The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search
Published by Punjab Times, 2017-01-30 07:15:45

Punjab Times February 2017 Edition

gzikp NkJhwzgzikp NkJhwz FOR

BETTER RESPONSE,

ADVERTISE

s[jkB{z fej' IN
PUNJAB TIMESfijk bZfrnk.
Monthly
PUNJAB TIMESf;vBh s'A gqekfSs gfjbk gzikph wjhBktkoh nypko
nkgD/ ;[MkU THE FIRST PUNJABI INDIAN MONTHLY PUBLISHED FROM SYDNEY, AUSTRALIA

P O Box 8055, Glenmore Park, NSW 2745, Sydney, Australia This is its 16th successful
;kB{z io{o G/i' MOBILE: 0431 377 716 www.punjabtimes.com.au
year in the market
Editor: Harpreet Singh, E-mail: [email protected]

Year 16, Edition 8, Australia's Top Leading, Most Popular, Reliable & Successful free copy

Sydney, February 2017 Punjabi Indian Newspaper

pzdh S'V fdt;, fdtkbh dhnK
bZy bZy tXkJhnK!!

GrtkB fSt Szeo ih d/ iBw fdjkV/ fStoksoh dhnK bZy bZy tXkJhnK

PPuunnjjaabb TTiimmeess PPttyy LLttdd.. TTrraaddiinngg aass PPuunnjjaabb TTiimmeess AACCNN NNoo.. 111100 770088 557799

2 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

fJZE/ n"os B/ fdZsk J/bhnB dh Seb tkb/ vkeNoK s'A gfjbK fBw'Bhnk dk gsk

pZu/ B{z iBw, d/yD bJh b'e j'J/ fJZem/ brk b?Adh j? fJj ;wkoN i?e/N

gNBk (fpT{o') fpjko dh okiXkBh 'u SBhtko B{z fJe nihp wkwbk ;kjwD/ ezgkbk (fpT{o') :[rKvk d/ th j'o d/S d/ w[ekpb/ 'u :[rKvk 'u T[j dkdh dh phwkoh dk gsk eoB
nkfJnk j?. fJZE'A d/ gkbhrzi j;gskb 'u fJe n"os B/ fJe J/bhnB tor/ pZu/ B{z fznkdk pZfunz dh w"s j[zdh j?. fJ; bJh T[j fJe j;gskb s'A d{i/ j;gskb
iBw fdZsk j?. n"os gkbhrzi d/ nkfzw Bro ekb'Bh dh ofjD tkbh j?. dZf;nk fJzihBhnoK d/ fJe db B/ fJe ;wkoN i?e/N B{z pDkT[D dk ftuko Ubhthnk 'u d"Vd/ oj/. id'A vkeNoK B/ gsk ehsk
ik fojk j? fe pZu/ dk iBw ;t/o/ 8 ti/ j'fJnk. pZu/ dk iBw j'D s'A pknd fe T[j fBw'Bhnk Bkb ghVs ;B. T[d'A
j;gskb ;Nkc j?okB ofj frnk. pZu/ d/ iBw s'A pknd T[; d/ wksk-fgsk pZu/ B{z i?e/N pDkJh j?. fJj vkeNoK d/ w[ekpb/ e'p{ozrk (26) B{z T[; t/b/ nkfJnk, id'A sZe T[BQK B{z pukT[D 'u ekch d/o j'
xo b? nkJ/. id'A nk;gk; d/ b'eK B{z fJ; dh ;{uBk fwbh sK pZu/ B{z d/yD bJh GhV u[Zeh ;h.
fJZemh j'Dh S[o{ j' rJh. dZf;nk ik fojk j? fe pZu/ dh nZy, BZe, ezB ns/ jZE g{oh 'u fznkdk s/zh Bkb fBw'Bhnk dh T[; dh dkdh fJ; phwkoh dh bg/N 'u
soQK pD/ BjhA jB. T[; d/ ;oho B{z d/y e/ pZu/ dh wK vo rJh. e[M d/o sZe T[; B/ phwkoh dk gsk eo ;eD 'u ;woZE nkJh ;h. nfij/ 'u T[; dh Bpz ns/ T[BQK dh
pZu/ B{z r'd 'u oZfynk ns/ pknd 'u fp;so/ 's/ oZy fdZsk. jB. fJ; o'r ekoB d[Bhnk Go 'u fe;/ f;js 's/ Bzo oZyDk pj[s w[Seb ;h.
T[d'A w?B{z fJj ftuko nkfJk fe eh e'Jh
vkeNo dk efjDk j? fe gfjbK th fJ; soQK d/ wkwb/ ;kjwD/ nk u[Ze/ jB. nfijk o;sk j' ;edk j? fi; Bkb fJ;
pZu/ d/ ;oho 's/ feokfNw b/no j[zdh j?, fi; Bkb pZu/ dh uwVh nke;hiB BjhA b? g{oh ekotkJh B{z nkN'w/fNv ehsk ik ;e/
gkT[Adh. T[BQK B/ fejk fe 10 bZy pZfunK 'u e'Jh fJe pZuk nfijk j[zdk j?. pZu/ ns/ T[; dh f;js dk Nq?e foekov oZyk
dk ozr jok j? ns/ T[; d/ g?o eS[J/ dh soQK pD/ j'J/ jB. pZu/ dk w{zj pj[s tZvk j? ik ;edk j?. Ubhthnk B/ fJ; ftuko
go ezBK dk ftek; BjhA j'fJnk j?. nZyK th g{oh soQK BjhA pDhnK jB, fi; ekoB N?bhefwT{Bhe/SB fJzihBhnfozr 'u rq?i{J/
T[j bkb fdykJh fdzdhnK jB. N nkgD/ ;kEh pqkfJB s[fonkpkrh (24)
B{z dZf;nk. fJ; s'A pknd vkeNoK dh
ftZe foj? fJj nkbhSkB pzrbk, fJe Nhw Bkb T[BQK B/ 'wkwk Ug/' (wK
dh T[whd) BK dh fJe feN fsnko ehsh.
s'jc/ 'u fwb/rk j?bhekgNo fJ; B{z pDkT[D bJh fJe pkfJUw?vheb
;wkoN i?e/N ns/ fJe w'pkJhb n?gbhe/
SB dh tos'A ehsh rJh, i' phwkoh dk
vkfJrB'; eodk j?. fBw'Bhnk c/cV/ 'u
fJBc?eSB dh fJe rzGho phwkoh j?.
:{Bh;/c w[skpe fJ; Bkb jo ;kb gzi

;kb sZe d/ eohp 24000 pZfunK dh
:[rKvk 'u w"s j' iKdh j?. fJBQK 'u'A
eJh B{z rbs sohe/ Bkb dZf;nk iKdk

j? fe T[BQK B{z wb/ohnk j?. rohp

GkJhukfonK 'u b?p N?;N ns/ p[fBnkdh
;j{bsK dh ewh ekoB f;js ekoe[zBK

B{z jw/Sk f;zgb ebhfBeb n?rzkwhB/
SB 's/ fBoGo ofjDk j[zdk j?.

nwohek tor/ d/S fJBQK ikBtoK s'A th

eotk b?Ad/ B/ ik;{;h, ypo gVQ j't'r/ j?okB

tkfSzrNB (fpT{o') T[AM sK ;G ik;{;h
eoB bJh fJB;kB 's/ jh Go';k eod/
jB go eh s[;hA ikDd/ j' fe ikBto th

pj[s tXhnk ik;{; j[zd/ jB. sBikBhnk

'u r?o -;oekoh ;zrmB 'ng'g'' u{fjnK
B{z pko{dh ;[ozr ;[zxD dk gsk brkT[D

bJh ;ys f;ybkJh fdzdk j?. fcbjkb

nfij/ 57 u{j/ jB i' fJBQK ;[ozrK dk

gsk brk e/ d[SwDK B{z ysw eo fdzd/
jB.

1970 'u fpqN/B dh n?ZwH nkJhH 5
B/ yk; u{fjnK dh fJe Nhw pDkT[D dh

:'iBk 's/ ftuko ehsk ;h. fJj
nZstkdhnK B{z ;[zx e/ T[BQK dk gsk brk

b?Ad/ ;B. 1960 s'A nwoheh c"i 'u ;h
bkfJB ns/ vkbfcB B{z Skwb ehsk
frnk j?. T[j d[SwD r'sky'oK ns/ gkDh
'u ftSkJhnK pko{dh ;[ozrK dk gsk
brk b?AdhnK jB.

s[;hA ikD e/ j?okB j't'r/ fe nwohek

B/ uwrkdVK s'A th c"ih ezw fbnk ;h.

T[;B/ 1940 'u fJe gq:'r ehsk ;h.
vo'BK tKr fJj uwrkdV ezw eod/

;B. fJBQK Bkb pzp pzBQ fdZsk iKdk ;h

ns/ d[SwDK d/ y/so 'u Xwke/ ehs/ iKd/
;B. fJ; s'A fJbktk gzShnK nkfd s'A

th ik;{;h eotkJh iKdh ;h. fJBQK Bkb

p?NohnK iK wkJheq'c'B brkJ/ iKd/ ;B.

j[D fpBk thzk 'jKreKr' 'u GkoshnK dh 'B'-n?ANoh'

tkfSzrNB (fpT{o') nwohek d/ bk; J/Aib; 'u fJe nkbhSkB pzrbk t/funk phfizr (fpT{o') jKreKr B/ GkoshnK B{z MNek fdzfdnK thzk-
ik fojk j?. j?Avp?r NkfJe{B po{; w?e't;eh nkgDk fJj pzrbk t/u oj/ jB fi;dh coh nkT[D dh ;[ftXk ysw eo fdZsh j?. ;'wtko B{z jKreKr ikD

ehws 250 fwbhnB vkbo seohpB 1700 eo'V o[gJ/ j?. nwoheh fJfsjk; 'u tkb/ GkoshnK B{z nkT[D s'A gfjbK ofi;Nq/SB dh gqfefonk g{oh
fJj ;G s'A wfjzrh ikfJdkd j?. pzrb/ d/ yohddko B{z j?bhekgNo th fwb/rk. bk; eoBh j't/rh. fzeo:'r j? fe jKreKr uhB dk ftS/S gqSk;fBe y/
so j?.
J/Aib; 'u pfDnk fJj pzrbk 38 jzko ;e[n?o c[ZN 'u c?fbnk j?. fJ; 'u 12
brzoh p?Zvo{w, 21 pkEo{w, 3 o;'JhnK, fJe w{th fEJ/No ns/ 85 c[ZN 'u c?fbnk jKreKr fJwhrq/SB ftGkr B/ nkgDh nkfXekos t?Zp;kJhN
;thfwzr g{b j?. pzrb/ 'u wkopb bZrk j?, i' d[Bhnk Go d/ d/SK s'A wzrtkfJnk 's/ fJ; rZb dh ikDekoh fdZsh j? fe GkoshnK d/ gqh-nokJhtb
frnk j?. ofi;Nq/SB dh gqfefonk nkBbkJhB th T[gbZpX j?. i/eo e'Jh jtkJh
;[ftXk Bkb tkfJnk jKreKr fe;/ EK dh :ksok eo fojk j? s/ J/
pzrb/ 'u 70 ekoK oZyD dk EK j?. w?e't;eh e'b sK 11 brzoh rZvhnK jB
fiBK dh ehws brGr 100 eo'V j?. T[BQK B/ dZf;nk fe T[BQK e'b eJh b'e pzrbk nog'oN NqKfiN J/ohnk d/ pkjo BjhA fBebdk j? sK T[; B{z nkT[D
yohdD bJh nkT[Ad/ jB ns/ jo e'Jh fJ; B{z yohdD dk ukjtkB j?. pzrb/ 'u
fJfsjk;e xVhnK s'A b? e/ pzd{eK se gJhnK jB i' pj[s ehwsh jB. s'A gfjbK of;Nq/SB dh gqfefonk g{oh BjhA eoBh j't/rh.
gqh-nokJhtb ofi;Nq/SB nkw s"o 's/ 6 wjhB/ d/ ;w/A bJh j[zdh

j?. jKreKr tb'A u[Zfenk fJj edw T[BQK GkoshnK bJh fuzsk dk

ftSk j' ;edk j?, fiBQK dk nkw s"o 's/ jKreKr nkT[Dk ikDk
ofjzdk j?. fJ; s'A gfjbK jKreKr Gkosh J/nog'oN Bkb fpBk

thzk 14 fdB d/ gqtk; dh S'N fdzdk ;h.

3 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

4 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

d' e[ZfsnK d/ MrV/ 'u g? rJ/ fJNbh 'u d' fdBK s'A poc d/ gjkV j/mK dZp/ j'Nb 'u'A XVehnK
pzd/, wkwbk gj[zfunk g[b; e'b fzzdrhnK, pukJ/ rJ/ 10 b'eK 'u 4 pZu/ th Skwb

;vpoh (fpT{o') fJZE/ d' e[ZfsnK ftueko j'J/ MrV/ s'A pknd T[BQK d/ wkbe th o'w (fpT{o') fJNbh 'u p[ZXtko B{z ;B fe T[BQK B{z pukT[D bJh e'Jh fJZE/ iK BjhA. fJBQK b'eK d/ fzzdk fBebD s'A
nkg; ftu MrV gJ/, fi; s'A pknd fJj wkwbk g[b; sZe gj[zu frnk. ikDekoh poc d/ gjkV d/ fy;eD ekoB T[; d/ oZp pD e/ pj[V/rk. pknd pukn eowhnK dhnK T[whdK tX
w[skpe t?;N fBghf;zr dh g[b; w[skpe n?stko B{z jkJht/n 539 B/V/ ofjzd/ fJe rJhnK jB. pukn eowhnK B/ fejk
ftnesh B/ ;[fDnk fe T[; dk e[Zsk pkjo brksko G"Ae fojk j?. T[; B/ pkjo ik j/mK nkJ/ j'Nb 'u'A 2 fdBK pknd 10 dZ; d/JhJ/ fe fJNbh d/ cohBv'bk fe pukJ/ rJ/ b'eK dh f;js mhe j?
e/ d/fynk sK T[; d/ gkbs{ e[Zs/ 's/ fJe tZvk e[Zsk jwbk eo fojk ;h. fJj d/y b'eK B{z fiT{Ad/ eZfYnk frnk sK pukn fty/ ;fEs forfgnkB' j'Nb 's/ p[ZXtko ns/ T[BQK B{z w[ZYbh ;jkfJsk bJh s[ozs
e/ S'N/ e[Zs/ dk wkbe tZv/ e[Zs/ d/ fgZS/ d"fVnk ns/ T[; B{z T[; d/ xo SZv e/ T[; B{z poc dk gjkV fvZr frnk ;h. poc j;gskb ftu dkyb eotkfJnk frnk
d/ wkbe Bkb rZb eoB bJh frnk. T[ZE/ T[; B/ fJe n"os Bkb rZb ehsh ns/ ekoiK ftu bZr/ b'eK d/ fujo/ fyV rJ/ fy;eD dh fJj xNBk fJNbh ftu nkJ/ j?. fJ; s'A gfjbK pukn ekoiK d/ gfjb/
tkg; ubk frnk. 15 fwzNK pknd jh T[; n"os dk gsh nkfJnk ns/ T[; B/ fejk uko G{ukbK s'A pknd tkgoh ;h. fJ; fdB jh j'Nb d/ wbp/ 'u'A uko bkSK
fe T[j fpBK nkfrnk d/ T[; d/ xo ftu dkyb fet/A j'fJnk ns/ T[; B{z rodB s'A . pukJ/ rJ/ b'eK ftu 4 pZu/ th Skwb j'Nb ftu 30 ;?bkBh w"i{d ;B, i' fJ; eZYhnK rJhnK ;B. jkd;/ s'A pknd
cV fbnk. d'jK ftneshnK ftueko ekch MrVk j'fJnk ns/ T[es ftnesh B/ jB. pukJh rJh fJe pZuh B/ pkjo eZY/ mzv d/ w";w ftu pochb/ gjkVK dk wzk j'Nb sZe gj[zuD bJh gfjbK pukn
S'N/ e[Zs/ d/ wkbe ns/ T[; dh robco?Av B{z r'bh wkoB dh Xweh d/ fdZsh. T[BQK B/ b?D bJh nkJ/ ;B. pukn eowhnK B/ eowhnK B/ ;Zs feb'whNo bzp/ o;s/ B{z
fJ; xNBk dh fSekfJs g[b; B{z eo fdZsh. g[b; B/ wkwbk doi eoe/ wkwb/ dh ikD s'A pknd ;G s'A gfjbK i' Spd id'A fJe pZu/ B{z fJ; 's'A fzzdk pkjo ;kc ehsk. fJ; o;s/ 's/ 3 whNo sZe
iKu S[o{ eo fdZsh j? ns/ jwbkto ftnesh d/ fybkc eJh d'S brkJ/ rJ/ jB. ej/, T[j ;[D e/ ;G dk fdb tb{zXfonk eZfYnk sK T[BQK d/ fujo/ fyV rJ/. T[BQK poc fvrh j'Jh ;h ns/ fvr/ j'J/ doZysK
B/ y[Sh Bkb pZu/ d/ tkbK 's/ jZE wkfonk. B/ o;sk ikw ehsk j'fJnk ;h. pukn
frnk. pZuh B/ G'b/gB 'u ;G s'A gfjbK jo e'Jh fJj uwseko d/y e/ j?okB ;h. eowh pVh w[SZes s'A pknd fJZE/ sZe
fJjh fejkº 'w?B{z G[Zy bZrh j?, ykD B{z E'VQh d/o pknd pZu/ dh wK B{z pkjo gj[zu/ ;B. ni/ th 16 s'A tX/o/ b'e
e[M fwb ;edk j?<' pukJ/ rJ/ fJBQK 10 eZfYnk frnk. fJ; gfotko dh fJe pZuh bkgsk jB, fiBQK B{z bZGD dhnK e'fSSK
b'eK d/ ro[Zg B{z j'Nb d/ o;'Jh xo B/ ni/ th j'Nb d/ nzdo w"i{d j? ns/ fJj ehshnK ik ojhnK jB.
gsk BjhA bZr ;fenk fe T[j fzzdk j?
fVUA bZfGnk frnk ns/ pukfJnk frnk.

poc d/ fy;eD ekoB T[; d/ j/mK dZp/

fJ; j'Nb ftu fJj ;ko/ b'e o;'Jh xo

d/ B/V/ fJeZm/ j' rJ/ ;B. phs/ d' fdBK

s'A fJj b'e fJ;/ nk; ftu fJZE/ o[e/ j'J/

CHAUDHARY TRADERS

5 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

MONEY GRAM

6 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

7 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

8 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

fi; e[Vh bJh ikoh ehsk frnk ;h n?Apo i/ s[;hA j' nokw g;zd ftnesh sK s[jkv/

n?boN, n;b ftu T[j BjhA j'Jh ;h nrtk 's/ S/sh jkth j' ;ed? p[Ykgk

fw;hrkrk (fpT{o') e?B/vk d/ fw;hrkrk s'A fi; 15 ;kbk e[Vh B{z nrtk ehs/ bk; J/Aib; (fpT{o') nX/V T[wo fvnkr' ;e{b nkc w?vhf;B d/ y'ihnK N?b'whohz e[dosh s"o 's/ S'N/ ns/ Bkz[e
ikD dhnK ypoK s'A pknd n?Apo n?boN ikoh ehsk frnk ;h, n;b ftu T[j j[zd/ iKd/ jB go f;js ns/ ihtBS?bh
nrtk j'Jh jh BjhA ;h. fJj efjDk j? g[b; dk. nbkfJ;k b?Arhb/ Bkwh fJ; e[Vh dhnK n"osK B{z i/eo nokw g;zd j? sK B/ nkgDh fJe y'i 'u dZf;nk fe tor/ w'Nkgk ns/ f;roNB'Sh Bkb fJj
B{z N'oKN' s'A ;[oZfyns pokwd eo fbnk frnk ;h. dZf;nk ik fojk j? fe n?stko B{z nfijhnK n"osK i' o'zkBk 40 fwzN s'A ekotkJh j'o s/z j' iKdh j?. N?b'whohz
d[gfjo B{z eohp 1H25 ti/ d/ eohp fJe n"os B/ d' ftneshnK B{z nbkfJ;k B{z T[BQK B{z ;ktXkB j' ikDk ukjhdk j? xZN ;w/A sZe jbeh s'A Gkoh ;ohoe d/ S'N/ j'D dk ;pzX fdb ;pzXh fpwkohnK
ipod;sh fwzBh t?B ftu fpmkT[Ad/ j'J/ d/fynk, fi; s'A pknd n?Apo n?boN ikoh
eo fdZsk frnk fe T[; B{z nrtk ehsk frnk j?. fJ; wkwb/ ftu g[b; T[BQK d' SZeh feT[Afe nfijhnK n"osK B{z p[Ykgk S/ fwjBs dk ezw eodhnK jB T[BQK d/ ns/ eJh soQK d/ gqw[Zy e?A;oK Bkb j[zdk
ftneshnK dh sbkS eo ojh ;h ns/ fJBQK 'u'A fJe ftnesh grVhXkoh dZf;nk
ik fojk ;h. sh jh nkgDh bg/N 'u b? b?Adk j?. ;oho 'u N/b'whfoz S'N/ j[zd/ jB. N/b'whohz j?. :{H ;hH ;?B fvnkr' dh y'i Nhw d/
nfijhnK n"osK i' fdB 'u 10 xzN/ s'A r[D;{soK B{z spkj j'D s'A pukT[D tkb/
nbkfJ;k d/ ;[oZfyns fwbD s'A pknd g[b; B{z SZe j? fe T[; B{z nrtk BjhA fznkdk ;w/A sZe xZN ;ohoe fwjBs w[yh b/ye nbkdhB Skdkp efjzd/ jB
ehsk frnk ;h. fcbjkb fJ; pko/ g[b; B/ e'Jh j'o ikDekohA fdZsh. g[b; dk tkbk ezweki eodhnK jB T[BQK dhnK vhH n?BH J/H d/ nzfsw fjZf;nK 's/ bZr/ fe ;kvh y'i 'u fJj gsk bZrk j? fe i/
efjDk j? fe wkwb/ dh iKu ikoh j?. S'N/-S'N/ e?g j[zd/ jB ns/ T[wo tXD eo nkokw g;zd ihtBS?bh j? sK wk;g/
wk;g/ShnK i?fte s"o 's/ 8 ;kb fznkdk ShnK s/zh Bkb p[ZYhnK j[zdhnK jB.
p[ZYhnK j' iKdhnK jB. nwohek 'u Bkb fJj s/zh Bkb j'o S'N/ j[zd/ iKd/ n;b T[wo jw/Sk i?fte T[wo d/ pokpo
:{Bhtof;Nh nkc e?bhc'oBhnk d/ ;?B jB. fit/A-fit/A T[wo tXdh iKdh j? fJj BjhA j[zdh j?. y'ihnK dk wzBDk j? fe

T[BQK B/ gfjbh tko fJ; rZb dk gsk

brkfJnk j? fe fe; soQK nkokw g;zd

ihtBS?bh ns/ e;os fwb e/ tXdh
T[wo B{z gqGkfts eo ;ed/ jB. fJ;

y'i 'u 64 s'A 95 ;kb dh T[wo dh
seohpB 1500 n"osK B/ fjZ;k fbnk.
Skdkp B/ dZf;nk fe ;kB{z gsk bZrk j?
fe n"osK fznkdk ;w/A sZe p?mhnK
ofjzdhnK jB go i/eo T[j o'z xZN'-
xZN 30 fwzN sZe e;os eodhnK jB
sK T[BQK d/ N/b'whfoz S'N/ BjhA j[zd/. T[j
efjzd/ jB e;os d/ ckfJd/ pko/ T[;/

;w/A dZf;nk ikDk ukjhdk j? id'A n;hA

B"itkB j[zd/ jK ns/ ;ohoe rshftXhnK

;kvh fzzdrh dk fjZ;k j'DhnK
ukjhdhnK jB fJE'A sZe fe 80 ;kb dh
T[wo 'u th.

9 ;kb gfjb/ ;Zu B{z ikD j?okB ofj frnk gq/wh

fJBQK GoktK dk fJj ekoBkwk d/y i'Vk, BjhA j' fojk fJ; rZb 's/ :ehB

b'eK B/ dzdK EZb/ dZp bJhnK T[ArbK skfJtkB (fpT{o') y{B dkB fJe
wjkdkB j[zdk j?. fi; ftnesh dh
fzzdrh s[;hA pukT[Ad/ j' T[;dhnK BzoK
'u s[;hA pj[s yk; pD iKd/ j'. eJh
tko ;kB{z gsk jh BjhA bZrdk fe ;kvh
fzzdrh pukT[D tkbk cfoSsk e"D j?.
d[Bhnk r'b j? ns/ ed/ Bk ed/ n;hA
T[; cfoSs/ B{z fwb iKd/ jK. skfJtkB
'u fJe nihp xNBk tkgoh. fbB fiUc/
B BK dh e[Vh B/ dZf;nk fe T[; B{z gsk
jh BjhA ;h fe T[;dk gq/wh T[j jh
ftnesh j?, fi; B/ T[; B{z 9 ;kb gfjbK
y{B d/ e/ pukfJnk ;h. fJe phwkoh
ekoB fbB B{z y{B uVQkfJnk frnk ;h.

d' ;kb gfjbK id T[j nkgD/ xo
tkg; g[Zih sK T[j nkgD/ gq/wh B{z fwbh.
rZbK-rZbK 'u T[BQK B/ y{B uVQkT[D
tkbh rZb dZ;h. fco T[BQK ;'funk fe d/
fynk ikt/ fe fe; B/ T[; B{z y{B dkB
ehsk ;h. id T[BQK B/ iKu g{oh ehsh
sK gsk bZrk fe fbB d/ gq/wh B/ jh
T[;B{z y{B dkB ehsk ;h. fJ; rZb s'A
d't/A pj[s y[S j'J/.

f;o'A g?o sZe nkeV rJh n"os, j'fJnk nfijk jkbHHH

thnsBkw (fpT{o') fJZE/ d' GoktK B/ fJe tZyok jh foekov pDkfJnk j?, fJzv'B/Shnk (fpT{o') fJzv'B/Shnk dh BK dh fJ; n"os dk ;oho f;ZXk j' frnk BjhA ;edh. T[j jo ;w/A yVh iK bzw/
ofjD tkbh fJe n"os fJBQK fdBK 'u gJh ofjzdh j?. n;b 'u ;[bkwh J/
fi; 's/ nk;kBh Bkb :ehB eoBk w[Seb j?. s[jkB{z ikD e/ j?okBh j't/rh fJe fJe rzGho phwkoh Bkb ghVs j?. ;[bkwh j?, :kBh fe fezBh th e'fSS eo/ ;oho fBeb[fizr ;gkfBvbkJhfN; BK dh
Gok B/ d{i/ B{z f;o d/ Gko 's/ u[Ze e/ 90 g"VhnK uVQhnK. j?okBh dh rZb fJj ;h w[V BjhA ;edk. nfij/ 'u ;[bkwh p?m phwkoh Bkb ghVs j?.
fe T[BQK B/ f;oc 53 ;fezNK 'u fJj ewkb eoe/ fdykfJnk, fi; ekoB fJBQK d/
uou/ jo gk;/ j' oj/ jB. fJzv'B/Shnk d/ ;/ANob iktk 'u ofjD
tkbh ;[bkwh dh T[wo 35 ;kb j?. ;[bkwh
thnsBkw 'u ofjD tkb/ finKr feUe B?rj?g ns/ finKr feUe B{z ;oe; d/ gfotko 'u T[; dh dkdh d/ fJbktk
'u ezw eod/ jB. d'jK B/ fgSb/ 15 ;kbK s'A eJh soQK d/ j?okB eoB tkb/ j'o e'Jh BjhA j?. ;[bkwh dh dkdh dZ;dh
ekoBkfwnK Bkb b'eK B{z j?okB nk oj/ jB. fJ; pko/ d'jK dk efjDk j? fe T[BQK j? fe T[j fgZSb/ dZ; ;kbK s'A fJ;
phwkoh Bkb ghVs j?. T[BQK dk gfotko
B{z ysoBke ;NzN eoB dk S"Ae pugB s'A jh ;h. T[BQK dZf;nk fe eJh tko T[BQK pj[s rohp j?, fi; ekoB ;[bkwh dh
B{z fJ; ekoB ;ZNK th bZrhnK go T[BQK B/ fjzws Bk jkoh. d'jK dk pugB s'A jh fJ; rzGho phwkoh dk fJbki BjhA j'
;edk. iktk d/ fJe ;oekoh j;gskb
'frBhz p[Ze nkc tobv foekov' 'u nkgDk BK doi eoB dk ;[gBk ;h. 'u ;[bkwh dk fJbki uZb fojk j?. T[E/
fzeo:'r j? fe fJ; s'A gfjbK th d'jK GoktK B/ fJj ekoBkwk uhB 'u ehsk ;h. ;[bkwh B{z yVk eoB ns/ s[oB-fcoB
fJBQK B/ fJ; ;NzN d"okB 25 g"VhnK uVQhnK ;B go T[; d"okB T[BQK B{z pj[s ;wK 'u T[; d/ r[nKYh wdd eod/ jB.

bZrk ;h. fJj ohV dh jZvh Bkb ;zpzfXs o'r
j?. fJ; Bkb ohv dh jZvh 'u ;'i nk
iKdh j? ns/ ghVs B{z rodB B{z ;Zi/-
yZp/ ns/ T[Zgo-j/mK eoB 'u pj[s dod
j[zdk j?.

