กลิ่นอายความเป็นจีน

ผเู้ ขยี น : นายศุภพล ชสู นิท รหสั นสิ ติ 62103010757

กล่ินอายความเป็นจีน : วฒั นธรรมทางจิตใจกบั การแก้ปี ชง

“แสงอาทิตยเ์ จดิ จ้าในช่วงบ่ายของแต่ละวนั กลิน่ ควนั ธปู คล้งุ ไปทัว่ บทเพลงจนี ทีก่ ้องกังวาล กลิน่ เผาของกระดาษ
เงินกระดาษทอง หรือในชว่ งเทศกาลมักได้ยินเสยี งประทัดก้องไปทัว่ หลกี เลี่ยงไม่ไดเ้ ลยกบั สถานทีแ่ ห่งน้ี ทมี่ ีผคู้ น

ต่างแวะเวียนมาไหวส้ ง่ิ ศกั ดสิ์ ิทธิ์ มาขอพร หรอื แมก้ ระทัง่ "แก้ปชี ง" ทผี่ ้คู นล้วนมีความเชื่อทค่ี ล้ายคลงึ กนั ว่า
ใครถงึ ปชี งต้องแกช้ ง ใครเจอส่ิงไม่ดีต้องรีบแก้ แล้วคณุ เคยสงสัยไหมวา่ ในทกุ วัน ทุกเดือน ทุกปี
ทำไมผคู้ นถงึ แก้ "ชง" ทวี่ ดั มงั กรกมลำวำส หรอื (วดั เลง่ เน่ยยี่ 龍蓮寺)”
ผ่านพ้นช่วงเวลาขึ้นปีใหม่สากลมาสักพัก แต่สำหรับชาวจีน พวกเขากำลังจะเข้าสู่ช่วงเวลาขึ้นปีใหม่ กับ

เทศกาลตรุษจีนที่ถือเป็นการเริ่มต้นปีและงานฉลองรวมญาติครั้งใหญ่ รวมถึงเป็นช่วงเวลาเริ่มต้นใหม่ให้ผู้คนมี
โอกาสได้ปรับเปลีย่ นแก้ไขสิ่งทีเ่ กิดขึ้นในปีกอ่ น ละทิ้งสิ่งไม่ดีจากปีเก่าเพื่อเปิดรบั สิ่งใหม่ ภายในช่วงเวลาข้ึนปีใหม่
ของจีน นอกจากงานฉลองแล้ว อีกสิ่งท่ีอยู่คู่กับสังคมไทยมาช้านานจนกลายเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมก็ว่าได้
กล่าวคือ ปีชง หรือปีที่ดวงชะตาของคนเราไม่เป็นมงคล ก่อให้เกิดเป็นธรรมเนียมการ แก้ชง ที่ต้องมีการไปกราบ
ไหวข้ อพรตามวัดตา่ งๆ เพื่อผอ่ นเรอื่ งเลวร้ายทีอ่ าจเขา้ มาและเกดิ ขึน้ ในชวี ิตจากหนักให้เปน็ เบา1

ความเก่ียวข้องระหว่างนักษัตร กับ การแกช้ ง
สมัยก่อนกล่าวว่าหากปีนี้เป็นปีชงของนักษัตรใด
(1 ใน 12 นักษัตร) การชงจะเกิดขึ้นกับผู้ที่เกิดในนักษัตร
นักษัตรหนึ่ง เช่น หากปีนี้ชงกับนักษัตรมะเส็ง อาจเป็น
เคราะห์ดีหรือร้ายจะเกิดขึ้นกับผู้ที่เกิดในนักษัตรมะเส็ง
เท่านั้น แต่ในปัจจุบนั เร่ืองของปีชงนั้น หมายถึง คู่ปีเกิดที่ไม่
ถูกกัน อาจมีหลักการที่ไม่ตายตัวเช่น คนที่อายุต่างกัน 6 ปี
ถ้านับตามปีเกิด ก็คือปีที่อยู่ตรงข้ามกัน โดยหลักจะเชือ่ ว่าปี
ที่อยู่ตรงกันข้ามกัน เป็นปีที่จัดว่าเป็นปรปักษ์กัน คนจีน
มักจะใช้ปีชงมาอิงกับการทำกจิ กรรมต่าง ๆ ในชีวิต ไม่ว่าจะ
เปน็ การงาน การหาคคู่ รอง หรือ ปญั หาครอบครัว2

