The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.

LEGENDA CANDHI PRAMBANAN Modhul Piwulang Basa Jawa

Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search
Published by meywa.19008, 2021-12-09 22:27:32

Crita Legenda Candhi Prambanan

LEGENDA CANDHI PRAMBANAN Modhul Piwulang Basa Jawa

Meywa Tiara

CANDHI
PRAMBANAN

Modhul Piwulang Basa Jawa

VIII
SMP/MTs
Semester Ganjil

KD : Menulis Cerita Legenda

Indikator :
1. Memahami definisi cerita legenda.
2. Memahami unsur-unsur cerita legenda.
3. Mendiskusikan arti kata-kata yang dianggap sulit dalam
cerita legenda.
4. Menuliskan pokok-pokok isi bacaan cerita legenda.
5. Menceritakan kembali cerita legenda secara lisan.

Tujuan Pembelajaran :
1. Siswa mampu memahami definisi cerita legenda.
2. Siswa mampu memahami unsur-unsur cerita legenda.
3. Siswa mampu mendiskusikan arti kata-kata yang
dianggap sulit dalam cerita legenda.
4. Siswa mampu menuliskan pokok-pokok isi bacaan
cerita legenda.
5. Siswa mampu menceritakan kembali cerita legenda
secara lisan.

Petunjuk Belajar bagi Peserta Didik

1. Bacalah dan pahami kompetensi dasar, indikator, dan
tujuan pembelajaran yang telah tertera pada modul.
2. Bacalah dan pahami materi yang telah disajikan pada
setiap pointnya.
3. Jika belum menguasai level materi yang diharapkan,
ulangi lagi pada kegiatan belajar sebelumnya atau
bertanyalah pada guru.
4. Kerjakan dengan semangat setiap tugas individu atau
kelompok sesuai dengan materi - materi yang telah
dibahas.

Petunjuk Belajar bagi Guru

1. Membantu siswa dalam merencanakan proses
pembelajaran
2. Membimbing siswa dalam memahami konsep, analisa,
dan menjawab pertanyaan siswa mengenai proses belajar
3. Menyanyikan tembang macapat sesuai dengan kaidah
yang benar.
4. Mengorganisasikan selama kegiatan belajar
berlangsung.

A. Mangerteni Tegese Crita Legenda

Wacanen pamawas crita legenda ing ngisor iki
kanthi patitis!

Crita legenda yaiku crita prosa rakyat sing
kanggep dening kang nduweni crita minangka
sawijine kedaden kang temenanan kedaden. Crita
legenda nduweni sipat sekuler utawa kadunyan.
Crita legenda kedaden ing jaman kepungkur lan
manggon ing dhaerah kang ora asing utawa kita
kenal.

Crita legenda paragane manungsa lan makhluk
liyane kang ajaib. Crita legenda asring kanggep
"sejarah" , senajan sejarah ora nate ngalami distorsi
lan ora nate katulis.

Mula crita legenda pancen rumaket karo sejarah
panguripan ing mangsa kepungkur senajan tingkat
kabenerane ora asipat murni.

B. Mangerteni Unsur-Unsur Crita Legenda

Ayo wacanen pamawas unsur-unsur crita legenda
ing ngisor iki kanthi patitis!

Crita legenda nduweni unsur pambangun yaiku
unsur intrinsik lan unsur ekstrinsik. Unsur intrinsik
kayata tema, alur, latar, amanat, paraga, lan
watak. Dene yen unsur ekstrinsik kayata aspek
pendhidhikan, agama, ekonomi, lan sosial budaya.

Unsur intrinsik tema yaiku dhasar utawa idhe
sawijine crita legenda. Alur yaiku rerangken
kedadeyan sajrone crita legenda. Latar yaiku
pamawas ngenani wektu, kahanan, lan panggonan
crita legenda iku kedaden. Amanat yaiku nilai-niai
kang ana sajrone crita legenda. Paraga yaiku
pemeran sajrone crita legenda kasebut, bisa awujud
kewan, manungsa, tanduran, para dewa, lsp. Watak
yaiku wataking paraga sajrone crita legenda. Ana
protagonis, antagonis, lan tritagonis.