9 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

bkd/B Bkb i[V/ nkyoh d;skt/z ikoh, fgnko j't/ sK fJj' fijk, pochbh Bdh 'u fvrh gsBh B{z

nkJhH n?Z;H B{z b? e/ fuzss ;h bkd/B pukT[D bJh gsh B/ brk 'sh ikB dh pkzh

tkfSzrNB (fpT{o') U;kwk fpB bkd/B nkgDh w"s s'A e[M wjhB/ gfjbK fJ;bkfwe UNktk (fpT{o') mzv Bkb izw u[Zeh No/b 's/ x[zwD bJh fBefbnk ;h. T[; ekch nZr/ fBeb frnk ns/ pochbh
;N/N dhnK fjz;e ;orowhnK ns/ nbekfJdk dk n;o ewz'o g?D B{z b? e/ fuzss feT{fpe fty/ ;fEs Bdh ftu fszB tko d/ Bkb jw/Sk dk tKr T[; dh gsBh Bdh 's/ gj[zu frnk. fJe EK s'A Bdh dh
;h. fJ; rZb dk fzeo Upkwk gqSk;B tb'A ikoh U;kwk fpB bkd/B dh w"s Bkb r's/ brk e/ nkgDh gsBh B{z pukT[D ;h, i' T[; d/ ezw d/ yso/ B{z d/yd/ j'J/ poc N[ZND ekoB T[BQK dk tkjB T[;
i[V/ nkyoh d;skt/zK 'u ehsk frnk j?. tkb/ ftnesh dhnK f;csK jo e'Jh eo ftu X; frnk. fe;/ soQK e?ftB tkjB
fojk j?. p[ZXtko dh oks fJ; gsh-gsBh jw/Sk T[; d/ Bkb ofjzdh ;h. e?ftB ns/ dh fyVeh s'V e/ pkjo fBefbnk go
B/th ;hbz B/ ;kb 2011 'u nbekfJdk w[yh B{z gkfe;skB ;fEs y[chnk bJh fJe vokT[Dh oks ;h. ;B'n T[; dh gsBh Uovq/n ;B'ne?N ftu Uovq/n i' fe tkjB dh fgSbh ;hN 's/
fNekD/ 's/ jwbk eo e/ T[; B{z wko w[ekfJnk ;h. T[; ;w/A fwb/ d;skt/zK 'u'A e[M w'pkJhb ebZp ftu w/BN/B/; toeo d/ w"i{d ;h, T[; B{z pkjo fBebD dk e'Jh
d;skt/z jkb jh 'u ikoh ehs/ rJ/ jB. fJBQK d;skt/zK 'u fJj fdykfJnk frnk s"o 's/ ezw eo fojk e?ftB tkJhzw?B ;tko ;B. fJj nfijh rZvh j[zdh j?, i' o;sk BjhA ;h fwb fojk. tkjB ftu
j? fe bkd/B nwohek fto[ZX nkgDh bVkJh B{z d[Bhnk Go d/ nkgD/ i/jkdh ;woEeK pochbk gkDh Go frnk ;h ns/ e?ftB
B{z fJeZfmnK eoB dh e'fSS eo fojk ;h. poc 's/ uZbD bJh yk; s"o 's/ fsnko dh gsBh T[; ftu ;h. e?ftB Bdh 'u'A
ehsh j[zdh j?. x[zwd/ j'J/ e?ftB No/b s'A ;kj b?D bJh pkjo fBefbnk ns/
fJBQK d;skt/zK 'u fJ; rZb dk th fzeo j? fe nkgDh w"s s'A gfjbK jh T[; nkgDh gsBh B{z pukT[D bJh fco T[;
B/ nkgD/ g[Zso B{z nkgD/ vo pko/ dZf;nk ;h. T[; B/ nkgD/ g[Zso B{z nkgD/ ;oho ftu Skb wko fdZsh. fszB e'fSSK s'A
'u fJe fJb?eN'fBe fuZg gbKN eotkT[D B{z th fejk ;h, fi; dh wdd Bkb T[; pknd T[j T[; B{z pkjo eZY ;fenk.
B{z jo ;w/A Nq?e ehsk ik ;e/. bkd/B nkgD/ gfotko d/ w{b d/S :wB d/ wkwfbnK Uovq/n B/ fejk fe fJe ;w/A sK T[; B{z
'u ekch fXnkB fdzdk ;h, fiZE/ SeshSkbh BthA Skyk nbekfJdk d/ fJe XV/ dk bZr fojk ;h fe T[j pu BjhA ;e/rh
pVk n;o ;h. ns/ j[D ed/ nkgD/ pZfunK B{z BjhA d/y
;e/rh.
;ktXkB! oZyh ik ojh j? s[jkv/ c/;p[Ze ns/
p/j'S j'Jh Uovq/n B{z b? e/ e?ftB B/
NftZNo nekT{AN; 's/ Bzo, g? ;ed/ j' wS[ feb 'u V/ d/ fJe xo ftu frnk. y[Sfe;wsh
Bkb T[j fJe Bo; dk xo ;h, fi; B/
n?woi?A;h ftGkr d/ eowukohnK d/
gj[zuD sZe T[BQK B{z w[ZYbh ;jkfJsk
fdZsh. pochb/ gkDh ftu fJzBK ;wK
ofjD eoe/ d't/A jkJhg'E/owhnk d/ fSeko
j' rJ/. Uovq/n B{z j;gskb ftu fJe
oks oZyD s'A pknd S[ZNh d/ fdZsh rJh.
j[D d't/A yso/ s'A pkjo jB. d{i/ fdB
d't/A gsh-gsBh jkd;/ tkbh EK 's/ gj[zu/
. Uovq/n B/ fejk fe T[; dk gsh jw/Sk
T[; bJh ;[gojho' fojk j? ns/ j[D T[;
B/ fJj rZb ;kps th eo fdZsh j?.

y[de[Sh eoB dh :'iBk pDk oj/ B/ e?B/vk d/ fJ; y/so d/

eJh pZu/, ;oeko BjhA u[Ze ojh e'Jh edw

UNktk (fpT{o') e?B/vk dh o?t/fBT{ J/iz;h (;hH nkoH J/H) e[M e?B/vhnBK d/ c/ t/ge/ek (fpT{o') e?B/vk d/ t/ge/ek B{z r[nk e/ T[j th j[D fznkdk d/o fzzdk ;oeko tZb'A t/ge/ek ftu y[de[ShnK
;p[Ze ns/ NftZNo nekT{AN; 's/ Bzo oZy ojh j?. J/iz;h B{z SZe j? fe e[M b'e N?e; co;N B/SB d/ pZu/ rzGho wkBf;e BjhA ofj ;edh. o'eD ;zpzXh gq'rokw B{z oZd eo fdZsk
ftu xgbk eo oj/ jB. fJ; bJh nfij/ b'eK d/ ;'Sb whvhnk nekT{AN; 's/ Bzo f;js ;zeN dk ;kjwDk eo oj/ jB frnk ;h. fzeo:'r j? fe nZi dh d"V-
oZy e/ T[BQK pko/ ikDekoh fJeZmh ehsh ikt/rh ns/ T[; dk w[bKeD ehsk ikt/rk. ns/ fJ; dk Bshik j? fe y/vD dh T[wo t/ge/ek ftu y[de[ShnK dk fJj d"o GZi tkbh fzzdrh ftu pZfunK 's/ p'M
;hH nkoH J/H B/ fejk fe ;'Sb whvhnk ;kJhNK 's/ T[gbZpX e'Jh th nfijh ikDekoh ftu fJZE/ eJh pZu/ w"s B{z rb/ brk brksko ikoh j?. fJZE/ pZu/ fvgo?SB tX fojk j?. wkfgnK e'b pZfunK dhnK
i' N?e; dks/ d/ fybkc ik ;edh j?, T[BQK B{z w[Sfeb ftu gk ;edh j?. yk; s"o 's/ u[Ze/ jB. jkb jh ftu fJZE/ 12 ;kbk dk fSeko j' e/ w"s B{z rb/ brk oj/ jB ;wZf;nktK ;[DB ns/ T[BQK B{z jZb eoB
nwho e?B/vhnB, fiBQK d/ ftd/SK dhnK p?AeK ftu yks/ jB, T[j fBSkB/ 's/ jB. bVeh i"fbB ftzNo B/ 8 iBtoh B{z go ;oeko dk fJ; tZb e'Jh fXnkB dk ;wK BjhA j?. wkfgnK ns/ pZfunK
id'A e?B/vk tk;h c/;p[Ze iK NftZNo 's/ e[M th g';N eod/ jB sK T[BQK B{z bZrdk y[de[Sh eo bJh. T[; s'A d' fdBK pknd ftueko nkJh fJj d{oh wkBf;e sDkn
j? fe fJj ikDekoh T[j nkgD/ d';sK ns/ gfotko tkfbnK Bkb ;KMh eo oj/ jB jh T[; dh ;j/bh u?ANb c"e; B/ th w"s BjhA j?. nkbw j? fe fJ; y/so d/ 26 dk o{g Xko b?Adh j? ns/ pZu/ w"s d/ okj
go T[BQK B{z SkfJd gsk BjhA j[zdk fe fJj ikDekoh f;ZXh UNktk fty/ ;fEs B{z rb/ brk fbnk. y[de[Sh s'A gfjbK 's/ s[o g?Ad/ jB. e?B/vk dh t/ge/ek
;oekoh fpT{o'e?N Bkb ;KMh j' ojh j? ns/ T[BQK B{z w[Sfeb ftu gk ;edh j?. i"fbB B/ c/;p[Ze 's/ nkyoh g';N gkT[Ad/ pZu/ nfij/ jB, i' y[de[Sh eoB dh co;N B/SB nkX[fBe d"o ftu foSfsnK
j'J/ fbfynkº ''w?A T[Zmdh jK, fJj ftyktk :'iBk pDk oj/ jB. fJBQK pZfunK ftu d/ j' oj/ xkD dh fJe tZvh T[dkjoD
N/wz Bdh u'A fwfbnk d{i/ ftSt :[ZX ;w/A dk pzp eodh jK fe w?A mhe-mke jK, fco ;"A j?.
iKdh jK.'' i"fbB d/ fgsk B/ fejk fe y[de[Sh dk o[MkB gkfJnk frnk j?. fJ;
bzvB (fpT{o') fJzrb?Av 'u ;z;d d/ B/V/ bzvB dh N/wz Bdh u'A d{i/ ftSt :[ZX y[d s'A gfjbK pZfunK B{z fJ; d[Bhnk s'A d/ pkti{d fJBQK pZfunK B{z o'eD bJh MATRIMONIAL
d/ ;w/A dk fJe SZeh pzp fwbD s'A pknd T[; B{z BSN eoB bJh okfJb B/th B{z ftdkJh d/Dk ;G s'A n"yk ezw j[zdk j?.
p[bkfJnk frnk. bzvB dh w?No'g'bhNB g[b; B/ phs/ thotko fdZs/ fJe fpnkB 'u u?ANb dh wK B/ th fejk fe nkgDh Xh t/ge/ek co;N B/SB tZb'A j?bE e?B/vk 'Seeking a suitable match for
fejk fe okfJb B/th ni/ ezw eo ojh j? ns/ nrb/ e[M xzfNnK 'u pzp B{z ;[oZfyns B{z gZso fby e/ czv w[jZJhnk eotkT[D
Yzr Bkb BSN eo fdZsk ikt/rk. g[b; B/ ;z;d d/ B/V/ t?;Nfwz;No G{whrs ;N/ MATRIMONIAL a 23 yr old Arora/Khatri beautiful
SB B{z Skw d/ ftn;s ;w/A 'u ykbh eok fbnk ns/ T[; s'A E'Vh d/o pknd ;[oZfynk dh wzr B{z fJBeko eo fdZsk frnk.
pbK B{z p[bkfJnk frnk. g[b; d/ fJe p[bko/ B/ dZf;nk fe N/wz Bdh dhnK bfjoK girl (Amritdhari) Aust citizen, 5'6"
Bkb gkDh d/ gZXo sZe nkT[D d/ pknd pzp B{z d/fynk frnk. bzvB d/ fJzghohnb efwT{fBNh w?ApoK dk efjDk j? fe
:[ZX fwT{zhnw nB[;ko d{i/ ftSt :[ZX d/ d"okB bzvB 's/ 12,000 whNoe NB s'A well educated and professionally
tZX pzp f;ZN/ rJ/ ;B. B"itkBK ns/ pZfunK dh wkBf;e f;js
working in Sydney. Looking for
d/ w[ZfdnK B{z jZb eoB bJh fJj czv p/
boy who should be tall,
jZd zo{oh j? go ;oeko B/ efwT{fBNh
dh fJ; :'iBk B{z Nkb fdZsk ns/ fJ;/ handsome, Amritdhari,

d"okB d' pZuhnK B/ y[de[Sh eo bJh. d' professional, well educated, with
;kb gfjbK th fJj ;zeN w"i{d ;h go
good family values and preferably
MATRIMONIAL
raised in Aust. Pls email biodata
Match required for a Well
Established, Handsome, Hindu and recent photos on
Boy, 5ft.9in, born in 1989, slim,
fair. He has completed his Masters [email protected].'
in law. We are looking for
Beautiful, tall, fair, educated Girl MATRIMONIAL
from a cultured family. Respond
Seeking suitable match for with Photo & Profile to: MATCH required for my
handsome Australian PR male, beautiful daughter, 5’2”, 29,
Age 31 Height 6'0" Chartered [email protected] or beautiful, slim, fair, MBA, working
Accountant qualified, working call on 0402726715 with MNC in India. Looking for a
with well reputed MNC in Sydney Punjabi Arora boy, Aus Citizen/
belonging to to Jat Sikh family. PR from a simple Hindu Punjabi
Looking for well educated, family.
beautiful, tall, working Jat Sikh Email: [email protected]
girl preferably in Australia on PR/
TR. MATRIMONIAL

Mobile:0473456315 / Gursikh Khatri vegetarian
Amritdhari, Australia citizen, 31
0470269299 years old, 5'3" boy seeks homely
girl from Gursikh family. Please
Email: [email protected] contact with bio-data & photo
at: email: [email protected]

10 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

fJBQK 8 b'eK e'b j? d[Bhnk dh nZXh nkpkdh fizBhA d"bs, nkgDh jh Xosh 's/ niBph pD e/ ofj rJ/ jB nk;No/bhnk
Gkos d/ 1 ch;dh b'e eod/ B/ nZX/ dS/ 's/ oki d/ w{b tk;h n?p'foiBbz, gVQ' fJBQK dh g{oh ejkDh

dkt'; (fpT{o') d[Bhnk d/ 8 b'eK e'b d[Bhnk dh nZZXh nkpkdh dh d"bs fizBhA f;vBh (fpT{o') nk;No/bhnk d/ w{b B[e;kB fJj j'fJnk fe fJZE/ wjKwkoh nkgDh Xosh B{z wK ;wMd/ jB. id'A
d"bs j?, id'A fe f;oc Gkos d/ f;oc fJe ch;dh b'e nZX/ Gkos 's/ oki eod/ c?b rJh. r'o/ nkgD/ Bkb fJZE/
jB. fJj y[bk;k j'fJnk j? fe u?foNh ro[Zg nke;c?w dh BthA fog'oN ftu. nke;c?w tk;h n?p'foiBbz pj[s jh Gb/ b'e jB fueBg"e;, ;wkbg"e; ns/ whzbz ;w/ fwZNh Bkb :[ZrK s'A pDh j'Jh izpksh
B/ fejk fe fJj fog'oN gfjbK s'A fpjso nzefVnK d/ nkXko 's/ fsnko ehsh rJh . fJZE'A dh Xosh d/ n;bh tkfo; fJj s j'o pj[s ;kohnK phwkohnK b? nkJ/. ;KM N[ZNh sK pj[s/ b'e j/ot/ ns/ M'o/
j? ns/ j?okB eoB tkbh j?. fJj fog'oN nfij/ ;w/A nkJh j?, id'A ;ftNzob?Av d/ S[ZX tksktoD 'u fzzdrh ih oj/ w{b
dkt'; ftu tobv fJeBkfwe c'ow dh p?me j'D tkbh j?. fJ; p?me ftu ;wki b'e r'fonK (fJzrb?Av tk;hnK) d/ gj[zuD tk;hnK d/ ;oho fJBQK phwkohnK s'A Bkb wo rJ/. shik ;G s'A tZvk efjo,
ftu XB dh tzv dh n;wkBsk dk w[ZXk SkJ/ ofjD dh ;zGktBk j?. fiBQK nZm b'eK fpbe[b nDS'j/ ns/ nDikD ;B.
e'b d[Bhnk dh nZXh nkpkdh fizBhA d"bs j?, T[j fJ; soQK jBº s'A 60,000 ;kb iK fJ; s'A th tXhe Bshi/ ti'A fJBQK phwkohnK B/ pj[s ;ko/ fijVk r'fonK B/ fJBQK 's/ Ykfjnk, T[j
;w/A s'A fJZE/ tZ;/ j'J/ ;B. ;kb 1788 b'eK dh ikB b? bJh. phwkohnK s'A ;h fJBQK B{z BfSnK 's/ bkT[Dk. e[dosh
1H fpb r/N; (nwohek)º ;kcNt/no ezgBh wkJheq';kcN d/ ;z;Ekge fJbktk d{ik efjo Ykj[zfdnK r'fonK tksktoD 'u ofjD ns/ e[dos B{z
2H wkoe i[eoporº c/;p[Ze d/ ;fj ;z;Ekge 'u z/wz e[Ze nkgDh N'bh ;w/s nk;No/ B/ w{b tk;hnK B{z vok-Xwk e/ ns/ fjz;k nEkj fgnko eoB tkb/ b'eK B{z Sokp,
3H i?c p/i';º Jh-ekwo; ezgBh nw/zB d/ ;z;Ekge bhnk d/ T[; fJbke/ 'u gj[zfunk, fiZE/ dh tos'A eoe/ T[BQK dhnK iZdh-g[Ssh nchw ns/ szpke{ dh nfijh bs bZrh
4H tko/B pc/º fBt/Se nZi-eZbQ f;vBh Sfjo tZf;nk j'fJnk zwhBK y'j bJhnK. gzikphnK tKr fJj
5H nw?B;hU UoN/rkº fJzvhN?e; d/ ;fj ;z;Ekge j?. T[; dk we;d fpbe[b Ujh ;h, b'e th nkgDh fwZNh d/ ikJ/ ns/ fJ; fe fzzdrh BS/ i'rh ofj rJh. ;'
6H ekob'; ;fbwº w?e;he' d/ fpzB?Z;w?B B{z fgnko eoB tkb/ jB. fJj b'e th phwkohnK dh wko, zwhBK d/ j/ot/ ns/
7H b?oh n?bh;Bº Uo/eb d/ ;z;Ekge fijVk Gkos 'u tZ;/ r'fonK dk ;h Gkt ftd/ShnK tb'A fwE e/ ehsh B;be[Sh s/
8H wkJheb pb{wporº fBT{:koe d/ ;kpek w/no fe nk;No/bhnk B{z nkgDh p;sh BfSnK B/ fJBQK dh nfijh d[ors ehsh
fe e/tb 112 ;kbK 'u fJj e"w 90
57 GkoshnK e'b j? nZX/ s'A fznkdk GkoshnK fizBhA d"bs pDkT[Dk ns/ T[; 's/ oki eoBk. ch;dh sZe ysw j' rJh. fijV/ pu/
id'A n?p'fozBb b'eK dh Xosh
fJ; fog'oN w[skpe Gkos d/ f;oc fJe ch;dh b'eK e'b 58 ch;dh GkoshnK ;B, T[BQK 'u'A wodK B{z c"i 'u Gosh
fizBhA d"bs j?. Gkos d/ 57 ftneshnK e'b 14 bZy 72 jzko eo'V o[gJ/ jB. r'fonK dh p;sh pDh sK ;G s'A gfjbK eoe/ d{ih ;z;ko izr 'u Xe/b fdZsk
fJj oew pkeh d/S tk;hnK e'b w"i{d d"bs d/ pokpo j?. 19H3 fpbhnB vkbo dh frnk, fiBQK 'u'A e'Jh ftobk jh nkgD/
d"bs d/ Bkb w[e/S nzpkBh fJ; ;{uh ftu Nkg 's/ jB. 16H7 fpbhnB vkbo dh xo tkg; gofsnk.
d"bs d/ Bkb fdbhg ;Kxth fJ; ;{uh ftu d{i/ Bzpo s/ 15 fpbhnB vkbo dh
d"bs d/ Bkb nihw gq/wih fJ; ;{uh ftu shi/ Bzpo 's/ jB. fJZE/ dZ; d/JhJ/ fe fJzrb?Av dh okDh nZi th nk;No/-
e?B/vk ftu d' ftneshnK e'b d/S d/ pkeh 30 ch;dh rohp nkpkdh fizBhA d"bs
j?. fog'oN ftu ;[Mkn fdZsk frnk j? fe nwho b'eK ns/ ;z;EktK 's/ N?e; brk bhnk dh wbek j?. ;kb 1901 s'A pknd
e/ nkwdB dh fJ; tzv B{z ;zs[fbs ehsk ikt/. eJh ;oekoK nkJhnK-rJhnK go w{b

fJ; n"os B{z j? nkgD/ gsh s'A n?boih, tk;hnK dh fe;/ B/ ;ko BjhA bJh ns/

fJj b'e nkgDh jh Xosh 's/ niBph
pD/ oj/. ;kb 1963 'u gfjbh tko
fJBQK b'eK B{z t'N dk nfXeko fwfbnk

ns/ e/ftB ov nk;No/bhnk d/ gfjb/

nfij/ gqXkB wzsoh ;B, fiBQK B/

B;be[Sh bJh gfjbh tko w[nkch th
wzrh. nZi fJZE'A dhnK ;oekoK fJBQK B{z

w[cs ofjD-;fjD d/ Bkb-Bkb nkNk-

dkbK ;ehwK ns/ g?BSBK d/ ojhnK jB,
fi; Bkb fJj BSk yohdd/ jB, feT[Afe
BSk fJBQK d/ jZvhA ou u[Zek j?. nk;No/
bhnk dh ftSkb ns/ nwho Xosh d/
wkbeK B{z nkgD/ nfXekoK dh ;'Mh BjhA

j?. i/eo ed/ fes'A nktkz T[Zmdh j? sK
tX/o/ ;j{bsK d/ bkbu j/m T[; B{z dpk

fdZsk iKdk j?.

;N/SB d/ ftZu j? 700 ;kb

B/V/ ikD 's/ ik ;edh j? ikB g[okDk fJj uwsekoh doys

fwBh;'Nk (fpT{o') i'jkBk tNfezB; dk ftnkj j' u[Zfenk j?, go fco th T[j N'ehU (fpT{o') ikgkB d/ U;kek 'u
fJe nfijh irQk j?, fi; B{z d/y e/ s[;hA
nkgD/ gsh d/ B/V/ BjhA ik ;edh. i'jkBk i/eo nkgD/ gsh d/ B/V/ th rJh, sK T[;
fJj ;wM ;ed/ j' fe wB[Zy ns/ e[dos
dh ikB yso/ 'u g? ;edh j?. 29 ;kb dh i'jkBk fwBh;'Nk 'u ofjzdh j?. T[; B{z fJe
fv;nkovo j?, fi; dk BK w?;N ;/b n?eNht/SB f;Bvq'w j?. fJ; fv;nkovo ekoB fJZem/ ofj ;ed/ jB. fJE/ fJe tZvk
i'jkBk B{z bZrGr jo uhz s'A jh n?boih j?. i'jkBk e?wheb;, fwZNh, b'eK dh
wfje, pkjo ikD ns/ eJh j'o soQK dhnK uhzK gqsh n?bofie j?. T[BQK nkgDk doys j?, fi; d/ nr/ tZXd/ ofjD bJh
pj[s fJbki th eotkfJnk, go j[D sZe fe;/ th fJbki dk T[BQK 's/ e'Jh n;o
BjhA j'fJnk j?. gb/Nckow dh SZs 's/ tZvk x/ok SZv
fdZsk frnk j?.
cZke; 9 dh fJe ypo nB[;ko, i'jkBk B{z n?boih ekoB eJh soQK dhnK go/
fzeo:'r j? fe fJj doys eohp
SkBhnK u[ZeDhnK g?AdhnK jB. eJh tko T[BQK B{z y[ibh j'D bZrdh j?, sK ed/ 700 ;kb g[okDk j?. fJ; doys d/ Bkb
n?boih ekoB jZvhnK 'u dod j'D bZrdk j?. i'jkBk n?boih ekoB p/j'S th j' eJh tfjw i[V/ j'J/ jB. fJ; doys d/
iKdh j?. i'jkBk e'b nkgDk xo j?, go T[; xo B{z T[BQK dh n?boih nB[;ko o?B't/
mhe e'b jh 1910 'u ekfJfSwk ;N/SB
N ehsk ik fojk j?. pDkfJnk frnk ;h. go 60 ;kbk 'u
tZXdh iB;zfynk bJh fJ; ;N/SB dk
j[D T[j nkgD/ gsh Bkb nkgDh d';s d/ xo ofjzdh j?. gsh dk ;kE p; Bkw ft;sko eoBk zo{oh j' frnk. fJ;
:'iBk B{z 1972 'u wBz{oh d/ fdZsh
bJh jh j? feT[Afe i'jkBk T[BQK e'b BjhA ik ;edh. T[j T[Zgo dh wzzb 's/ jh fJe rJh.
;hbpzd ewo/ 'u fJeZbh ofjzdh j?. ewo/ 'u xZNk ns/ fe;/ soQK dh wfje Bk oj/
fJ; bJh J/no fgUohckfJo bZrk j?. T[BQK dh n?boih fJzBh fznkdk rzGho j? fe Bt/A ewfonK B{z pDkT[D bJh
b'e xo 'u ykDk BjhA pDkT[Ad/. feT[Afe i'jkBk B{z fznkdkso ykD tkbhnK uhzK
s'A n?boih j?. nfij/ 'u T[j fznkdkso gkDh jh ghAdh j?. fgSb/ fJe ;kb s'A T[j doys B{z tZYDk zo{oh ;h. go id e'Jh
brksko fJe jh uhz ykD/ 'u yk ojh j?. th fJ; doys B{z tZYD bJh nZr/

nkfJnk, fe;/ Bk fe;/ d[oxNBk 'u T[;
dh w"s j' iKdh. fJe fdB id'A fe;/

nkdwh B/ fJ; dh fJe NkjDh s'V bJh

sK T[d'A T[; Skw B{z pj[s jh s/z p[yko
j' frnk ns/ nrb/ fdB b'eK B/ doys

dhnK iVQK 'u'A X{znk fBe;dk d/fynk.
;EkBe b'eK B/ fBowkD ekoiK dk

fto'X eoBk S[o{ eo fdZsk. ibd jh
doys dhnK SeshnK dh ejkDh g{o/
fJbke/ 'u c?b rJh. nfXekohnK B{z
M[eDk fgnk ns/ T[BQK B/ nkgD/

fvzkJhB 'u pdbkn eo Bt/A sohe/
Bkb ;N/SB dk fBowkD eokfJnk. fJ;
fBowkD 'u doys B{z T[; dh EK SZv
fdZsk ns/ T[; d/ tZXd/ ofjD bJh th

irQk SZv fdZsh rJh. fJ; d/ nkb/-

d[nkb/ j[D S'N/ fij/ wzdo dk fBowkD

th eo fdZsk frnk.

11 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

;kv/ pqfjwzv 'u jB d' jzko nop skokwzvb L nfXn?B fteD ik foj? e?B/vk dk fJj y{p;{os fgzv,
;?AeV/ jkbht[Zv fcbwK dh j' u[Zeh j? S{fNzr
bzvB (fpT{o') ;kv/ pqfjwzv 'u
skokwzvbK dh frDsh j[D sZe ;'uh
iKdh ojh frDsh d/ 10 r[Dk s'A th
tZX j?. fJe Bt/A nfXn?B 'u dkntk
ehsk frnk j? fe pqfjwzv 'u skokwzvbK
dh frDsh d' jzko nop j?. yr'b
ftfrnkBhnK B/ bzwk ;wK gfjbK fJj
ikDB dh e'fSS ehsh ;h fe w[bKeD
:'r pqfjwzv 'u skokwzvbK dh frDsh
fezBh j?. fJj pqfjwzv dk T[j fjZ;k j?,
fiE/ d{o-d[okv/ d/ fgzvK s'A gqekS B{z ;kv/
sZe nkT[D dk ;wK fwbdk j?.

fgSb/ 20 ;kbK 'u ftfrnkBhnK
B/ jZpb ;g/; N?bh;e'g s'A
fwbhnKs;thoK dh tos'A eo e/ fJj
w[bKeD ehsk fe fi; pqfjwzv B{z n;hA
d/y ;ed/ jK, T[; 'u brGr 100 s'A
200 nop skokwzvb jB. fpqN/B dh
BkfNzxw :{Bhtof;Nh d/ feq;N'co ez;/
fb; dh nrtkJh 'u ezw eoB tkb/
y'iekoK B/ fejk fe w"z{dk N?eBkb'ih
okjhA n;hA fJBQK skokwzvbK d/ f;oc 10
ch;dh dk jh nfXn?B eo ;ed/ jK. tZv/
ns/ fpjso d{odoSh ftef;s eo e/ bJ/
ikD 's/ pkeh 90 ch;dh fjZ;/ B{z d/fynk
ik ;edk j?.

i?;bw/o s'A cfVnk frnk ;dhe yK

fBefbnk nkJhHn?Z;HnkJhH J/izN t?Be{to (fpT{o') e?B/vk d/ Sfjo t?Be{to s'A e[M feb'whNo dh d{oh 's/ ;fEs
y{p;{os fgzv okdB ftZe fojk j?. fJ; fgzv dh ehws 2H8 fwbhnB vkbo (eohp
i?;bw/o (fpT{o') gkfe;skB ikD dh ns/ fJe gkfe;skB dh f;w pokwd dh p;sh d/ ofjD tkb/ ;dhe yK d/ BK
fsnkoh 'u i'Xg[o o/bt/ ;N/SB 's/ 19 eo'V o[gJ/) brkJh rJh j?. fgzv dh y{p;{osh dk nzdkzk fJ; rZb s'A brkfJnk
cfVnk frnk uzrkBhnK dh p;sh j'Jh j?. j[D y[chnk J/iz;hnK fJ; f;w Bkb i?;bw/o 'u jh 2 okSB ekov pD/ ik ;edk j? fe fJZE/ j[D sZe ;?AeV/ jkbht[Zv fcbwK dh S{fNzr j' u[Zeh j?.
i?;bw/o dk ofjD tkbk ;dhe yK j'J/ jB. ikDekoh nB[;ko okSB ekov
nkJhHn?Z;HnkJhH dk J/izN fBefbnk. s'A ns/ ;dhe d/ w'pkJhb s'A fejV/- eJh gZXo d/ eowukohnK ns/ fJ; fgzv 'u d{o'A-d{o b'e x[zwD nkT[Ad/ jB. fJZE/ 19thA ;dh d/ 22 wekB jB,
fzeo:'r j? fe gkfe;skBh ik;{; Bzd{ fiBQK 'u j[D frDsh d/ b'e ofjzd/ jB. fJ; dk y/socb 6 fwbhnB tor c[ZN Gkt
wjkoki s'A ;dhe d/ eB?eSB gfjbK jh fejV/ BzpoK 's/ rZb j'Jh j?, T[; dk nfXekohnK d/ t?ohfce/SB d/ pknd fe eohp 138 J/eV j?. fgzv 'u fJZe y{p;{;s Mhb, uou, gqkuhB febQk ns/ fJZe
;kjwD/ nk u[e/ ;B. ik;{; ;dhe yK gsk bkT[D 'u i[Nh j?. T[ZE/ jh w?w'oh pDdk j?. fJ; d/ pkti{d ;dhe yK B/ vkeykBk (fijVk j[D pzd j' u[Zek j?) j?.
e'b'A y[chnk J/iz;h B{z fJe w/w'oh ekov ekov 'u eJh nfjw ikDekohnK j'D
dh ;zGktBk zkjo ehsh ik ojh j?. fzzw/ 2 okSB ekov pDk bJ/. ikDeko ;{soK dZ;D:'r j? fe fgzv dk wkbe je i?o/wh f;o'fJ; Bkwh fJZe ftnesh j?. i?o/
tkoK dh bkgotkjh dk Bw{Bk th fJ; nB[;ko ;dhe yK s'A S[o{nksh g[ZS-frZS
'u eJh j'o ik;{;K d/ BK ;kjwD/ nkJ/ wh dk efjDk j? fe fgzv 'u BK wkso b'e ofjzd/ jB ns/ T[BQK 'u'A eJh j"bh-j"bh ik
wkwb/ 'u d/yD B{z fwfbnk j?. uzrkBhnK jB. oj/ jB. fJ;/ d/ uZbfdnK T[; B/ phs/ d;zpo wjhB/ fgzv B{z t/uD dk c?;bk ehsk

;h. i?o/wh w[skpe fJ; B{z t/uD bJh T[j j[D sZe eJh b'eK Bkb w[bkeks eo

u[Zek j? go ni/ sZe e'Jh rZb BjhA pDh.