ผเู้ ขยี น : นายศุภพล ชสู นิท รหสั นสิ ติ 62103010757

สิง่ ทผ่ี ูค้ นมกั สงสัยทำไมการแก้ชงของไทยจะต้องเปน็ การแกช้ งที่วัดจนี แก้ชงวัดไทยไดห้ รือไม่
วัดจีนที่ผู้คนมักพูดเป็นเสียงเดียวกัน คือ วันมังกรกมลาวาส (เล่งเน่ยยี่) เพราะมีเทพเจ้า “ไท้ส่วยเอี้ย” หรือที่รู้จัก
กนั ดีในนามของ “เทพเจ้าผ้คู มุ้ ครองดวงชะตา” เปน็ เทพผู้ทรงสิทธ์ิ และมอี ทิ ธพิ ลต่อการดำเนินชีวิตของผู้คนในแต่
ละปี การไหว้เทพเจ้าไท้สว่ ยเอย้ี เป็นความเช่อื และประเพณปี ฏิบัตขิ องชาวจีน โดยเฉพาะคนท่ีมีดวงชะตาตกต่ำหรือ
ชง วิธีแก้ไขดวงชะตาจะมีการทำพิธีปักเต๋าเก็งหรือพิธีสวดมนต์เสริมดวงชะตา สำหรับผู้ไม่ชง ก็สามารถทำได้
เพ่ือให้อยู่เย็นเป็นสุข คุณประโยชน์สำหรับการไหว้องค์ไท้ส่วยนั้น จะทำให้ผู้ที่กราบไหว้ ทำอะไรราบรื่นไม่ติดขัด
หากดวงดีอยูแ่ ลว้ ก็จะส่งผลใหด้ ีย่งิ ข้ึน แตถ่ า้ ดวงตกก็จะไม่ย่ำแย่มาโดยเฉพาะคนทเ่ี กิดปีท่ีมีปญั หากบั องค์ไท้ส่วยแต่
ละปีจะแตกต่างกันไป แต่กม็ ผี ้คู นสงสยั อีกวา่ แก้ชงวดั ไทยไดห้ รอื ไม่ ตามความเช่อื ของไทย เร่อื งการแกช้ ง คงมิใช่
คติความเชอื่ ของไทยแต่อย่างใด เพยี งแต่เปน็ ของจีน ดังนัน้ การจะแก้ชง ก็ตอ้ งไปแก้กนั ท่วี ัดจนี อยูแ่ ล้ว ตามวัดไทย
อาจมิมีให้เห็น หากจะทำพิธีตามวัดไทย อาจเป็นเพียงการสะเดาะเคราะห์ ต่อชะตา ทำบุญเติมน้ำมันตะเกียง
ปล่อยนก ปลอ่ ยปลา ซึง่ ไม่เก่ียวอะไรกบั เรอ่ื งชง

ผเู้ ขยี น : นายศุภพล ชสู นิท รหสั นิสติ 62103010757

วิธีการแก้ชง
เครอื่ งไหวแ้ ก้ชง จะเตรยี มมาจากบา้ นทา่ น
หรอื จะซื้อหนา้ วัดก็ได้ ของไหวข้ องมงคลทวั่ ไป ไดแ้ ก่
ส้มมงคล นำ้ มันตะเกียง เทยี นแดง ธูป กระดาษเงนิ

กระดาษทอง กระดาษบรรจดุ วงชะตา

เครื่องไหวแ้ กป้ ชี ง : หน้าวัดมังกรกมลาวาส

ขั้นตอนแรกของการแก้ปีชง คือ ชำระค่ากระดาษบรรจุดวง
ชะตา 100 บาท และเขียน ชื่อ-สกุล วัน-เดือน-ปีเกิด เวลา
เกิด กระดาษบรรจุดวงชะตา เป็นขั้นตอนแรกที่จะบรรจุดวง
ชะตาของบุคคลนั้น ๆ และเมื่อเสร็จจากพิธีการแก้ชง
เจ้าหน้าที่ จะนำไปเผา เป็นความเชื่อของชาวจีน ว่าเป็นการ
ส่งสารถึงเทพเช่นเดียวกับการเผากระดาษเงิน กระดาษทอง
กระดาษบรรจุดวงชะตา จงึ เปน็ การฝากดวงชะตาให้เทพดแู ล3