Unsur Ekstrinsik kayata budaya kang dinut sajrone
crita legenda kasebut, tingkat pendhidhikane kaya
ngapa, kahanan sosial masyarakakte, politik, ekonomi,
hukum, lsp.

Ayo wacanen crita legenda Candhi Prambanan
ing ngisor iki kanthi patitis!

CANDHI PRAMBANAN

Prabu Baka iku raja Prambanan kang misuwur. Sosokipun
raksasa ingkang nggegirisi. Sanadyan paragane raseksa,

nanging dheweke nduweni anak wadon kang rupane
ayu banget. Rara Jonggrang iku asmane putri Prabu
Baka.

Syandan, Kerajaan Prambanan diserang dening
Kerajaan Pengging dibantu dening Bandung
Bondowoso sing kondhang. Bandung Bondowoso
bisa ngalahake Prabu Baka ing perang sing seru
banget. Prabu Baka tiwas dening gegaman Bandung
Bondowoso. Kerajaan Prambanan dipimpin oleh
Bandung Bondowoso.

Nalika Bandung Bondowoso weruh Rara
Jonggrang, dheweke langsung tresna. Dheweke uga
nglamar Rara Jonggrang kanggo garwane. Rara
Jonggrang sejatine ora gelem rabi karo Bandung
Bondowoso sing wis mateni bapak kandung sing
ditresnani.

Nanging, kanggo langsung nolak, Rara Jonggrang
ora wani. Dheweke ngerti kesaktiane Bandung
Bondowoso. Dheweke bisa cilaka yen ora gelem
nglamar Bandung Bondowoso sing nesu. Dheweke
banjur golek cara supaya ora krama karo Bandung
Bondowoso. Dheweke kandha,
"Aku wis siyap dadi bojomu, nanging aku duwe syarat."

"Syarat apa sampeyan pengin?"
“Aku arep gawe candhi sewu lan sumur loro sing
jero banget,” wangsulane Rara Jonggrang.

"Sampeyan kudu nindakake kabeh ing wayah
wengi. Yen kowe bisa, aku gelem dadi bojomu."

Bagus” Bandung Bondowoso nyetujui panjaluke
Rara Jonggrang. "Aku bakal netepi.'

Bandung Bondowoso nglakokake kekuwatan gaib.
Dheweke nimbali kabeh tentara makhluk gaib sing wis
ditaklukake.

Bandung Bondowoso njaluk bantuan marang makhluk
gaib kanggo mbangun sewu candhi lan rong sumur jero
sajrone sewengi.

Wadyabala makhluk gaib mratelakake kekarepane.
Banjur padha kerja keras. Iku apik tenan carane padha
bisa, supaya cepet. Candhi-candhi kasebut wujud ing
wektu sing cendhak. Jumlah kasebut terus saya
tambah. Semono uga karo rong sumur sing jero banget.
Liwat tengah wengi, atusan candhi wis ngadeg. Sumur
loro mau uga jero. Wong-wong mau terus kerja keras
kanggo nuruti panjaluke Rara Jonggrang.

Rara Jonggrang kuwatir banget babagan kasunyatan
kasebut. Miturut prakirane, Bandung Bondowoso bakal
bisa mujudake kekarepane. Candhi terus digawe kanthi
kecepatan sing nggumunake. Sumur loro sing jero
banget uga wis meh rampung.

Lumakune wektu subuh isih cukup kanggo Bandung
Bondowoso kanggo ngrampungake pembangunan
sewu candi lan rong sumur sing jero banget. Rara
Jonggrang tambah kuwatir nalika nemokake candhi
sing dibangun wis ngluwihi sangang atus sangang puluh
candhi. Dadi, apa sing kudu ditindakake kanggo
ngalang-alangi upayane Bandung Bondowoso.