PT. MAHADEV

12 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

GkoshnK bJh ;BwkB tkbh rZb, fsozr/ Mzv/ d/ ekb/ XB 's/ ;NokJhe< f;nk;h db j'J/

ozr 'u ozrh rJh d[Bhnk dh ;G s'A T[Zuh fJwkos wkbkwkb, feZE'A nkJ/ eo'VK, gVQ' fJj fog'oN

d[pJh (fpT{o') rDszso fdt; d/ w"e/ 's/ d[Bhnk dh ;G s'A T[Zuh fJwkos p[oi BthA fdZbh$ibzXo (fpT{o') f;nk;h 31 ch;dh nkwdB d/ jh ;o's pko/ y/soh dbK 'u ;G s'A j?okB eoB
ybhck fsozr/ Mzv/ d/ ozr 'u ozrh Bzo nkJh. fJj GkoshnK bJh pj[s wkD tkbh ikDekoh j?, pkeh 69 ch;dh fjZ;k feZE'A tkb/ nzeV/ ;wkitkdh gkoNh (;gk) d/
rZb j? fe d[pJh 'u d[Bhnk dh fJwkos fsozr/ Mzv/ 'u ozrh rJh. fJj fsozr/ d/ - dbK dh nkwdB dk nZX/ s'A fznkdk fwfbnk fJ; pko/ gkoNhnK B/ ikDekoh
e/;oh, ;c?d ns/ jo/ ozrK dh o'SBh Bkb o[SBkJh Bzo nkJh. p[oi ybhck d/ fjZ;k nDgSks/ ;o'sK s'A nkJ/ uzd/ dk BjhA fdZsh. oj/. ;gk dh e[Zb nkwdB dk 766H27
nfXekoe NftNo nekT{AN 's/ nro/zh ns/ noph GkSk 'u nkgD/ NthN 'u dZf;nk,
n;hA p[oi ybhck 's/ Gkos d/ okSNoh fsozr/ B{z SkBdko n?ZbH JhH vhH bkJhNK Bkb j[zdk j?, wsbp fe fJBQK dbK B{z fwbD w"i{dk fB:wK sfjs f;nk;h dbK eo'V o[gJ/ wsbp fe 94 ch;dh fjZ;k
o[SBk e/ Gkos dk 68tK rDszso fdt; wBkfJnk j?.' B{z fe;/ th ftnesh iK ;z;EK s'A gqkgs
tkbk fznkdkso uzdk feZE'A nkfJnk j'J/ 20,000 o[gJ/ s'A xZN d/ ;o's pko/ nDgSks/ ;o'sK s'A nkfJnk. T[ZE/ jh
s[jkB{z dZ; dJhJ/ fe d[pJh 'u ;fEs p[oi ybhck fJwkos 823 whNo T[Zuh j? fJ; pko/ gkoNhnK BjhA dZ;dhnK. nfij/ dZ;Dk zo{oh BjhA j?. nfij/ 'u ekbk
ns/ fJ; dk BkweoB nkp{ Xkph d/ Sk;e ns/ ;z:[es nop nwhoks d/ okSNogsh XB ;c/d j'D dk SZe th g?dk j[zdk j? Sq'wDh nekbh db dh e[Zb nkwdB dk
ybhck fpB ikfJd nb Bkj:kB d/ BK 's/ ehsk frnk j?. fzeo:'r j? fe nkp{ 'u ekbk XB j'D dk ydSk th g?dk feT[A fe b'e nkgDk ekbk XB gkoNhnK 86 ch;dh fjZ;k wsbp fe 88H06 eo'V
Xkph d/ Sfjzkd/ w[jzwd fpB ikfJd nb Bkj:kB rDszso fdt; go/v 'u w[Zy j[zdk j?. iwj{oh ;[XkoK d/ ;zx (J/H vhH B{z tZy-tZy fjZf;nK 'u dkB eo ;ed/ o[fgnk nDgSks/ ;o'sK s'A nkfJnk.
wfjwkB tZi'A Skwb j'J/. jB. f;nk;h db iK ;zrmB fJj efj
nkoH) w[skpe fgSb/ 11 ;kbK 'u ;ed/ jB fe T[BQK B{z fJj g?;k fe;/ th okSNoh dbK 'u eKro; w'jo/,
f;nk;h dbK dh e[Zb nkwdB dk 69 Bkw s'A fwfbnk j?. Gkigk d{i/ 's/

ch;dh fjZ;k nDgSks/ ;o'sK s'A nkfJnk nDgSks/ uzd/ 'u nekbh db d/S fog'oN w[skpe fgSb/ 11 ;kbK 'u
'u d{i/ Bzpo 's/ eKro; B{z nDgSks/ ;o'sK s'A seohpB
j?. wzrbtko B{z ikoh ehsh rJh fog'oN
3,323H30 eo'V o[gJ/ dh nkwdB j'Jh,
'u dZf;nk frnk j? fe ;kb 2004 s'A b? fijVh T[; dh e[Zb nkwdB dk 83
e/ wkou 2015 se ;ko/ okSNoh ns/ y/
soh f;nk;h dbK dh e[Zb nkwdB ch;dh fjZ;k j?. fJ;/ d"okB Gkigk dh

11,367 eo'V o[gJ/ ojh, fi; 'u f;oc nDgSks/ ;o'sK s'A e[Zb nkwdB

2,125H91 eo'V o[gJ/ ojh, fijVh fe

T[; dh e[Zb nkwdB dk 65 ch;dh fjZ;k

j?. 2004 s'A 2015 se eKro; B{z ;G
s'A fznkdk 3,982H09 eo'V o[gJ/ dh
nkwdB j'Jh. Gkigk fJ; wkwb/ 'u d{i/
Bzpo 's/ ojh ns/ fJ; d"okB T[; dh
e[Zb nkwdB 3,272H63 eo'V o[gJ/ ojh.

nDgSks/ ;o'sK s'A

fezBk fwfbnk uzdk

6 okSNoh dbK B{z 11 ;kbK 'u e[Zb
9,278H30 eo'V dh nkwdB j'Jh, fi;
'u 6,612H42 eo'V o[gJ/ nDgSks/
;o'sK s'A fwb/. T[ZE/ jh 51 y/soh dbK B{z

fJ; d"okB 2,089H04 eo'V o[gJ/ dh
nkwdB j'Jh, fi; 'u 1,220H56 eo'V
o[gJ/ dk fjZ;k nDgSks/ ;o'sK s'A fwb/

uzd/ dk j?.

wkfJnk ;ZfGnsk d/ gsB dk gsk bkT[Dk j't/rk ;"yk

pugB 'u nkfJnk p[Ykgk, d[obZG phwkoh wK dhnK nZyK tkfSzrNB (fpT{o') wkfJnk ;ZfGnsk
;kjwD/ o'z y'j ojh ;h T[; dk pZuk, gVQ' dodBke ejkDh d/ gsB d/ ekoBK dk gsk bkT[Dk
nk;kB j' ;edk j?. nwoheh g[oksZst
j?fwbNB (fpT{o') e?B/vk dh fJj wK SkfJd d[Bhnk dh ;G s'A d[yh wK j?, fi; B/ wkfjoK B/ rtkN/wkbk s'A fJZem/ ehs/
pZu/ B{z iBw sK fdZsk go Bk ed/ T[; dk pugB d/fynk ns/ Bk jh T[; dh itkBh. rJ/ sZEK dh ekopB v/fNzr seBhe Bkb
T[; dk pZuk T[; dhnK nZyK d/ ;kjwD/ w"s d/ w{zj ftu ik fojk ;h ns/ T[j e[M Bk iKu gVskb eo Bt/A f;o/ s'A fJ;
eo ;eh. fJj ejkDh j? j?fwbNB d/ v/ftB ;e[bhnB dh, i' nfijh nD{tzfSe ;ZfGnsk dh fwnkd fBoXkos eoB dk
phwkoh dk fSeko ;h, fi; ekoB T[; dh T[wo s/zh Bkb tX ojh ;h. pugB ftu jh dkntk ehsk j?.
T[; 's/ p[Ykgk nk frnk ns/ 20 ;kb dh T[wo ftu n?stko B{z T[; dh w"s j' rJh.
v/ftB dh wK i?wh w?vbh B/ ;'Sb whvhnk 's/ fJe Gkt[e g';N gk e/ fJ; dh wkfJnk ;ZfGnsk d/ gsB d/ eJh
ikDekoh fdZsh ns/ fejk fe v/ftB jw/Sk T[; d/ fdb ftu fzzdk oj/rk. T[; B/ ekoB ;kjwD/ nkJ/ jB. 9thA ;dh 'u
nZr/ fbfynk fe ''s/o/ fpBK eZbQ jw/SK tork BjhA oj/rk. nkgDh wK pDB dk w"ek wkfJnk ;ZfGnsk dk nzs j' frnk ;h.
d/D bJh s/ok XzBtkd. w?A s?B{z pj[s fgnko eodh jK.'' fgSb/ eJh ;kbk s'A ftfrnkBe fJ; d/
ekoB bZGD dh e'fSS eo oj/ ;B. j[D
w?vbh B/ dZf;nk fe v/ftB n?stko B{z T[Zfmnk sK T[; dh fdb dh XVeD s/z :{Bhtof;Nh nkc J/foz'Bk d/ g[oksZst
;h. T[; B{z s[ozs j;gskb fbikfJnk frnk, fiZE/ T[; d/ wK d/ jZEK ftu jh T[; dh wkfjoK B{z ;cbsk fwbh j?. ;ZfGnsk d/
w"s j' rJh. w?vbh B/ fejk fe fJ; phwkoh d/ pkti{d v/ftB 20 ;kbK sZe fiT{Adk gsB d/ fgS/ ;wkfie n;fEosk, bVkJh
fojk, fJj th nkgD/-nkg ftu fJe uwseko ;h. ns/ okiBhse ;zeN B{z gqw[Zy s"o 's/
fzzw/tko wzfBnk frnk j?. fJ; T[Eb-
s[jkB{z dZ; d/JhJ/ fe v/ftB go'i/ohnk Bkwh phwkoh Bkb ghVs ;h. fJ; phwkoh g[Eb ftZu eJh Sfjoh e/AdoK B{z b'eK B/
ekoB T[; dhnK jZvhnK ns/ e'ShektK s/zh Bkb p[ZYhnK j' ojhnK ;B ns/ T[j SZv fdZsk ;h.
T[wo s'A gfjbK jh p[ZYk j' frnk ;h. fJ; d/ pkti{d T[j nkgDh fzzdrh fzzdkfdbh
Bkb fpskT[Adk ;h. fJ; phwkoh Bkb ghVs fznkdkso pZu/ 14-15 ;kb sZe jh rtkN/wkbk d/ fJfsjk;e ;Eb ;/
fiT{Ad/ ofjzd/ jB go v/ftB 20 ;kb sZe fzzdk fojk. v/ftB dh wK B/ dZf;nk fe Jhpb s'A gqkgs uhzK dh iKu gVskb
id'A T[; dk iBw j'fJnk sK T[j nkw pZfunK tork ;h. go gfjb/ wjhfBnK ftu s'A pknd S[o{nksh s"o 's/ fJj f;ZNk
jh T[; ftu pkeh pZfunK Bkb'A nzso fdykJh d/D bZrk ;h. T[j uko wjhfBnK dk eZfYnk frnk j?. 9thA ;dh 'u g{oh soQk
;h, id'A w?vbh B{z T[; dh phwkoh pko/ gsk bZrk go fJ; d/ pkti{d w?vbh B/ nkgD/ Bkb spkj j'D s'A gfjbk d{ih ;dh 'u
pZu/ B{z oZp dk s'jck ;wM e/ T[; 's/ ;kok fgnko b[Nk fdZsk. th wkfJnk ;ZfGnsk nzs dh erko sZe
gj[zu rJh ;h

e?B/vk 'u gzikph fto[ZX S[o{ j'Jh ndkbsh ekotkJh,

gsBh ;w/s fJZe ftnesh B{z T[skfonk ;h w"s d/ xkN

t?Be{to (fpT{o') e?B/vk d/ Sfjo t?Be{to 'u ofjzd/ gzikph w{b d/ ftnesh
i;tzs f;zx frZb fto[ZX p[ZXtko B{z ndkbs ekotkJh S[o{ j' rJh. i;tzs B{z
;kb 2013 'u g[b; B/ frqcsko ehsk ;h. g[b; B/ T[; d/ fto[ZX d' esbK d/
d'SK sfjs w[eZdwk doi ehsk j?.

dZ;D:'r j? fe d'Sh i;tzs B/ ;kb 1994 'u n?bv'B n?ew?B Bkwh
ftnesh B{z r'bhnK wko e/ w"s d/ xkN T[sko fdZsk ;h. n?bv'B d/ pko/ 'u
fJj fejk ;h fe i;tzs d/ ikBD tkfbnK 'u'A fJZe ;h. fJ; fgZS'A ;kb 2006
'u T[; B/ nkgDh gsBh r[ogqhs frZb dh th jZfsnk eo fdZsh ;h. eJh ;kbK
sZe r[ogqhs dh r[zwS[drh fJZe ojZ; pDh ojh go ;kb 2013 'u g[b; B{z
T[; d/ ntS/S pokwd j'J/. fJ; fgZS'A wkwb/ dh iKu S[o{ j'Jh. fJ; d"okB G/
; pdb e/ rJ/ g[b; nfXekohnK B/ id'A i;tzs Bkb fJ; wkwb/ d/ ;zpzX 'u
rZb ehsh sK T[; B/ d'jK esbK dh rZb ;theko eo bJh. fJ; s'A pknd
g[b; B/ T[; B{z fjok;s 'u b? e/ nrb/oh ekotkJh S[o{ eo fdZsh.

13 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

4 ;kbK pknd okigE 's/ fBebh 'gzikp ykD tkbhnK uhzK yokp eo oj/ u{j/ B{z d[ekB

dh Mkeh' B/ w'j fbnk ;G dk wB

wkbe B/ fdZsh nfijh fGnkBe ;zk

BthA fdZbh$ibzXo (fpT{o') g{o/ d/S 'u wBkJ/ ik oj/ 68t/A rDszso fdjkV/ d/ phfizr (fpT{o') uhB 'u fJe d[ekB
w"e/ 's/ fdZbh d/ okigE fty/ SkBdko gq'rokwK dk nk:'iB ehsk frnk j?. fJBQK wkbe B/ u{j/ B{z ;zk d/D bJh fcbwh
;wko'jK 'u fiZE/ go/v s'A fJbktk d/S d/ tZy-tZy okiK dhnK MkehnK d/yD B{z fwb sohek ngDkfJnk. don;b d[ekB 'u
ojhnK jB, T[ZE/ jh 4 ;kbK pknd fBebh gzikp dh Mkeh B/ ;G dk wB w'j fbnk. fJe u{jk T[ZE/ oZyhnK ykD tkbhnK uhzK
'ikr' nkJh nk' ftS/ 's/ nkXkfos gzikp dh Mkeh 'u ;G s'A nZr/ 4 n"osK gzikph B{z yokp eo fojk ;h. go/SkB d[ekBdko
gfjokt/ 'u ikr' f;o 's/ oZy e/ BZudhnK j'JhnK d/y jo fe;/ dk wB BZuD B{z eo B/ T[; B{z nfijh ;zk fdZsh j?, i' SkfJd
fgnk. Mkeh d/ nyho 'u fgzv d/ fJe xo B{z ftnkj d/ wkj"b 'u ;ikfJnk frnk. d{i/ u{fjnK B{z ;pe d/ ;e/.
xo dhnK ezXK B{z th gzikph eb/to 'u ozfrnk frnk ;h. n;b 'u gzikphnK d/
ftnkj ;wko'j d"okB ftnkj s'A fJe oks gfjbK ikr' eZYh iKdh j?, fi; 'u bkV/ uhBh ;'Sb whvhnk 's/ u{j/ dhnK
ns/ bkVh d/ foSs/dko ns/ d';s g{o/ fgzv 'u x[zw e/ dhftnK iK bkJhNK tkbh s;thoK tkfJob j' ojhnK jB.
rkro f;o 's/ u[Ze e/ b'eK B{z nkgDh y[Sh 'u Skwb j'D dk ;Zdk fdzd/ jB.
fzeo:'r j? fe fJ; s'A gfjbK 2012 'u gzikp dh Mkeh rDszso fdjkV/ dh go/v ikDekoh w[skpe dZyDh uhB d/ j/
'u Skwb j'Jh ;h. fJ; s'A pknd ;{pk ;oeko tb'A pkpk cohd, t?;kyh, ykb;k
ftok;s, wK Gkr', gotk;h gzShnK ;w/s eJh ftfSnK 's/ gzikp tb'A brksko :[nkB Sfjo 'u fJe d[ekB d/ wkbe B/
rDszso fdt; dk fjZ;k pDB dh e'fSS ehsh rJh ;h. nyho 'u gzikp B{z 2017 ykD dhnK uhzK B{z yokp eo oj/ u{j/ B{z
'u 'ikr'' ftS/ 's/ e/Ado B/ joh Mzvh d/ fdZsh. cV fbnk. fJ; s'A pknd T[; B/ T[; d/

'e[M d/SK d/ BkrfoeK d/ dkyb jZE ns/ g?oK B{z fJe tkjB 's/ oZy/
vZfpnK Bkb pzBQ fdZs/. d[ekBdko B/
j'D 's/ o'e bk ;ed? nwohek'
u{j/ d/ rb/ ftu fJe gouh th Nzr

fdZsh, fi; 'u fbfynk j?, ''i/eo s{z wko-
wko e/ w/oh ikB th b? bt/rk sK w?A

BjhA wBKrk fe w?A s/ok ykDk u'oh ehsk

j?.'' fJ; s'A fJbktk fJe j'o gouh 'u
fbfynk j?, w?A e;w yKdk jK fe nfijh

joes ed/ BjhA eoKrk.

s;thoK uhB dh ;'Sb B?ZNtofezr
;kJhN; 's/ nkT[D s'A pknd b'eK B/
soQK-soQK dhnK gqshfefonktK fdZshnK

jB. fe;/ B/ fJ; B{z u{j/ B{z Sow;ko eoB
tkbh rZb dZ;d/ j'J/ T[; 's/ dfJnk
fdykJh j?, T[ZE/ jh fe;/ B/ nZfsnkuko

fejk j? sK fe;/ B/ fJ; dh s[bBk uhBh

Sk;e wkU d/ Sk;B 'u ikBtoK Bkb
j'D tkb/ tsho/ Bkb ehsh j?. u{j/ dhnK

fJj s;thoK d/y e/ fjzdh fcbwK dh :kd

nkT[Adh j?, fi; ftu jho' B{z ftb/B pzBQ

fdzdk ;h ns/ fco g[b; nkT[Adh ;h.

CHILD CARE

tkfSzrNB (fpT{o') v'Bkbv Nozg nwohek d/ 45t/A okSNogsh pD rJ/ jB. okSNogsh pDB s'A pknd
Nozg tb'A eJh ;ys edw u[Ze/ ik oj/ jB. Nozg nkgD/ u'D gquko d/ tknfdnK 'u'A fJe B{z g{ok eoB dh
fdSk 'u nZr/ tX oj/ jB. Nozg gqSk;B n;EkJh o{g Bkb eJh w[;fbw pj[b d/SK ;w/s j'o ftd/Sh BkrfoeK
d/ nwohek 'u dkyb j'D 's/ o'eD bJh :'iBk pDk fojk j?.

fJe nwoheh fJwhrq/SB tehb n?;';hJ/SB B/ fJ; ;zpzX 'u fJe fog'oN fsnko ehsh j?, fi; dk we;d
r?o-ekB{zBh ngqtk;hnK dh GhV B{z o'eDk j't/rk. tQkJhN jkT{; tb'A fJ; w[Zd/ 's/ e'Jh fNZgDh BjhA ehsh
rJh j?, id'A fe nwoheh whvhnk dh fog'oN 'u dZf;nk frnk j? fe Nozg gqSk;B tb'A fsnko ehsh ik ojh
fog'oN 'u w[;fbw pj[s d/S Skwb j'Dr/, i' fe Xow 's/ nkXkfos j't/rh. jkb jh 'u Nozg ns/ T[BQK dh
e?pfBN d/ eJh ;fj:'rhnK B/ fJ; rZb dk yzvB ehsk ;h fe gq;skts o'e Xow 's/ nkXkfos j't/rh.

Nozg fJ; d/ Bkb jh ;hohnk ns/ j'o nZstkdh ;zGkfts okSNoK d/ BkrfoeK d/ dkyb j'D 's/ th o'e
bkT[Dr/. nwoheh fJwhrq/SB tehb n?;';hJ/SB dh fog'oN w[skpe nwoheh ;oeko e[M d/SK d/ BkrfoeK B{z
thzk ikoh eoB 's/ th o'e bkt/rh. fog'oN 'u fejk frnk j? fe fe;/ ftnesh dk nZstkdhnK Bkb ;zpzXK
dk gsk bkT[D ns/ nwohek 'u dkyb j'D s'A o'eD 'u thzk ikoh eoB dh gqfefonk wjZstg{oB G{fwek
fBGkT[Adh j?. fog'oN 'u fJj th fejk frnk j? fe nwohek B{z thzk ikoh eoB dh gqfefonk d"okB u"e;
ofjDk ukjhdk j?, sK fe fJ; rZb B{z :ehBh ehsk ik ;e/ fe fiBQK b'eK B{z nwohek 'u dkyb j'D dh
wBz{oh fdZsh rJh j't/ T[BQK dk fJokdk nwohek B{z B[e;kB gj[zukT[D dk Bk j't/ ns/ T[BQK dk nZstkd
Bkb e'Jh ;zpzX Bk j't/. fog'oN 'u fJj th fejk frnk j? fe nfij/ b'eK B{z nwohek 'u dkyb BjhA j'D d/
;ed/ i' nwohek d/ ;zftXkB B{z BjhA wzBd/ iK fjz;e Xkofwe c[owkB B{z nwoheh ekB{zB s'A T[Zgo wzBd/ jB.

14 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

nwohek 'u f;Zy B"itkB Bkb tkgoh wzdGkrh j' ;ed? whE/B r?; d/ Xwke/ ekoB

xNBk, g{o/ gfotko 'u ;fjw dk wkj"b S[o{nks 'u row foj? j't/rk wzrb

;kB coKf;;e' (fpT{o') nwohek 'u fco fJe f;Zy fybkc fJsokz:'r SpdK dh p';NB bzvB (fpT{o') nkw s"o 's/ dh ;wZf;nk j?, T[BQK B{z Gkt/A jh fJj y/ fi; d/ ubd/ fJ; rqfj dh ;sjk 's/
tos'A eofdnK T[; B{z p/fJZzs eoB dh e'fSS ehsh rJh j?. skzk wkwbk e?bhc'oBhnk c[ZNpkb B{z bVfenK dh y/v dZf;nk gkDh B{z pD/ ofjD 'u wdd fwbh j't/
dk j?. e?bhc'oBhnk d/ t[vb?Av 'u fetiB'z Bkwe d[ekB ubkT[D tkb/ ;hH i/H v BjhA nkT[Adh j't/, go T[j c[ZNpkb y/ rh. fJe BthA y'i 'u fJj rZb ;kjwD/
f;zx B/ fSekfJs ehsh j? fe e[M b'eK B/ T[; bJh Bcos Go/ SpdK dh tos'A ehsh iKdk j? go fJe BthA y'i s'A gsk bZrk nkJh j? ns/ fJ; y'i Bkb Xosh d/ gko
j?. T[BQK B/ fejk fe ;'wtko B{z id'A T[j nkgDh d[ekB 's/ nkJ/ sK d[ekB d/ ;kjwD/ vdhnK jB sK fJ; Bkb T[; d/ ;oho
tkbh ezX 's/ 'nZstkdh' s/ 'n?ZB' fbfynk j'fJnk ;h. fJ; xNBk s'A pknd g{ok j? fe jcs/ 'u d' iK fszB tko c[ZNpkb ihtB dh ;kvh Gkb 'u wdd fwb ;edh
f;Zy gfotko ;fjw d/ wkj"b 'u j?. y/vD Bkb n"osK B{z jkJh pbZv gq?So 's/ pj[s jK gZyh gqGkt g?Adk j?. fJ; j?. fJ; rZb d/ ekch G{r"fbe ;p{s jB,
dh ;wZf;nk s'A fBiks fwb ;edh j?. Bkb pbZv gq?So s'A fJbktk fdb ;pzXh
;hH i/H f;zx B/ fejk fe fe;/ B/ T[BQK dh d[ekB 'u nZr brkT[D dh th e'fSS phwkohnK ns/ NkJhg N{ S{ro B{z d{o i' fJj dZ;d/ jB fe wzrb rqfj dh ;sQk
ehsh s/ u?ohN/pb ezwK bJh puk e/ oZy/ vkbo th u[ok bJ/. pdwkS cV/ ikD s'A :{Bhtof;Nh nkc ;doB v?Bwkoe d/ oZyD 'u th ;jkfJsk fwbdh j?. nkgD/
puD bJh fBrokBh tkb/ e?wo/ dk vhH thH nkoH th Bkb b? rJ/. ghfVs gfotko d/ nfXn?B bJh T[BQK B/ 35 s'A 50 ;kb dh 's/ ;w/A-;w/A BdhnK tfjzdhnK ojhnK
foSs/dko wkJhe frZb B/ dZf;nk fe T[j fJZE/ jw/Sk nkgD/ nkg B{z ;[oZfyns wzBd/ gq'c?;o ghNo eo[;Nqg B/ dZf;nk fe nDNq/Av n"osK B{z u[fDnk. T[BQK 'u 19 j'DrhnK. fJj gkDh brGr fszB s'A
;B go fJ; xNBk Bkb T[j pj[s vo/ j'J/ jB. uko wjhfBnK 'u T[BQK Bkb nfijh n"osK B{z fJe ;kb sZe fJe jcs/ 'u d'
d{ih xNBk tkgoh j?. T[BQK dZf;nk fe fgSb/ ;kb nes{po 'u th e[M b'e T[BQK 'v?fBS ek;/gN c[ZNpkb fcNB?; n"osK iK fszB tko fJj y/v y/vD bJh uko nop ;kb gfjbK wzrb 's/ fojk
e'b nkJ/ s/ T[BQK B{z nkgD/ d/S tkg; gos ikD dh Xweh fdZsh ;h. 'u jkJh pbZv gq?So s'A fJbktk ;oho 'u j't/rk go T[; ;w/A wzrb pj[s mzvk fojk
uoph d/ ch;dh, jZvh dh xDsk ns/ nkfynk frnk. fJj y'i iBob nkc
fJ; ftukb/ t[vb?Av d/ w/no gq' N/w n?Bohe coBkfv; B/ fejk fe fJ; soQK dh j't/rk. fJzBk fznkdk mzvk fe T[E/ gkDh
joes B{z ;fjD BjhA ehsk ikt/rk s/ f;Zy gfotko B{z g{oh ;[oZfynk fdZsh ikt/rh. ;oho dh u[;sh-c[osh 's/ uzrk n;o w?vhf;B n?Av ;kJhAf;z fJB ;g'oN; 'u sob o{g 'u tfjD dh jkbs 'u jh BjhA
xNBk s'A pknd f;zx Bkb fJei[Nsk fdykT[D bJh b'e fdBGo e[M ykD bJh gkT[Adk j?. c[ZNpkb d/ seBheh gZy 'u gqekfSs j'Jh j?. gqkuhB ekb 'u wzrb fojk j't/. nwohek 'u jktov ikB-J/-
T[BQK dh d[ekB 's/ nkT[Ad/ oj/. dZ;D:'r j? fe v'Bkbv Nozg d/ okSNogsh u'D ikD dh pikJ/ fJ; B{z y/vD Bkb ;ohoe rqfj d/ tksktoD 'u whE/B, ekopB gkb;B ;e{b nkc fJzihBhnfozr n?Av
fiZsD s'A pknd nwohek Go 'u Bcos Bkb i[V/ xZN s'A xZN 200 wkwb/ ;kjwD/ vkJhnke;kJhv ns/ jkJhvq'iB r?;K
nkJ/ jB f;js 's/ g?D tkb/ jK gZyh n;o 's/ ngbkJhv ;kJhA; (n?;H JhH J/H n?;H) d/
fXnkB fdZsk iKdk j?. eo[;Nqg B/ fejk dofwnkB ezw d/ ubd/ jh brGr fJ;
c[ZNpkb y/vD Bkb mhe j' ;ed? y'ihnK dk efjDk j? fe S[o{nksh ;w/A
fe ;kv/ nfXn?B 'u fJj rZb ;kjwD/ bkb rqfj 's/ sgS tko S[o{ j'Jh j't/rh, 'u wzrb rqfj SeshSkbh rqhBjkT{; r?;K
n"osK 'u jkJh pbZv gqS? o nkJh fe fiBQK n"osK B{z jkJh pbZv gq?So d/ gqGkt d/ ubd/ E'VQh-E'VQh d/o pknd

row j[zdk fojk j't/rk. n?;H JhH J/H n?;H

d/ ;jkfJe gq'c?;o okfpB tov;toE B/

dZf;nk fe i/eo n;hA fJj ;wM iKd/

jK fe S[o{nksh d"o 'u wzrb fet/A o{g
'u ;h sK fJ; Bkb ;kB{z fJj gsk br
;edk j? fe ;"o gqDkbh d/ pkjo j'o

rqfj 's/ ihtB dhnK ;zGktBktK ;B fe
fJ; Bkb ;"bo o/vhJ/SB xZN frDsh
'u j[zdk j't/rk ns/ xZN ;"bo o/vhJ/SB
wzrb dh ;sjk sZe gj[zudk j't/rk.