กระดาษบรรจุดวงชะตา

“ลุงทำงานที่น่ีมาก็หลาย 10 ปแี ลว้ ลุงเช่ือเรื่องดวงชะตาเป็นสง่ิ ที่
มองไม่เหน็ และส่ิงท่มี องไมเ่ ห็นใชว่ า่ จะไม่มี โดยเฉพาะเร่อื งชงลงุ
เหน็ เคา้ มาแกช้ งกันผูค้ นมากหน้าหลายตา เพราะความเชอ่ื ว่าหาก
ไมแ่ ก้ชงดวงชะตาจะตก อาจเกดิ อบุ ตั ิเหตุ หรือหน้าที่การงานติดขดั
ทำอะไรก็ติดขดั ไปหมด ความเชือ่ ของแต่ละคนก็แตกต่างกัน ลุงเอง
กเ็ ชื่อในแบบของลงุ ถึงปชี ง เรากแ็ กช้ งชีวติ การงานจะได้ราบร่ืน”

คณุ ลงุ (เจา้ หน้าที่ปฏิบตั ิงาน)
สถานที่ : วดั มงั กรกมลาวาส
วนั ที่สมั ภาษณ์ : 30 เมษายน 2565

ผเู้ ขยี น : นายศุภพล ชสู นิท รหสั นิสติ 62103010757

การแก้ปีชงขั้นตอนสุดท้าย เป็นสิ่งที่ผมชื่นชอบ และมีความ
สมเหตุสมผล คือการปัดเป่าสิ่งไม่ดีออกจากร่างกาย ออกจากดวง
ชะตา ใหท้ กุ อย่างราบรืน่ โดยวธิ กี ารทำ คอื การนำกระดาษบรรจุดวง
ชะตา ปัดตั้งแต่ศีรษะ ผ่านลำตัว ลงไปจนสุดระหว่างหัวเข่า
และระหว่างปลายเท้าพร้อมกับการโค้งคำนับต่อหน้าเทพเจ้า เป็น
จำนวน 12 ครั้ง ซึ่งการปัดเป่าสิ่งไม่ดีต่อหน้าเทพอาจเป็น
ความเชื่อที่ว่า ให้เทพเจ้าช่วยปัดเป่าสิ่งไม่ดีออกจากดวงชะตา
พร ้ อมกั บ ก า ร โ ค ้ ง คำ น ั บ ซ ึ ่ ง อา จ ห ม า ย ถึ ง กา ร ข อ บ ค ุ ณ แ ก่ เ ท พ เ จ้ า
ทงั้ หลายที่รบั ฝากดวงชะตาของตนเอง อย่างไรกต็ ามการแกป้ ีชงมิอาจ
แก้เพียงคราวดวงตกหรือปีชงเพียงเท่านั้น ชาวจีน หรือชาวไทยเชื้อ
สายจีน ยังมีความเชื่อที่ว่า เมื่อเจอสิ่งไม่ดีเกิดขึ้นกับตัวเรา มาขอพร
กับท่านเพ่อื ให้ท่านปัดเป่าสง่ิ ไมด่ ีออกจากดวงชะตา นอกจากการแก้ปี
ชงที่วัดดัง (วัดมังกรกมลาวาส) แล้ว ยังสามารถกราบไหว้เทพเจ้าอีก
หลายองค์ ทอ่ี ยบู่ รเิ วณใกล้เคียงกนั กับสถานท่ีแกป้ ชี ง

“ถงึ แมว้ ่ำจะมวี ดั มงั กร (เล่งเน่ยย)ี่ ถงึ สองที่แต่ผคู้ นกม็ กั จะ
เลอื กมำทนี่ ี่ ป้ำทำงำนทนี่ ้ีมำ 30 กวำ่ ปี ผคู้ นต่ำงกเ็ ขำ้ มำแกช้ ง
กนั วนั นึงหลำยรอ้ ยคน ไม่ไดม้ กี ำรแกช้ งเพยี งอยำ่ งเดยี ว แต่ยงั
มนี กั เรยี น นกั ศกึ ษำ รวมไปถงึ พนกั งำน ทงั้ เดก็ และผใู้ หญ่ ตำ่ ง
กเ็ ขำ้ มำขอพรกนั กบั เทพเจำ้ อย่ำงเทพเจำ้ ทงั้ 3 องคต์ รงน้ี เชอื่

