ความยืดหยุ่น

รายวิชา วิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี

รหัสวชิ า ว14101

ชัน้ ประถมศกึ ษาปีท่ี 4

เรอื่ ง

สภาพยืดหย่นุ ของวัสดรุ อบตวั (1)

ครูผสู้ อน ครูสุดารตั น์ ศรแี ก้ว
ครธู ญั ลักษณ์ ศิรแิ ข็ง

ในการทาหนังยางเพ่อื ยิงลูกกระดาษ
จะเลอื กใชย้ างเพราะเหตุใด

เมอื่ ออกแรงดงึ ยางจะยดื ออกได้
และหดกลบั สูร่ ูปร่างเดิมเมอ่ื หยุดออกแรง

สภาพยืดหยุ่น
มลี กั ษณะอยา่ งไร

เป็นสมบตั ขิ องวสั ดุทเ่ี ปลี่ยนรปู รา่ งหรอื ขนาด
เมื่อมีแรงมากระทา แลว้ วัสดสุ ามารถกลับสู่

สภาพเดมิ เม่ือหยุดออกแรงกระทา

เสน้ เอน็ ไนลอน เสน้ เอน็ ยืด

หากอยากทราบวา่ ระหวา่ งเส้นเอ็น
ไนลอนและเสน้ เอ็นยืด

วสั ดุใดมีสภาพยืดหยนุ่ มากกว่ากัน
จะใช้วธิ ใี ด

กิจกรรมท่ี 1 สภาพยืดหยุ่นของวสั ดุแต่ละชนิดเปน็ อย่างไร

จดุ ประสงค์
1. ทดลอง อธิบาย และเปรยี บเทียบเกี่ยวกับ
สภาพยดื หยุ่นของวัสดุชนิดต่าง ๆ

กจิ กรรมที่ 1 สภาพยืดหยนุ่ ของวัสดแุ ตล่ ะชนดิ เปน็ อยา่ งไร

วัสดุ-อุปกรณ์

1. เสน้ เอน็ ไนลอน 2. เสน้ เอ็นยดื

3. ไมเ้ มตร 4. ไมบ้ รรทดั

5. ถา่ นไฟฉายขนาดใหญ่ 6. ลวดเสียบกระดาษ

7. ถุงพลาสตกิ มีหูห้ิว 8. นาฬิกาจับเวลา

กิจกรรมที่ 1 สภาพยดื หย่นุ ของวสั ดุแตล่ ะชนิดเปน็ อยา่ งไร

วธิ ีทา
1. เตรยี มเส้นวสั ดุ ไดแ้ ก่ เส้นเอ็นไนลอนและเสน้ เอน็ ยดื
ทม่ี ขี นาดเส้นผ่านศนู ย์กลางเทา่ กันและมคี วามยาว
เสน้ ละประมาณ 50 เซนตเิ มตร

กิจกรรมที่ 1 สภาพยืดหยุ่นของวัสดุแตล่ ะชนิดเป็นอย่างไร

วธิ ีทา

2. พาดไม้เมตรระหว่างโตะ๊ ผูกปลายของเส้นวัสดดุ า้ นหน่ึงเขา้ กบั
ไมเ้ มตรใหแ้ น่น ปลายอีกด้านหนึง่ ผูกกับลวดเสียบกระดาษ
หรือขอเกีย่ ว โดยให้มคี วามยาวของเส้นวัสดุจากไมเ้ มตรถึงลวดเสยี บ
กระดาษประมาณ 10 เซนตเิ มตร สังเกตลกั ษณะของ
เส้นเอน็ ไนลอน และเสน้ เอน็ ยดื บันทกึ ผล

กิจกรรมท่ี 1 สภาพยดื หย่นุ ของวัสดุแต่ละชนดิ เป็นอยา่ งไร

วธิ ีทา

เส้นเอน็ ไนลอน เสน้ เอน็ ยดื

กิจกรรมที่ 1 สภาพยืดหยุ่นของวัสดุแต่ละชนดิ เปน็ อยา่ งไร

วธิ ีทา
3. รว่ มกันอภปิ รายและบนั ทกึ เกย่ี วกบั สภาพยดื หยุ่นและ
วิธีการทดสอบสภาพยืดหย่นุ ของวัสดุ