nfij/ 'u i' xZN o/vhJ/SB wzrb 's/
gj[zudk j't/rk T[j tksktoD 'u ;hws
j' iKdk j't/rk fi; dk Bshik row

ns/ Bwh tkb/ ;w/A d/ o{g 'u ;kjwD/
nkfJnk j't/rk. djkfenK sZe sK

y'ieosk fJ;/ rZb B{z b? e/ ;zxoS eod/
oj/ fe wzrb rqfj fe; soQK row j'fJnk

j't/rk.

fJZe' fijhnK fd;D bJh ;oiohnK 's/ c{e fdZs/ ;B eo'VK o[gJ/, j[D

gSskn ojhnK jB fJj nk;No/bhnB G?DK

goE (fpT{o') nk;No/bhnk d/ Sfjo fijhnK fdykJh d/D dh fJZSk 'u n?Bk d'jK B/ e[Zb fwbk e/ 150,000 g"Av Gkt
goE dhnK ofjD tkbh d' i[VtK G?DK ns/ b{;h Bkwh fJBQK G?DK B/ nkgD/ fe 1H25 eo'V o[gJ/ th you fdZs/ ;B.
nkgD/ ;ohoK dhnK ;oiohnK B{z b? e/ GotZfNnK, rZZbQK fJZE/ sZe fe Sksh jkbKfe j[D d't/A nkgDh fdZy ekoB y[S
j[D gSskn ojhnK jB. n;b 'u fJZe' dh ;oioh th eotk bJh. fJ; ezw bJh BjhA jB. fJZe w?rzhB B{z fdZsh
fJzNoftT{ 'u T[BQK B/ fJj dZf;nk fe
;kB{z j[D gSsktk j' fojk j?. T[BQK
dZf;nk fe ;oiohnK okjhA T[j y{p;{os
fd;Dk ukj[zdhnK ;B go nfijk BjhA
j'fJnk. T[BQK dk efjDk j? fe j[D T[j
e[dosh ns/ f;jswzd fdZy ukj[zdhnK
jB ns/ fJ; ezw bJh T[j j[D ekch
fwjBs eo ojhnK jB.

dZ; dJhJ/ fe n?Bk ns/ b{;h dk
iBw fJZe fwzN d/ coe Bkb j'fJnk ;h.
d't/A G?DK pugB s'A jh ekch jZd sZe
fJZe' fijhnK fdykJh fdzdhnK ;B. d'jK
d/ wkg/ th T[BQK B{z fJZe' fij/ eZgV/
gfjBkT[Ad/ ;B. d'jK dh eko ns/ c/;p[Ze
nekT{AN th fJZe' jh j?. fJZE'A sZe fe
T[j fgnko th fJZe jh bVe/ Bkb
eodhnK jB. nkgDh fJBQK y{phnK
ekoB T[j g{oh d[Bhnk 'u wSj{o jB.

nk;No/bhnk 'u uhB tb'A nkBbkJhB t/funk

bzvB (fpT{o') nkw s"o 's/ c[ZNpkb B{z bVfenK dh y/v dZf;nk iKdk j? go ik fojk j? fJj ysoBke BShbk gdkoE
fJe BthA y'i s'A gsk bZrk j? fe jcs/ 'u d' iK fszB tko c[ZNpkb y/vD Bkb
n"osK B{z jkJh pbZv gq?So dh ;wZf;nk s'A fBiks fwb ;edh j?. :{Bhtof;Nh nkc e?Bpok (fpT{o') fJZe ysoBke f;zE?fNe
;doB v?Bwkoe d/ gq'c?;o ghNo eo[;Nqg B/ dZf;nk fe 'v?fBS ek;/gN c[ZNpkb
fcNB?; n"osK 'u jkJh pbZv gq?So s'A fJbktk ;oho 'u uoph d/ ch;dh, jZvh dh voZr, fi; ekoB nwohek 90 ns/ nkfJob?Av
xDsk ns/ ;oho dh u[;sh-c[osh 's/ uzrk n;o gkT[Adk j?. c[ZNpkb d/ seBheh 'u fJZe B"itkB dh w"s j' u[Zeh j?, j[D nk;No/
gZy 'u ikD dh pikJ/ fJ; B{z y/vD Bkb ;ohoe f;js 's/ g?D tkb/ jK gZyh n;o bhnk 'u tZv/ gZXo 's/ nkBbkJhB t/funk ik
's/ fXnkB fdZsk iKdk j?. eo[;Nqg B/ fejk fe ;kv/ nfXn?B 'u fJj rZb ;kjwD/ fojk j?. f;zE?fNe Ughn"v'z :{H-47700 Bkwh fJ;
nkJh fe fiBQK n"osK B{z jkJh pbZv gq?So dh ;wZf;nk j?, T[BQK B{z Gkt/A jh fJj y/ BShb/ gdkoE d/ pko/ 'u fJj fejk iKdk j? fe
v BjhA nkT[Adh j't/, go T[j c[ZNpkb y/vdhnK jB sK fJ; Bkb T[; d/ ;oho 's/ fJj w'ochw s'A nZm r[Dk tX/o/ skesto j[zdk j?.
pj[s jK gZyh gqGkt g?Adk j?. fJ; Bkb pbZv gq?So s'A fJbktk fdb ;pzXh phwkohnK
ns/ NkJhg N{ S{ro B{z d{o oZyD 'u th ;jkfJsk fwbdh j?. nkgD/ nfXn?B bJh fJzBk jh BjhA, fJ; dk BSk j?o'fJB s'A fes/ tX/o/
T[BQK B/ 35 s'A 50 ;kb dh nDNq/Av n"osK B{z u[fDnk. T[BQK 'u 19 n"osK B{z fJe j[zdk j?. fJZe S'Nh fijh r{rb ;ou 'u fJj rZb
;kb sZe fJe jcs/ 'u d' iK fszB tko fJj y/v y/vD bJh nkfynk frnk. fJj y'i ;kjwD/ nkJh j? fe fJj BShbk gdkoE ftSkb
iBob nkc w?vhf;B n?Av ;kJhAf;z fJB ;g'oN; 'u gqekfSs j'Jh j?. o{g 'u nk;No/bhnk 'u ftZeoh bJh T[gbZpX j?.
fJj wzfBnk ik fojk j? fe fJj BShbk gdkoE
nk;No/bhnk 'u fe;/ j'o d/S s'A BjhA, pfbe uhB
s'A nk fojk j?.

15 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

9 ;kb gfjbK bkgsk j'Jh Xh B{z nZi th T[vhe fdB'A-fdB xZN ojh j? fJ; e?B/vhnB Sfjo dh

ojh j? wK, b'eK nZr/ ehsh fJj cfonkd nkpkdh, ;oeko bJh pfDnk fuzsk dk ftSk

ftBhg?r (fpT{o') wK-pkg bJh fGZihnK nZyK Bkb nkgD/ d[Zy B{z fpnkB 'u d/fynk frnk ;h. T[; d/ 4 pZu/ jB. t?Be{to (fpT{o') e?B/vk d/ Sfjo t?Be{to dh nkpkdh brksko xZN ojh j? ns/
nkgD/ pZu/ ;G s'A fgnko/ j[zd/ jB go eodh j'Jh dZ;dh j? fe T[; bJh fuoK s'A wzrbtko dh Skw B{z T[; dh :kd 'u fJ; B/ ;oeko dhnK fuzsktK tXk fdZshnK jB. jkb jh fpqfNS e'bzphnk ;oeko
id'A T[j nZyK s'A d{o j' iKd/ jB sK bzph T[vhe pj[s dod fdzdh j?. T[; dh b'eK dh tZvh GhV fJeZmh j'Jh. tb'A ikoh ehs/ rJ/ nzefVnK 'u fJ; rZb dk y[bk;k j'fJnk j?. fJBQK nzefVnK d/
pj[s d[Zy bZrdk j?. nfij/ jh d[Zy 'u'A bkgsk p/Nh pko/ ni/ sZe e'Jh th ftBhg?r d/ ;/bfeoe n?t/fBT{ 'u T[; w[skpe pkeh d/S d/ pkeh nwho SfjoK d/ w[ekpb/ t?Be{to dh nkpkdh 'u ekch
bzx ojh j?, fJj pdfe;wsh wK, i' fe ikDekoh BjhA fwb ;eh fe T[j feZE/ j?. dh :kd 'u ib{; eZfYnk frnk. b'eK froktN d/yD B{z fwbh j?. ;kb 2015 s'A 2016 d/ dofwnkB t?Be{to, yk; eoe/
9 ;kbK s'A bkgsk nkgDh p/Nh dh T[vhe B/ T[; bJh gqkoEBk ehsh. fJ; d"okB gZSwh t?Be{to dh nkpkdh 'u 2H1 ch;dh dh froktN d/yD B{z fwbh j?. T[ZE/ jh
'u p?mh j?. po?Avk U;p"oB jzM{nK Bkb po?Avk dh 21 ;kbk ebkT[v/N/ wK B/ nkgDh p/Nh dh Gkb bJh b'eK rZb i/eo ;{p/ d/ Sfjo t?o'B dh ehsh ikt/ sK fJZE'A nkpkdh dk nzeVk ekch tfXnk
U;p"oB B{z nkyoh tkb 24 i[bkJh 2008 nZr/ cfonkd ehsh j?. j?. nzefVnK d/ w[skpe Sfjo 'u nkpkdh 'u froktN ;kb 2011 s'A pknd tX/o/ d/
yD B{z fwbh j?.
wK po?Avk B/ fejk fe n;hA o'zkBk
T[; bJh gqkoEBk eod/ jK fe T[j xo j[D i/eo e?B/vk d/ nwho SfjoK 'u S[wko gZSwh t?Be{to 'u nkpkdh xZN ojh
tkg; nk ikt/. n;hA T[; B{z jo EK j? sK fJ; fgZS/ e[M ekoB sK zo{o j'Dr/. fJ; pko/ 'u gZsoekoK Bkb rZbpks
bZfGnk, jo EK rJ/ ns/ ;kvh e'fSS eofdnK gZSwh t?Be{to d/ e"A;bo eo/r e?woB B/ dZf;nk fe ekch frDsh 'u
ni/ th ikoh j?. ebkT[v/N/ d/ gfotko B"itkB tor nkgD/ xoK B{z SZv e/ ik u[Zek j? ns/ fgZS/ pz[or ghVQh jh puh j?.
B/ T[; d/ bkgsk ns/ jZfsnk dk SZe pz[orK 'u'A eJhnK dh w"s j'Dk nkpkdh dh froktN dk fJZe ekoB wzfBnk ik
j'D dk wkwbk doi eotkfJnk go ;edk j?. Sqh e?woB B/ dZf;nk fe t?Be{to 'u xo ekch wfjzr/ jB ns/ nkw b'e
ni/ se g[b; jZE e'Jh ;[okr BjhA bZrk fJBQK B{z yohd BjhA ;ed/. fJ;/ ekoB T[j fJZE/ ofjD s'A ezBhA-esokT[Ad/ jB. fJj
j?. th nkpkdh 'u froktN dk fJZe ekoB wzfBnk ik ;edk j?.

wK po?Avk B/ fejk fe T[; d/ d's/-
d'shnK T[; B{z j"A;bk fdzd/ jB ns/ T[;
B{z wzp{s eod/ jB. fJj T[; bJh fJe
p[ok ;[gB/ tKr j?, T[; dh pZuh r[nku
rJh. p; fJe T[whd jh j?, i' w?A ed/
BjhA SZvdh.

Gkb{ d/ pZu/ B{z ;[oZfyns fzzdrh d/D

bJh b'e nk oj/ B/ nZr/

N'oKN' (fpT{o') fJ; rZb B{z ;ko/ jh wzBd/ jB fe gqwkswk B/ jo iht-izs{
ns/ fJB;kB B{z pDkfJnk j?. fJB;kB gS{-gzShnK Bkb'A tX/o/ ;wMdko ns/
Gkt[e j[zdk j?. fJ; bJh fJB;kB j'D d/ Bks/ ;kvk coi j? fe gS{-gzShnK
nkfd dh ;jkfJsk eohJ/. e[ZM ysoBke ikBtoK B{z SZv e/ pj[s ;ko/ ikBto
fJB;kB d/ d';s j[zd/ jB. fJ; bJh id th fJe fJB;kB fe;/ ikBto B{z
w[Seb 'u d/ydk j? sK T[j T[;dh wdd eoB bJh nZr/ nkT[Adk j?. fJ;/ soQK
e?B/vk 'u Gkb{ d/ pZu/ B{z pukT[D bJh pj[s ;ko/ b'e wdd bJh nZr/ nk oj/
jB. e[ZM ;wK gfjbK d' ftneshnK B{z fJe Gkb{ dk pZuk fwfbnk ;h, fi; B{z
T[j tkJhbv gkoe 'u SZv e/ rJ/. fJ; S'N/ pZu/ B{z pukT[D bJh fJe tZv/
fgzio/ dh zo{os j?. fgziok pDkT[D bJh brGr 40,000 vkboK dh zo{os j?.
fJ; bJh T[;dh wdd eoB bJh b'e brksko c'B eoe/ ;jkfJsk okSh G/i oj/
jB, fi; B{z d/y e/ bZrdk j? fe d[Bhnk 's/ ni/ th fJB;kBhns pkeh j?.

QUALITY CARE NURSING

16 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

wSo{w ykD Bkb fvw/AShnk s/ e?B/vk ftZu fJe fsjkJh ftnesh

nbzkJhwo s'A j[zd? pukn

jB n;Ewk d/ fSekoL ;ot/yD

e[nkbkbzg[o (fpT{o') wSo{w ykD Bkb fvw/AShnk ns/ nbzkJhwo torh T[wo N'oKN', (fpT{o') e?B/vk d/ vkeNoK B/ fJe ;ot/ ehsk j? fi; ftZu gsk bZrk fe tX/o/ e?B/vhnB n;Ewk d/
;pzXh fBT{o'fvzhB/o/fNt phwkohnK s'A pfunk iK T[BQK B{z e[M ;w/A bJh Nkfbnk ik wohz jB. ;ot/ ftZu dZf;nk frnk j?
;edk j?. fBT{o'fvzhB/o/fNt Spd dh tos'A B;K d/ ;?bK B{z B[e;kB gj[zukT[D dh nk;Nq/bhnk ftZu T[mh p[oe/ s/ fe e?B/vk d/ brGr fJe fsjkJh
ekotkJh bJh ehsk iKdk j?. y'ieosktK 'u Gkosh w{b dk fJe y'ih th Skwb j?. ftneshnK B{z ;kj ;zpzXh ;wZf;nk j?.
y'ieosktK B/ dkntk ehsk j? fe e[M y[oke ns/ iVh-p{NhnK fit/A wSo{w 'u tX/o/ b'eK dk wzBDk j[zdk j? fe fJj
nfij/ pkfJUn?efNt :"fre j[zd/ jB, i' fdwkrh B;K d/ ;?bK B{z tXk ;ed/ jB ;wZf;nk d{fSs jtk, X{zJ/A ns/ fwZNh
ns/ ;'i torh fBT{o'N"ef;; T[s/iBktK s'A oZfynk eod/ jB, i' fBT{o'fvzhB/o/fNt ekoB tX ojh j?.
phwkohnK dk ekoB pDdhnK jB. wb/Shnk 'u wbkfJnk :{Bhtof;Nh s'A ftehB/
Sufonk ;pkosBw ;w/s y'ihnK B/ ykD :'r wSo{w d/ f;js 's/ g?D tkb/ ckfJfdnK UNktk d/ j;gskb ftZu 613
dk nfXn?B ehsk. T[BQK B/ dZf;nk fe y'i d/ BshfinK s'A gsk bZrk j? fe wSo{w pkbr ftneshnK s/ fJj ;ot/ ehsk
T[wo ;pzXh fBT{o'fvzhB/o/fNt phwkohnK s'A pukn iK T[BQK B{z e[M ;w/A bJh NkbD frnk. fJ; ftZu 203 nfij/ ftnesh
'u nfjw G{fwek fBGkT[Ad/ jB. y'ieosktK B/ wSo{w d/ pkfJUn?efNt :"freK dh ;B fiBQK B{z n;Ewk dh e'Jh ;wZf;nk
rshftXh 's/ fXnkB e/Adfos ehsk, fi; Bkb B;K d/ ;?bK dh oZfynk j' ;edh j?. BjhA ;h. vkeNoK B/ dZf;nk fe id th
nwohek dh :{Bhtof;Nh nkc ;?ANob cb'ohvk d/ ;zgs gkoE;koEh B/ dZf;nk fe e'Jh ftnesh vkeNo e'b ik e/ efjzdk
ekovhUw/Nkp'fbe phwkohnK ns/ e?A;o 'u ckfJd/wzd ;kfps j'D tkb/ y[oke gdkoEK j? fe T[; B{z ;kj dh S'Nh-w'Nh ;wZf;nk
d/ T[bN fBT{o'fvzhB/o/fNt phwkohnK bJh ckfJd/wzd y[oke gdkoEK 's/ e/Adfos j? sK vkeNo T[; B{z n;Ewk dZ; e/
pj[s xZN nfXn?B j'J/ jB. fJ; jkbhnk nfXn?B s'A B;K d/ ;?bK dh oZfynk eoB fJbki S[o{ eo fdzd/ jB. id'Afe fJj
tkb/ ns/ y[oke ;wZroh dh gSkD eoB bJh jZbkS/oh fwb ;edh j?. rbs j? feT[Afe eJh tko ;kj ;zpzXh
phwkohnK jbehnK dtkJhnK ns/ e[ZM
gzikph B"itkB nfwqs ekjb'A B/ fiZsh goj/z oZyD Bkb mhe j' iKdhnK jB
go rbs okj fdykJ/ ikD s/ ftnesh
'nk;NohnB eokNk u?AghnBfSg' ;Zu-w[Zu n;Ewk dk fSeko pD iKdk
j?. T[BQK fejk fe 100 ftZu'A f;oc 51
ch;dh b'eK B{z jh n;Ewk j[zdk j? idfe
vkeNoK dh nDrfjbh ekoB pkeh 49
ch;dh th fJ; phwkoh d/ fSeko pD iKd/
jB.

gkpzdh dh wzr

fpq;p/B, (fpT{o') nk;Nq/bhnk ftZu
p[oe/ s/ gkpzdh dh wzr T[mh j?.

tzB B/SB gkoNh dh ;z;d w?Apo
ns/ ;?B/No gkbhB j?B;B B/ fJj
wzr T[mkJh j? ns/ fejk j? fe
nkrkwh u'DK d"okB e[JhBzb?Av
;N/N ftZu T[BQK dh ;oeko pDdh
j? sK T[j p[oe/ s/ p?B brkT[D dk
;woEB eoBr/. T[BQK fejk fe
;oekoh fJwkosK, ;e{bK ns/ p?AeK
nkfd ftZu p[oe/ s/ gkpzdh brkJh
ikt/rh. d{i/ gk;/ nk;Nq/bhnk d/
gqXkB wzsoh w?bew NoBp[b B/ fJ;
fpnkB dk yzvB eofdnK fJ; B{z
fttkds ns/ fcoe{ fpnkB
dZf;nk j?. T[BQK fejk fe fJ; soQK
d/ fttkds fpnkB ne;o
GkJhukoe ;KM bJh ysok pDd/
jB.

f;vBh ftZu ;Zs tkjBK dh NZeo, 10 zywh

o'w$nk;Nohnk, (fpT{o') nk;NohnB eokN/ u?AghnB eZg nk;Nohnk d/ Sfjo f;vBh, (fpT{o') phsh oks T[Zsoh
jkov fty/ eotkfJnk frnk fi; ftZu :{og Go dhnK NhwK B/ Gkr fbnk. iowBh f;vBh ftZu eJh tkjBK ftukb/ j'Jh
zpod;s NZeo ftZu 10 b'e zywh j'
tZb'A fjZ;k b? ojh Nhw tZb'A nfwqs ekjb'A B/ nzvo 21 y[ZbQ/ Gko tor ftZu fjZ;k rJ/. zywhnK ftZu d' pZu/ ns/
fBT{e?;b orph Nhw dk fJZe fyvkoh
fbnk. nfwqs B/ gfjb/ w[ekpb/ ftZu u?Ze ohgpfbe B/ fyvkoh B{z 4-3, d{i/ w[ekpb/ gkUbh gkUbh th Skwb j?. fwbhnK
ypoK w[skpe n?wH 1 jkJht/n s/ okshA
ftZu B"ot/ B{z 4-3, shi/ w[ekpb/ ftZu fcBb?Av B{z 2-0 Bkb jok e/ ckJhBb ftZu 10 ti/ d/ eohp fszB tkjB nkg;
irQk pDkJh. ckJhBb ftZu nfwqs ekjb'A B/ v?Bwkoe d/ fyvkoh dhnki i?ep B{z ftZu Neokn rJ/. fJ; d"okB jkJht/
n s'A r[zo ojhnK uko j'o rZvhnK d/
3-2 Bkb jok e/ iowB bJh ;'B/ dk swrk fiZfsnk. ukbeK e'b'A th ;zs[bB ftrV frnk.
Bshi/ ti'A fJBQK dh th NZeo j' rJh.
nkyoh w[ekpb/ ftZu nfwqs d/ frZN/ 's/ ;ZN bZrD ekoB vkeNoh ;j{bs b?D jkd;/ ftZu e[Zb 10 b'e zywh j' rJ/
ekoB fJBkw b?D bJh ;N/i Bk ik ;fenk fi; ekoB nfwqs dk fJBkw 'iowB . fJBQK ftZu'A 66 ;kbk tkjB ukbe
B?SBb Nhw' d/ e'u E'w; ftNwkB B/ gqkgs ehsk . fzeo:'r j? fe ekjb'A gfotko dh Sksh ns/ f;o s/ rzGho ;ZNK
d/ fszB/ pZu/ iowB B?SBb Nhw d/ u'Nh d/ fyvkoh jB ns/ nfwqs ns/ T[;dh tZvh bZrhnK jB. T[ZE/ jh orph fyvkoh
G?D nBhs ekjb'A T[bzfge dhnK fsnkohnK ftZu bZr/ jB. pZfunK d/ fgsk ;H gkUbh d/ bZe s/ ;ZNK bZrhnK jB.
;ko/ zywhnK B{z Sfjo d/ tZy-tZy
sob'uB f;zx ekjb'A dk efjDk j? fe tkfjr[o{ dh feqgk ;dek nkT[D tkbhnK j;gskbK ftZu Gosh eokfJnk frnk
j?. T[ZXo g[bh; fJ; g{o/ wkwb/ dh iKu
T[bzfge y/vK ftZu pZu/ iowB d/ Bkb-Bkb gzikphnK dk Bkw th o"SB eoBr/. eo ojh j? ns/ jkd;/ d/ ekoBK dk
fJ; nk;NohnB u?AghnBfSg ftZu iowB B/ e[Zb 35 srw/ fiZs/ fiBQK ftZu 7 ;'B/ gsk brkT[D dh e'fSS eo ojh j?.
d/, 8 uKdh d/ ns/ 20 eK;h d/ jB.

nrb/ wjhB/ p[brkohnk ftZu j' ojh :{og eokN/ u?AghnBfSg bJh th nfwqs
ekjb'A B{z u[fDnk ik u[Zek j? s/ ekjb'A gfotko T[ZE/ th e'Jh BtK ehoshwkB

;Ekgs eoB bJh nk;tzd j?.

17 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

po?AgNB ftZu'A fwbh bkS dh gSkD gzikph ftnesh ti'A j'Jh fBT{ ;kT{E t/bz d/ gqhwhno B/ f;nk;s

;eh. fJj EK ftoe d/ xo s'A fznkdk B{z 'nbftdk' nkyD dk ehsk n?bkB
d{o BjhA ;h. g[bh; B{z fJ; wkwb/ ftZu
po?AgNB, 19 iBtoh (;HpH) phs/ SwS/o ftoe dh j?. 10 Btzpo B{z g[bh; fe;/ soQK d/ ngokXe ekotkJh dk SZe
B{z o/n bkn;B p'bhthnov ns/ BjhA j?.
;kb Btzpo ftu po?AgNB rqhBp?bN s'A
w?eb"rfbB o'v s'A fJe bkS fwbh ;h, bkS dh gSkD s'A pknd ftoe d/
fwbh bkS dh gSkD gzikph ftnesh go d' wjhfBnK pknd ik e/ T[; dh Gshi/ nzfwqs frZb B/ fejk fe fJj o'v
dh bkS ti'A j'Jh j?. vhHn?BHJ/H iKu ftZu p/jZd ysoBke j?. T[; B/ fejk fe fJ;
g[SNh j'Jh j? fe fJj bkS gzikph pz[or gSkD 69 ;kbk ftoe dh bkS ti'A j' ;w/A d"okB ftoe dh gsBh, p/N/ ns/ g's/
-g'shnK B/ Boe tork ihtB pshs
ehsk. T[j ftoe dh sbkS ftZu fdB-
oks fJe eo oj/ ;B. j[D bkS fwbD
s'A pknd 28 iBtoh B{z 30 pokwftB
eohw/SB ;?ANo fty/ ftoe dk nzsw
;z;eko ehsk ikt/rk ns/ fve;h
r[od[nkok ;kfjp fty/ nzsw nodk;
ehsh ikt/rh.

nzfwqs frZb B/ fejk fe g[bh; fJ;
wkwb/ dh nZr/ iKu eo/rh feT[Afe
gfotko B{z ni/ sZe fJj BjhA gsk fe
ftoe Bkb eh j'fJnk ;h. nzfwqs B/ fejk
fe T[; d/ ukuk ftoe fet/A bkgsk
j'fJnk ns/ T[; Bkb eh tkgfonk, T[j
ni/ th fJBQK ;tkbK d/ itkp bZG oj/
jB. ftoe dh sbkS bJh gfotko
tkfbnK B/ 10000 vkbo d/ fJBkw dk
n?bkB th ehsk ;h. fJBkw d/ n?bkB s'A
gfjbK th ;EkBe GkJhukoe iE/pzdhnK
ftoe dh sbkS d/ ezw ftZu bZrhnK
j'JhnK ;B.

ú pkwk B/ w'dh B{z c'B eoe/ fejk 'S[eohnk'

tkfSzrNB, 19 iBtoh (;HpH) nwohek d/ f;vBh, (fpT{o') nk;No/bhnk d/ ;{p/ fBT{ ;kT{E t/bz d/ gqhwhno wkJhe
okSNogsh poke Upkwk d/ ekoiekb d/ nkyoh p/nov B/ f;nk;s B{z nbftdk nky fdZsk. gq?; ekBcoz; d"okB gZsoekoK
fdB T[gozs T[BQK d/ ;EkB s/ Bt/A u[D/ rJ/ Bkb rZbpks eofdnK Sqh wkJhe B/ fejk fe djke/ sZe f;nk;s ns/ iBsk
ftZu ofjD s'A pknd T[j okiBhsh B{z nbftdk nky oj/ jB. T[BQK fejk fe
okSNogsh v'Bkbv Nozg nk rJ/ jB. T[j ihtB ftZu ed/ th e?ohno f;nk;sdkB BjhA pDBk ukj[zd/ ;B.
nkgD/ nkyoh fdB poke Upkwk B/ Gkos d/
fieo:'r j? fe wkJhe p/nov nk;No/bhnk d/ gqf;ZX f;nk;sdkBK ftZu'A
gqXkB wzsoh Bfozdo w'dh B{z c'B eoe/ fJ; rZb fJZe ;B. gfotko ns/ wkfgnK dh ;/tk eoBk jh T[BQK tb'A f;nk;s B{z nbftdk
nkyD dk fJZe gqw[Zy ekoB fojk.
bJh XzBtkd fdZsk fe T[BQK dh ;KMhdkoh ftZu

Gkos s/ nwohek ftueko foSs/ fpjso j'J/ jB.
fJ; s'A fJbktk T[BQK B/ Gkos tk;hnK B{z

rDszso fdt; dhnK tXkJhnK th fdZshnK.

