หน่วยการเรียนรู้ที่10 การรวมกลุ่มทางเศรษฐกิจระหว่างประเทศ

10หน่วยการเรียนร้ทู ี่

การรวมกลมุ่ ทางเศรษฐกิจระหวา่ งประเทศ

สาระการเรียนรู้แกนกลาง

• บทบาทความสาคญั ของการรวมกลุ่มทางเศรษฐกจิ ระหว่างประเทศ
• ลักษณะของการรวมกล่มุ ทางเศรษฐกจิ
• กลุม่ ทางเศรษฐกจิ ในภูมิภาคตา่ ง ๆ

?เพราะเหตุใดจึงต้องมีการรวมกลุ่มทางเศรษฐกิจระหว่างประเทศ

?เพราะเหตุใดจงึ ตอ้ งมกี ารรวมกลมุ่ ทางเศรษฐกิจระหว่างประเทศ

ปัจจุบันสถานการณท์ างเศรษฐกิจของโลกมีการแขง่ ขันกนั สูง ทาใหป้ ระเทศตา่ ง ๆ
ไม่สามารถอยูต่ ามลาพงั ได้ จงึ มกี ารรวมกลมุ่ กันเพอื่ สรา้ งความมน่ั คงและมีเสถียรภาพ
พร้อม ๆ ไปกบั การพัฒนาประเทศใหเ้ จรญิ ก้าวหน้า ซง่ึ แนวทางหนึ่งกค็ ือ การรวมกลุ่ม
ทางเศรษฐกจิ ทง้ั กบั ประเทศในภูมภิ าคเดยี วกนั และนอกภูมภิ าค สรา้ งกลุ่มความรว่ มมอื
เพ่ือความมนั่ คงทางเศรษฐกิจ และเพ่อื ประโยชน์ทางการคา้

ความหมายของการรวมกล่มุ ทางเศรษฐกจิ

กระบวนการยกเลิกการเลอื กปฏบิ ตั ิทางด้านการคา้ และการเงนิ ระหวา่ งประเทศ
มีวัตถุประสงค์เพ่ือเสรมิ สรา้ งและรกั ษาผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจร่วมกนั

มุ่งขยายขอบเขตการคา้ ระหว่างกนั ให้กว้างขวางยงิ่ ข้ึน

การสรา้ งโอกาสในการจัดหาปจั จัยการผลิต การเคลื่อนย้ายทุน การผลิตสินคา้
ด้วยเทคโนโลยีท่ที ันสมัย

วตั ถปุ ระสงค์ของการรวมกล่มุ ทางเศรษฐกจิ

วตั ถุประสงคโ์ ดยทวั่ ไป คือ เพอ่ื ประโยชนด์ ้านการขยายการคา้
สง่ ผลให้เกิดการผลิต การจ้างงาน การลดตน้ ทุน
การดงึ ดดู การลงทนุ จากตา่ งประเทศ การถ่ายทอดเทคโนโลยี
ตลอดจนการสร้างอานาจการเจรจากบั ประเทศนอกกลมุ่
ส่งผลให้เกดิ การขยายตัวและการพฒั นาเศรษฐกจิ ในทส่ี ดุ