Sawise mikir-mikir kepriye, Rara Jonggrang banjur
nggugah cah-cah Prambanan. Rara Jonggrang njaluk
bocah-bocah wadon ngobong jerami ing tlatah
Prambanan wetan. Sawetara bocah-bocah wadon uga
didhawuhi nyubur beras lan uga nyiram maneka warna
kembang sing mambu.

Wadyabala makhluk ghaib kaget banget nalika
nemoni cahya abang ing sisih wetan. Dheweke uga
mambu wangi saka macem-macem kembang. Padha
tambah kaget nalika krungu swarane lesung sing

ditabuh, kabeh ciri kasebut nuduhake yen esuk wis
teka. Wong-wong mau padha mlayu merga wedi.

Satemene candhi sangang atus sangang dasa
sanga wis rampung, mung ana candhi siji maneh
kanggo nyukupi panyuwune Rara Jonggrang.
Senadyan candhi mung ana siji maneh, Bandung
Bondowoso ora mungkin mbangun candhi kasebut
tanpa bantuan pasukan makhluk gaib.

Nesune Bandung Bondowoso ora bisa diukur.
Dheweke ngerti yen awan isih wengi. Esuk durung
teka. Dheweke uga ngerti yen kabeh iki ditindakake
dening Rara Jonggrang kanggo ngalang-alangi
usahane. Temenan dheweke nyekel Rara Jonggrang
sing ora gelem rabi. Kanthi nesu sing melu-melu,
Bandung Bondowoso ngetokake kutukan. Bocah-
bocah Prambanan sing nulungi Rara Jonggrang
kanggo ngalang-alangi usahane dilaknat dadi

perawan. Marang Rara Jonggrang, Bandung
Bondowoso kandha,

“He Rara Jonggrang! Sewu candhi sing mbok jaluk
wis meh jangkep, mung kari siji candi. Merga kowe wis
ngapusi kanggo ngalang-alangi usahaku,
mula kowe dadi reca ing sewu candhi!"

Sanalika mayit Rara Jonggrang njedhul dadi reca.
Reca kasebut banjur dilebokake ing kamar candhi
gedhe sing saiki diarani candhi Lara Jonggrang.

C. Ngrembag Tegesing Tembung kang Angel

Ayo ngrembag tegesing tembung kang angel
sajrone crita legenda Candhi Prambanan!

No. Tembung Angel Tegese

1. Misuwur Terkenal
2.

3.

D. Nulis Pokok-Pokok Isi Crita Legenda

Ayo nulis pokok-pokok isi sajrone crita legenda
Candhi Prambanan!

No. Paragrap Ka- Pokok-Pokok Isi

1. Ka- 1 Prabu Baka raja
2. misuwur kang
nggegirisi lan duwe
anak wadon ayu
asmane Rara
Jonggrang.

3.

E. Nyeritakake Ulang Crita Legenda

Langkah-langkah nyeritakake ulang crita legenda :
1.Maca kanthi sakabehane isi crita legenda
2.Nyathet paraga lan watak sajrone crita legenda
3.Nyathet alure crita legenda
4.Nyathet latar utawa setting crita legenda
5.Nyathet gagasan pokok crita legenda

GLADHEN !!!!

Ayo nyeritakake ulang crita legenda Candhi
Prambanan kanthi nggunakake basamu dhewe lan
ngadhep kanca-kancamu ing ngarep klas!

INFORMASI PANDHUKUNG

a. Bisa maca-maca pamawas ngenani crita
legenda ing pulo Jawa. Crita legenda ing pulo
Jawa ora mung Candhi Prambanan, nanging isih
akeh crita-crita legenda liyane kang bisa menehi
piwulang becik tumrap kita sedaya.

b. Bisa uga nonton konten-konten crita legenda
ing youtube. Kayata ing ngisor iki :

AYO GLADHEN

Wangsulana pitakonan-pitakonan ing ngisor iki
kanthi patitis!