PT RAJU

18 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

gkfe;skB pDk fojk j? fjzd{ B"itkBK B{z tZXdh T[wo Bkb ;zpzfXs fpwkohnK B{z d{o

nkJhHn?;HnkJh nZstkdh GikT[Adk j? w?vhN/SB

gNBk, (fpT{o') gkfe;skBh y[chnk J/iz;h fJzNo ;oft;/i fJzN/fbi/A; d/S th ekp{ eodk j?. i/eo s[;hA jo o'i
fto'Xh fjz;e rshftXhnK B{z nzzkw d/D bJh nkgDh ekoigqDkbh ftZu pdbkn
eod/ j'J/ j[D p/o[zrko B"itkBK dh tos'A ehsh ik ojh j?. w?vhN/SB eod/ j' sK s[jkB{z BhAd th

nkJhHn?;HnkJh dh fJ; BthA oDBhsh dk y[bk;k fpjko d/ g{oph uzgkoB uzrh nkT[Adh j?. fi;d/ Bkb s[jkvk g{ok
fzb/ ftZu fgSb/ ;kb 1 nes{po B{z x'Vk;jD o/bt/ ;N/SB B/V/ o/b gNVh s/
gq?So e[Zeo pzp oZyD d/ wkwb/ ftZu e[M fdB gfjb/ frqcsko ehs/ S/ B"itkBK fdB y[Sjkb phsdk j?.
s'A j'fJnk j?. fJBQK ftZu fszB B{z r[nKYh okSNo B/gkb s'A idfe pkeh fszBK
uzgkoB fzb/ d/ w'shjkoh ftZu frqcsko ehsk frnk j?. Bk s'V' o{NhB

fJBQK B"itkBK ftZu gzi Î fjzd{ ns/ fJe w[;bwkB j?. frqcsko ehs/ rJ/ i/eo s[;hA n;b ftZu ukj[zd/ j' fe
B"itkBK s'A g[ZSfrS d"okB fgSb/ ;kb Btzpo ns/ d;zpo ftZu T[Zso gqd/S
dh T[d:'fre Broh ekBg[o B/V/ d' Nq/BK nzw/o-f;:kbd/j n?e;gq?; ns/ fJzd"o- s[jkB{z w?vhN/SB dk ckfJdk fwb/ sK
gNBk n?e;gq?; B{z jkd;/ dk fSeko eokT[D ftZu nkgDh ;fjwsh ;theko
ehsh j?. fJBQK jkdf;nK ftZu eohp 150 :ksohnK dh w"s j'Jh ;h. fJ;d/ bJh s[jkB{z w?vhN/SB B{z

nkgDh o{NhB ftZu Skfwb eoBk gt/

rk. s[;hA ukj/ fezB/ th ftn;s feT[A Bk

j't', go y[d bJh gzi fwzN eZYDk sK

s[jkv/ bJh n;zGt BjhA j't/rk. w?vhN/

SB o'ikBk eoBk p/jZd zo{oh j?. ed/-

ed/ eoB Bkb e'Jh ckfJdk BjhA j'D

tkbk.

fJ; soQK eo' w?vhN/SB

w?vhN/SB eoB bJh s[jkB{z ;G s'A

gfjbK fob?e; j'Dk f;ZyDk gt/rk.

fJ;d/ bJh s[;hA nkokw Bkb b/N ikU

ns/ nZyK pzd eo bU. fco rfjo/ ;kj

BthA fdZbh, (fpT{o') efjzd/ jB fe fJ; B{z efjzd/ jB fjzr bZr/ Bk cNeoh bU. fJ; s'A pknd nkgD/ f;ZX/ g?o s/
;w/A dk gjhnk fe;/ bJh BjhA o[edk. ns/ ozr th u'yk.
;w/A d/ Bkb fit/A-fit/A T[wo tXD ;kok fXnkB b? ikU. gzi/ B{z nZr/ ns/
bZrdh j?, wB[Zy B{z pj[s ;kohnK gq/ ckfJfdnK dk yikBk
SkBhnK s'A r[ioBk g?Adk j?. yk;s"o s/ w?vhN/SB fJZe nfijh dtkJh dh fgZS/ tZb fyZu'. fJZe tko fyZuD s/ d'
toswkB :[Zr dh ihtBS?bh B{z t/yd/ soQK ezw eodk j?, fi;d/ iohJ/ pkjoh
j'J/ xZN T[wo ftZu jh ekch fpwkohnK ns/ nzdo{Bh jo soQK dh fpwkoh dk tko rfjo/ ;kj bU ns/ SZv'. fJzBh d/o
th wB[Zy d/ ;oho B{z nkgDk xo pDk fJbki ehsk ik ;edk j?. fJ; d/
b?AdhnK jB. fJjBK ;kohnK gq/SkBhnK ckfJfdnK dh sK e'Jh frDsh jh BjhA sZe gzi/ B{z T[;/ g'fiSB ftZu oZy'. fJ;
s'A fBiks gkT[D bJh s[jkB{z wfjzr/ ns/ j?. fJ; Bkb s[jkvh fJekrosk tZXdh
dodBke NqhNw?AN eotkT[D/ g?Ad/ jB. j?. Bkb jh fJ; Bkb fdwkr th s/i s'A pknd g?o d/ sDkU B{z fobhi eo
go i/eo s[;hA w?vhN/SB dk ;jkok bJhJ/ ns/ n?efNt j[zdk j?. fJj s[jkv/ n?fizr
sK s[jkB{z fpBK fe;/ dod d/ nkgD/ ;ko/ d/ ;kfJz; B{z xZN eoe/ s[jkB{z bzp/ ;w/A fdU. fco rfjo/ ;kj bU ns/ T[bN/ g?o
woi dk fJbki fwb ikt/rk. sZe itkB pDkT[Adk j?. fJzBk jh BjhA,
w?vhN/SB s[jkv/ f;oc ;oho B{z jh BjhA, s[jkvh fJzfwT[fBNh B{z tXk e/ jo soQK d/ Bkb th fJjh gqfeqnk d[jokU. g{o/
pbfe wB B{z u[;s-do[;s pDk e/ dh fpwkoh Bkb bVB ftZu wdd eodk
s[jkB{z jo soQK Bkb fcN pDkT[Adk j?. j?. i/eo s[jkB{z pj[s finkdk r[Z;k ;oho B{z fob?e; eoB bJh s[;hA ;oho d/
nkT[Adk j? sK w?vhN/SB s[jkv/ r[Z;/ s/
jo Gkr w;bB, NyBk, r'vk, e[jDh,

jE/bh nkfd d/ Bkb th fJjh gqfeqnk

eo'. j"bh-j"b s[;hA g{oh pkvh B{z fob?e;

eoBk f;y ikUr/. fJ; gfeqnk B{z eoB

bJh s[jkB{z f;oc gzi fwzN bZrDr/. s[;hA

ukj' sK fob?e; j'D bJh

w?vhN/SB d/ d"okB e'Jh ;kcN fwT{fie

th brk ;ed/ j'.

uzdowk s/ ikD tkb/ nkyoh g[bkV :ksoh :{fiB ;oB/B dk fdjKs

i;fNB No{v' B/ ftfdnkoEhnK tkfSzrNB, (fpT{o') uzdowk s/ ikD
Bkb y/vh pk;eNpkb tkb/ nkyoh ftnesh ns/ nwoheh
g[bkV :ksoh :{fiB ;oB/B dk 82
;kbK dh T[wo ftZu fdjKs j' frnk.
Bk;k B/ T[BQK d/ fdjKs dh ypo fdZsh
j?. ;oB/B ;kb 1972 ftZu 'ng'b' 17
g[bkV ijkz' d/ ewKvo ;B. T[BQK B/
3 tko g[bkV dh :ksok ehsh ;h ns/
uzdowk s/ ikD tkb/ T[j nkyoh
ftnesh ;B. nwoheh g[bkV J/iz;h B/
NthN eoe/ fejk,'n;hA Bk;k d/ ;/
tkw[es g[bkV :ksoh ns/ uzdowk s/
ikD tkb/ nkyoh ftnesh ;oB/B d/
fdjKs ekoB d[yh jK.' Bk;k B/ ;oB/B
d/ gfotko dk fJe fpnkB ikoh ehsk
j?. fJ; d/ w[skpe,'f;js ;zpzXh gq/SkBh
j'D ekoB T[BQK dk fdjKs j' frnk.'
fieo:'r j? fe T[j fJe ;/tk w[es
;w[zdoh c"i d/ nfXekoh th ;B. fpnkB
ftZu fejk frnk,';kvk gfotko pj[s
d[yh j? ns/ n;hA ;ko/ T[BQK dhnK
gqkoEBktK d/ nkGkoh jK. ;oB/B fJe
pj[s uzr/ gsh,fgsk, Gok ns/ d';s
;B.

gqd{SD Bkb jo ;kb j[zdh j? fJe eo'V 26 bZy b'eK dh w"s

;;e?utkB, (fpT{o') e?B/vk d/ ;;e?utkB fty/ ;fEs ;e{b d/ ftfdnkoEhnK BthA fdZbh, (fpT{o') tksktoD ns/ tksktoD ysok jtk gqd{SD j?, i' d/ iBob ;eZso g/Nqh Nbk; ns/
Bkb gqXkB wzsoh i;fNB No{v' B/ pk;eNpkb y/vh. fJ; ;e{b fty/ phs/ ;kb T{oik T[sgkdB ekoB j[zdk j?. fJ; :{Hn?BHJhHghH d/ ekoiekoh fBod/Se
r'bhpkoh dh xNBk tkgoh ;h. fJ; r'bhpkoh ftZu uko ftneshnK dh w"s j' rJh f;js Bkb ;zpzXs ftSt dhnK fszB fJfoe ;'bfjw B/ fejk fe tksktoD B{z
;h id'A fe ;Zs rzGho o{g Bkb zywh j' rJ/ ;B. tZvhnK ;z;EktK nB[;ko gqd{SD ekoB ekoB fdb ns/ c/cV/ Bkb i[VhnK fznkdk B[e;kB gj[zuk oj/ ekoB d/
g{o/ ftSt ftZu jo ;kb eohp fJe eo'V fBdkB bJh gqGkth edw u[ZeD dh b'V
gqXkB wzsoh No{v' N'oKN' d/ d"o/ s/ g[Zi/ sK bk b'u/ ;e{b d/ ftfdnkoEhnK B/ 26 bZy b'eK dh w"s j' iKdh j?. ftSt ;wZf;nktK ns/ e?A;o torhnK j?, fi; Bkb f;js ;zpzXh ;wZf;nktK
T[BQK B{z pk;eNpkb y/vD dk ;Zdk d/ fdZsk. fco eh ;h No{v' d/ nzdo dk fyvkoh th f;js ;zrmB (vpfbT{Hn?uHUH), ftSt dk jZb ehsk ik ;e/. fJ; bJh fJei[N
ikr fgnk ns/ T[BQK B/ nkgDh pk;eNpkb dh y/v dk j[Bo fdyk fdZsk. fJ; w";w ftfrnkB ;zrmB (vpfbT{Hn?wHUH) phwkohnK j' ojhnK jB. jtk gqd{SD rb'pb szso ;zpzXh :'iBk dh b'V j?.
d"okB ftfdnkoEhnK B/ T[BQK Bkb ekch wzke ehsk. e[M ftfdnkoEhnK B/ sK Bkb jo ;kb brGr 6 bZy 50 jzko fJ;/ okjhA fJ; B{z jk;b ehsk ik ;edk
T[BQK B{z fJE'A sZe g[ZS fbnk fe Upkwk fej' fij/ jB. fJ; ;tkb d/ itkp ftu ns/ ;z:[es okSNo tksktoD gq'rokw b'eK dh w"s j' iKdh j?. ukB B/ fejk j?. T[BQK B/ fejk fe ;kb 2050 sZe
No{v' B/ fejk fe T[j ekch ;wMdko ftnesh jB. (:{Hn?BHJhHghH) d/ w[yhnK d/ fJe ;KM/ ftSt dh 66 ch;dh iB;zfynk SfjoK
fe T{oik d/ T[sgkdB Bkb ikBb/tk ftZu ofjD bZr/rh, fi; Bkb Gkoh
fzeo:'r j? fe No{v' eok; ezNoh N{o eo oj/ jB. fJ; d"okB T[j e?B/vk dhnK ;zgkdeh ftZu fejk frnk j? fe nktkikJh, j/mb/ gZXoh xo, gkDh dh
tZy-tZy EktK ftZu ik e/ NkT{Bjkb eo oj/ jB ns/ b'eK dhnK ;wZf;nktK ;[D gqd{SD g?dk j[zdk j?, fiBQK ftZu pb?e ;hfws T[gbZpXsk ns/ ;tZSsk Bkb
oj/ jB. fJj d"ok th fJ;/ bVh sfjs ehsk frnk ;h. tksktoD ftZu gqd{SD dk gZXo ikBb/ ekopB tor/ sZs Skwb jB. T{oik i[VhnK ;/tktK d/ ;zeN s'A fJbktk f;js
tk j[zdk ik fojk j?, i' f;js bJh p/jZd :zso rohB jkT{; r?; 'whE/B' ns/ ;zpzXh ysfonK dk th ;kjwDk eoBk
'ekopB vkJhnke;kJhv' th SZvd/ jB. gt/rk.
ysoBke ;kps j' fojk j?. T[BQK B/ fJj ;kohnK r?;K ibtk:{ spdhbh dk

fejk,'';kB{z rb'pb tksktoD B{z ;tZS w[Zy ekoB pDd/ jB, fi; Bkb
eoB dh s[ozs zo{os j?. vpfbT{Hn?uHUH
dh vkfJo?eNo iBob wkoro/N ukB B/ tksktoD bJh ysok g?dk eodk j?.

fejk,''wB[Zyh f;js bJh fznkdk fJj ykD tkb/ gdkoE, gkDh ns/ xo

B{z gqGkfts eod/ jB. vpfbT{Hn?wHUH

19 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

ftdkJh GkSD ftZu nZstkd d/ yksw/ bJh Gkos, gkfe;skB ns/

ncrkfB;skB ftukb/ ;KM io{ohL nwohek

Gkt[e j'J/ Upkwk

fSekr', (fpT{o') nwohek ftZu ekoiekb g{ok eo u[Ze/ okSNogsh T[BQK B/ fJ; Gkt[e ;zd/S ftZu fejk fe tkfSzrNB, (fpT{o') nwohek B/ nZstkd Bkb BfiZmD dhnK w[fjzwK ftZu
okSNogsh u'DK wro'A nkgDk Upkwk B/ nkgDk ftdkJh GkSD fdZsk. w?A fJj rZb f;Zyh j? fe id se nkw Gkos, gkfe;skB ns/ ncrkfB;skB ftukb/ ;KM/dkoh dh nghb eod/ j'J/ fejk
b'eK dk ;kE Bk fwb/ sd se e'Jh th j? fe fJj y/so dh fpjsoh bJh j?, feT[Afe fszB'A d/SK dh ;[oZfynk fJe-d{i/ Bkb
pdbkn BjhA j' ;edk. T[BQK fejk fe i[Vh j?. ftd/S wzsokb/ d/ T[Zg p[bko/ wkoe N'Bo B/ gZsoekoK Bkb rZbpks
fgSb/ fJe jcs/ s'A w?B{z ns/ fwS/b B{z eofdnK fejk, '';ZukJh fJj j? fe ncrkfB;skB, gkfe;skB ns/ Gkos dh
fwbhnK b'eK dhnK S[ZG fJZSktK B/ ;kv/ ;[oZfynk nkg; ftZu i[Vh j'Jh j?. T[BQK nZr/ fejk fe w/ok wzBDk j? fe fJj d/S
fdb B{z S{fjnk j?. fJ; bJh w?A s[jkvk nZstkd Bkb BfiZmD dhnK w[fjzwK ftZu fJeZm/ fwb e/ fizBk fznkdk ezw eo
;fonK dk XzBtkd eodk jK. ;eD, UBK jh y/so dh fpjsoh bJh uzrk j't/rk.@

id GhV ftZu yVQ/ b'e T[BQK B{z j'o ekp[b ;fEs ncrkfB;skB dh ;z;d ftZu j'J/ nZstkdh jwfbnK ns/ ezXko
4 ;kbK bJh nj[dk ;zGkbD bJh efjD jwb/ dh fBzdk eod/ j'J/ N'Bo B/ ncrkB ;oeko d/ fJBQK d'SK s/ ;fjwsh zkjo
bZr/ sK fJ; d"okB T[j Gkt[e j' rJ/ ehsh fe gkfe;skB ftZu nZstkdhnK dh gBkj dk j[D th w"i{d j'Dk nZstkdhnK
ns/ T[BQK fejk fe T[j fJ; soQK BjhA B{z nkgDh wozh Bkb ncrkfB;skB ftZu jwb/ eoB dk w"ek fdzdk j?. N'Bo B/
eo ;ed/. T[BQK fejk fe s[;hA jh w?B{z fejk fe ncrkfB;skB dh ;z;d s/ jwbk b'eszso s/ ehsk frnk jwbk j?.
tXhnk fJB;kB ns/ uzrk okSNogsh
pDkfJnk j?. j[D nwohek wip{s N'Bo B/ fejk, ''n;hA gkfe;skB B{z iBse s"o s/ ;gZSN efj u[Ze/ jK fe T[;
okSNo pD frnk j?. fgSb/ 8 ;kbK B{z ncrkfB;skB ftZu jwbk eoB tkb/ iK nfijk fJokdk oZyD tkb/ ;w{jK B{z
ftZu e'Jh nZstkdh jwbk ;kvh zwhB gBkj d/D dh b'V BjhA j?.@ fJe ;tkb d/ itkp ftu T[BQK fejk fe n;hA e[M jZd
s/ BjhA j'fJnk. jkbKfe p';NB ns/ sZe soZeh d/yh j?. n;hA fJBQK nZstkdh gBkjK B{z BSN eoB dh fdSk ftu T[BQK
Uob?Av' B/ fJ; rZb dk nfj;k; B{z e[M edw u[Zed/ j'J/ d/fynk j? go ;wZf;nk j[D th T[AM jh pDh j'Jh j?. fJj
eotkfJnk fe eZNVsk fezBh tX ojh gkfe;skB Bkb ;kvh ikoh rZbpks iK ;fj:'r dk fJe fjZ;k j?.
j?. n;hA eJh nZstkdhnK Bkb w[ekpbk
ehsk j?, fiBQK ftZu'A U;kwk fpB bkd/B e?broh 'u b'eK dk wB w'j foj? fJj ozr-
th fJe ;h.
fpozrk 'fJrb{ jkT{;'
T[BQK B/ w[;bwkBK fybkc G/dGkt
B{z ykoi ehsk.

pbd d"V d/yD tkfbnK bJh p[oh ypo,

gqf;ZX d"Vke g'z'pB dh j'Jh w"s

fpqfNS e'bzphnk, (fpT{o') pbd d"VkeK dh d"V d/yD tkfbnK
bJh p[oh ypo j?. gqf;ZX d"Vke NkJ/ g'z'p'B dh w"s j' rJh. T[j
25 ;kb d/ ;B. NkJ/ dh w"s dh ypo ;[Dd/ jh T[; d/ ukj[D

tkfbnK ftZu d[Zy dh bfjo d"V rJh. NkJ/ g'z'p'B fJe ;cb
pbd d"Vke ;B, fi; dh d"V B{z d/y e/ b'e f;csK d/ g[Zb pzBQd/

;B. NkJ/ dh w"s fet/A j'Jh fJ; d/ ekoBK dk gsk BjhA bZr

;fenk j?. g[bh; NkJ/ dh w"s B{z SZeh BjhA wzB ojh j?. NkJ/ dh w"s
T[; d/ d';sK ns/ gfotko bJh v{zxk ;dwk j?.

NkJ/ g'z'p'B B/ fgSb/ 8 ;kbK s'A pbd d"V B{z nkgDk g/Sk
pDkfJnk j'fJnk ;h ns/ T[; B/ eJh fJBkw th fiZs/ ;B. phs/

;kb 2016 ftZu NkJ/ e?B/vk dk u?AghnB ofj u[Zek j?. j'o pbd
d"VkeK B/ NkJ/ dh nukBe w"s B{z b? e/ d[Zy ns/ jwdodh zkjo
ehsh.

nk;No/bhnk 'u f;Zy pZu/ Bkb B;bh

ftseok, BjhA fwfbnk ;e{b 'u dkybk

w?bp"oB (fpT{o') nk;No/bhnk 'u e?broh (fpT{o') d[ZX d/ ykbh 600 vZfpnK dh wdd Bkb pDkfJnk frnk
fJe ;e{b B/ gNek pzBD tkb/ gzi ;kb fJrb{ jkT{; (poc Bkb pDkfJnk ikD tkbk xo) b'eK dk fdb w'j fojk j?. fJ;
fJrb{ jkT{; B{z pDkT[D tkb/ ftnesh dk efjDk j? fe fJ; B{z pDkT[D ftu eJh
d/ f;Zy bVe/ B{z ;e{b 'u dkybk BjhA ;kbK dh fwjBs ns/ b'eK dk fgnko bZrk j?. fszB ;kb gfjbK poBh n?wb B/
fdZsk feT[Afe fJj ;e{b dh Bhsh nkgD/ ;kEhnK Bkb fwb e/ fJ; soQK dk fJrb{ jkT{; pDkT[D pko/ ;'funk ;h.
fJ; bJh T[j phs/ ;kbK s'A d[ZX d/ ykbh vZp/ iwK eo oj/ ;B. phs/ ;kb th T[BQK B/
w[skpe mhe BjhA ;h, idfe fJ;/ soQK fJrb{ jkT{; pDkT[D dh e'fSS ehsh go mzv fznkdk Bk j'D eoe/ nfijk ;zGt
Bk j' ;fenk. j[D id'A e?B/vk ftu jZv uhothA mzv g? ojh j? sK fJj w";w fJrb{
d/ fJe wkwb/ 'u 2008 'u ndkbs B/ jkT{; pDkT[D bJh fpbe[b ;jh ;h. n?wb B/ dZf;nk fe T[; B/ nkgD/ r[nKYhnK
fJfsjk;e c?;bk ;[DkfJnk ;h s/ ;zpzfXs Bkb fwb e/ fJ; gqki?eN 's/ ezw ehsk. T[BQK B/ d[ZX d/ ykbh vZfpnK ftu ozr tkbk
gkDh Gfonk ns/ id'A fJj gkDh izw frnk sK T[BQK B/ fJBQK vZfpnK B{z fJeZm/ eoe/
;e{b B{z nkgDh Bhsh s'A fgZS/ jNDk fJ; fJrb{ jkT{; dk fBowkD eo fdZsk. j[D fJj ozr-fpozrk 'fJrb{ jkT{;'
nkT[D-ikD tkb/ b'eK dk wB w'j fojk j?.
fgnk ;h.

pZu/ d/ fgsk ;krodhg f;zx no'Vk

B/ fejk, ''fJj fBokSkiBe j? fe w/o/ p/
N/ B{z w/bp'oB 'u w/bNB feqSfunB
ekbi (n?ZwH ;hH ;hH) 'u dkybk d/D
bJh Xkofwe gqzgoktK s/ gfjukD s'A

tZyok j'D bJh wip{o ehsk frnk.''
T[BQK fejk, ''n;hA fteN'ohnk d/ 'pokpo
w"e/ s/ wB[Zyh nfXeko efwSB' ;kjwD/
wkwbk doi eotkfJnk j?.''

;e{b B/ efwSB B{z fdZs/ itkp 'u
fejk j? fe w"i{dk gq'N'ekb sfjs fe;/

tkX{ uhz B{z ;e{b dh Bhsh 'u Skwb
BjhA ehsk ik ;edk. fzeo:'r j? fe
;szpo, 2008 'u fpq;p/B d/ fJe ;e{b
B{z nkgDh nfijh jh Bhsh B{z tkg; b?Dk

fgnk ;h. fJ; ;e{b B/ fJe f;Zy pZu/ B{z

nkgD/ tkb eNtkT[D s/ gZr Bk pzBD

bJh wip{o ehsk ;h.