ความสาคัญของการรวมกลมุ่ ทางเศรษฐกิจระหวา่ งประเทศ

ทาให้ตลาดขยายตวั เกดิ การขยายตัวทางเศรษฐกจิ

ปจั จัยการผลติ ต้นทนุ การผลติ สินคา้ ลดลง
เคลอื่ นย้ายได้เสรมี ากขึ้น

ความสาคัญของการรวมกลุ่มทางเศรษฐกิจระหวา่ งประเทศ

ทาใหต้ ลาดขยายตัว ปจั จัยการผลิต
เคล่ือนยา้ ยไดเ้ สรมี ากขึ้น

ทาให้ตลาดขยายตัว โดยมขี ้อตกลงเพือ่ ลด ปัจจัยการผลติ เคล่อื นย้ายได้อย่างเสรีมากข้ึน
หรอื ยกเลกิ ข้อจากัดทางการคา้ ระหว่างกัน ซึ่งได้แก่ แรงงานทนุ และผู้ประกอบการ
เพอ่ื ใหก้ ารคา้ ระหว่างประเทศภายในกลุ่ม สง่ ผลทาให้ปัจจัยการผลิตถูกนาไปใช้ได้
ไม่ถูกจากดั ดว้ ยอุปสรรคทางการคา้ อยา่ งเต็มท่ีมากขน้ึ และกอ่ ใหเ้ กิดรายไดแ้ ก่
มุง่ ความรว่ มมือด้านส่วนแบ่งตลาด เจ้าของปจั จยั การผลิตเพ่มิ ข้ึน
ทาใหก้ ารค้าภายในกลมุ่ ขยายตวั มากขึ้น

ความสาคญั ของการรวมกลุ่มทางเศรษฐกจิ ระหวา่ งประเทศ

เกิดการขยายตัวทางเศรษฐกิจ ตน้ ทุนการผลติ สนิ ค้าลดลง

เกิดการขยายตวั ทางเศรษฐกิจ เนอื่ งจาก ตน้ ทนุ การผลติ สนิ คา้ ลดลง เนอื่ งจากการ
การจัดสรรทรพั ยากรอยา่ งมีประสทิ ธิภาพ ขยายขนาดของธรุ กจิ มกี ารผลิตมากขน้ึ
และเปน็ การส่งเสรมิ ใหม้ กี ารรวมตวั ทาง ทาใหต้ ันทนุ การผลิตตอ่ หนว่ ยลดลง ซ่ึงการ
การเมอื งระหว่างประเทศ เพอ่ื แก้ปัญหาท้งั ขยายธุรกิจหนึง่ จะสง่ ผลให้สาขาเศรษฐกิจ
ภายในและภายนอกภมู ิภาค อ่ืน ๆ ขยายตามไปด้วย

ลกั ษณะของการรวมกล่มุ ทางเศรษฐกจิ

สงู สดุ

ตา่ สดุ

ลักษณะของการรวมกล่มุ ทางเศรษฐกจิ

ลาดบั ข้นั สหภาพเหนอื ชาติ สหภาพเศรษฐกิจ
สูงสดุ
(Supranational Union) (Economic Union)
ต่าสดุ
ตลาดรว่ ม เชน่ สหภาพยุโรป (EU)

(Common Market) สหภาพศุลการ

เช่น ประชาคมเศรษฐกิจยุโรป (EEC) (Customs Union)

เขตการคา้ เสรี เช่น กลุม่ ประเทศเบเนลกั ซ์

(Free Trade Area : FTA)

เช่น สมาคมเขตการค้าเสรแี หง่ ยุโรป (EFTA)
สนธสิ ญั ญาเขตการคา้ เสรอี เมริกาเหนือ (NAFTA)
เขตการค้าเสรีอาเซียน (AFTA)

การจดั ทาข้อตกลงเพ่ือแลกเปล่ียนสทิ ธพิ ิเศษทางการคา้

(Preferential Trading Arrangement)

กล่มุ ทางเศรษฐกิจในภูมิภาคตา่ ง ๆ ตงั้ ประชาคมเศรษฐกิจยโุ รป (EEC)

สหภาพยโุ รป (The European Union : EU) พ.ศ. 2500

ตงั้ ขนึ้ เพ่อื เสริมสร้างความเขม้ แขง็ ทางเศรษฐกิจแกป่ ระเทศสมาชิก
และมีบทบาทนาในประชาคมโลก
ตง้ั ประชาคมถา่ นหินและเหล็กกล้ายุโรป (ECSC)
มีประเทศผู้ก่อตงั้ 6 ประเทศ ได้แก่ เบลเยยี ม, เนเธอร์แลนด,์
ลักเซมเบิรก์ , ฝรง่ั เศส, เยอรมนี และอิตาลี

พ.ศ. 2493

พ.ศ. 2535 พ.ศ. 2533

ลงนามในสนธิสัญญากรงุ มาสตรคิ ต์ เพ่ือจดั ต้ังสหภาพยุโรป (EU) ตง้ั สหภาพการเมอื งยุโรป

