จัดทำ โดย เสนอ รำ วงมาตรฐาน ด.ช.ณรินทร์ธร ภักดีสุวรรณ์ คุณครู นฤนาท สวรรณจุณี โรงเรียน เบญจมราชูทิศ
คำ นำ หนังสือ E- Book เล่มนี้จัดขึ้นเพื่อการศึกษาเรียนรู้เกียวกับ ประวัติความเป็นมา ท่ารำ เครื่องดนตรี เพลงที่ใช้รำ ผู้แต่ง ผู้จัดทำ หวังอย่างยิ่งว่าจะเป็นเป็นโยชน์กับผู้ที่ต้องการศึกษา หากหนังสือเล่มนี้ผิดพลาดประการใด ผู้จัดทำ ต้องขออภัยมาไว้ ณ ที่นี้ และผู้จัดทำ จะนำ เอาข้อผิดพลาดไปปรับปรุงต่อไป
ประวัติความเป็นมาของรำ วงมาตรฐาน รำ วงมาตรฐาน มีวิวัฒนาการจากการเล่นรำ โทน โดยรำ โทน เป็นการละเล่นพื้นเมืองของชาวบ้าน ที่ผู้เล่นไม่จำ กัด เพศและวัย ลักษณะการรำ และร้องเป็นไปตามความ สนุกสนาน ไม่มีแบบแผนกำ หนดไว้ที่แน่นอน มุ่งเน้นที่ ความสนุกสนานผ่อนคลายเป็นสำ คัญ โดยรำ เป็นวงกลม ล้อมคนตีโทน หรือรำ รอบครกตำ ข้าว
ต่อมาเมื่อสถานการณ์โลกเข้าสู่สงครามโลกครั้งที่๒ (พ.ศ.๒๔๘๒-๒๔๘๗) ขณะนั้นผู้ดำ รงตำ แหน่งเป็น นายก รัฐมนตรี คือ จอมพล ป. (แปลก) พิบูลสงคราม ซึ่งไทยได้ ร่วมกับญี่ปุ่นทำ สงครามกับกลุ่มพันธมิตร-อังกฤษ และ อเมริกา จึงเกิดสภาวะสงครามขึ้น ข้าวยากหมากแพง ยา รักษาโรคหายาก เศรษฐกิจตกต่ำ และประชาชนต้อง เผชิญ ภัยทางอากาศ รัฐบาลมีคำ สั่งให้ประชาชนพรางไฟยามช่วง กลางคืนและงดการจัดมหรสพ ประชาชนมีความ เป็นอยู่ที่ ยากลำ บาก ขณะเดียวกัน การเล่นรำ โทน กลับได้เป็นที่ นิยมอย่างแพร่หลายในหมู่ประชาชน เนื่องจากเป็น การ เล่นผ่อนคลายที่เล่นได้ง่าย ไม่ต้องมีทักษะด้านร้องรำ และ ไม่มีค่าใช้จ่าย ใช้การปรบมือให้จังหวะการเล่นก็ เพียงพอ นับเป็นการเล่นกันอย่างแพร่หลาย ช่วงที่เกิดสภาวะสงคราม จอมพล ป. (แปลก) พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรีได้ ตระหนักถึงการละเล่นรื่นเริงประจำ ชาติ และภัยคุกคามด้าน วัฒนธรรม จึงมีการปรับเปลี่ยน วัฒนธรรมไทยให้มีความ เป็นไทยอารยะ จึงพัฒนาการเล่น “รำ โทน” มาเป็น “รำ วง”
เพลงรำ วงมาตรฐาน ๑. เพลงงามแสงเดือน ๒. เพลงชาวไทย ๓. รำ มาซิมารำ ๔. เพลงคืนเดือนหงาย ๕. เพลงดวงจันทร์วันเพ็ญ ๖. เพลงดอกไม้ของชาติ ๗. เพลงหญิงไทยใจงาม ๘. เพลงดวงจันทร์ขวัญฟ้า ๙. เพลงยอดชายใจหาญ ๑๐. เพลงบูชานักรบ มี10เพลง ได้แก่
