.ly/3pRxT9W

ตอบคา้ ถาม
หลังการทา้ กิจกรรม

ใบงาน 01 การเคลอ่ื นท่ขี อง
เสียงผา่ นตวั กลาง

หนา้ 62

1. เมือ่ เคาะส้อมเสียงแลว้ แตะทผี่ วิ น้า
ผวิ น้ามีการเปลี่ยนแปลงหรอื ไม่

2. เสียงเคลอื่ นที่ผา่ นน้าได้หรอื ไม่
รู้ได้อยา่ งไร

3. ส่งิ ท่เี สียงเคลอ่ื นท่ผี า่ นได้
เรียกวา่ อะไร

ใบงาน 01 การเคลอ่ื นท่ขี อง
เสียงผา่ นตวั กลาง

หนา้ 62

1. เม่ือเคาะส้อมเสยี งแล้วแตะท่ผี วิ น้า
ผวิ นา้ มีการเปลีย่ นแปลงหรือไม่

ผวิ น้ามีการเปล่ียนแปลง โดยเกดิ การกระเพื่อม
แล้วแผ่ออกไปเป็นวงรอบปลายส้อมเสียง

2. เสยี งเคลอื่ นที่ผ่านน้าได้หรอื ไม่
รไู้ ดอ้ ย่างไร

เสยี งเคล่อื นทผี่ ่านนา้ ได้

รู้ได้จากเมอ่ื เคาะสอ้ มเสียงแล้วน้าปลายส้อมเสยี งมาแตะ
ที่ผิวน้า จะสังเกตได้ว่าผิวน้าจะสั่นเป็นวงรอบปลายส้อมเสยี ง
แล้วแผ่ขยายวงออกไปยงั ภาชนะใสน่ ้าสี แลว้ จากน้นั เราจะ
ได้ยนิ เสียง

3. สงิ่ ที่เสียงเคล่อื นท่ผี า่ นได้
เรียกว่าอะไร

ตวั กลางของเสยี ง

สรปุ กิจกรรม

เสยี งเคลื่อนทผี่ ่านตัวกลางของเสยี ง
เช่น น้าสี ภาชนะใส่น้าสี มาถงึ หูผูฟ้ งั
ท้าใหผ้ ฟู้ ังไดย้ นิ เสยี ง

บทเรยี นครัง้ ตอ่ ไป

การเคลื่อนท่ขี องเสียง (2)

ส่งิ ท่ตี อ้ งเตรยี ม

1.แกว้ พลาสติก
2.เส้นเอ็นยาวประมาณ 4 เมตร
3. ลวดเสียบกระดาษ
4. สายวัด

สิ่งท่ตี อ้ งเตรียม

5. กรรไกร
6. เข็มหมุด
7. ใบงาน 01 การเคลอื่ นที่ของเสียงผา่ นตัวกลาง

สามารถดาวน์โหลดไดท้ ่ี www.dltv.ac.th