ปจั จบุ ัน (ก.พ. 63) EU มีประเทศสมาชกิ 28 ประเทศ มีระบบตลาดร่วม ระบบภาษีศลุ กากรรว่ ม
มีการใชเ้ งินสกลุ ยโู รรว่ มกนั ในประเทศสมาชิก

กลมุ่ ทางเศรษฐกิจในภูมิภาคต่าง ๆ

สมาคมการค้าเสรีแห่งยุโรป (European Free Trade Association : EFTA)

จัดตงั้ ตามสนธสิ ญั ญาสตอกโฮล์ม
ในพ.ศ. 2503
ตัง้ ขน้ึ เพื่อสง่ เสริมการค้าเสรีและบูรณาการ
ทางเศรษฐกิจ เพื่อประโยชน์ของประเทศสมาชกิ

ปัจจบุ นั (ก.พ. 63) มีประเทศสมาชกิ 4 ประเทศ ไดแ้ ก่ ไอซแ์ ลนด์ ลิกเตนสไตน์ นอร์เวย์ และสวติ เซอรแ์ ลนด์

กลุ่มทางเศรษฐกิจในภมู ิภาคตา่ ง ๆ

เขตการค้าเสรีอเมริกาเหนอื (North America Free Trade Agreement : NAFTA)

ตั้งขึ้นเพื่อขจัดอุปสรรคท่ีกดี กันการคา้ และบรกิ าร
สง่ เสรมิ การแขง่ ขันทีเ่ ป็นธรรมและขยายโอกาส
การลงทุน

จัดตั้งกลไกการยตุ ขิ อ้ พิพาททางการคา้
และอานวยความสะดวกในการเคล่ือนยา้ ย
ข้ามเขตแดนในการทาการค้าและบริการ
ระหวา่ งประเทศสมาชิก

พ.ศ. 2561 เปลย่ี นชอ่ื เป็น
United States-Mexico-Canada
Agreement (USMCA)

ปจั จบุ ัน (ก.พ. 63) มปี ระเทศสมาชกิ 3 ประเทศ ได้แก่ สหรัฐอเมริกา แคนาดา และเมก็ ซโิ ก

กลุ่มทางเศรษฐกิจในภมู ิภาคตา่ ง ๆ

ความรว่ มมอื ทางเศรษฐกจิ ในภูมิภาคเอเซยี -แปซิฟกิ (Asia-Pacific Economic Cooperation : APEC)

ต้ังขน้ึ เพอ่ื สง่ เสรมิ การขยายตัวทางเศรษฐกจิ และสรา้ งความร้สู กึ มีส่วนร่วม
เป็นประชาคมในภมู ิภาคเอเชยี -แปซฟิ ิก

การเป็นเจ้าภาพการประชมุ จะหมุนเวยี นกนั ตามภมู ิภาคระหวา่ งเขตเศรษฐกิจ
ในฝัง่ เอเชียและฝ่งั แปซิฟิก

ปัจจบุ นั (ก.พ. 63) มปี ระเทศสมาชกิ 21 เขตเศรษฐกิจ ท่ใี ช้เขตเศรษฐกิจ (economy) แทนคาวา่ สดั สว่ นของ
“ประเทศ” (country) เพราะสมาชกิ เอเปกบางราย ไดแ้ ก่ ฮอ่ งกงและจนี ไทเป ไม่ไดม้ สี ถานะเป็นประเทศ เอเปก
แต่ไดเ้ ปน็ สมาชกิ เพราะมีความสาคญั ทางเศรษฐกิจ
(45 ลา้ นลา้ น
เจา้ ภาพการประชมุ เอเปกในปตี ่อไป สว่ นท่ีเหลือ ดอลลาร์สหรฐั )
ของโลก
พ.ศ. (ค.ศ.) เขตเศรษฐกจิ

2563 (2020) มาเลเซยี

2564 (2021) นวิ ซแี ลนด์

2565 (2022) ไทย

2568 (2025) เกาหลีใต้

กล่มุ ทางเศรษฐกจิ ในภูมิภาคต่าง ๆ

กล่มุ ประเทศผูส้ ง่ ออกนา้ มนั (Organization of the Petroleum Exporting Countries : OPEC)