เครื่องแต่งกายในรำ วงมาตรฐาน แบบที่ ๑ แบบชาวบ้าน ชาย นุ่งผ้าโจงกระเบน สวมเสื้อคอกลม มีผ้าคาดเอว หญิง นุ่งผ้าโจงกระเบน ห่มสไบอัดจีบ คาดเข็มขัด
เครื่องแต่งกายในรำ วงมาตรฐาน แบบที่ ๒ แบบสากลนิยม ชาย นุ่งกางเกง สวมสูท ผูกไท้ หญิง นุ่งกระโปรงป้ายข้าง ยาวกรอมเท้า ใส่เสื้อคอกลม แขนกระบอก
เครื่องแต่งกายในรำ วงมาตรฐาน แบบที่ ๓ แบบรัชกาลที่ ๕ ชาย นุ่งโจงกระเบน สวมเสื้อราชประแตน ใส่ถุงเท้า ร้องเท้า หญิง นุ่งโจงกระเบน สวมเสื้อลูกไม้ สไบพาดบ่า ผูกเป็นโบว์ ทิ้งชายไว้ข้างลำ ตัวด้านซ้าย ใส่เครื่อง ประดับมุก
เครื่องแต่งกายในรำ วงมาตรฐาน แบบที่ ๔ แบบราตรีสโมสร ชาย นุ่งกางเกง สวมเสื้อพระราชทาน ผ้าคาดเอว ห้อยชายด้านหน้า หญิง นุ่งกระโปรงยาวจีบหน้านาง ใส่เสื้อจับเดรป ชายผ้าห้อยจากบ่าลงไปทางด้านหลัง เปิดไหล่ขวา ศีรษะทำ ผมเกล้าเป็นมวยสูง ใส่เกี้ยวและเครื่อง ประดับ
เครื่องดนตรีในรำ วงมาตรฐาน ๑.ขลุ่ย, ๒.ระนาดเอก, ๓.ฆ้องวงใหญ่, ๔.ซอ อู้, ๕.ตะโพน, ๖.กลองแขก, ๗.ฉิ่ง ๘. โทน ๙. กลับ
เชิญรับชมเพลงรำ วงมาตรฐาน ทั้ง10เพลง กันเลยครับ
๑. เพลงงามแสงเดือน คำ ร้อง จมื่นมานิตย์นเรศ (นายเฉลิม เศวตนันท์) หัวหน้า กองการสังคีต กรมศิลปากร (ประพันธ์ในนามกรมศิลปากร) ทำ นอง อาจารย์มนตรี ตราโมท เนื้อเพลง งามแสงเดือนมาเยือนส่องหล้า งามใบหน้าเมื่ออยู่วงรำ (ซ้ำ ) เราเล่นกันเพื่อสนุก เปลื่องทุกข์ให้วายระกำ ขอให้เล่นฟ้อนรำ เพื่อสามัคคีเอย ความหมาย ยามที่แสงจันทร์ส่องมายังโลกทำ ให้โลกนี้ดูสวยงาม ผู้คนที่มา เล่นรำ วงยามที่แสงจันทร์ส่อง ก็มีความงดงามด้วย การรำ วงนี้ เพื่อให้มีความสนุกสนาน มีความสามัคคีกัน และละทิ้งความ ทุกข์ให้หมดสิ้นไป
ท่ารำ ท่าสอดสร้อยมาลา
๒. เพลงชาวไทย เนื้อเพลง ชาวไทยเจ้าเอ๋ย ขออย่าละเลยในการทำ หน้าที่ การที่เราได้เล่นสนุก เปลื้องทุกข์สบายอย่างนี้ เพราะชาติเราได้เสรี มีเอกราชสมบูรณ์ เราจึงควรช่วยชูชาติ ให้เก่งกาจเจิดจำ รูญ เพื่อความสุขเพิ่มพูน ของชาวไทยเราเอย ความหมาย หน้าที่ที่ชาวไทยพึงมีต่อประเทศชาตินั้น เป็นสิ่งที่ทุกคนควร กระทำ อย่าได้ละเลยไปเสีย ในการที่เราได้มาเล่นรำ วงกัน อย่างสนุกสนาน ปราศจากทุกข์โศกทั้งปวงนี้ก็เพราะว่า