พลเมืองดิจิทัลและความฉลาดทางดิจิทัล

พลเมอื งดิจิทัลและความฉลาด
ทางดิจิทัล

จัดทําโดย

นางสาวขวญั จิรา ศานติพจน์
เลขที 31 ชนั มธั ยมศึกษาปที6/4

ก
คํานาํ

หนังสอื ฉบบั นีจัดทําขนึ เพอื ประกอบการเรยี นวชิ าวทิ ยาการ
คํานวณ โดยมจี ุดประสงค์เพอื ให้ผู้จัดทําได้ฝกการศึกษาค้นควา้

ผู้จัดทําหวงั วา่ รายงานฉบบั นีคงมปี ระโยชน์ต่อผู้ทีนาํ ไปใชใ้ ห้
เกิดผลสมั ฤทธติ ามความคาดหวงั

นางสาวขวญั จิรา ศานติพจน์
ผู้จัดทํา

สารบญั ข

คํานํา หน้า
สารบญั ก
พลเมอื งดิจิทัล ข
ทักษะสาํ คัญ8ประการ 1
ความฉลาดทางดิจิทัล
2-9
10-11

01

พลเมอื งดิจิทัล

หมายถึง

สมาชกิ บนโลกออนไลน์ ทีใชเ้ ครอื ขา่ ยอินเทอรเ์ น็ต ซงึ มคี วามหลากหลาย
ทางเชอื ชาติ อายุ ภาษา และวฒั นธรรม ดังนนั พลเมอื งดิจิทัลทกุ คนจึงต้องมี

‘ความเปนพลเมอื งดิจิทัล’ ทีมคี วามฉลาดทางดิจิทัลบนพนื ฐานของความรบั ผดิ ชอบ การมี
จรยิ ธรรม การมสี ว่ นรว่ ม ความเห็นอกเห็นใจและเคารพผ้อู ืน โดยมุง่ เน้นความเปนธรรมใน
สงั คม ปฏิบตั ิและรกั ษาไวซ้ งึ กฎเกณฑ์ เพอื สรา้ งความสมดลุ ของการอยูร่ ว่ มกันอยา่ งมคี วามสขุ

ทีมา;https://www.ops.go.th/main/index.php/
knowledge-base/article-pr/1355-goto-citizens21st

02

ทักษะสาํ คัญ 8 ประการ

การเปนพลเมอื งดิจิทัลนนั มที ักษะสาํ คัญ 8 ประการ
ทีควรบม่ เพาะให้เกิดขนึ กับพลเมอื งดิจิทัลทกุ คนในศตวรรษที 21 ดังนี

1.ทักษะในการรกั ษาอัตลักษณท์ ีดีของตนเอง (Digital Citizen Identity)
ต้องมคี วามสามารถในการสรา้ งสมดลุ บรหิ ารจัดการ รกั ษาอัตลักษณท์ ีดีของตนเองไวใ้ ห้
ได้ ทังในสว่ นของโลกออนไลนแ์ ละโลกความจรงิ โดยตอนนปี ระเด็นเรอื งการสรา้ งอัตลักษณ์
ออนไลนถ์ ือเปนปรากฏการณใ์ หม่ ทีทําให้บุคคลสามารถแสดงออกถึงความเปนตัวตนต่อ
สงั คมภายนอก โดยอาศัยชอ่ งทางการสอื สารผา่ นเวบ็ ไซต์เครอื ขา่ ยสงั คมในการอธบิ าย
รูปแบบใหมข่ องการสอื สารแบบมปี ฏิสมั พนั ธท์ างอินเทอรเ์ น็ต ซงึ เปนการแสดงออก
เกียวกับตัวตนผา่ นเวบ็ ไซต์เครอื ขา่ ยสงั คมต่างๆ

ทีมา;https://www.ops.go.th/main/index.php/
knowledge-base/article-pr/1355-goto-citizens21st

03

2.ทักษะในการรกั ษาขอ้ มูลสว่ นตัว (Privacy Management)
ดลุ พนิ จิ ในการบรหิ ารจัดการขอ้ มูลสว่ นตัว โดยเฉพาะการแชรข์ อ้ มูลออนไลนเ์ พอื ปองกันความเปนสว่ นตัว
ทังของตนเองและผ้อู ืนเปนสงิ สาํ คัญทีต้องประกอบอยูใ่ นพลเมอื งดิจิทัลทกุ คน และพวกเขาจะต้องมี
ความตระหนกั ในความเท่าเทียมกันทางดิจิทัล เคารพในสทิ ธขิ องคนทกุ คน รวมถึงต้องมี
วจิ ารณญาณในการรกั ษาความปลอดภัยของขอ้ มูลตนเองในสงั คมดิจิทัล รูว้ า่ ขอ้ มูลใดควร
เผยแพร่ ขอ้ มูลใดไมค่ วรเผยแพร่ และต้องจัดการความเสยี งของขอ้ มูลของตนในสอื สงั คม
ดิจิทัลได้ด้วย

ทีมา;https://www.ops.go.th/main/index.php/
knowledge-base/article-pr/1355-goto-citizens21st