ตัง้ ข้ึนเพอื่ เป็นตัวกลางประสานงานดา้ นนโยบายน้ามันระหวา่ งประเทศ คาถาม
ผู้ผลติ น้ามัน ในการรักษาระดบั ราคาใหเ้ ป็นธรรม และเกดิ การผลิต
ท่เี พยี งพอตอ่ ตลาดโลก หากไมม่ ีกลมุ่ โอเปก จะสง่ ผลตอ่ เศรษฐกจิ โลกอยา่ งไร ?

ปจั จบุ นั (ก.พ. 63) มปี ระเทศสมาชกิ 14 ประเทศ

กลมุ่ ทางเศรษฐกจิ ในภมู ิภาคต่าง ๆ

ประชาคมอาเซียน (ASEAN Community)

เพอื่ สง่ เสรมิ ความร่วมมอื ใน 3 เสาหลัก ได้แก่ ประชาคมการเมืองและความมน่ั คงอาเซยี น (ASC)
ประชาคมเศรษฐกจิ อาเซยี น (AEC) และประชาคมสงั คมและวฒั นธรรมอาเซียน (ASCC)

กอ่ ตงั้ สมาคมอาสา กอ่ ต้ังสมาคมอาเซียน บรไู นดารุสซาลาม
มีสมาชิก 3 ประเทศ มสี มาชิก 5 ประเทศ เขา้ เปน็ สมาชิก
(ไทย, มาเลเซีย, ฟิลิปปนิ ส)์ (ไทย, อินโดนเี ซีย, มาเลเซีย, ฟิลปิ ปินส,์ สิงคโปร์)
พ.ศ. 2527
พ.ศ. 2504 พ.ศ. 2510

พ.ศ. 2558 พ.ศ. 2542 พ.ศ. 2540 พ.ศ. 2538

รวมตัวเป็น กมั พูชาเข้าเปน็ สมาชิก ลาว, เมยี นมา เวียดนาม เข้าเปน็ สมาชิก
ประชาคมอาเซยี น เข้าเปน็ สมาชกิ ตามลาดบั
คาถาม

ปจั จุบัน (ก.พ. 63) มปี ระเทศสมาชิก 10 ประเทศ การเข้ารว่ มประชาคมเศรษฐกจิ อาเซยี น (AEC) ส่งผลดี/ผลเสียตอ่ ไทยอยา่ งไร

กลุม่ ทางเศรษฐกิจในภูมิภาคต่าง ๆ

GPD ในกลุม่ อาเซียนปี 2562 คาถาม

รอ้ ยละ จากกราฟ การขยายตัวของไทยค่อนข้างต่า

8 GDP เฉลีย่ เกิดจากปัจจัยใด และส่งผลอยา่ งไรตอ่ ประเทศ
ของประชาคมอาเซียน
6.2 6.5 6.8 7
6 5.1%
5.2
4.5 4.5

4 3.5
2 2.4

1

0 บรไู น สงิ คโปร์ ไทย มาเลเซีย เมยี นมา อนิ โดนีเซีย ฟลิ ปิ ปนิ ส์ เวยี ดนาม ลาว กมั พูชา

ที่มา : ธนาคารพฒั นาเอเชยี (ADB)

กลุม่ ทางเศรษฐกจิ ในภมู ภิ าคต่าง ๆ

กลมุ่ ประเทศทม่ี กี ารพฒั นาทางเศรษฐกิจอยา่ งรวดเรว็ (BRICS)

บราซลิ (Brazil)

รสั เซีย (Russia) วตั ถปุ ระสงค์
อินเดยี (India)
จนี (China) เพ่ือสร้างอานาจต่อรองทางเศรษฐกิจ รวมถงึ เสริมสรา้ งความร่วมมอื
แอฟรกิ าใต้ (South Africa) ด้านการเมอื งและสังคม เพื่อคานอานาจกบั กลุ่มจี 7 (G7)