20 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

;zgkdeh Gkosh foiot p?Ae dh y[dw[yfsnkoh T[go ;tkb

gzikp NkJhwz Ç oiot p?Ae d/ rtoBo T[ofis gN/ T[; Bkb fJ; ;z;EkB ns/ nj[d/ dh w[dok dk fJZe fsjkJh fjZ;k nZi th
b ftZsh wkwfbnK dh ;z;dh ew/Nh d/ gqfsSmk fdB'AfdB j/mK jh ik ojh j?. ;oe[b/SB ftZu BjhA nk ;fenk j?.
2017 ftZu tksktoB dh ;zGkb bJh ;Zd/ s/ rJ/ sK, go w?ApoK B{z nkgD/ ;wMDk w[Sfeb j? fe nyho nkophnkJh e?Sb/; iK b/; e?S dk ;oekoh okr fJzB/
itkp s'A g{oh soQK ;zs[SN BjhA eo ;e/ T[BQK ;tkbK d/ itkp feT[A BjhA d/ gk tZv/ f;co B{z BjhA Go ;edk. fJj th
ftSt gZXoh T[gokb/ eoB dh b'V . y[d th nkophnkJh rtoBo ofj u[Ze/ fojk, fiBQK pko/ j'Jh ;koh rZbpks fXnkB :'r j? fe p?AeK ftZu iwK j'J/
;kpek gqXkB wzsoh wBw'jB f;zx dh T[;d/ foekov ftZu doi j't/rh. ;z;dh g?f;nK dk fJZe tZvk fjZ;k pbke j'
BtK ;kb T[whd s'A S[o{ eoB dh T[wzr fe;wK BjhA j[zdhnK . fJ; bJh ;Gs'A fJ; wkwb/ ftZu fJZe yk; G{fwek io{o ew/Nh B{z th T[ofis gN/b B/ fJj sK frnk j?.
gfjbK sK fJjh efjD dk wB eodk j? fe fJ; ;w/A tksktoD ;[oZfynk d/ y/so ;kjwD/ nkJh. T[BQK B/ T[ofis gN/b dZf;nk fe j[D sZe fezBh BthA w[dok
ftZu ftSt fizBhnK tZvhnK u[D"shnK Bkb i{M fojk j?, T[BQK dk ;kjwDk d/ nkT[D s'A gfjbK w?ApoK B{z ;[u/s ehsk ikoh ehsh ik u[Zeh j?, go fJj BjhA ;oeko fJ;B{z SZeh pb?e wBh dZ;
eoB ftZu T[; B{z ;kb 2017 ftZu ;cbsk fwb/rh. jkbKfe jkbs p/jZd yokp fe rZbpks d/ d"okB foiot p?Ae dZ; gkJ/ fe p?B ehs/ rJ/ B'NK dh Seb ojh j?. fJ; ftZu ;uw[Zu fezBk pb?e
j?. xZN s'A xZN ftfrnkBhnK ftZu fJj wkBsk wip{s j' u[Zeh j? fe ibtk:{ rtoBo d/ nj[d/ dh rfowk dk fXnkB ftZu fezBh oew j[D/ sZe p?AeK ftZu j? ns/ fezBk tkJhN, fJj sK iKu s'A
pdbkn ns/ fJ; Bkb i[V/ eJh rzGho ;zeN (fit/A gkDh-;zeN, i?t ftftXsk oZfynk ikt/ ns/ pknd ftZu gN/b B{z iwK eokJh ik u[Zeh j?. pknd gsk uZb/rk, go fJZe rZb s?n
dk jok; ns/ ;w[doK dk gqd{SB) j[D Xosh dh ihtBdkfJBh ;woZEk B{z jh yso/ th fejk fe nkophnkJh dh y[d j? fe fJj g{oh oew fes/ zwhB d/ j/mK
ftZu gk oj/ jB. wjkftBkSe jfEnkoK d/ ftSkb Gzvko Xosh s/ ihtB bJh w[yfsnkoh d/ fybkc ikD tkb/ ;tkbK e?S eZYD s/ gkpzdhnK ed'A sZe dZph BjhA gJh ;h. fJ; d/ iohJ/ d/S
;G s'A tZvk ysok pD u[Ze/ jB. e:'N' ;zw/bB s'A b? e/ g?fo; ;zw/bB sZe d[Bhnk d/ itkp d/D dh zo{os BjhA j?. T[mk bJh ikDrhnK, fJ; ;tkb B{z sK ftZu nkofEe rshftXhnK uZb ojhnK
Go dhnK ;oekoK B/ nzsookSNoh ;N/iK s'A fJ; ;zeN B{z ;wK ofjzd/ ;zGkbD bJh p?Ae dh y[dw[yfsnkoh Bkb i[fVnk ;B, fiBQK Bkb noEftt;Ek B{z ocsko
eJh e'fSSK th ehshnK jB. j[D jkbs fJj j? fe ftSt dhnK ;G s'A rzGho b'eszso ftZu ne;o okiBhfse wkwbk wzB e/ SZv jh fdZsk frnk. i' fwb ojh ;h. j[D fJ; d/ pbke j' ikD
;wZf;nktK d/ jZb dh id'A th e'Jh rzGho uouk j[zdh j? sK J/izv/ ftZu ;G s'A Bck - B[e;kB dk fj;kp ;z;EkBK dh e[ZM T[BQK B/ dZf;nk , T[; Bkb th Bkb nkofEe rshftXhnK dk wzd g?Dk
T[Zs/ ibtk:{ pdbkn ns/ T[; Bkb i[V/ ;zeNK B{z oZfynk iKdk j?. rfowk s/ Gkoh g? iKdk j?. fJ; fbjkz pj[s ;kohnK SzektK f;o u[Ze ojhnK ;[Gkfte j?. foiot p?Ae i/eo ;oeko
Bkb vkH wBw'jB f;zx dh fuzsk dh jB. fit/A, T[ofis gN/b d/ w[skpe 8 dhnK fuzsktK B{z fJZe gk;/ oZy e/ d/S
;zw/bB do ;zw/bB Sbkxk j'Dh ukjhdh j?. go nc;'; dh Btzpo B{z 15H 4 bZy eo'V o[gJ/ w[Zb d/ dh w"dfoe ;ky B{z soihj BjhA d/t/rk
;kb 2017 dh S[o{nks ftZu ftSt d/ J/izv/ s/ ;'ud/ j'J/ ;G s'A nfjw rZb fJj j? fe B'Npzdh d/ fJ; g{o/ wkwb/ i' B'N ubB s'A pkjo ehs/ rJ/ ;B, sK T[;dh puh-y[uh fJZis th fznkdk
;tkb fJjh T[Zmdk j? fe eh ibtk:{ pdbkt ns/ T[; Bkb i[V/ w[ZfdnK d/ jZb d/ d"okB foiot p?Ae fi; soQK fgmG{wh T[BQK dh irQk j[D sZe f;oc 9H 2 bZy fdB pu BjhA gkJ/rh, noE ftt;Ek
s/ e'Jh tZvh gfjb fJ; ;kb j' ;e/rh. fJ; s'A gfjbK g?fo; ;zw/bB ftZu, fco ftZu fgnk fojk ns/ j[D th T[;d/ eo'V o[gJ/ w[Zb d/ Bt/A B'N ikoh ehs/ dk i' bzwk B[e;kB j'Dk j?, T[j sK
fgSb/ ;kb wokeS ftZu fJjBK w[ZfdnK B{z nZr/ tXkfJnk frnk. brGr 200 rtoBo fit/A wip{o Bzo nkT[Ad/ jB, rJ/ jB. wsbp w'N/ s"o s/ gqufbs j't/rk jh.
d/SK B/ fwb e/ xZN s'A xZN fJZe gqfeqnk B{z ikoh oZfynk. go ;kb 2017 dk
tZvk ;tkb ;kv/ ;kjwD/ fJj j? fe eh fJ; gqfeqnk Bkb n;h ;wK ofjzd/ e'Jh ;oekoh ;e{bK ftZu gVQkJh dk wkVk gZXo
;zs'SiBe jZb eZY ;eKr/.
g?fo; ns/ wokeS tor/ ;zw/bBK ftZu ukj/ fizB/ th fttkd T[mD, fezBhnK swkw dknftnK d/ pkti{d dh frDsh 48 go;?AN ;h. nmthA ftfdnkoEh fe;/ soQK nzro/zh d/
jh ;wZf;nktK nkT[D, go fJBQK d/ nkyho ftZu e'Jh nfijk ;wZM"sk gZso ;oekoK nkgD/ ;e{bK B{z ;woE BjhA iwks d/ 73H1 ch;dh ftfdnkoEh ;XkoD tke gVQd/ gkJ/ rJ/, id'Afe
fsnko eo jh fdZsk iKdk j?, fi;d/ Bkb gqfeqnk N[ZN Bk ikt/, ikoh oj/. fJj pDk ;ehnK jB. T[BQK ftZu gVkJh jh d{ih ebk; dhnK feskpK Yzr 2014 ftZu nfij/ ftfdnkoEhnK
;jh j? fe gqfeqnk puh j'Jh j?, go n;hA fJj BjhA G[Zb ;ed/ fe nZi Xosh s/ dk gZXo BjhA ;[Xo fojk. nkbw fJj Bkb gV gkT[Ad/ jB. dk fjZ;k 46H 7 ns/ 2009 ftZu
gBgD tkb/ ftftX soQK d/ ihtB dh zo{os gqfeqnk BjhA, n;bh jZb j?. fJjBK j? fe nZi th w[Yb/ gZXo s/ gzikj 60H2 ch;dh ;h. nZi e'Jh th
nzsookSNoh ;zw/bBK ftZu nkgD/-nkgD/ dS/ dh tksktoD oZfynk bJh ch;dh pZu/ nkgD/ s'A fszB ebk; j/ d' ;kb gfjbK nfij/ ftnesh nkgD/ pZfunK B{z wip{oh
gqfspXsk ftnes eod/ j'J/ tZy-tZy dS/ K d/ gqshfBZXh fJZe s'A tXe/ fJZe mK dhnK feskpK th Yzr Bkb BjhA ftfdnkoEhnK dh frDsh 74H7 ftZu jh ;oekoh ;e{bK ftZu gVkT[Adk
dknt/ eod/ jB. tksktoD oZfynk d/ fJj dknt/ nZX/ th ;Zu j[zd/ sK nZi gV gKd/. fJ;dk y[bk;k r?o ;oekoh ch;dh ;h, wsbp nmthA d/ gZXo s/ j?. okiBhfse nrtkJh bJh f;Zfynk
tksktoD dk ;zeN fJzBh ftSkb jkbs ftZu Bk j[zdk. e"Vh ;ZukJh fJj j? fe ;zrmB 'gqEw n?i[e/SB ckT[Av/SB' dh gVkJh dk jkb gfjbK s'A th p[ok j' nZi th u[Dkth w[Zdk BjhA pD gkJh
;ko/ ;wM"fsnK d/ pkti{d rqhB jkT{; r?;K dk fBek; Xosh dh ;woZEk dh 'n?B[nb ;N/N; nkc n?i[e/SB fog'oN frnk j?. fiZE/ sZe nzro/zh gVQB j?. ;oeko B{z gsk j? fe i' skesto
s[bBk ftZu n;fjD jZd sZe tfXnk j?. ftfrnkBhnK B/ i' ;ojZdK fBoXkfos (n;o) 2016' ftZu j'fJnk j?. dk ;tkb j? sK shih ebk; d/ 32 spek okiBhsh ns/ gqSk;B s/ n;o
ehshnK jB, T[;d/ nB[e{b T[gbpXh gqkgs eoB Bkb ftSt pj[s d{o j? ns/ go;?AN pZu/ fe;/ soQK fJzrfbS d/ gk ;edk j,? T;[ Bz{ ;oekoh ;eb{ K Bkb
;G s'A finkdk d{o jB T[j d/S, i' SeshSkbh ns/ pyskto jB. fJj fog'oN 589 fifbQnK d/ ;XkoD Spd gV gkT[Ad/ jB id'Afe eJ' h wsbp BjhA j.? idA'fe rohpK bJh
;ko/ wzBd/ jB fe ;kok dS/ rqhB jkT{; r?; fBek;h ftZu ewh ;pzXh nkgDh gVQkJh d/ nkXko s/ fsnko ehsh rJh 2009 ftZu 28H5 go;?AN pZu/ nfijk o'ih-o'Nh dh ;wZf;nk jh fJzBh nfjw
gqshpZXsktK B{z fBGkT[D bJh ns/ ibtk:{ pdbkn dk ;kjwDk eoB bJh j?. fJ; d/ w[skpe d/S Go d/ shih eo gkT[Ad/ ;B. gzithA iwks d/ j? fe T[j fwv v/ whb Bkb jh y[S j?,
io{oh ftZsh ns/ seBheh ;jkfJsk dh wzr eoBr/. fJ;d/ bJh w{b :'iBk fJj ebk; d/ 42H 5 ch;dh pZu/ gfjbh 24H5 ch;dh ftfdnkoEh jh nzro/ fpjso f;Zfynk bJh ntki u[ZeD dh
;h fe ;kb 2020 sZe ftef;s d/S nkg; ftZu ;fj:'r ns/ nB[dkBK s'A fJZe ebk; dhnK feskpK fe;/ soQK gV zh d/ ;XkoD tke gV gkT[Ad/ jB. rZb th BjhA ;'ud/. e/Ado ;oeko i/
nfijk rqhB e'S pDk d/Dr/ fi;d/ Bkb fBoXB ns/ ftek;Shb dS/ K B{z jo ;kb b?Ad/ jB. d' ;kb gfjbK nfij/ T[BQK dk fJj jkb ;kb 2009 s'A fit/ eo Gkos B{z fJZe f;Zfyns ;wki
100 nop vkbo T[gbZpX j' ;eD. e[ZM wkfjoK B/ sK tZvhnK u[D"shnK B{z t/ pZfunK dh frDsh 42H 2 ch;dh ;h. A dk fst/A pfDnk j'fJnk j?. nzro/ pDkT[Dk ukj[zdh j? sK T[;B{z ihn?;Nh
yd/ j'J/ fJ;B{z th E'Vk wzfBnk ;h, fco th T[whd ;h fe fJzBh ;jkfJsk fwb rJh gzithA d/ 47H8 ch;dh pZu/ jh d{ih zh gVQB d/ wkwb/ ftZu nmthA d/ fizBh jh stZi'A ;oekoh ;e{bK dh
sK fJ; Bkb eJh ;koEe ekoi j' ;eDr/. j[D/ sZe fJ; e'S bJh f;oc 3 nop ebk; dhnK feskpK gV gkT[Ad/ jB, gZXo s/ ekch froktN nkJh j?. ;kb gVkJh B{z th d/Dh gt/rh.
vkbo jh Tg[ bZpX jJ' / jB. fJ; sA' ndz kik brkfJnk ik ;edk j? fe nsz ookSNoh jkbKfe 2014 ftZu nfij/ pZfunK 2016 ftZu 45H2 ch;dh
;zw/bBK ftZu ukj/ fezBhnK th tZvhnK-tZvhnK rZbK eo b?D, go n;bh
soZeh Bk d/ pokpo jh j?. fJ;/ soQK gfjbK seBheh ;jkfJsk dhnK tZvhnK- e?A;o dh fpwkoh s'A S[Nekok gkT[D s'A pknd :[toki dh y/v ftZu th fdy fojk j? ;[Xko
tZvhnK rZbK ehshnK rJhnK, fi;d/ Bkb T[Awhd pZMh fe jkbKfe fJj ;G
w[Zd/ Xosh s/ ihtB dh oZfynk Bkb i[V/ jB, fJ; bJh ;zpzfXs seBhe dh Gkos ns/ fJzrb?Av d/ ftukb/ eNe T[j ftSti/s{ bZrd/ oj/ jB s/ ed/ fJZe fJZe feqeNo dh gqfsGk nfij/ gbK ftZu
T[gbpXsk ftZu w'N/ ckfJd/ d/ g/N/AN ns/ okfJbNh dk G[rskB ;wZf;nk BjhA ftZu y/v/ rJ/ d{i/ tB -v/ fJzNoB?SBb p/jZd nkw fyvkoh, fi; B{z Nhw ftZu jh gfjukDh iKdh j?. eNe ftZu :[toki
pDBr/. go seBheh ;jkfJsk s/ j[D tZv/ ;tkb yV/ j' oj/ jB. nfijk bZrdk w?u ftZu :[toki f;zx dh e?ohno p?;N id'A p?fNzr eoB nkJ/ T[d'A 22 d"VK s/
j? fe fJ; B{z th ckfJd/ dk ;o's jh pDkfJnk ikt/rk. ftek;Shb d/SK s'A gkoh B{z feqe/N jh BjhA, ;w[Zuh wB[Zysk oZyDk th fJZe i'yw Gfonk ezw bZrdk 2 fte/N fvZr u[Ze/ ;B. egskB ftokN
T[Awhd ehsh ik ojh j? fe T[j fJjBK y/soK ftZu fBt/S nkeofSs eoB bJh dk wkD ;wfMnk ikDk ukjhdk j?. e'jbh-fiBQK d/ nkb/ d[nkb/ jh nZieZbQ
th pj[okSNoh ezgBhnK B{z soQK - soQK dhnK fonkfJsK d/D. eJh ftek;Shb d/ d[Bhnk ftZu e?A;o Bkb izr s'A pknd j?. T[BQK d/ fgsk, ;kpek s/i r/Adpki Nhw fJzvhnk dh g{oh p?fNzr x[zw ojh j?-
S th tksktoD ftBkS dhnK BhshnK B{z soQK-soQK Bkb tXk oj/ jB,go tkg;h eoB tkb/ fyvkoh pj[s fznkdk nkT{N j' e/ gt/bhnB ftZu gos/ ;B.
ubkeh Bkb rqhB jkT{; r?;K d/ fBek; ftZu ewh d/ e[ZM ezwK B{z th fJ; Bkb BjhA jB. fiBQK B/ nfijk ehsk th j?, :'roki f;zx Gkosh Nhw ftZu nkgD/ p/ :[toki d/ eqhi s/ nkJ/ fJZe Uto th
i'V fdzd/ jB, fi;d/ Bkb T[BQK B{z nzsookSNoh ;zw/bBK ftZu wkBsk fwb ;e/. T[j f;oc skes ns/ i'w tkbhnK y/vK BjhA fBefbnk ;h fe sh;o/ fte/N d/
izrbK ns/ j'o e[dosh ;z;kXBK dh spkjh B{z pVktk fdzd/ j'J/ ;zw/bBK ftZu ftZu jh nfijk eo ;e/ jB. go :[toki N/ d/ nzdo-pkjo j'D B{z fJZe okSNoh o{g ftZu fSyo XtB th vq?f;zr o{w bJh
rqhB jkT[; r?;K d/ fBek; ftZu ewh dk Nhuk n?bkB eoB Bkb Gbk fe; f;zx B/ fJj uwseko feqe/N ftZu, T[j ;kfiS dh soQK g/S eod/ oj/ jB. jkb otkBk j' rJ/. ;kjwD/ feq; t'e;
;wZf;nk dk jZb j'D tkbk j? . fJ; Bkb i[fVnk tZvk ns/ p[fBnkdh ;tkb th pZb/pkih ftZu fdykfJnk j?, i' jZd ftZu T[BQK B/ fpnkB fdZsk ;h fe :[toki nkgDhnK s/i r/AdK Bkb efjo pogk
fJj j? fe eh ftek; dhnK gqkEfwesktK B{z pdb/ fpBK ns/ tksktoD ftBkS s'A fznkdk ;po ns/ fXnkB dh wzr oj/ ;B. nfij/ ftZu X'Bh ns/ :{th B/
eoB tkbhnK BhshnK ftZu ftnkge pdbkn d/ fpBK gfonktoD dh oZfynk eodh j?. dh Nhw ftZu tkg;h wfjzdo f;zx X'Bh i' y/v y/vh, T[; B{z t/ye/ bZfrnk jh
ehsh ik ;edh j? . fJ; soQK d/ p[fBnkdh pdbkn d/ ;tkb Bkb ;kohnK BjhA fe s[;hA jZd s'A fznkdk dpkn dk
;oekoK Bzo u[okT[AdhnK ojhnK jB. nkfyo Xosh dh ihtBdkfJBh ;woZEk B{z d[Bhnk d/ frD/-u[D/ e?A;o d/ egskBh s'A jZND s'A pknd jh ;zGt ;kjwDk eo oj/ fJZe e?A;o ;otkJhto
BSN eoB tkbk fJzBk tZvk ftBkS j'fJnk sK fejVhnK BhshnK Bkb j'fJnk, ;otkfJto n?EbhN; ftZu 4 ;kb gfjbK dh p?fNzr t/y oj/ j'.
fe; ;'u Bkb j'fJnk, eh fJ; ftZu pdbkn fbnkJ/ fpBK tksktoD dh oZfynk sZe ;G s'A T[Zuk Bkw ;kJhefb;N bK; j' ;eh.
j' ;edh j?. fJ; soQK d/ p[fBnkdh ;tkbK dk ;kjwDk eoBk gt/rk, ftnkge nkow;NoKr dk jh j[zdk ;h. y[d otkfJsh feqeN d/ wkBeK s/
pdbkn dh fsnkoh eoBh j't/rh, ns/ BhshnK ftZu fJ; soQK dk pdbkn :[toki f;zx th 2011 ftZu c/cV/ dk go fJj ;ZukJh j? fe e?A;o s'A T[GoD :[toki dh rkt;eo, efgbd/t, s/
:ehBh eoB bJh ;z;ko ftZu ftnkge J/esk pDk e/ ftnesh-Sesh B{z nkgDh e?A;o fvN?eN j'D s'A pknd T[BQK B{z jh Ad[beo, dqftV, beSwD ns/ e[zpb/
nktki p[bzd eoBh j't/rh. nfijk j'fJnk, T[d'A ;kb 2017 B{z tksktoD nkgDk o'b wkvb ns/ gq/oBk ;o's wzBd/ s'A pknd :[toki dk gqdoSB Bkb sK eh, X'Bh, ;fjtkr ns/ ijho
oZfynk dh BthA T[Awhd Bkb i'fVnk ik ;e/rk. ;B. go v'fgzr wkwb/ ftZu bK; fJzNoB?SBb gZXo dk BjhA ofj frnk ykB Bkb th e'Jh s[bBk BjhA ehsh ik
nkow;NoKr nfij/ ebzfes j'J/ fe y/ ;h. fJZe ;wK T[j fcbfvzr d/ T[;skd ;edh, go y/v d/ dkfJo/ s'A jZND d/ g{o/
gzikp NkJhwz ftZu Sg/ fJSfsjkoK bJh fJSfsjko d/D tkb/ y[d vK dh d[Bhnk ftZu j[D e'Jh T[BQK dk 6 ;kb pknd tkg;h eoB dh T[BQK dh
fizw/tko jB ns/ SghnK ouBktK d/ gkso ekbgfBe jB i' nkw fizdrh Bkw th nkgDh z[pkB s/ fbnkT[Dk ;wM/ iKd/ ;B, go T[BQK dh fJj ;woZEk nB'yh ;woZEk B{z fXnkB ftZu oZfynk
d/ ftZu fe;/ Bk fe;/ Bkb fwbd/ i[bd/ j' ;ed/ jB. b/yeK dhnK nkgDhnK g;zd BjhA eodk. eNe ftZu :[toki ikt/ sK T[j fJZe tZyoh bhr ftZu
ouBktK T[jBK dh ebgBk s/ nkXkfos jB ns/ b/ye nkgDhnK ouBktK B/ nfsnzs T[bN jkbks ftZu y/vh rJh j[D/ nZXh s'A E'VQh jh fznkdk ofj rJh y/vd/ fdyDr/. fJj fJZe fJB;kB d/
bJh y[d fizw/tko jB. 150 ;e'oK dh nkgDh gkoh Bkb i' j?. T[BQK dh b?cN nkow ;fgB r/AdK ftZu ;ohfoe ns/ wkBf;e fjzws j"A;b/ dh
T[whdK irkJhnK jB, T[BQK s/ d'-uko fiZs j?. nkgDh ezf;;N/A;h pDk e/ oZyhA
tko j'o yo/ T[so rJ/ sK SkfJd T[BQK th T[j' fijh Xko fco BjhA gos ;eh j?. oki e[wko, d[Bhnk Go d/ feqeNo jh
dh frDsh th Gkos d/ nkb NkJhw rq/N BjhA, e'Jh th y/v y/vD tkb/ fyvkoh
feqeNoK ftZu j'D bZr/. go fJZe feqeNo bJh ;G s'A tZvh rZb jh BjhA, n;kfXn fpwkohnK Bkb i{MD
tkb/ nkw b'e th s[jkvh c'N' nkgD/
fJj mhe j? fe :[toki fJZe nfij/ j[zdh j? T[;dk nkswftStk;, i' fJZe xo ftZu Nzr e/ ;?ezv efwzr bJh T[jBK
nkbokT{Avo jB, fiBQK d/ gqdoSB ftZu tko fjZb ikt/ sK nukBe T[;dhnK s'A gq/oBk b?Dr/.
Gkoh T[sko-uVkn nkT[Ad/ oj/ jB. ed/
;kohnK :'rsktK n:'rsk torhnK

Bzo nkT[D bZrdhnK jB.
xo/b{ feqe/N ftZu fgSb/ e[ZM fdBK

s'A T[j brksko uzrk eo oj/ jB, go

Nhw w?B/iw/AN fJZe Ybdh T[wo d/ fyvkoh

s/ pj[s tZv/ dknt/ BjhA brkT[Dk

ukj[zdk. fJ; bVh d/ gfjb/ w?u ftZu

X'Bh ns/ :[toki nkT{N j' e/ 351 d/

Nhu/ dk fgZSk eo ojh Nhw B{z fi; soQK

dpkn ftZu b?nkJ/ ;B, T[; Bkb fJj

;tkb T[ZmD bfrnk ;h fe X'Bh B{z sK

e[ZM w?u MZb th bU, go :[toki B{z

ed'A sZe podkSs ehsk ikt/rk.

21 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

Gkosh okiBhsh T[Zgo Gko{ gfotkotkd d{i/ fyvkohnK bJh gq/oDk ;o's jB X'Bh

skfwbBkv{ ftZu vh n?w e/ B/sk eo[DkfBXh d/ d{i/ p/N/ ;NkfbB B{z gkoNh dk wfjzdo f;zx X'Bh B/ Nh-20 ns/ frDsh S{jD dk fynkb BjhA ehsk fJBeko eo fdZsk, sK X'Bh B{z itkB
ekoiekoh gqXkB pDk fdZsk frnk. phsh4 iBtoh B{z gkoNh dh iBob pkvh ns/ d; w?u gfjbK jh egskBh SZv fpqr/v dh ewkB ;"Agh rJh ns/ T[BQK
whfNzr ftZu fJj gq;skt ;kXkoB Yzr Bkb gk; j' frnk. fJ;dk wsbZp fJj BjhA tBv/ dh egskBh SZv e/ fco ;kfps fdZsh. X'Bh Gkosh feqe/N d/ pdbd/ B/ fJ; c?;bk B{z ;jh ;kps ehsk.
fe ;NkfbB d/ o;sk ftZu o'V/ BjhA ;B. ;G s'A tZvk o'Vk sK tZv/ Gok nbkfroh jh ;to{g ns/ fJZe jZd sZe T[;d/
;B, fiBQK B{z ;wK ofjzd/ gfjbK ezv/ ehsk frnk, fco gkoNh s'A jh eZY fdZsk ehsk fe T[j fJZe nfij/ rzGho iBsKsfoeeoD d/ gqshe jB. Nhw fJzvhnk o'wKue ckJhBb w?u
frnk. fJ; xNBkeow ftZu ;NkfbB B{z fgsk eo[DkfBXh dk g{ok ;woEB jkf;b efgbd/t ftZu fJ;dh fJZe Mbe ftZu gkfe;skB B{z jok e/ Nh - 20
fojk. fyvkoh jB, i' nkgD/ bJh BjhA d/S fwbh ;h, go fJ; B{z w[ezwb o{g X'Bh dh gfjbh tobv u?ghnB pDh.
B/ jh fdZsk. T[;d/ pknd Nhw B/ eJh j'o tZv/
dZyDh Gkos ftZu pkg-p/N/ d/ nkg;h skbw/b Bkb ;zgzB j'Jh ;Zsk jsko/yk bJh y/vd/ jB ns/ Nhw d/ fjZs ftZu N{oBkw?ANK ftZu fiZs jkf;b ehsh.
dh fJ; ;fji gqfeqnk B/ T[Zso Gkos bJh fJZe fw;kb g/S eo fdZsh j?. yk;eoe/ T[BQK dh egskBh ftZu Gkosh go 2011 dk tobv eg fJ;
:{ gh ftZu fi; soQK p/N/ B{z ;h n?w pDkT[D d/ pknd th w[bkfJw f;zx g{o/ ekoiekb e'Jh th c?;bk eo ;ed/ jB. y/v j't/ feqeN n?bhN dkfJo/ s'A pkjo fBeb f;bf;b/ dk uow fpzdh ;h. Nhw
ftZu T[; s/ nkgDk nze[S pDke/ oZyD dh brdh tkj e'fSS eod/ oj/, ns/ j[D e/ nkw ftnesh dh y/v pfDnk. fJzvhnk B/ X'Bh dh nrtkJh ftZu
u'DK s'A n?B gfjbK T[;dh bZs fyZuD dh jo ;zGt e'fSS eo oj/ jB, T[;B{z t/yd/ iK e'Jh th y/so, n;b bhvo T[j fJ;/ soQK T[BQK B/ feqeN B{z seBheh uwseko gqdo;B ehsk ns/
j'J/ eo[DkfBXh nkdoS fgsk d/ jh o{g ftZu ;kjwD/ nkT[Ad/ jB. fdbu;g rZb Bck;s s'A pkjo eZfYnk ns/ fJ;B{z ftStfti/sk pDh. X'Bh dh Nhw
fJj j? fe ;NkfbB nfij/ ;w/A ftZu gkoNh dh ewkB ;zGkb oj/ jB id'A w[Zywzsoh j? i' y[d s'A th fpjso B/ i'S, iip/ ns/ w;sh dh y/v pDk fJzvhnk ftZu u[fDnk ikDk ns/
nj[dk T[BQK dh gj[zu s'A fznkdk d{o BjhA bZr fojk. fdZsk. T[j jwbkto pZb/pki d/ s"o fJZe SkBdko w[ekw s/ g[ZiDk ;wki
sqsteosk B{z gfjukD ;e/. X'Bh s/ u[D/ rJ/ ns/ S[o{nksh w?uK ftZu dh fJZe gfoxNBk d/ o{g ftZu :kd
fJ; fbjkz Bkb t/yhJ/ sK eo[DkfBXh tor/ fgsk Gkosh okiBhsh ftZu xZN jh r?o-wkw{bh pZb/pkih eoe/ b'eK ehsk ikt/rk. X'Bh Gkos d/ ;G s'A
jh Bzo nkT[Ad/ jB. bkb{ B/ io{o nkgD/ d't/A p/fNnK B{z fBshS wzsohwzvb ftZu ;?N ;wM u[Ze/ jB fe nkT[D tkbk ;wK dk fdb fiZs fbnk. 2007 ftZu ;cb ;g'oN; poKv wzB/ iKd/ jB.
eotk fdZsk, go T[soknfXekoh dk ;tkb T[BQK B{z th nZr/-fgZS/ jZb eoBk jh j't/ id'A okj[b dokftV B/ egskBh SZvh
rk. cko[e npd[Zbk B/ th wB Bkb iK p/wB Bkb, go p/N/ B{z ;wK ofjzd/ ;h n?w T[BQK dk BjhA, ftokN e'jbh dk j?. ns/ ;fuB ns/ ;"ot tor/ fdZriK T[BQK dh Sy;hns ftZu d/S d/
pDtk jh fdZsk. pkbk ;kj/p mkeo/ B/ Gshi/ oki mkeo/ B{z o;s/ s'A jNk e/ p/N/ B/ Nh-20 dk tobv eZg y/vD s'A S'N/ SfjoK dk fwvb ebk; nkgDh
T[ZXt mkeo/ B{z gkoNh d/ ski sZe gj[zuk fdZsk, go ;h n?w dh rZdh fcbjkb T[BQK T[BQK B{z nj[dk SZvD dh ;bkj io{o Sth t/ydk j?. Gkos d/ b'no fwvb
dh gj[zu s'A d{o jh bZr ojh j?. ebk; B{z fJj rZb yk; s"o s/ uzrh
fdZsh rJh, go e'Jh tZvk dpkn BjhA brdh j? fe fJZe nfsnzs ;XkoB
fJ; wkwb/ ftZu gzikp d/ pkdb fgsk-g[Zs d/ ;kjwD/ Bk sK e'Jh dtzdt ;h, gfotko dk, T[BQK d/ ftZu dk w[zvk
Bk jh e'Jh t?oh. go j[D fJ;dk eh eohJ/ fe fgsk dhoxihth fBeb/ ns/ p/N/ dh ;h. T[j ukj[zd/ sK e[ZM fdB j'o o[e BwhnK ftZu ofje/ th f;yo s/ gj[zu
pZ; S[ZND tkbh j? ! e/Ado ftZu okj[b rKXh B{z th e'Jh u[D"sh d/D tkbk BjhA ;h. u[Zfenk j?. fJZe gk;/ T[j fJSfsjkoK
w"ek g{o/ d; ;kb BioK M[eke/ T[BQK d/ dotki/ s/ yfVnk fojk, go T[d'A rZb BjhA ;ed/ ;B. ftZu p/XVe G'ig[oh ftZu 'efJ;B
pDh ns/ j[D ftrVdh jh ik ojh j?. Gkosh b'eszso ftZu ykBdkB otkfJs pk'' p'bdk j? sK d{i/ gk;/ cZokN/dko
s[jkB{z oki e[wko pDk ;edh j? go okik pDB dh fJZE/ e'Jh rkozNh BjhA. fJzrb?Av d/ fybkc 15 sohe B{z nzro/zh ftZu ngDh ;'u oZydk j?.
wkvfbzr ftZu X'Bh dh nZs[b
g{B/ ftZu j'D tkbk gfjbk tBv/ w?u ewkJh dh ypo nkT[Adh j? sK wXtor
nz;s[SN j[zdk j?. X'Bh dh egskBh
ps'o egskB T[BQK dk 200 tK w?u tkbh gkoh Gb/ jh ysw j' rJh j't/
, go fJZe fcfBSo d/ o{g ftZu j[D/
j[zdk. go T[BQK B/ foekov do[;s oZyD T[BQK B{z ekch e[ZM eoBk j?.

s/ fXnkB BjhA fdZsk. fJ;/ soQK T[BQK

B/ N?;N feqeN ftZu ;"t/A N?;N dh

22 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

pkpk okwd/t dk tobv foekov, w[Zy wzsoh e?B/vk dk fJwhrq/SB wzsoh pdfbnk, SoBkoEh
pD e/ nkJ/ ftnesh B{z fdZsh tZvh fzzw/tkoh