ใบงาน 01

เรือ่ ง…
สมบัตสิ ภาพยืดหย่นุ ของวัสดุ

หน้า 16

ใบงาน 01 สมบตั สิ ภาพยดื หยุ่นของวสั ดุ

ผลการสังเกต ตาราง 1 ลักษณะท่สี ังเกตได้ของเส้นเอ็นไนลอนและเส้นเอ็นยืด

วสั ดุ ลักษณะทส่ี ังเกตได้
เส้นเอ็นไนลอน

เส้นเอน็ ยืด

ผลการอภปิ ราย ใบงาน 01 สมบตั ิสภาพยืดหยนุ่ ของวัสดุ

สภาพยืดหยุน่ ของวัสดคุ ือ......................................................
.............................................................................................
วิธีทดสอบสภาพยืดหยนุ่ ของวัสดุ ทาได้ดงั นี้..........................
.............................................................................................
.............................................................................................

ใบงาน 01 สมบัติสภาพยดื หยนุ่ ของวัสดุ

คาช้แี จงบทบาทครปู ลายทาง คาชแี้ จงกจิ กรรมนกั เรยี น

1. แจกใบงาน 01 สมบตั ิสภาพยดื หยนุ่ ของวสั ดุ 1. ผกู วัสดเุ ข้ากบั คานไม้ แล้วผกู ปลายอกี ด้านเขา้
กับลวดเสียบกระดาษ โดยใหว้ สั ดุมคี วามยาว
หน้า 16 ใหก้ บั นักเรยี น
จากไมเ้ มตรถึงลวดเสียบกระดาษประมาณ 10
2. ดูแลและใหค้ าแนะนานักเรยี นในการผูกเสน้ เอ็น เซนติเมตร
ไนลอนและเส้นเอ็นยืด 2. สังเกตลักษณะของเสน้ เอ็นไนลอน และเสน้ เอน็

3. รว่ มอภิปรายและใหค้ าแนะนาในการสังเกตและ ยืด บันทกึ ผล
บันทกึ ลกั ษณะของเส้นเอน็ ไนลอนและเสน้ เอน็ ยืด 3. บันทกึ เกย่ี วกบั สภาพยืดหยุ่นและวธิ กี าร

ทดสอบสภาพยืดหยนุ่ ของวสั ดุ

ตัวอย่าง
การทากิจกรรม

ผลการทากจิ กรรม

ใบงาน 01 สมบตั สิ ภาพยดื หยนุ่ ของวสั ดุ

ผลการสงั เกต ตาราง 1 ลักษณะทสี่ งั เกตไดข้ องเส้นเอ็นไนลอนและเส้นเอ็นยดื

วัสดุ ลักษณะท่สี งั เกตได้

เสน้ เอ็นไนลอน เปน็ เส้นใส

เส้นเอ็นยืด เปน็ เสน้ สีขาว

ผลการอภิปราย ใบงาน 01 สมบัติสภาพยืดหยนุ่ ของวสั ดุ

สภาพยดื หยนุ่ ของวสั ดุคอื .ก..า..ร..เ.ป..ล..ย่ี..น..ร..ูป..ร..่า.ง..ห..ร..อื ..ข..น..า.ด...ข..อ..ง.ว..ัส..ด..ุ....
.เ.ม..อ่ื..ม..ีแ..ร..ง..ม..า.ก..ร..ะ..ท..า...แ..ล..ะ.ว..สั..ด..กุ..ล..บั..ส..สู่..ภ..า..พ..เ.ด..ิม...ไ.ด..้ .เ.ม..่ือ..ห..ย..ุด..อ..อ..ก..แ..ร..ง.......
.ก..ร..ะ..ท..า.ก..บั...ว.สั..ด..ุ.........................................................................
วิธที ดสอบสภาพยดื หยนุ่ ของวสั ดุ ทาไดด้ งั น้ี...อ..อ..ก..แ.ร..ง..ก..ร.ะ..ท..า.....
.ก..บั ..ว..ัส..ด..ุ.แ..ล..้ว..ส..งั ..เ.ก..ต..ก..า.ร..เ.ป..ล..ย่ี..น..แ..ป...ล..ง.แ..ล..ะ..ก..า.ร..ก..ล..บั ..ส..่สู ..ภ..า..พ..เ.ด..ิม...ข..อ..ง.ว..สั ..ด..ุ