สัดสว่ น GDP

ไทย BRICS G7
≈4 32.5 34.7

แสนลา้ นดอลลาร์สหรฐั ลา้ นล้านดอลลารส์ หรฐั ล้านล้านดอลลารส์ หรัฐ

องคก์ รระหว่างประเทศ

องคก์ รการคา้ โลก (World Trade Organization : WTO)

มีวิวัฒนาการมาจากแกตต์ (GATT)

ตงั้ ขน้ึ เพอื่ กากบั ดูแลการคา้ ระหวา่ งประเทศ
ในระดับพหภุ าคี และเป็นเวทีในการระงับ
ข้อพพิ าททางการค้าระหวา่ งประเทศสมาชกิ
สง่ เสรมิ การแข่งขันทางการค้าที่เปน็ ธรรม
แกป่ ระเทศสมาชิก

ปัจจบุ นั (ก.พ. 63) WTO มปี ระเทศสมาชิก 164 ประเทศ

องค์กรระหวา่ งประเทศ

การประชุมสหประชาชาตวิ า่ ด้วยการค้าและการพัฒนา
(United Nations Conference on Trade and Development : UNCTAD)

ตง้ั ข้นึ เพอ่ื ให้ประเทศพฒั นาแลว้ หนั มาสนใจตอ่ ปญั หาการคา้
และการพฒั นาของประเทศกาลังพฒั นา

เลขาธิการ UNCTAD คนปจั จบุ ัน (ก.พ. 63) ไดแ้ ก่
ดร. มศู สิ ะ คิทยู ี (Dr. Mukhisa Kituyi) ชาวเคนยา
เขา้ รับตาแหนง่ เมื่อ ก.ย. 2556 และได้รับการขยายวาระ
การดารงตาแหนง่ เปน็ วาระที่ 2 (ก.ย. 2560)
และมีกาหนดวาระในวนั ที่ 31 สิงหาคม พ.ศ. 2564

ปจั จุบัน (ก.พ. 63) องั ค์ถดั (UNCTAD) มปี ระเทศสมาชิก 195 ประเทศ

องคก์ รระหวา่ งประเทศ

ธนาคารโลก (World Bank)

มชี ่ือทางการว่า ธนาคารระหวา่ งประเทศ
เพอ่ื การบรู ณะและพฒั นา (IBRD)

ตัง้ ข้ึนเพ่ือบูรณะฟ้นื ฟูประเทศทไ่ี ดร้ ับผลกระทบ
จากสงครามโลกครั้งท่ี 2 ต่อมามุ่งแกไ้ ขปัญหา
ความยากจนและยกระดับมาตรฐานความเปน็ อยู่
ของประชาชนในประเทศกาลงั พฒั นา

ปจั จบุ ัน (ก.พ. 63) World Bank มีประเทศสมาชิก 189 ประเทศ

องคก์ รระหว่างประเทศ

กองทนุ การเงนิ ระหวา่ งประเทศ (International Monetary Fund : IMF)

กอ่ ต้ังขึน้ จาก Bretton Woods Conference

ตัง้ ขน้ึ เพอื่ สอดส่องดูแลเศรษฐกิจ ใหค้ วามช่วยเหลอื
ทางการเงนิ และชว่ ยเหลือวิชาการแกป่ ระเทศสมาชกิ
เพื่อให้ระบบการเงนิ ระหวา่ งประเทศมีเสถียรภาพ

ปัจจบุ ัน (ก.พ. 63) IMF มีประเทศสมาชิก 189 ประเทศ

องคก์ รระหวา่ งประเทศ

องคก์ ารเพื่อความร่วมมอื ทางเศรษฐกิจและการพัฒนา
(Organisation for Economic Co-operation and Development : OECD)

ตั้งขึ้นเพ่ือสง่ เสริมการจา้ งงาน การปรับปรุงมาตรฐาน
ความเป็นอยู่ อานวยความสะดวกในการเจรญิ เติบโต
ของการคา้ โลก และการรักษาความมนั่ คงทางการเงนิ