ประเทศไทยเรามีเอกราช ประชาชนมีเสรีในการคิดจะทำ สิ่ง ใดๆ ดังนั้นเราจึงควรช่วยกันเชิดชูชาติไทยให้เจริญรุ่งเรืองต่อ ไป เพื่อความสุขยิ่งๆ ขึ้นของไทยเราตลอดไป คำ ร้อง จมื่นมานิตย์นเรศ (นายเฉลิม เศวตนันท์) หัวหน้ากองการ สังคีต กรมศิลปากร (ประพันธ์ในนามกรมศิลปากร) ทำ นอง อาจารย์มนตรี ตราโมท
ท่ารำ ท่าชักแป้งผัดหน้า
๓. เพลงรำ มาซิมารำ เนื้อเพลง รำ มาซิมารำ เริงระบำ กันให้สนุก ยามงานเราทำ งานจริงจริง ไม่ละ ไม่ทิ้ง จะเกิดเข็ญขุก ถึงยามว่าง เราจึงรำ เล่น ตามเชิงเช่น เพื่อให้สร่างทุกข์ ตามเยี่ยงอย่าง ตามยุค เล่นสนุก อย่างวัฒนธรรม เล่นอะไรให้มีระเบียบ ให้งาม ให้เรียบ จึงจะคมขำ มาซิมาเจ้าเอ๋ยมาฟ้อนรำ มาเล่นระบำ ของไทยเราเอย ความหมาย ขอพวกเรามาเล่นรำ วงกันให้สนุกสนานเถิดในยามว่างเช่นนี้จะ ได้คลายทุกข์ ถึงเวลางานเราก็จะทำ งานกันจริง ๆ เพื่อจะได้ไม่ ลำ บาก และการรำ ก็จะรำ อย่างมีระเบียบแบบแผน ตาม วัฒนธรรมไทยของเราแล้วจะดูงดงามยิ่ง คำ ร้อง จมื่นมานิตย์นเรศ (นายเฉลิม เศวตนันท์) หัวหน้ากองการ สังคีต กรมศิลปากร (ประพันธ์ในนามกรมศิลปากร) ทำ นอง อาจารย์มนตรี ตราโมท
ท่ารำ ท่ารำ ส่าย
๔. เพลงคืนเดือนหงาย เนื้อเพลง ยามกลางคืนเดือนหงาย เย็นพระพายโบกพลิ้วปลิวมา เย็นอะไรก็ไม่เย็นจิต เท่าเย็นผูกมิตรไม่เบื่อระอา เย็นร่มธงไทยปกไทยทั่วหล้า เย็นยิ่งน้ำ ฟ้ามาประพรมเอย ความหมาย เวลากลางคืน เป็นคืนเดือนหงาย มีลมพัดมาเย็นสบายใจ แต่ก็ยังไม่สบายใจเท่ากับการที่ได้ผูกมิตรกับผู้อื่น และที่ ร่มเย็นไปทั่ว ทุกแห่งยิ่งกว่าน้ำ ฝนที่โปรยลงมา ก็คือการที่ ประเทศไทยเป็นประเทศที่เป็นเอกราช มีธงชาติไทยเป็น เอกลักษณ์ ทำ ให้ร่มเย็นทั่วไป คำ ร้อง จมื่นมานิตย์นเรศ (นายเฉลิม เศวตนันท์) หัวหน้ากองการ สังคีต กรมศิลปากร (ประพันธ์ในนามกรมศิลปากร) ทำ นอง อาจารย์มนตรี ตราโมท
ท่ารำ ท่าสอดสร้อยมาลาแปลง