กิจกรรมท่ี 1 สภาพยดื หยุ่นของวัสดแุ ต่ละชนดิ เปน็ อยา่ งไร

วธิ ที า
4. รว่ มกันอภิปรายเพอ่ื ตัง้ สมมติฐานเกย่ี วกับสภาพยดื หยุน่ ของ
เสน้ เอน็ ไนลอนเทยี บกับเส้นเอน็ ยืด ระบตุ ัวแปร
ในการทดลอง และกาหนดวธิ ีสังเกตสภาพยืดหย่นุ ของวสั ดุ
บันทึกผล

ใบงาน 01

เรือ่ ง…
สมบัตสิ ภาพยืดหย่นุ ของวัสดุ

หน้า 17

ผลการอภิปราย ใบงาน 01 สมบตั สิ ภาพยดื หยนุ่ ของวสั ดุ

สมมตฐิ าน
เสน้ เอน็ ไนลอนมสี ภาพยืดหยนุ่ ..............................เสน้ เอน็ ยดื
เพราะ...................................................................................
.............................................................................................
.............................................................................................
.............................................................................................

ผลการอภิปราย ใบงาน 01 สมบตั สิ ภาพยดื หยุ่นของวัสดุ

ตัวแปรต้น ได้แก่................................................................................
ตัวแปรตาม ได้แก่..............................................................................
ตวั แปรท่ีต้องควบคมุ ให้คงท่ี ไดแ้ ก่.....................................................
..........................................................................................................
วิธสี ังเกตสภาพยดื หยุ่นของวสั ดุ ทาไดด้ ังนี้
..........................................................................................................

ส่งิ ทกี่ าหนดให้ตา่ งกัน ตัวแปรตน้

ส่งิ ทต่ี ้องติดตามตลอดการทดลอง ตวั แปรตาม

สิ่งทตี่ อ้ งควบคุมใหเ้ หมือนกนั ตัวแปร
ตลอดการทดลอง ท่ตี อ้ งควบคุม

นาวสั ดุมาผกู เข้ากับคาน
แล้วออกแรงกระทา

(ใสถ่ า่ นไฟฉาย) บันทึกผล

มวี สั ดุ 2 ชนิด หยุดออกแรงกระทา
(เอาถ่านไฟฉายออก)
สังเกตการเปลี่ยนแปลงความยาวของวสั ดุ
บันทกึ ผล

ผลการทากจิ กรรม

ผลการอภปิ ราย ใบงาน 01 สมบตั ิสภาพยืดหยุน่ ของวัสดุ

สมมติฐาน
เส้นเอ็นไนลอนมีสภาพยืดหยนุ่ .......น..้อ..ย...ก..ว..่า............เส้นเอ็นยดื
เพราะ...เ.ส..น้...เ.อ..็น...ไ.น...ล..อ..น...ย..ืด..ไ..ด..น้...อ้ ..ย..ก...ว..า่ ..เ.ส..้น...เ.อ..น็...ย..ดื.....................
.............................................................................................
................(..น..ัก...เ.ร..ีย..น...ต..อ..บ...ไ.ด...ต้ ..า..ม..ค...ว..า..ม..ค...ดิ ..ข...อ..ง..ต..น...เ.อ..ง..)..............
.............................................................................................