;w/s fJe bZy b'eK B/ ehsk ;{oi Bw;eko (gfjbh tko) ;z;d w?Apo u[fDnk frnk
;h. T[j 16 ;kb dh T[wo ftu ;'wkbhnk
N'oKN', 12 iBtoh (;apa) e?B/vk frnk. fJj n?bkB e?B/vk dh wjkBsk s'A e?B/vk g[Zik ;h. T[j e?B/vk ftu
pko/ dZ;dk j?. T[j ftnesh i' e?B/ ;'wkbhnk w{b d/ fJe'-fJe gkobhw?AN
ftu ncoheh d/S ;'wkbhnk d/ GkJhuko/ vk ftu fJe SoBkoEh d/ o{g ftu w?Apo j?.
nzdo T[; ;w/A y[Sh dh bfjo d"V rJh nkfJnk ;h, fJj T[; dh ;cbsk dk
id gqXkB wzsoh i;fNB No{v' d/ dcso fJj ;G s'A T[gobk w[ekw j?. 40 ;kbk ikDekoh nB[;ko i"jB w?ebw tZb'A
j[;?B N'oKN' B{z J/ohnk d/ :"oe ;kT{E- f;nk;s s'A ;zfBnk; b?D ns/ uhB ftu
s'A gkobhw?AN w?Apo nfjwd j[;?B B{z fJwhrq/ t?;NB jbe/ s'A 19 nes{po 2015 B{z e?B/vk d/ okid{s pDkJ/ ikD d/ c?;b/
wro'A T[BQK dh EK gqXkB wzsoh No{v' B/
SB, SoBkoEh ns/ Bkrfoesk pko/ fJwhrq/SB d/ tekoh wzsokb/ bJh j[;?B
wzsoh pDkJ/ ikD dk n?bkB ehsk dh u'D ehsh j?. No{v' B/ nkgDh e?pfBN
ftu tZvk c/opdb eofdnK nZXh
doiB wzsohnK d/ ftGkrK ftZu
spdhbh ehsh j? ns/ ndbk-pdbh ftZu
fszB Bt/A fujo/ Skfwb ehs/ rJ/ jB. d/
S d/ ftd/S wzsoh B{z pdfbnk frnk
j?. fzeo:'r j? fe No{v' e?pfBN ftu
gzikph w{b d/ ;ko/ wzsoh (joihs f;zx
;ZiD, Btdhg f;zx p?A;, nwoihs f;zx
;'jh ns/ podhS uZro) nkgD/ ftGkrK
ftu pD/ ofjDr/ ns/ T[BQK d/ nj[fdnK
ftu e'Jh spdhbh BjhA ehsh rJh.
dZf;nk ik fojk j? fe No{v' 20 iBtoh
B{z nwohek d/ okSNogsh pD oj/
v'Bkbv Nozg d/ gqSk;B Bkb B/Vsk
pDkT[D ftZu ;"y bJh nkgDh e?pfBN
ftu Y[et/A c/opdb ehs/ jB.

ncrkfB;skB ftZu pzdh pDkJ/ rJ/ nk;No/bhnB ns/ nwoheh

SZsh;rVQ, (fpT{o') ;tkwh ftt/ekBzd dh i:zsh w"e/ pkpk okwd/t ns/ T[BQK d/ BkrfoeK ;zpzXh skfbpkB B/ ikoh ehsh thvhU

g?o'ekoK B/ fJeZm/ 5 tobv foekov pDkJ/ jB. fJj gfjbk fJ; soQK dk foekov e?Bpok$tkfSzrNB, (fpT{o')fgSb/ d'jK B{z :{Bhtof;Nh d/ pkjo'A pzdh pDk wzr eod/ jB. fJj wzfBnk ik fojk j?
;kb ncrkfB;skB ftZu skfbpkB tb'A fbnk ;h. fJ; fgZS'A ncrkfB;skB ftZu fe fJj thvhU fJZe iBtoh B{z pDkJh
j?. SZsh;rVQ d/ fGbkJh ftZu nk:'fis fszB fdBk :'r e?Ag; ftZu 55 jzko s'A tX d' b'eK B{z pzdh pDk fbnk frnk ;h. skfJBks nwoheh c'o;K B/ d'jK B{z rJh j?. T[ZXo fJ; thvhU d/ ;zpzX
b'eK B/ fJeZm/ gzi nk;B ehs/. d'jK d/ BK eqwtko fNw'Eh the; ns/ e/ S[vkT[D dh e'fSS th ehsh go T[BQK B{z nwoheh ftd/S ftGkr B/ fe;/ th soQK
ftB fezr jB. fNw'Eh nk;No/bhnk ns/ ;cbsk BjhA fwbh. j[D skfbpkB B/ fNZgDh eoB s'A fJBeko ehsk j?. T[ZE/
pkpk okwd/t B/ fJeZm/ fJe bZy b'eK Bkb ;{oi Bw;eko dk foekov nkgD/ e/ftB nwohek dk ofjD tkbk j? ns/ fJZe thvhU ikoh ehsh j?, fi; ftZu jh nk;No/bhnk d/ ftd/Sh ftGkr dk
d't/A ekp[b ftZu 'nwoheB :{Bhtof;Nh d't/A pzdh fdykJh d/ oj/ jB. thvhU ftZu efjDk j? fe d/S dh ;oeko d{ihnK
BK ehsk j?. okwd/t Bkb :'r e?Ag; ftZu SZsh;rVQ d/ w[Zy wzsoh vkH owB f;zx nkc ncrkfB;skB' ftZu gq'c?;o ;B. d't/A pzdh nwohek d/ Bt/A u[D/ rJ/ ;oekoK Bkb fwb e/ ncrkfB;skB
fgSb/ ;kb nr;s wjhB/ ;[oZfynk c'o;K okSNogsh v'Bkbv Nozg e'b'A T[BQK dh ftZu pzdh pDkJ/ rJ/ nk;No/bhnB
B/ th fjZ;k fbnk. T[ZE/ jh fJ; nB'y/ ekoBkw/ ftZu gqkJht/N ns/ ;oekoh ;e{bK d/ d/ G/; ftZu nkJ/ e[M pzd{eXkohnK B/ fojkJh bJh e?dh dh ndbk-pdbh dh Bkrfoe dh fojkJh bJh ezw eo ojh j?.

35 jzko s'A tX pZu/ Skwb ;B, id'A fe ;EkBe gqSk;B B/ fJBQK pZfunK B{z e?Ag
sZe fbnkT[D bJh yk; fJzszkw ehs/ ;B. gq'rokw B{z ekw:kp pDkT[D bJh 300
:'r No/BoK B{z bkfJnk frnk ;h. fzeo:'r j? fe pkpk okwd/t B/ fJ; s'A gfjbK
2016 ftZu wZX gqd/S ftZu 50 jzko b'eK B/ ;{oi Bw;eko eo e/ r'bvB p[Ze
nkc tobv foekov ftZu BK doi eotkfJnk ;h.

nwohek d/ fszB wzfzbK xo ftZu nZr S/thA wzfzb s'A fvZr e/ th pfunk 12 ;kbk bVek

bZrD ekoB 6 pZfunK dh w"s N'oKN', (fpT{o') efjzd/ jB fe fi; B{z oZp oZy/, T[; B{z e'Jh

u[Ze BjhA ;edk :kBh fe fi; dh T[wo fznkdk fbyh j't/, T[;
B{z ;w/A s'A gfjbK e'Jh BjhA wko ;edk. fJ; dh fJe T[dkjoD

T[Zsoh :"oe Sfjo fty/ T[; ;w/A d/yD B{z fwbh, id'A fJe 12
;kbk pZuk 6thA wzfzb s'A fvZr e/ th pu frnk. fczu n?t/fBT{
fty/ ;fEs fojkfJSh fJwkos dh S/thA wzfzb s'A fJj pZuk j/mK
fvZr frnk. w"e/ s/ id'A g[bh; gj[zuh sK pZuk j'S ftZu ;h ns/
;kj b? fojk ;h. jkbKfe T[j e[M th p'bD dh jkbs ftu BjhA

;h. g[bh; B/ s[ozs T[; B{z j;gskb gj[zukfJnk.

fcbjkb pZu/ dk fJbkz f;e fevz j;gskb ftu uZb fojk
j? ns/ T[; dh jkbs yso/ s'A pkjo dZ;h ik ojh j?. g[bh; B/

fejk fe pZuk xkj s/ fvZfrnk ns/ fJ; s'A gfjbK oks B{z whAj

g?D eoe/ th zwhB g'bh ;h, fi; eoe/ T[; B{z fznkdk ;ZNK
BjhA bZrhnK. fJj pZuk fe; soQK fvZfrnK iK fco T[; B{z fe;/

B/ XZek fdZsk j?, fJ; pko/ fcbjkb e[M th BjhA gsk bZr

;fenk go g[bh; dk wzBDk j? fe T[j e'Jh n?vt?Auo eoB dh

e'fSS eo fojk j't/rk.
fi; d"okB fJj jkd;k tkgfonk, id'A fe T[; dk gfotko

ngkoNw?AN ftZu nkokw Bkb ;"A fojk ;h.

No{v' B/ ehsh ;h nkrk ykB d/ fBih j?bhekgNo dh tos'A

pkbNhw'o, (fpT{o') nwohek d/ T[Zsoh-g{oph pkbNhw'o ftZu fJe fszB wzfzbK UBNkohU, (fpT{o') gqXkB wzsoh i;fNB No{v' tZb'A fJ; rZb
xo ftZu nZr bZrD ekoB 6 pZfunK dh w"s j' rJh. ckfJo fpqr/v nfXekohnK
B/ dZf;nk fe jkd;/ ftu pZfunK dh wK ns/ fszB j'o G?D-Gok B{z fJbki bJh dh g[SNh ehsh rJh j? fe S[ZNhnK d"okB T[BQK tZb'A nkrk ykB d/
j;gskb fbikfJnk frnk, i' fe p[oh soQK Bkb M[b; rJ/. fBih j?bhekgNo dh tos'A ehsh rJh ;h. fJBK jh BjhA T[j fJ; B{z

ckfJo fpqr/v ftGkr d/ p[bko/ o'wB ebkoe B/ dZf;nk fe ckfJo fpqr/v ;jh th mfjokn oj/ jB feT[Afe T[BQK w[skpe nkrk ykB d/ Nkg{
rZvhnK gj[zuD s'A gfjbK jh xo g{oh soQK Bkb nZr ftZu fxo u[Zek ;h. T[BQK
dZf;nk fe fJj xNBk phsh oks seohpB 12H30 ti/ tkgoh. T[BQK fJj th sZe gj[zuD bJh fJ; s'A fJbktk j'o e'Jh o;sk BjhA j?.
dZf;nk fe nfXekohnK B/ pZfunK dhnK bkSK B{z pokwd eoBk S[o{ eo fdZsk
j?. nZr bZrD dh xNBk ftZu wko/ rJ/ pZfunK dh T[wo 9 wjhB/ s'A b? e/ 11 fzeo:'r j? fe gqXkB wzsoh s/ T[BQK d/ gfotko B/ feq;w;
;kb sZe dh ;h. nZr s/ ekp{ gkT[D bJh ckfJo fpqr/v nfXekoh pkjo s'A jh dhnK S[ZNhnK pjkwk; d/ p?b Nkg{ T[Zs/ r[zkohnK ;B. nfijk
e'fSS ftu i[N/ oj/, feT[A nZr fszB'A wzfzbK sZe c?b u[Zeh ;h. nZr ftZu M[b;h eoB bJh T[j B;kT{ sZe e?B/vhnB ;oeko d/ i?N s/ rJ/ go
wfjbk ns/ d' pZfunK dh jkbs rzGho pDh j'Jh j?. T[ZE/ jh ebkoe B/ dZf;nk
fe nZr bZrD d/ ekoBK dk ni/ e[M th gsk BjhA bZr ;fenk j? ns/ fi; dk nkgDh wzfzb sZe gj[zuD bJh T[BQK nkrk ykB d/ j?bhekgNo dh
gsk bkfJnk ik fojk j?. tos'A ehsh.

No{v' d/ nkgD/ n?fEez (B?fse) fdSk fBod/S gqkJht/N ijkz
ftZu ;gK;ov ;co dh tos'A eoB s'A o'ed/ jB go gqXkB wzsoh d/

ezw d/ wZd/Bzo T[j tZyoh fe;w d/ jkbks ftZu nfijk eo ;ed/
jB T[j th n?fEez efwSBo dh nrkT{A wBz{oh d/ Bkb. No{v' dk
efjDk j? fe T[BQK B{z BjhA bZrdk fe fJ; d"o/ ekoB e'Jh f;nk;h

rbsh j'Jh j?.

T[BQK nkfynk fe T[j fJj w[Zdk eBcfbeN nkc fJzNo;N ns/

n?fEe; efwSBo w?oh vkn;B Bkb ftukoB bJh fsnko jB ns/
T[BQK d/ fe;/ th ;tkb dk itkp d/D bJh okzh jB.

23 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017 ;hohnk ftZu nkswxksh pzp Xwkek, 10 wo/

nk;No/bhnk dh f;js wzsoh dfwSe, (fpT{o') ;hohnk dh okiXkBh dfwSe ftZu
;{;kB bh B/ fdZsk n;shck fJe SeshSkbh nkswxksh pzp Xwke/ ftZu 10 beK dh
w"s j' rJh ns/ 17 j'o b'e zywh j' rJ/. g[bh; ;{soK B/
dZf;nk fe fJe nkswxksh jwbkto B/ eco ;{ik e'b
fiZE/ ;hohnk d/ w[Zy ;[oZfynk ndko/ ;fEs jB, y[d B{z
Xwke/ Bkb T[vk fbnk. fJ; Xwke/ ftu xZN'-xZN 10
b'eK dh w"s j' rJh.

;hohnk ftZu wB[Zyh nfXekoK s/ Bzo oZyD tkb/ fpqN/
B nkXkfos ;w{j ;hohnB nkpzot/Noh cko fjT{wB
okJhN; B/ fejk j? fe fwqseK dh frDsh tXD dk ydSk
j?, feT[Afe Xwke/ ftu zywh j'J/ fznkdkso zywhnK dh
jkbs rzGho pDh j'Jh j?. ;oekoh N?bhftzB s/ ikoh c[N/
z ftZu xNBk tkbh EK e'b Gkoh jfEnkoK Bkb b?;
;[oZfynk eowukoh y{B Bkb bj{-b[jkD j? ns/ eJh ekoK
;VhnK j'JhnK jB.

uhB d/ j{BkB ;{p/ ftZu pov cb{ ekoB

f;vBh, (fpT{o') nk;No/bhnk dh f;js wzsoh ;{;kB bh B/ ;oekoh XB dh fJZe jzko s'A tZX gzSh wko/ rJ/
d[otos'A d/ d'SK dofwnkB nkgD/ nj[d/ s'A n;shck d/ fdZsk. fJj y[bk;k j'D
s'A pknd fe ;{;kB bh B/ e[JhBzb?Av d/ ;?o-;gkNk ;EkB r'bv e';N dhnK phfizr, (fpT{o') uhB d/ j{BkB ;{p/ ftZu pov cb{
tZy-tZy :ksoktK bJh ;oekoh XB dh tos'A ehsh, fi; s'A pknd T[BQK d/ dk BtK wkwbk ;kjwD/ nkfJnk j?. fJ; ekoB fJZE/
n;shc/ dh wzr j' ojh ;h. pZsyK d/ fJZe ckow ftZu'A 1054 gzShnK B{z wkoBk
fgnk j?. uhB d/ y/shpkVh wzsoh B/ dZf;nk fe phs/
fJZE/ dZ; d/JhJ/ fe gfjbK s'A jh swkw w[SfebK Bkb i{M oj/ nk;No/bhnk ;kb nes{po s'A pknd pov cb{ dk fJj gzitK wkwbk
d/ gqXkB wzsoh w?bew NoBp[Zb B{z Bt/A ;kb dh S[o{nks ftZu jh ;[;kB bh d/ j?. wzsokb/ B/ nkgDh fJZe t?p;kJhN d/ jtkb/ Bkb
n;shc/ B{z b? e/ tZvk MNek bZrk j?. fieo:'r j? fe ;[;kB bh f;js wzsoh s'A dZf;nk fe j{BkB ;{p/ d/ :{nkBihnKr ftZu pov
fJbktk pz[orK dh d/yGkb Bkb ;zpzXs wzsokb/ ns/ y/v wkwfbnK dh th cb{ d/ wkwb/ dh g[SNh j'Jh j?. ;EkBe gqSk;B B{z
wzsoh j?. jkbks s/ ekp{ gkT[D bJh pZsy ckow ftZu wko/ rJ/
gzShnK s'A fJbktk 2067 gzShnK B{z wkoBk fgnk j?.
jKreKr ftZu gzikph B"itkB B/ okSNoh f;js ns/ gfotko GbkJh ftGkr B/ dZf;nk
fe phs/ ;kb nes{po s'A pknd pov cb{ d/ wkwb/
fiZsh pkef;zr tobv u?AghnBfSg ;kjwD/ nkT[D s'A pknd 175,000 gzShnK B{z wkoBk
fgnk j?. uhB ftZu pov cb{ d/ wkwb/ ;kjwD/ nkT[D
s'A pknd 106 b'e fJ; fJBc?eSB dh bg/N ftZu
nkJ/ jB. T[ZE/ jh fJ; Bkb j[D sZe 20 b'eK dh w"s
j' u[Zeh j?.

fJe ftnesh B/ r'bhnK ubkT[D s'A pknd

eko j/mK e[ub/ eJh ftnesh

jKreKr, (fpT{o') ftd/SK ftu ik e/ t;/ gzikphnK B/ nkgDh fwjBs Bkb fteN'ohnk, 20 iBtoh (;HpH) Skfgzr wkb d/ wkbe B/ dZf;nk fe T[BQK eowukoh B/ dZf;nk fe T[; B/ fJe
seohpB jo y/so ftu wZbK wkohnK jB. j[D T[j y/vK ftZu th tX-uVQ e/ fjZ;k nk;No/bhnk d/ ;{p/ fteN'ohnk d/ Sfjo d/ Skfgzr wkb nZr/ uheK wkod/ b'eK N[ZNk j'fJnk ;Nkbo (pZu/ dk gzx{Vk)
w?bp"oB ftZu fJe f;ofco/ ftnesh B/ dk fJeZm ;h ns/ T[BQK d/ eJh eowukoh d/fynk. T[j GZi e/ d/yD rJh fe fes/
b? oj/ jB ns/ d[Bhnk B{z nkgDh skes s'A ikD{z eotk oj/ jB. rZb j' ojh j? T[BQK dh jkbs d/y e/ o'D bZr rJ/. fJ; ftZu pZuk sK BjhA go T[j ykbh
r'bhnK ubkJhnK ns/ fco nkgDh rZvh ;Ve s/ y{B jh y{B ;h. ;h. fco pZu/ dh wK B/ fejk fe S[eo j?
nfij/ jh fJe gzikph rZGo{ dh, fi; B/ wfjz 15 ;kb dh T[wo ftu jKreKr fty/ fe;/ B/ w/o/ pZu/ B{z ;Nkbo ftZu'A eZY
j'Jh 58 feb' tor dh Jh-1 pkef;zr tobv u?AghnBfSg, 2017 fiZs e/ gzikphnK Bkb b'eK B{z e[ub fdZsk. jkbKfe pknd b/po gkoNh d/ B/sk fpZb SkoNB B/ e/ puk fbnk BjhA sK eko EZb/ nkT[D
dk wkD tXk fdZsk. jKreKr d/ izwgb ns/ gzikph fgS'eV Bkb ;zpzXs sedho NthN eoe/ fJ; d[oxNBk dk nc;'; Bkb i' jkb ;Nkbo dk j'fJnk, T[j
ftZu T[; B{z frqcsko eo fbnk frnk ehsk j? ns/ fJ; ekoB gqGkfts j'J/ T[;d/ pZu/ dk th j' ikDk ;h. T[;B/
f;zx B/ pkef;zr d/ zpod;s w[ekpb/ ftu u'Nh d/ fyvkoh n?whr' S'Jh B{z X{V uNk b'eK d/ gfotko Bkb nkgDk d[Zy ;KMk fejk fe fJ; d'Sh B{z ;ys ;zk fwbDh
e/ fJfsjk; ou fdZsk. j?. fJBQK ftZu'A 3 ftneshnK dh w"s j' ehsk j?. ukjhdh j?.

fJ; tobv u?AghnBfSg ftZu jKreKr, ikgkB, poskBhnk, pqkzhb, e?B/vk, rJh ns/ pkeh brGr 20 ftnesh Skfgzr wkb dh fJe wfjbk
skJhtkB ns/ fJNbh ;w/s eohp 7 d/SK d/ u'Nh d/ pkef;zr fyvkohnK tZb'A fjZ;k zywh jB, fiBQK dk j;gskb ftZu
fbnk frnk ;h. sedho f;zx d/ fgsk ns/ gzikp d/ fgzv Gb{o fzbk w'rk d/ t;Bhe fJbki uZb fojk j?. dZf;nk ik fojk j?
jod/t f;zx fYZb'A B/ fejk fe T[BQK d/ g[Zso B/ g{oh d[Bhnk ftu T[BQK dk jh BjhA
fe zywhnK ftZu 3 pZu/ Skwb jB. fJe
;r'A ;w[Zuh gzikph e"w dk BK o"SB eo fdZsk j?. fJj w[ekpbk fJ; bJh th o'ue
;h feT[Afe 15 ;kbk sedho dk w[ekpbk 37 ;kbk n?whr' S'Jh Bkb ;h. n?whr' 18
tfoQnK dh T[wo s'A pkef;zr y/v oj/ jB ns/ fgSb/ fszB ;kbK s'A brksko u?AghnB

oj/ ;B. nfij/ ftu sedho dh fiZs n;zGt bZr ojh ;h go fJ; rZGo{ B/ n;zGt

B{z ;zGt eo fdykfJnk.

24 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

fJ; wjhB/ dk s[jkvk okShcb

w/yL wjhB/ dh S[o{nks eoeL ;wkfie rsh s[bkL nkwdB ftZu weoL xo ftZu
S[G :ksok Bkb j't/rh. ftXhnK ftZu tX uV e/ tkXk ns/ xo/b{ yofunK
;tkoh nkfd ubkT[Ad/ fjZ;k b?Dk gt/rk. wzB'oziB ftZu ewh d/ ekoB fe;/ wzrb ezw d/
;w/A finkdk ;ktXkBh d/ ;kXBK ftZu s[jkvk you nkofEe ;zs[bB pfDnk
tos'. ftrV/ ezwK ftZu finkdk j' ;edk j?. oj/rk. ewkJh d/ tkX/ dk :'r jB. gq/w ;zpzXK
;[Xko j' ;edk j?. EektN gfotko ftZu w?poK d/ Bkb rbscfjwh :'r j?. nkfc;, g/Sk d/ y/so ftZu
d/ pknd th ;cbsk Bk fwbD Bkb wB iK pfj; j't/rh. fe;/ dhnK GktBktK B{z nB[e{b wkj"b oj/rk. soZeh fwbD dh ftZu th fwmk;
T[dk; oj/rk. ;ohfoe f;js th ewi'o ;ZN g[Zi/rh. ftfdnkoEhnK dk gVkJh ;zGktBk j?. gfotkfoe w?Apo ns/ fwZso
oj/rh. fe;/ th wkwb/ ftZu fpBK ftuko ftZu wB BjhA bZr/rk. nkb; th finkdk wzvb d/ Bkb y[S oj'r/. oj/rh. wzB'oziB d/ ;kXBK d/ fgZS/
edw B[e;kBdkfJe ;kfps j't/rk. ofjD dh ;zGktBk j?.
fpqSueL ftfdnkoEh you j' ;edk j?. tgko ftZu fj;/
fpqyL ;wki ftZu ftS/ f;zxL ykD ghD dk tor B{z fJ; wjhB/ ;ysh
S wkB ;BwkB pfDnk oj/ goj/i oZy'. ;wki ftZu Bkb fwjBs eoBh gt/ dkoh d/ Bkb nzdo{Bh wZsG/d
rk. B"itkB tor dk wkB-;BwkB ftZu tkXk rh. rqfj;E ihtB ftZu
y/vD NZgD finkdk j't/rk. pkDh, ;[Gkn ftZu nkBzd ns/ ;zs'S dk tXDr/. r[Z;/ s/ ekp{ oZyDk
oj/rk. n"bkd d/ fgZS/ g?;/ T[rosk ns/ fe;/ d/ Bkb nB[Gt j't/rk. ;wki ftZu wkB-
you j'Dr/. ebkekoK ns/ nfjw dk w[ekpbk j'D dh tb'A ckfJdk ;BwkB fwb/rk. T[u nfXekohnK ns/ gt/rk.
fyvkohnK bJh nkgDh gqfsGk doSkT[D j't/rk. fe;/ Bkb ;kM/dkoh eoB bJh pi[orK dh feqgkfdqSNh oj/rh. B"eoh
bJh uzrk ;wK j?. gq/w ;zpzXK ftZu th tXhnk ;wK BjhA j?. :ksok dk ftuko g/Sk tor B{z nfXekohnK dk ;fj:'r e[zGL GkJhtkbh d/
fwmk; nkt/rh. :ksok eoBh g? ;edh fcbjkb fsnkr fdU. oj/rk.
j?. ezwK ftZu th ;[Xko j'
ezfBnkL eko'pko ftZu XB[L oki gZy d/ ezwK
fwE[BL fe;/ d/ Bkb th Bt/A Bt/A b'eK d/ Bkb ftZu th tkXk j't/rk. ;edk j?. xo ftZu
ckbs{ pfj; Bk eo'. w[bkeks j't/rh. wjhB/ d/ ekoi y/so ftZu th
Xkofwe ezwK ftZu o[uh pDh nyho ftZu fJ;soh tor wB finkdk bZr/rk. wfjwkBK dk nkT[D
oj/rh. nkb; finkdk ns/ nkgDh f;js dk fynkb d[SwD gZy dfpnk
T[sSkj Sesh ftZu xkN oZy'. rqfj;E ihtB ftZu MzMN g?dk oj/rk. wjhB/ dh S[o{nks S[G jh oj/ ikD pfDnk oj/rk.
oj/rh. Bt/A ezwK dh S[o{nks eo ;e'r/. j't/rh. wkBf;e ns/ ;ohfoe f;js yokp rh. nkwdB th ;kXkoB jh oj/rh. ;[y
d';sK, ;e/-;B/jhnK ns/ r[nKvhnK d/ j't/rh. ftfdnkoEh tor bJh ;wK ;kXB pD/ ofjDr/. wjhB/ d/ wZX ftZu ftS/S ftneshnK dk ;zr th ;jh
Bkb ;zpzX uzr/ ofjDr/. yofunK ftZu nB[e{b oj/rk. fe;/ Bkb ckbs{ pfj; Bk wkBf;e gq/SkBh jbeh oj/rh. fe;/ th
th ;[Xko nkt/rk. d[SwD gZy dfpnk eo'. :ksok d/ ;w/A f;js dk yk; s"o s/ soQK d/ fto'X s'A puD dk :sB eo' oj/rk. ftd/S s'A ;zgoe th
oj/rk. fynkb oZy'. ns/ :ksok dk ftuko fsnkr fdU.
bkGdkfJe oj/rk. ftrV/ ezwK

ftZu th ;[Xko j't/rk. GkrhdkoK

d/ Bkb sj[ kv/ ;pz Xz urz / ofjDr./

whBL XB bkG

finkdk oj/

rk. y[d s/ ekp{ oZy'

ns/ fe;/ Bkb Bk

T[bM'. wjhB/ d/ nyho

nX{o/ ezw ;ko/ g{o/ j' ;ed/ jB.

xo ftZu ;[y - SKsh dk wkj"b
pfDnk oj/rk. d[SwDK B{z jok
;e'r/. ;fjeowhnK dk ;fj:'r

s[jkv/ tgkoe y/so d/ ezw B{z

nk;kB pDkt/rk. iwhB dh

yohd-t/u ;ktXkBh Bkb eo'.

;bwkB ykB dh fJ;

fcbw dk pD/rk ;hetb!

BSK FABRICATION

w[zpJh (fpT{o') pkbht[Zv wSj{o nfGB/sk ;bwkB ykB ns/ ;kfid Bkfvnkvtkbk B/ ;kb 2014 dh fjZN
fcbw 'fee' dk ;hetb pDkT[D dk wB pDk fbnk j?. ;{soK w[skpe ;hetb dh S{fNzr ;kb 2018 'u S[o{
ehsh ikt/rh. fcbjkb fJ; fcbw dh ;feqgN fsnko eo bJh rJh j?, fi; bJh ;bwkB B/ th jK eo fdZsh

j?. fJ; fcbw dh jho'fJB ns/ d{ih ek;N B{z b? e/ y'i uZb ojh j?. j[D d/yDk fdbu;g j't/rk fe nkfyoeko

fJ; fcbw dh jho'fJB e"D j't/rh.

fzeo:'r j? fe ;bwkB ykB ns/ ;kfid fJ; ;kb nkgD/-nkgD/ gq'i?eN 'u o[M/ j'D ekoB fJ; fcbw
dh S{fNzr nrb/ ;kb jh S[o{ eo ;eDr/. ;bwkB nkgDh nkT[D tkbhnK fcbwK 'fNT{pbkJhN' ns/
'NkJhro fizdk j?' dh S{fNzr 'u o[fMnk j'fJnk j?.