๕. เพลงดวงจันทร์วันเพ็ญ เนื้อเพลง ดวงจันทร์วันเพ็ญ ลอยเด่นอยู่ในนภา ทรงกลดสดสี รัศมีทอแสงงามตา แสงจันทร์อร่าม ฉายงาม ส่องฟ้า ไม่งาม เท่าหน้า นวลน้องยองใย งามเอยแสงงาม งามจริงยอดหญิงชาติไทย งามวงพักตร์ ยิ่งดวงจันทรา จริตกิริยานิ่มนวลละไม วาจา กังวาน อ่อนหวาน จับใจ รูปทรงสมส่วน ยั่วยวนหทัย สมเป็นดอกไม้ ขวัญใจชาติเอย ความหมาย พระจันทร์เต็มดวงที่ลอยอยู่บนท้องฟ้านั้นช่างดูสวยงาม เพราะเป็นพระจันทร์ทรงกลด คือมีแสงเลื่อมกระจายออกรอบ ดวงจันทร์ทั้งดวง แต่ถึงจะงามอย่างไรก็ยังไม่เท่าความงามของ ดวงหน้าหญิงสาว ที่ดูผุดผ่องมีน้ำ มีนวล อีกทั้งรูปร่างก็ดู สมส่วน กิริยาวาจาก็อ่อนหวานไพเราะ สมแล้วกับที่เปรียบว่า หญิงไทยนี้คือดอกไม้ คำ ร้อง ท่านผู้หญิงละเอียด พิบูลสงคราม ทำ นอง อาจารย์มนตรี ตราโมท
ท่ารำ ท่าแขกเต้าเข้ารัง และท่าผาลาดพียงไหล่
๖. เพลงดอกไม้ของชาติ เนื้อเพลง ขวัญใจดอกไม้ของชาติ งามวิลาศนวยนาดร่ายรำ (ซ้า) เอวองค์อ่อนงาม ตามแบบนาฏศิลป์ ชี้ชาติไทยเนาว์ถิ่น เจริญวัฒนธรรม ขวัญใจดอกไม้ของชาติ งามวิลาศนวยนาดร่ายรำ (ซ้า) งามทุกสิ่งสามารถ สร้างชาติช่วยชาย ดำ เนินตามนโยบาย สู้ทนเหนื่อยยากตรากตรำ ความหมาย ผู้หญิงไทยเปรียบเสมือนดอกไม้อันเป็นเอกลักษณ์ของ ประเทศไทย การร่ายรำ ด้วยการแสดงออกอย่างอ่อนช้อย งดงามตามรูปแบบความเป็นไทยแสดงให้เห็นถึงความเจริญ ทางด้านวัฒนธรรมของคนไทย นอกจากผูหญิงจะดีเด่นทาง ด้านความงามแล้วยังมีความอดทน สามารถทำ งานบ้าน ช่วย เหลืองานผู้ชายหรือแม้งานสำ คัญ ๆ ระดับประเทศก็สามารถ ช่วยเหลือได้เป็นอย่างดีไม่แพ้ผู้ชาย คำ ร้อง ท่านผู้หญิงละเอียด พิบูลสงคราม ทำ นอง อาจารย์มนตรี ตราโมท
ท่ารำ ท่ารำ ยั่ว
๗. เพลงหญิงไทยใจงาม เนื้อเพลง เดือนพราว ดาวแวววาวระยำ แสงดาวประดับ ส่องให้เดือนงามเด่น ดวงหน้าโสภาเพียงเดือนเพ็ญ คุณความดีที่เห็นเสริมให้เด่นเลิศงาม ขวัญใจหญิงไทยส่งศรีชาติ รูปงามพิลาศใจกล้ากาจเริงนาม เกียรติยศก้องปรากฏทั่วคาม หญิงไทยใจงาม ยิ่งเดือนดาวพราวแพรว ความหมาย ดวงจันทร์ที่ส่องแสงอยู่บนท้องฟ้ามีความงดงามมาก และยิ่งได้ แสงอันระยิบระยับของดวงดาวด้วยแล้ว ยิ่งทำ ให้ดวงจันทร์นั้นงาม เด่นยิ่งขึ้น เปรียบเหมือนกับดวงหน้าของหญิงสาวที่มีความงดงาม อยู่แล้ว ถ้ามีคุณความดีด้วย ก็จะทำ ให้หญิงนั้นงามเป็นเลิศ ผู้ หญิงไทยนี้เป็นขวัญใจของชาติ เป็นที่เชิดหน้าชูตาของชาติ รูป ร่างก็งดงาม จิตใจก็กล้าหาญ ดังที่มีชื่อเสียงปรากฏอยู่ทั่วไป คำ ร้อง ท่านผู้หญิงละเอียด พิบูลสงคราม ทำ นอง ครูเอื้อ สุนทรสนาน