04

3.ทักษะในการคิดวเิ คราะห์มวี จิ ารณญาณทีดี (Critical Thinking)
ความสามารถในการวเิ คราะห์แยกแยะระหวา่ งขอ้ มูลทีถกู ต้องและขอ้ มูลทีผดิ ขอ้ มูลทีมเี นอื หาดีและ
ขอ้ มูลทีเขา้ ขา่ ยอันตราย รูว้ า่ ขอ้ มูลลักษณะใดทีถกู สง่ ผา่ นมาทางออนไลนแ์ ล้วควรตังขอ้ สงสยั หาคํา
ตอบให้ชดั เจนก่อนเชอื และนาํ ไปแชร์ ด้วยเหตนุ ี พลเมอื งดิจิทัล จึงต้องมคี วามรูค้ วามสามารถในการ
เขา้ ถึง ใช้ สรา้ งสรรค์ ประเมนิ สงั เคราะห์ และสอื สารขอ้ มูลขา่ วสารผา่ นเครอื งมอื ดิจิทัล ซงึ จําเปนต้อง
มคี วามรูด้ ้านเทคนคิ เพอื ใชเ้ ครอื งมอื ดิจิทัล เชน่ คอมพวิ เตอร์ สมารต์ โฟน แท็บเล็ต ได้อยา่ งเชยี วชาญ
รวมถึงมที ักษะในการรูค้ ิดขนั สงู เชน่ ทักษะการคิดอยา่ งมวี จิ ารณญาณ ทีจําเปนต่อการเลือก จัด
ประเภท วเิ คราะห์ ตีความ และเขา้ ใจขอ้ มูลขา่ วสาร มคี วามรูแ้ ละทักษะในสภาพแวดล้อมดิจิทัล การรู้
ดิจิทัลโดยมุง่ ให้เปนผ้ใู ชท้ ีดี เปนผ้เู ขา้ ใจบรบิ ททีดี และเปนผ้สู รา้ งเนอื หาทางดิจิทัลทีดี ในสภาพ
แวดล้อมสงั คมดิจิทัล

ทีมา;https://www.ops.go.th/main/index.php/
knowledge-base/article-pr/1355-goto-citizens21st

05

4.ทักษะในการจัดสรรเวลาหน้าจอ (Screen Time Management)
ทักษะในการบรหิ ารเวลากับการใชอ้ ุปกรณย์ ุคดิจิทัล รวมไปถึงการควบคมุ เพอื ให้เกิดสมดลุ ระหวา่ ง
โลกออนไลนแ์ ละโลกภายนอก นบั เปนอีกหนงึ ความสามารถทีบง่ บอกถึง ความเปนพลเมอื งดิจิทัล ได้
เปนอยา่ งดี เพราะเปนทีรูก้ ันอยูแ่ ล้ววา่ การใชเ้ ทคโนโลยสี ารสนเทศทีขาดความเหมาะสมยอ่ มสง่ ผล
เสยี ต่อสขุ ภาพโดยรวม ทังความเครยี ดต่อสขุ ภาพจิตและเปนสาเหตกุ ่อให้เกิดความเจ็บปวยทางกาย
ซงึ นาํ ไปสกู่ ารสญู เสยี ทรพั ยส์ นิ เพอื ใชร้ กั ษา และเสยี สขุ ภาพในระยะยาวโดยรูเ้ ท่าไมถ่ ึงการณ์

ทีมา;https://www.ops.go.th/main/index.php/
knowledge-base/article-pr/1355-goto-citizens21st

06

5.ทักษะในการรบั มอื กับการคกุ คามทางโลกออนไลน์ (Cyberbullying Management)
จากขอ้ มูลทางสถิติล่าสดุ สถานการณใ์ นเรอื ง Cyber bullying ในไทยมคี ่าเฉลียการกลันแกล้ง
บนโลกออนไลนใ์ นรูปแบบต่างๆ ทีสงู กวา่ ค่าเฉลียโลกอยูท่ ี 47% และเกิดในรูปแบบทีหลากหลาย
อาทิ การด่าทอกันด้วยขอ้ ความหยาบคาย การตัดต่อภาพ รวมไปถึงการตังกล่มุ ออนไลนก์ ีดกันเพอื น
ออกจากกล่มุ ฯลฯ ดังนนั วา่ ทีพลเมอื งดิจิทัลทกุ คน จึงควรมคี วามสามารถในการรบั รูแ้ ละรบั มอื
การคกุ คามขม่ ขูบ่ นโลกออนไลนไ์ ด้อยา่ งชาญฉลาด เพอื ปองกันตนเองและคนรอบขา้ งจากการคกุ คาม
ทางโลกออนไลนใ์ ห้ได้

ทีมา;https://www.ops.go.th/main/index.php/
knowledge-base/article-pr/1355-goto-citizens21st