1.Apa kang diarani crita legenda?
2.Apa wae unsur pamangune crita legenda?
3.Goleka crita legenda kang miturutmu becik

kanggo pasinaon pasadinan!
4.Banjur tinthingana unsur pamangune kanthi

nuduhake ukara-ukara minangka bukti!
5.Garapan kumpulna ing google classroom!

UJI KOMPETENSI 1

Wangsulana pitakonan-pitakonan ing ngisor iki
kanthi patitis!

1.Crita prosa rakyat sing kanggep dening kang
nduweni crita minangka sawijine kedaden kang
temenanan kedaden diarani....
a. Crita Mitos
b. Crita Legenda
c. Crita Mythe
d. Crita Sage

2.Ing ngisor iki kang kalebu unsur pambangun
sajrone crita legenda, kajaba…..
a. Tema
b. Amanat
c. Pendhidikan
d. Campuran

UJI KOMPETENSI 1

3. Pamawas ngenani wektu, kahanan, lan panggonan
crita legenda iku kedaden diarani…
a. Latar
b. Plot
c. Alur
d. Tema

4. Paraga sajrone crita legenda bisa arupa….
a. Manungsa
b. Kewan
c. Tanduran
d. Kabeh jawaban bener

5. Watak sajrone crita legenda ana telu, kajaba….
a. Protagonis
b. Antagonis
c. Tritagonis
d. Dwitagonis

UJI KOMPETENSI 1

6. Putri prabu Baka kang ayu banget jenenge….
a. Dewi Sumbadra
b. Dewi Shinta
c. Rara Jonggrang
d. Rusmini
7. Apa panjaluke Rara Jonggrang marang Bandung
Bondowoso….
a. Candhi Tikus
b. Candhi Borobudur
c. Kraton
d. Candhi Prambanan

8. Rerangken kanggo crita ulang crita legenda yaiku…
a. Maca kanthi sakabehane isi crita legenda
b. Nyathet paraga lan watak sajrone crita legenda
c. Nyathet alure crita legenda
d. a,b, lan c jawaban bener kabeh

UJI KOMPETENSI 1

9. Crita legenda Candhi Prambanan asale saka…
a. Jawa Barat
b. Jawa Tengah
c. Jawa Timur
d. Bali

10. Amanat kang bisa dijupuk ngenani crita legenda
Candhi Prambanan yaiku….
a. Saben prekara kang disamarake bakal kaweruhan
b. Tumindak becik bakal merkoleh kabecikan
c. Aweh pitulungan marang sapadha-padha
d. Dadi pamimpin kang wicaksana

REFLEKSI

Apa wae pasinaon sing kaolehi?
Pasinaon apa kang miturutmu angel?
Amanat apa kang bisa kajupuk?
Kepriye miturutmu ngenani crita legenda
Candh Prambanan?
Kepriye miturutmu ngenani amanat kang
kaandhut sajrone crita legenda Candhi
Prambanan?

RANGKUMAN PASINAON

Crita legenda yaiku crita prosa rakyat sing kanggep
dening kang nduweni crita minangka sawijine
kedaden kang temenanan kedaden.

Crita legenda nduweni unsur pambangun yaiku
unsur intrinsik lan unsur ekstrinsik.

angkah-langkah nyeritakake ulang crita legenda :
Maca kanthi sakabehane isi crita legenda
Nyathet paraga lan watak sajrone crita legenda
Nyathet alure crita legenda
Nyathet latar utawa setting crita legenda
Nyathet gagasan pokok crita legenda

DHAPTAR PUSTAKA

https://dongengceritarakyat.com/cerita-rakyat-
indonesia-paling-populer-dari-pulau-jawa/
(Diakses tgl 7 Desember 2019)
https://dongengceritarakyat.com/unsur-
intrinsik-dan-ekstrinsik-dalam-cerita-rakyat/
(Diakses tgl 9 Desember 2019)
http://repository.unpas.ac.id > 9 BAB II
LANDASAN TEORI 2.1 Pengertian Cerita Rakyat
Folklor…
http://siat.ung.ac.id > Bab I – SIAT UNG


Click to View FlipBook Version