ท่ารำ ท่าพรหมสี่หน้า และท่ายูงฟ้อนหาง
๘. เพลงดวงจันทร์ขวัญฟ้า เนื้อเพลง ดวงจันทร์ขวัญฟ้า ชื่นชีวาขวัญพี่ จันทร์ประจำ ราตรี แต่ขวัญพี่ประจำ ใจ ที่เทิดทูนคือชาติ เอกราชอธิปไตย ถนอมแนบสนิทใน คือขวัญใจพี่เอย ความหมาย ในเวลาค่ำ คืนท้องฟ้ามีดวงจันทร์ประจำ อยู่ ในใจของ ชายก็มีหญิงอันเป็นสุดที่รักประจำ อยู่เช่นกัน สิ่งที่เทิดทูน ยกย่องไว้ก็คือชาติไทยที่เป็นเอกราช มีอิสระแก่ตนไม่ขึ้น กับใคร และสิ่งที่แนบสนิทอยู่ในใจของชายก็คือหญิงอัน เป็น สุดที่รัก คำ ร้อง ท่านผู้หญิงละเอียด พิบูลสงคราม ทำ นอง ครูเอื้อ สุนทรสนาน
ท่าช้างประสานงา และท่าจันทร์ทรงกลด ท่ารำ
๙. เพลงยอดชายใจหาญ เนื้อเพลง โอ้ยอดชายใจหาญ ขอสมานไมตรี น้องขอร่วมชีวี กอบกรณีย์กิจชาติ แม้สุดยากลำ เค็ญ ไม่ขอเว้นเดินตาม น้องจักสู้พยายาม ทำ เต็มความสามารถ ความหมาย ขอผูกมิตรไมตรีกับชายผู้กล้าหาญ และจะขอมีส่วนใน การทำ ประโยชน์ทำ หน้าที่ของ ชาวไทย แม้จะลำ บากยาก แค้น ก็จะขอช่วยเหลือจนเต็มความสามารถ คำ ร้อง ท่านผู้หญิงละเอียด พิบูลสงคราม ทำ นอง ครูเอื้อ สุนทรสนาน
ท่ารำ หญิงท่าชะนีร่ายไม้ ชายท่าจ่อเพลิงกาล
๑๐. เพลงยอดชายใจหาญ เนื้อเพลง น้องรักรักบูชาพี่ ที่มั่นคงที่มั่นคงกล้าหาญ เป็นนักสู้เชี่ยวชาญ สมศักดิ์ชาตินักรบ น้องรักรักบูชาพี่ ที่มานะที่มานะอดทน หนักแสนหนักพี่ผจญ เกียรติพี่ขจรจบ น้องรักรักบูชาพี่ ที่ขยันที่ขยันกิจการ บากบั่นสร้างหลักฐาน ทำ ทุกด้านทำ ทุกด้านครันครบ น้องรักรักบูชาพี่ ที่รักชาติที่รักชาติยิ่งชีวิต เลือดเนื้อพี่พลีอุทิศ ชาติยงอยู่ยงอยู่คู่พิภพ ความหมาย น้องรักและบูชาพี่ เพราะมีความกล้าหาญ เป็นนักสู้ที่เก่งกล้า สามารถสมกับเป็นชายชาตินักรบที่มีความมานะอดทน แม้ว่าจะยาก เย็นแสนเข็ญ พี่ก็ต่อสู้จนชื่อเสียงเลื่องลือไปทั่ว นอกจากนี้ยังขยัน ขันแข็งในงานทุกอย่าง อุตส่าห์สร้างหลักฐานให้มั่นคง และพี่ยังมี ความรักในชาติบ้านเมืองยิ่งกว่าชีวิต ยอมสละได้แม้ชีวิตและเลือด เนื้อเพื่อให้ชาติไทยคงอยู่คู่โลกต่อไป คำ ร้อง ท่านผู้หญิงละเอียด พิบูลสงคราม ทำ นอง ครูเอื้อ สุนทรสนาน
ท่ารำ หญิงท่าขัดจางนาง และท่าล่อแก้ว ชายท่าจันทร์ทรงกลด และท่าขอแก้ว