07

6.ทักษะในการบรหิ ารจัดการขอ้ มูลทีผ้ใู ชง้ านทิงไวบ้ นโลกออนไลน์ (Digital Footprints)
มรี ายงานการศึกษาวจิ ัยยนื ยนั วา่ คนรุน่ Baby Boomer คือ กล่มุ Aging ทีเกิด
ตังแต่ป พ.ศ. 2487 – 2505 มกั จะใชง้ านอุปกรณค์ อมพวิ เตอรห์ รอื โทรศัพท์เคลือนทีของผ้อู ืน
และเปดใชง้ าน WiFi สาธารณะ เสรจ็ แล้วมกั จะละเลย ไมล่ บรหัสผา่ นหรอื ประวตั ิการใชง้ านถึง
47% ซงึ เสยี งมากทีจะถกู ผ้อู ืนสวมสทิ ธิ ขโมยตัวตนบนโลกออนไลน์ และเขา้ ถึงขอ้ มูลสว่ นบุคคล
ได้อยา่ งง่ายดาย ดังนนั ความเปนพลเมอื งดิจิทัล จึงต้องมที ักษะความสามารถทีจะเขา้ ใจธรรมชาติ
ของการใชช้ วี ติ ในโลกดิจิทัล วา่ จะหลงเหลือรอ่ งรอยขอ้ มูลทิงไวเ้ สมอ รวมไปถึงต้องเขา้ ใจผลลัพธ์
ทีอาจเกิดขนึ เพอื การดแู ลสงิ เหล่านอี ยา่ งมคี วามรบั ผดิ ชอบ

ทีมา;https://www.ops.go.th/main/index.php/
knowledge-base/article-pr/1355-goto-citizens21st

08

7.ทักษะในการรกั ษาความปลอดภัยของตนเองในโลกออนไลน์
(Cybersecurity Management)
ความสามารถในการปองกันขอ้ มูลด้วยการสรา้ งระบบความปลอดภัยทีเขม้ แขง็ และปองกันการ
โจรกรรมขอ้ มูลไมใ่ ห้เกิดขนึ ได้ ถ้าต้องทําธุรกรรมกับธนาคารหรอื ซอื สนิ ค้าออนไลน์ เชน่ ซอื เสอื ผ้า
ชุดเดรส เปนต้น ควรเปลียนรหัสบอ่ ยๆ และควรหลีกเลียงการใชค้ อมพวิ เตอรส์ าธารณะ และหาก
สงสยั วา่ ขอ้ มูลถกู นาํ ไปใชห้ รอื สญู หาย ควรรบี แจ้งความและแจ้งหนว่ ยงานทีเกียวขอ้ งทันที

ทีมา;https://www.ops.go.th/main/index.php/
knowledge-base/article-pr/1355-goto-citizens21st

09

8.ทักษะในการใชเ้ ทคโนโลยอี ยา่ งมจี รยิ ธรรม (Digital Empathy)
ความสามารถในการเห็นอกเห็นใจและสรา้ งความสมั พนั ธท์ ีดีกับผ้อู ืนบนโลกออนไลน์
พลเมอื งดิจิทัลทีดีจะต้องรูถ้ ึงคณุ ค่าและจรยิ ธรรมจากการใชเ้ ทคโนโลยี ต้องตระหนกั ถึง
ผลพวงทางสงั คม การเมอื ง เศรษฐกิจ และวฒั นธรรม ทีเกิดจากการใชอ้ ินเทอรเ์ น็ต กา
รกดไลก์ กดแชร์ ขอ้ มูล ขา่ วสาร ออนไลน์ รวมถึงรูจ้ ักสทิ ธแิ ละความรบั ผดิ ชอบออนไลน์
อาทิ เสรภี าพในการพูด การเคารพทรพั ยส์ นิ ทางปญญาของผ้อู ืน และการปกปองตนเอง
และชุมชนจากความเสยี งออนไลน์ เชน่ การกลันแกล้งออนไลน์ ภาพลามกอนาจารเด็ก
สแปม เปนต้น

ทีมา;https://www.ops.go.th/main/index.php/
knowledge-base/article-pr/1355-goto-citizens21st

10

ความฉลาดทางดิจิทัล

ความฉลาดทางดิจิทัล (Digital Intelligence Quotient : DQ)

คือ กล่มุ ของความสามารถทางสงั คม อารมณ์ และการรบั รู้ ทีจะทําให้คนคนหนงึ สามารถ
เผชญิ กับความท้าทายบนเสน้ ทางของชวี ติ ในยุคดิจิทัล และสามารถปรบั ตัวให้เขา้ กับชวี ติ
ดิจิทัลได้ ความฉลาดทางดิจิทัลครอบคลมุ ทังความรู้ ทักษะ ทัศนคติและค่านยิ มทีจําเปนต่อ
การใชช้ วี ติ ในฐานะสมาชกิ ของโลกออนไลน์ กล่าวอีกนยั หนงึ คือ ทักษะการใชส้ อื และการ
เขา้ สงั คมในโลกออนไลน์

ทีมา;https://www.ops.go.th/main/index.php/
knowledge-base/article-pr/1355-goto-citizens21st

11

ความฉลาดทางดิจิทัล (Digital Intelligence Quotient : DQ)

ทีมา;https://www.ops.go.th/main/index.php/
knowledge-base/article-pr/1355-goto-citizens21st