ผลการอภิปราย ใบงาน 01 สมบตั สิ ภาพยืดหย่นุ ของวสั ดุ

ตวั แปรต้น ได้แก่....ช...น..ิด...ข..อ..ง..ว..สั...ด..ุท...นี่ ..า..ม..า..ท...ด..ส...อ..บ........................................................
ตัวแปรตาม ไดแ้ ก่...ก..า..ร..เ.ป...ล..่ีย..น...แ..ป...ล..ง..ค..ว...า..ม..ย..า..ว..ข...อ..ง..ว..สั..ด...ุ ..........................................
ตัวแปรที่ตอ้ งควบคุมใหค้ งที่ ไดแ้ ก่....ข..น..า..ด...,..ร..ูป...ร..่า..ง.ข...อ..ง..ว..สั...ด..ุ .แ..ล...ะ..ค..ว..า..ม...ย..า..ว...............
.ข..อ...ง..ว..สั ..ด..ุก...่อ..น...น..า..ม..า..ท...ี่ก..ร..ะ..ท...า....แ...ร..ง.ท...่ีก..ร..ะ..ท...า..(.จ..า..น...ว..น...ถ..่า..น..ไ..ฟ...ฉ..า..ย..)................................
วธิ ีสังเกตสภาพยดื หยุน่ ของวัสดุ ทาไดด้ ังนี้...ส..งั..เ.ก...ต..ก..า..ร..เ.ป...ล..ี่ย...น..แ..ป...ล..ง..ค...ว..า..ม..ย..า..ว..........
.ข..อ...ง..ว..ัส..ด..ุ..เ.ม..อ่ื...ห..ย...ดุ ..อ..อ..ก...แ..ร..ง...ว..ัส...ด..ทุ...่ีม..ีค..ว...า..ม..ย..า..ว..เ..ท..่า..ก..ับ...ค..ว..า..ม...ย..า..ว..ก...่อ..น..ท...ด..ล...อ..ง...............
.ค..อื....ว..ัส..ด...ทุ ..ม่ี...ีส..ภ...า..พ..ย...ืด..ห...ย..ุ่น..........................................................................................

อภิปราย
ผลการทากิจกรรม

เมอื่ เราทราบสมมติฐานและตวั แปรทเี่ ก่ียวขอ้ ง
ในการทดลองแลว้ ถ้าเราอยากทราบวา่ การทดลอง
สอดคลอ้ งกับสมมติฐานหรือไมเ่ ราต้องทาอย่างไร

คาตอบ

ลงมอื ทดสอบสภาพยืดหยุน่
ของเส้นเอ็นไนลอนและเส้นเอ็นยดื

นักเรียนจะทราบไดอ้ ยา่ งไรวา่ วัสดนุ น้ั ๆ
เม่ือไดร้ ับแรงกระทาแล้ว วัสดนุ ั้นยงั มีสภาพยืดหยุ่น

คาตอบ

สังเกตจาก เม่อื ได้รบั แรงกระทา ขนาดหรือความยาวของวัสดุ
จะเปลีย่ นแปลงไปจากกอ่ นออกแรงกระทา และเมื่อหยดุ
ออกแรงกระทา วัสดจุ ะมขี นาดหรือความยาวเทา่ เดิม

สรุป
ผลการทากิจกรรม

นกั เรียนสรุป
ผลการทากิจกรรม

ดว้ ยตนเอง

สรุป สภาพยดื หยุ่นเป็นสมบตั ทิ างกายภาพ
ผลการทากิจกรรม ของวัสดุ จะเปล่ียนแปลงรปู ร่าง

หรอื ขนาดเมอื่ มีแรงมากระทาและกลับสู่
สภาพเดิมได้เมอ่ื หยดุ ออกแรง สามารถ
ทดสอบได้โดยออกแรงกระทากบั วัสดุ
แล้วสังเกตการเปลีย่ นแปลง เมอื่ วัสดุ

ไดร้ ับแรงกระทาและหยดุ ออกแรง

34

บทเรียนคร้ังถดั ไป

สภาพยดื หย่นุ
ของวสั ดรุ อบตัว (2)

สง่ิ ทต่ี อ้ งเตรยี ม

1. เส้นเอ็นไนลอน 2. เส้นเอน็ ยดื

3. ไมเ้ มตร 4. ไม้บรรทดั

5. ถ่านไฟฉายขนาดใหญ่ 6. ลวดเสยี บกระดาษ

7. ถงุ พลาสติกมหี หู ้วิ 8. นาฬกิ าจับเวลา

9. ใบงาน 01 สมบัติสภาพยืดหยนุ่ ของวัสดุ หน้า 18-21

(สามารถดาวน์โหลดได้ท่ี www.dltv.ac.th)