สร้างความเข้มแข็งทางเศรษฐกจิ
แก่ประเทศสมาชิก

ปจั จุบนั (ก.พ. 63) OECD มีประเทศสมาชกิ 36 ประเทศ

องคก์ รระหวา่ งประเทศ

ธนาคารเพอ่ื การพฒั นาเอเซยี (The Asian Development Bank : ADB)

เปน็ สถาบันการเงิน เพ่ือการพฒั นา
ประเทศในแถบทวปี เอเชีย
ตงั้ ขึ้นเพื่อจดั หาเงินทุนในการพัฒนา
สาหรับภมู ิภาคเอเชยี แปซิฟิก

สาหรับประเทศไทย ADB ได้ให้การสนับสนุนรัฐบาล
ไทยโดยอนมุ ัตเิ งินก้คู วามชว่ ยเหลือแบบใหเ้ ปล่า
และชว่ ยเหลอื ทางวิชาการ จานวน 283 โครงการ
มูลคา่ ท้ังส้นิ 7.01 พนั ลา้ นเหรียญสหรฐั

ปจั จุบนั (ก.พ. 63) ADB มปี ระเทศสมาชกิ 68 ประเทศ

องคก์ รระหว่างประเทศ

คณะกรรมาธิการเศรษฐกิจและสงั คมสาหรบั เอเชียและแปซฟิ ิก
(Economic and Social Commission for Asia and the Pacific : ESCAP)

เป็นหน่วยงานระดบั ภูมภิ าคของสานกั เลขาธกิ าร
ที่ดูแลภาคพืน้ เอเชีย-แปซิฟิก ของสหประชาชาติ

ตง้ั ขน้ึ เพ่ือส่งเสรมิ การพัฒนาทางเศรษฐกิจและสงั คม
ผา่ นความรว่ มมือ และการบรู ณาการทัง้ ระดบั ภูมภิ าค
และอนุภูมิภาค

ปจั จบุ ัน (ก.พ. 63) ESCAP มปี ระเทศสมาชิก 53 ประเทศ กบั สมาชกิ สมบท 9 แหง่
ครอบคลมุ ประชากรกวา่ รอ้ ยละ 60 ของประชากรโลก

สรุป

ความสาคัญของการรวมกลุ่มทางเศรษฐกิจ ลักษณะการรวมกลมุ่ ทางเศรษฐกจิ

• รวมกลมุ่ เพอื่ ผลประโยชนท์ างเศรษฐกิจ • มีหลายลักษณะตง้ั แต่ระดบั ต่าสดุ ไปจนถึง
ทาใหเ้ ศรษฐกิจขยายตัวและสร้างอานาจ ระดับสูงสดุ ซึ่งสว่ นใหญม่ ลี กั ษณะเหมือนกัน
การตอ่ รองทางการคา้ กับประเทศนอกกลุม่ คือความรว่ มมือกนั พฒั นาเศรษฐกิจในดา้ นตา่ ง ๆ

กลุ่มทางเศรษฐกจิ ในภมู ิภาคต่าง ๆ องค์กรระหวา่ งประเทศ

• EU เป็น 1 ใน 3 ศนู ย์กลางเศรษฐกจิ โลก • WTO ตดิ ตามสถานการณ์การค้าการลงทนุ
• EFTA เพ่ือส่งเสรมิ การค้าเสรีกบั ประเทศสมาชกิ • UNCTAD ให้ความชว่ ยเหลือทางวิชาการ
• NAFTA สง่ เสรมิ การแขง่ ขนั ทางการค้าท่เี ปน็ ธรรม • World Bank ใหค้ วามชว่ ยเหลอื ประเทศยากจน
• OPEC สร้างความมั่นคงแกป่ ระเทศผู้ผลิตนา้ มัน • IMF ใหค้ วามช่วยเหลอื ทางการเงินแก่ประเทศ
• ASEAN ส่งเสรมิ ความรว่ มมอื พฒั นารอบดา้ น
• BRICS สร้างอานาจตอ่ รองทางเศรษฐกจิ ที่ประสบปญั หาดลุ การชาระเงิน
• OECD รวบรวม วิเคราะหข์ ้อมลู ทางเศรษฐกิจ