กนั ว่ำ ประทำนพรใหก้ บั ผขู้ อ ทงั้ อดตี ปัจจุบนั และอนำคต
ทำใหม้ ผี คู้ นต่ำงแวะเวยี นมำขอพรกนั ทงั้ ส้นิ ”
คณุ ยาย (เจ้าหน้าท่ีปฏิบตั ิงาน)
สถานท่ี : วดั มงั กรกมลาวาส
วนั ทีสมั ภาษณ์ : 30 เมษายน 2565

ผเู้ ขยี น : นายศุภพล ชสู นทิ รหสั นสิ ติ 62103010757

เป็นอย่างไรกันบ้างครับ กับบทความที่เล่าถึงวัดมังกรกมลาวาส และความเชื่อที่ว่าปีใดท่านชง ท่านจงรับแก้ เมื่อ
พูดถึง “ความเชื่อ” จริง ๆ แล้วเรื่องที่เกี่ยวพนั กับความเชือ่ ของคนเรานั้นมีหลากหลายมาก ไม่ว่าจะเป็นความเช่ือ
เรื่องกฎแห่งกรรม บาปบุญคุณโทษ สิ่งศักดิ์สิทธิ์ ภูติผีปีศาจ วัยเบญจเพส อาถรรพ์ 7 ปี ความเชื่อเกี่ยวกบั เลข 13
หรือแม้แต่การเสริมดวง แก้ชงต่าง ๆ ถึงแม้ว่าโลกในปัจจุบันจะก้าวเข้าสู่ยุคโลกาภิวัตน์ แต่ความเชื่อเหล่าน้ียังคง
เปน็ เร่ืองทีถ่ กู พูดถงึ ตอ่ ๆ กนั มา จนเปน็ การฝงั เอาความเช่ือ ทม่ี ี “วิทยาศาสตร์” กต็ ้องมี “ไสยศาสตร์” เป็นเรอ่ื ง
ธรรมดา ความเชื่อรูปแบบหนึ่งที่ไม่ได้มีแค่ในบ้านเราเท่านั้น แต่มันยังเป็นความเชื่อที่เกิดขึ้นในอีกหลายประเทศ
ขึ้นอยู่กับว่าประเทศนั้น ๆ จะมีความเชื่อเรื่องอะไรกันบ้าง แต่สิ่งหนึ่งที่เป็นแรงกระตุ้นจิตใจของผู้คนสมัยใหม่
คือ ความเชื่อลดน้อยลง ผู้คนอาจมีความเชื่ออย่างมากในอดีตที่ผ่านมา แต่ปัจจุบันเทคโนโลยีและวิทยาศาสตร์มี
ความกา้ วหนา้ และทนั สมัยมากข้ึน ความเชอ่ื ของผ้คู นหลังจากกาลต่อไปน้ีจะยงั คงเปน็ ทีย่ ึดเหนี่ยวจิตใจของผู้คนอยู่
หรือไม่ หรอื อาจกลายเป็นเพยี งเคร่ืองมือทำมาหากนิ หรอื แสวงหาผลประโยชน์ของคนบางกลุ่ม

ผูเ้ ขยี น/ผู้บนั ทึกภาพ : นายศภุ พล ชูสนิท

แหล่งอ้างอิง
1NationTV. (2565). ความเชื่อเกยี่ วกบั ปีชง ความหมาย และตน้ กำเนิด. สบื คน้ เมื่อ

30 เมษายน 2565, จาก https://today.line.me/th/v2/article/gzavj7N
2 เหมอื นฝนั คงสมแสวง. (ม.ป.ป.). การตอ่ รองความหมายและการบริโภคสญั ญะปีชงในสงั คมไทย. สืบคน้ เมื่อ

23 มถิ นุ ายน 2565, จาก https://so05.tcithaijo.org/index.php/romphruekj/
article/download/118605/111282/
3 กรุงเทพธุรกิจออนไลน์. (2564) 5 ขั้นตอน แกช้ ง 2564 ให้ถกู ตอ้ ง พร้อมรู้วธิ ีแก้ชงท่ีบา้ น. สบื ค้นเมอ่ื
30 เมษายน 2565, จาก https://www.bangkokbiznews.com/lifestyle/916284