2 5 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

wkJheb i?e;B dh p/Nh B/ ehsk tZvk y[bk;k, mhe j? n?ZwH n?ZuH 370 ijkz dh
14 ;kb dh T[wo 'u j'fJnk ;h ;ohoe S'SD y'i B{z ysw eoBk L nk;No/bhnk

BthA fdZbh (fpT{o') jkbht[Zv g"g f;vBh (fpT{o') nk;No/bhnk B/ wb/ShnkJh J/nobkJhBz d/ bkgsk ijkz n?ZwH
;Nko wkJheb i?e;B dh p/Nh g/fo; n?ZuH 370 B{z dh y'i B{z ysw eoB B{z ;jh dZf;nk j?. p[ZXtko B{z d/S d/ nktkikJh
wkJheb B/ fJZe pj[s j?okB eoB tkbk wzsoh v/o/B u?;No B/ fejk j? fe wkjo fjzd wjk;kro 'u fJ; ijkz Bkb ;zpzXs
y[bk;k ehsk j?. fJe fJzNoftT{ 'u g/ vkN/ dk ftSb/SD ns/ wbp/ dh iKu ikoh oZyDr/. jkbKfe u?;No B/ fJj rZb
fo; 'u dZf;nk j? fe 14 ;kb dh T[wo dZ;D s'A fJBeko eo fdZsk fe fe; soQK dh nfjw ikDeoh jk;b j'D 's/ nfXekoh
'u w/ok ;ohoe S'SD j'fJnk ;h.'' o/fo; bkgsk ijkz dh y'i B{z fco s'A S[o{ eoB bJh fsnko j' ikDr/. brGr fszB ;kb
d/ fJ; fpnkB Bkb jo fe;/ B{z eokok sZe uZbh fJ; y'i B{z o'e fdZsk frnk. w?bp"oB 'u T[BQK B/ fejk, ''id'A ;kB{z e'Jh
MZNek bZrk j?. g/fo; B/ dZf;nk fe, vkNk iK pj[s nfjw ikDekoh jk;b j[zdh j?, fijVh fe ;kB{z fe;/ ;EkB ftS/S
fJe nDikB ftnesh B/ eJh tko w/ok sZe b? e/ ik ;edh j? sK wkjoK B{z T[;dk nkgD/ nkg jh gsk bZr ikt/rk.''
S'SD ehsk. T[j ftnesh w/o/ s'A pj[s
tZvk j?.'' fJ; s'A fJbktk T[; B/ nkgD/ T[BQK fejk, ''n;hA gfotkoK ns/ fwZsoK B{z M{mhnK T[whdK BjhA d/Dk ukj[zd/.
vqZrz ns/ fvgo?SB B{z b? e/ eJh y[bk;/ GftZy 'u sbkS B{z fco s'A S[o{ eoB bJh ;kv/ e'b ftStk;:'r ;p{s j'D/ ukjhd/
ehs/. T[; B/ dZf;nk j? fe, S'SD d"okB jB, fijV/ fe;/ ;EkB ftS/S 's/ b? e/ ik ;ed/ j'D.''
w?A eJh tko nkgD/ nkg B{z wkoB dh
e'fSS th ehsh ns/ vqZrz dh nkdh j' 'pkrh 2' 'u c"ih dh G{fwek fBGkT[Ad/
rJh ns/ fvgo?SB 'u ofjD bZrh. g/
fo; B/ nkgD/ fgsk wkJheb i?e;B dh
w"s s'A pknd eJh tko nksw jZfsnk
eoB dh e'fSS ehsh.

fzeo:'r j? fe, g/fo; B/ dZf;nk,
''w?A eJh tko nkgD/ nkg B{z wkoB dh
e'fSS ehsh, eZfNnk ns/ ;ohoe gZy'
wkfonk th. w/ok nkswftStk; ysw j'
u[Zek ;h. w?B{z bZrdk ;h fe w?A e[M th
;jhA BjhA eo ojh jK. w?A T[; ;w/A f;oc
woBk jh ukj[zdh ;h ns/ fJBQK ;kohnK
rZbK B{z nkgD/ gfotko s'A fSgkT[Dk
g?Adk ;h.'' fJ; s'A fJbktk T[; B/ nkgD/
fgsk wkJheb dh w"s pko/ fejk fe, ''w/
o/ fgsk dk esb j'fJnk ;h. g/fo; B/
wkJheb dh w"s dk fizw/dko vkeNo
e"Bokv B{z dZf;nk j?. fi; d/ ekoB w/o/
fgsk dh w"s j'Jh j?. T[BQK B{z wkfonk
frnk j?.''

ezwK 'u o[M/ d';sK B{z

fw; eo ojh j? eohBk Bzo nkT[Dr/ NkJhro Sokc

w[zpJh (fpT{o') pkbht[Zv nfGB/soh

eohBk eg{o ykB fgSb/ e[M fdBK s'A

nkgDh rob r?Ar Bkb Bzo nkT[Adh j?
go T[; d/ d' d';s fcbjkb ekch o[M'

j'J/ jB. eohBk d/ eohph d';s nfGB/

sk s[Sko eg{o ns/ fBowksk SphBk
ykB fBZih ekoBK eo e/ eohBk dh

gkoNh 'u Bzo BjhA nk oj/ jB. s[Sko
id'A s'A fgsk pfDnk j?, T[j nkgD/ p/N/

ns/ fcbwK 'u'A ;wK BjhA eZY ;fenk.
eohBk dh r?Ar 'u nzfwqsk no'Vk,
wbkfJek no'Vk ykB, ;'Bw eg{o, ohnk

eg{o fJE' sZe eh ;?c nbh ykB d/ d't/

A pZu/ th Skwb ofjzd/ jB go s[Sko ns/
SphBk ekch ;w/A r?Ar 'u Bzo BjhA nkJ/
.

nfGB/soh B{z e[ZfsnK B/ tZY-tZY ehsk

rzGho zywh, j;gskb eotkT[Dk fgnk dkyb

w[zpJh (fpT{o') dZyDh fcbwK dh w[zpJh (fpT{o') pkbht[Zv nfGB/sk NkJhro Sokc nkgDh nkT[D tkbh fcbw
'pkrh 2' 'u c"ih dh G{fwek fBGkT[Ad/ Bzo nkT[Dr/. pkbht[Zv fcbweko ;kfid
wzBh-gqwzBh nfGB/soh gko[b :kdt B{z Bkvhnkvtkbk fcbw 'pkrh' dk ;he[nb pDkT[D ik oj/ jB. fcbw 'u NkJhro
Sokc w[Zy G{fwek 'u j'Dr/. NkJhro B/ 'pkrh' 'u fJe ftdo'jh B"itkB dh G{fwek
rzGho zywh j'D s'A pknd nzX/oh ;fEs fBGkJh ;h.
e'ehbkp/B j;gskb 'u dkyb
eotkfJnk frnk j?. p[ZXtko B{z nzX/oh uouk j? fe 'pkrh 2' 'u NkJhro fJe c"ih d/ feodko 'u j'Dr/. fJ; bJh
T[BQK B/ nkgD/ tkb S'N/ eotkT[D/ g? ;ed/ jB. T[j fcbw d/ n?eSB ;hBz bJh
;fEs T[; dh fpbfvzr e'b uko-gzi yk; No/fBzr b?Dr/. fJj No/fBzr T[BQK B{z N"Bh fuzr tb'A fdZsh ikt/rh, fiBQK B/

e[ZfsnK B/ nukBe T[; 's/ jwbk eo 'SkUfbB ;"eo' torh fcbw e'ohUrqkc ehsh j?.
fdZsk. e[ZfsnK d/ tZYD ekoB gko[b

d/ ;oho d/ eJh fjZf;nK 's/ rzGho zyw
j' rJ/ jB.

T[; d/ jZE, rb/, g?o, fujo/ s/ f;o

's/ ;ZN bZrh, fi; s'A pknd T[; B{z s[ozs
nzX/oh d/ e'ehbkp/B j;gskb 'u dkyb
eotkfJnk frnk j?. ypoK w[skpe

j;gskb dh 14thA wzfzb 's/ T[; B{z
dkyb ehsk frnk j?, fiE/ T[; dk fJbki

uZb fojk j?. zyw fznkdk j'D ekoB
;oioh ehs/ ikD dh ;zGktBk j?.

fcbjkb gko[b dh jkbs yso/ s'A pkjo

j? s/ vkeNoK dh yk; Nhw T[BQK 's/ Bzo
oZy ojh j?.

26 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

wzrb 's/ edw oZyD tkbh gfjbh gzikp dh f;nk;s B/ eJh f;nk;h fwZEK B{z j? s'fVnk
fJB;kB pD/rh BzBQh J/fb;k
ibzXo (fpT{o') gzikp dh f;nk;s B/ d/S dhnK
eJh f;nk;h fwEK B{z s'fVnk j?. nkw s"o 's/ f;nk;s
'u XkoBk j? fe nkw u'DK iK ftXkB ;Gk u'DK 'u
t'N ch;dh 'u tkXk d/yD B{z fwb/ sK ;oekoK pdb
iKdhnK jB go gzikp 'u nfijk BjhA j?. 2012 dhnK
ftXkB ;Gk u'DK fJ; dhnK rtkj ojhnK jB. fJBQK

u'DK 'u t'N ch;dh d/ tkX/ d/ pkti{d 'nekbh-Gkigk'
dh ;oeko foghN eo rJh. jkbKfe g'fbzr d/ fdB

doi j'Jh 78H57 g'fbzr ch;dh B{z b? e/ g{o/ ;{p/ 'u
uouk ;h fe eKro; ;oeko nekbh-Gkigk B{z jok e/

;Zsk 's/ ekfpz j' ojh j?. tX/ j'J/ g'fbzr ch;dh B{z
d/yd/ j'J/ nfijhnK rbscfjwhnK g?dk j'JhnK fe

ft GkrK d/ nfXekohnK se dhnK fb;NK pDBhnK

S[o{ j' rJhnK. fJ; d/ Bkb jh eKro; 'u wzsoh wzvb
'u Skwb j'D tkb/ nkr{nK dhnK uouktK sZe dk
d"o S[o{ j' frnk go fiT[A jh 2012 d/ u'D Bshi/
pkjo nkJ/ sK fJBQK B/ g{o/ d/S d/ BkrfoeK B{z j?okB
eo fdZsk. g'fbzr ch;dh d/ tkX/ d/ pkti{d nekbh-

Gkigk dh ;oeko B/ foghN eo e/ fJfsjk; ou fdZsk.

nwohek (fpT{o') uzdk wkwk B{z w[Zmh ftu e?d eoB bJh wubD dh T[wo ftu id'A c'oN w?ewoh d/ jtkJh nZv/ 's/ poc ftueko nk fvZrk ijkz, tkb-tkb pu/ :ksoh

'bkb wkwk' dh r'd ftu p?mD d/ ;[gB/ d/yD tkbh nwohek dh BzBQh J/fb;k eko;B c'oN w?ewoh (fpT{o') c'oN w?ewoh d/ jtkJh
g[bkV :ksohnK dh zo{oh No/fBzr s'A fJbktk wzrb rqfj dh nkp'-jtk d/ w[skpe
eJh u[D"shg{oB No/fBzr; eo u[Zeh j? ns/ fJj f;bf;bk ni/ ikoh j?. nZv/ 's/ poc ftueko fJZe S'Nk ijkz fvZr
fgnk. ikDekoh w[skpe fJ; S'N/ ijkz 'u
b[fJf;nkBk d/ p?NB o{i dh 15 ;kbk J/fb;k B/ fszB ;kb dh T[wo ftu nkgD/ gkfJbN ;w/s uko b'e ;tko ;B ns/ T[BQK B{z

gkgk poN eko;B B{z ;tkb ehsk ;h fe gkgk, wzrb rqfj 's/ e'Jh frnk j?. T[; d/ fJ; jkd;/ d"okB wkw{bh ;ZNK bZrhnK jB.
gkgk B/ th T[;/ 'rzGho' nzdkz ftu itkp fdZsk, BjhA p/Nk, wzrb 's/ BjhA, fJB;kB
uzd 's/ zo{o gj[zu frnk j?. fco eh ;h, fJ; s'A pknd J/fb;k dk wzrb 's/ p;sh wkwb/ ;zpzXh ikDekoh fdzfdnK t[Zv pc?b' dh
t;kT[D dk iB{zB gqtkB uVQB bZrk. T[j wzrb 's/ edw oZyD tkb/ gfjb/ b'eK
ftu Skwb j'D ns/ fJ; rqfj 's/ fJe BthA d[Bhnk dh BhAj oZy/ ikD ftu nfjw ;zeNekbh gqpzXB Skyk d/ fJZe nfXekoh po?Zv
G{fwek fBGkT[D bJh nfijhnK No/fBzr; s'A bzx ojh j?, fi; pko/ T[; d/ jwT[wo rq?Aio B/ dZf;nk fJ; ijkz B/ e?wo'z s'A T[vkD
Goh ;h ns/ fJ; B/ c'oN w?ewoh d/ jtkJh nZv/
tkfbnK B/ BjhA ;[fDnk j't/rk. T[j ;[gB/ BjhA p[D ojh ;r'A wzrb dh n;bhns
's/ gj[zuDk ;h. ijkz d/ wzzb 's/ gj[zuD s'A
ftu fiT{D bZrh j?. gfjbK jh fJ; d/ fJziD 'u yokph nk rJh.
T[BQK dZf;nk fe fJ; yokph pko/ ;{uBk fwbD

s'A pknd 8 ckfJo NoZe ns/ fszB n?Ap{b?A;K B/

ijkz dk fgZSk ehsk sK b?Afvzr t/b/ ;fEsh B{z
;zGkfbnk ik ;e/. Sqh po?Zv w[skpe ijkz c'oN
w?ewoh d/ jtkJh nZv/ 's/ gj[zu frnk ns/ fJj
oBt/n s'A e[M d{oh 's/ ik e/ fvZr fgnk. T[BQK
dZf;nk fe ijkz 'u ;tko ;ko/ b'eK B{z w"e/ 's/
w[ZYbh ;jkfJsk fdZsh rJh ns/ fe;/ B{z th rzGho

;ZNK BjhA bZrhnK jB.

jo o'z fzzdrh 'u BtK ozr x'bdhnK B/ id'A xo nzdo ik tVh eko, tkb-tkb pu/ gfotkoe w?Apo
w/ohnK XhnK, w?B{z T[BQK 's/ j? wkD L Upkwk
fJg;ftZu (fpT{o') S[Zeotko nZXh
oks e[JhBzb?Av d/ Sfjo fJg;ftZu 'u
fJZe eko xo d/ nzdo tV rJh. fJ;
jkd;/ 'u nzdo w"i{d fszB gfotkoe
w?Apo tkb-tkb pu rJ/ go T[BQK dk
xo ekch B[e;kfBnk frnk. g[b;
nfXekohnK dk efjDk j? fe okshA 1H20
ti/ d/ eohp fJZe eko Sfjo dh i/B
;NohN 's/ ikoh ojh ;h. fJ; d"okB
ukbe e'b'A eko w'V 's/ BjhA w[Vh ns/
fJj f;ZXh fJZE/ ;fEs fJZe xo d/ nzdo
ik tVh. T[BQK dZf;nk fe jkd;/ s'A
pknd eko ukbe w"e/ s'A coko j' frnk,
fi; B{z e[M ;w/A pknd g[b; B/ fjok;s
'u b? fbnk. nfXekohnK dk efjDk j?
fe T[; B{z nrb/ wjhB/ ndkbs 'u g/S
ehsk ikt/rk.

nkgDh fJ; T[gbZpXh ekoB gkfe;skBh w{b dh

tkfSzrNB (fpT{o') nwohek d/ toswkB okSNogsh poke Upkwk B/ thotko B{z n"os B/ p?bihnw 'u uwekfJnk wkfgnK dk BK
fejk fe T[BQK dhnK XhnK ;kSk ns/ wkbhnk jo o'z T[BQK dh fzzdrh 'u fJe BtK
ozr x'bdhnK jh tZvhnK j'JhnK jB. T[BQK dk fgnko T[BQK bJh jo o'i fJe BtK po;/bz (fpT{o') gkfe;skBh w{b dh
34 ;kbk fjBk GZNh BK dh n"os B{z
s'jck b? e/ nkT[Adk j?. Upkwk B/ fejk,''s[;hA sK ikDd/ jh j' jo wK-pkg B{z XhnK- p?bihnw 'u Bro fBrw gohSd dh
g[ZsoK 's/ wkD j[zdk j?. i/eo s[jkv/ wK-pkg B{z s[jkv/ 's/ wkD BjhA j? sK s[jkB{z gqXkB fB:[es ehsk frnk j?. fjBk
;wZf;nk j' iKdh j? go w/ohnK XhnK fit/A-fit/A tZvhnK j[zdhnK ojhnK , T[j w?B{z p?bihnw d/ gZSwh cb?Avo; ;{p/ U;N?Av
'u gqXkB fB:[es ehsh rJh j?. fjBk
j?okB ns/ gqGkfts eodhnK ojhnK, ns/ jo o'i w/oh fzzdhrh B{z y[Sh fdzdhnK GZNh d/ wksk-fgsk 40 ;kb gfjbK
jB.'' gkfe;skB s'A p?bihnw nkJ/ ;B.

Upkwk B/ nkgD/ okSNogsh ekb d/ nkyoh gZsoeko ;zw/bB B{z ;zp'XB eofdnK fjBk B/ fJ; s'A gfjbK ;{p/ d/ pkoN
fejk,''n;hA pZfunK d/ wK-pkg jK ns/ T[BQK s'A pj[s e[ZM f;Zyd/ jK.'' fJe ;tkb N'w/bhBz dh e?pfBN 'u ;eZso ti'A ezw
d/ itkp 'u Upkwk B/ fejk fe w?A ;wMdk jK fe fi; soQK wkbhnk ns/ ;kSk B/ eo u[Zeh j?. fJe fBT{z u?Bb dh fog'oN
nwoheh u'DK d/ Bshi/ 's/ nkgDh okfJ fdZsh T[j n;b 'u ekch o"ue j?. w[skpe fjBk T[;N?Av 'u jh izwh ns/
fJZE/ jh T[; dk gkbD-g'SD j'fJnk.
T[BQK fejk,''T[j fBokS ;B go T[;dh wK B/ ns/ w?A uzr/ wK-pkg dh soQK T[BQK T[; dk efjDk j? fe id'A b'e T[; dhnK
B{z ;wMkfJnk. n;hA T[BQK dh ;'u B{z buhbh pDkT[D 'u wdd eo oj/ jK. jw/Sk fJj iVQK pko/ rZb eod/ jB sK T[; B{z r[Z;k
rZb f;ykT[Ad/ jK fe d[Bhnk dh ;G s'A nkyoh uhz f;oc T[whd jh j[zdh j?, fi; B{z BjhA bZrdk. T[; B/ fJj th dZf;nk fe
ed/ BjhA SZvDk ukjhdk. s[;hA fvZrd/ j', yVQ/ j[zd/ j' , ;oho 's/ bZrh fwZNh B{z MkVd/ T[j tZy-tZy ew/NhnK d/ ;zgoe 'u
j' ns/ fco nkgD/ ezw 'u o[ZM iKd/ j', fJj jh w/ohnK XhnK dk ;[Gkn fojk j?. ofjzdh j?. fjBk B/ fejk fe T[; d/ xo
d/ dotkz/ jo fJe d/ ;[nkrs bJh jw/
T[BQK fejk, w/ohnK d't/A XhnK okiBhsh 'u GftZy BjhA pDkT[Dk ukj[zdhnK go Sk y[ZbQ/ jB.
T[j jw/Sk d/S Grs ofjDrhnK. fJ; wkwb/ 'u T[BQK 's/ fwS/b dk gqGkt fgnk j?.
T[BQK fejk tkJhN jkT{; B{z SZvD wro'A T[j nkgDk tX/o/ ;wK nkgD/ gfotko B{z d/

Dr/. T[BQK fejk,''w?A fJj th nk; eodk jK fe fwS/b Bkb tX/o/ ;wK pshs eoKrk
ns/ yk; rZb fJj j? fe n;hA fJ; ;kb nkgD/ ftnkj dh 25thA toQ/rzY

wBktKr/.

27 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017 fpbvo B/ pDkfJnk p/jZd tZyok
xo, yVQ-yVQ sZed/ B/ b'e
fJj j? nk;No/bhnk dk x[zwD tkbk xo, j?okB
eo d/DrhnK fJ; dhnK y{phnK

f;vBh (fpT{o') eh s[;hA ed/ nfij/ xo d/ pko/ 'u ;[fDnk j?, fijVk ;{oi dh pqkzhb (fpT{o') jo fJe pzd/ dk ;[gBk gfjbK fJj nkJhvhnk (ftuko) nkfJnk B{z nzdo gj[zuD 's/ th nfijk bZrdk
fdSk d/ fj;kp Bkb nkgDh ;fEsh sfj eodk j?< iK fco nfijk xo, fiZE/ jo j[zdk j? fe T[; dk nkgDk fJe xo j't/ j? fe uhzK T[bNhnK bZrhnK j'JhnK
jcs/ p?Zvo{w dhnK fyVehnK dh fdSk pdb ikt/. ;[DB 'u fJj E'VQk nihp bZrdk go T[BQK dh gsBh B/ fJ; B{z 'gkrb jB.
j? go fJj ;Zu j?. nkoehN?e; B/ fJ; rZb B{z ;Zu ;kps eoe/ fdykfJnk j?. , i' fe p/jZd y{p;{os j't/ go id'A T[; nkJhvhnk' efjzd/ j'J/ ykoi eo fdZsk.
fJ; xo d/ pDB s'A pknd T[BQK dh gsBh tkbd/ftB' efjzd/ jB fe fJzB/ ;kb
nk;No/bhnk d/ ;{p/ fBT{ ;kT{E t/bz 'u Bdh feBko/ ;fEs fJZe wekB 'u e[M dk ;[gBk g{ok j[zdk j? sK T[; dh y[Sh sZe fJzv;Noh 'u ezw eoB s'A pknd
nfijhnK jh y{phnK Skwb jB. 5,812 tor c[ZN d/ dkfJo/ 'u pfDnk fJj xo dk fNekDk BjhA ofjzdk. e[M xoK B{z d/ th T[BQK Bkb ;fjws j' rJh ns/ j[D id'A w?A foNkfJov j'fJnk sK w?A e[M
360 fvroh dh e'D 's/ x[zw ;edk j?. nkgD/ fJ; nB'y/ xo d/ ;zpzX 'u wekB tZyok eoBk ukj[zdk ;h. T[BQK B/ fejk
wkbe J/tfozxw B/ gZsoekoK Bkb rZbpks eofdnK fejk, ''s[;hA i/eo wekB d/ y e/ ;kv/ w{zj'A fJe' Spd fBebdk j?, fJj xo b'eK bJh ;?bch g[nkfJzN pD fe w?A y[d B{z u[D"sh fdZsh, sK fe w?A
tZb fXnkB eo' sK s[;hA fJj BjhA efj ;e'r/ fe fJj x[zw fojk j?, feT[Afe fJj sK 'fezBk ;'jDk xo' j?. j[D sZe s[;hA pj[s n?efNt ofj ;eK ns/ fJe nkw xo
fJZe jh EK 's/ mfjfonk j'fJnk j?.'' T[; B/ dZf;nk fe ;kb 2006 'u fJ; 'vohw ;ko/ xo d/y/ j'Dr/ go pqkzhb 'u fJe frnk j?. pDkT[D dh pikJ/ w?A fJ; B{z T[bNk pDk
j'w' (;[gfBnK dk xo) pDkfJnk frnk ;h. J/tfozxw w[skpe, ''fJ; xo d/ fJZe fpbvo B/ nfijk xo pDkfJnk j?, fi; fdZsk. tkbd/ftB' dh gsBh wkohnk B/
fjZ;/ 'u fJj pdb th w"i{d j? fe fJ; dh ;fEsh B{z ;{oi dh fdSk w[skpe pdfbnk dZyDh-g{oph pqkzhb d/ ;kU wkN/; fejk fe i/eo T[BQK d/ gsh e'Jh ezw
ik ;edk j?. wsbp rowhnK d/ fdBK 'u fJ; dh ;fEsh ;{oi d/ T[bN oZyh ik B{z b'e yVQ-yVQ e/ sZed/ jB ns/ fJj 'u pD/ fJ; xo 'u cozN tZb d' eoB dh mkB b?Ad/ jB sK T[; B{z g{ok
;edh j?, id'Afe ;odhnK 'u X[Zg tk;s/ fJ; B{z fco s'A T[;/ ;fEsh 'u fbnKdk ik fyVehnK, rwb/ ns/ w/B r/N bZr/ jB, eoe/ jh SZvd/ jB. 400 whNo ftu
;edk j?.'' T[; dk efjDk j? fe fJ; xo B{z pDkT[D bJh eohp 243,000 vkbo dk xo ;EkBe b'eK ftukb/ nkeoSD dk pD/ fJ; xo B{z d/yD s'A pknd tkbd/
you nkfJnk ;h. e/Ado pD frnk j?. i' f;oc ;iktN bJh jB. n;b 'u xo ftB' ns/ wkohnk d/ g's/-g'shnK th fJ;
nzdo dkyb j'D dk r/N fgZS/ j?. pkjo B{z d/y e/ j?okB ofj rJ/.
o{; Bkb :[ZX dh fsnkoh nkU s[jkB{z dZ;d/ jK fe fJ; xo
s'A tZyok Bzo nkT[D tkbk fJj xo
eo foj? j? nwohek< 'u yk; eh j?. fJ; xo dh yk;hns j? nzdo'A fJe dw nkw xoK tKr j?. j/
fe fJj xo T[bNk j?, ih jK fJ; xo dk
mbh wzzb 's/ o;'Jh ns/ tkSo{w j?,
f;o j/mK ns/ w/B r/N T[Zgo Nkg 's/ j?. id'Afe gfjbh wzzb 's/ 2 p?vo{w jB.
don;b foNkfJov j' u[Ze/ fpbvo tkbd/ftB' B/ xo 'u e[M ;'c/, w/i SZs
's/ f;oc ;iktN bJh jB, fi; s'A b'eK
tkbd/ftB' fwr[J/b vk f;btk B{z 3 ;kb

Bk;k B/ thvhU ;KMh eoe/ fdykfJnk

gb{N' 's/ b?Afvzr dk y{p;{os Bzkok

tkfSzrNB (fpT{o') nwohek ns/ o{; ftukb/ tZX ojhnK sbyhnK B/ d{;o/ Shs fBT{:koe (fpT{o') fJj pqfjwzv
:[ZX torh ;fEsh g?dk eo fdZsh j?. jkbKfe v'Bkbv Nozg d/ okSNogsh pDB s'A
pknd d't/A d/SK d/ foSs/ ;[XoB dhnK ;zGktBktK jB go fJe fBT{z fog'oN 'u fJB;kB B{z jw/Sk nkeofSs eodk fojk
dkntk ehsk frnk j? fe nwohek B/ o{; Bkb :[ZX dh fsnkoh eo fdZsh j?. j?. fJj' ekoB j? fe ftfrnkBe fJe

ypoK nB[;ko e[M wjhB/ gfjbK o{; d/ pDkJ/ bVke{ ns/ :{H n?Z; J/noc'o; d/ g[bkV d/ jo e'B/ s'A tkfec j'Dk ukj[zdk

n?Zc-16 zjkiK B{z nkg; 'u w[ekpbk eod/ t/fynk frnk ;h. jkbKfe fJj fJe j? ns/ nfijhnK jh e[M e'fSSK Bk;k
wkZe ckJhN ;h. fJj s;thoK fJe No?fce ezNo'bo fcb vfoZb B/ fBtkvk d/ J/ohJ/ th eodk j?, jkbKfe Bk;k d/ jo ezw

51 'u bJhnK ;B. dZ;D:'r j? fe T[j d[BhnK d/ ;G s'A y[chnk fwbNoh p/;K 'u'A nkw b'eK dh ;wM ftu BjhA nkT[Ad/
fJe wzfBnk iKdk j?.
jB go fJj efjDk rbs j't/rk fe
ypo nB[;ko fJj s;thoK 8 Btzpo 2016 dhnK jB. fJ;/ fdB nwohek B/
v'Bkbv Nozg d/ o{g 'u nkgDk BtK okSNogsh u[fDnk ;h. vo/e nB[;ko fiBQK T[j ;kB{z b[GkT[Ad/ BjhA jB.
s;thoK 'u J/noeqkcN fd; oj/ jB T[j f;zrb ;hNo ;[y'Jh n?Z;:{-27gh ns/
nwohek dk n?Zc-16 bVke{ zjki jB. fgSb/ eJh ;kbK s'A Bk;k

vo/e 8 Btzpo B{z J/ohnk 51 dk d"ok eo oj/ ;B. T[BQK dZf;nk fe o{;h i?ZN j?okBhiBe gqkgshnK jk;b eodk nk

n?Z;:{-27gh B{z ed/ th nfXekoe s"o 's/ nwohek B/ nk:ks BjhA ehsk. T[BQK fejk fojk j?. fJE/ n;hA fJ; ;g/; J/iz;h dh
fe fJ; J/noeqkcN dh gfjukD BjhA ehsh ik ;eh j?. jkbKfe zjki B{z fi; soQK
b[e'fJnk frnk j? T[j ;'thns sohek j?. fJj fwSB ro{w Mhb d/ T[; fJbke/ 'u fJe jkbhnk gqkgsh dh rZb eohJ/.
ysw j'fJnk ik p?B tkbk J/no;g/; j?.
Bk;k dh Nhw B/ e[M fdBK gfjbK NftNo
T[BQK fejk fe fwSB d"okB nwoheh o{;h J/noeqkcN Bkb BfiZmD dk nfGnk;
eo oj/ ;B Bkb jh nkgD/ BthA jfEnko gqDkbh B{z th J/noeqkcN 's/ nzwk oj/ 's/ fJe thvhU ;KMk ehsk j?. fJj
;B. sK i' o{;h zjkiK 's/ T[BQK d/ n;o B{z t/fynk ik ;e/. thvhU T[BQK 100 c'N'nK B{z fwbk e/
pDkfJnk frnk j?, i' 2015 dhnK
rowhnK 'u Bk;k d/ fBT{ jkohiB;
;g/;eqkcN okjhA 6 jcfsnK 'u bJhnK
rJhnK jB. fJj thvhU s[jkB{z gb{N'

dh ndG[Zs ;sfj sZe b? iKdk j?. S[o{
'u s[;hA gb{N' dk fJe fv;N?A; ftT{ d/
yd/ j' ns/ fco j"bh-j"bh sjkB{z

eb'ing se b? ikfJnk iKdk j?.

thvhU 'u gb{N' d/ ;G s'A tZv/ w{B
(T[grqfj) u?Bb B{z th d/fynk ik ;edk

j?. nyho 'u s[jkB{z gb{N' dh sN-o/yk
;g[sfBe gb?BhNhnk dh 'okJhN' bJh
fbikfJnk iKdk j?.

28 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

tkdh jh BjhA ntzshg[o d/ wzdoK d/ yzvo th t/y' eSwho ftZu jo t/b/ fybko' wfjeKaaaa

eSwho tkdh f;oc nkgDh jB i' fpBK nkXko d/ oZyhnK rJhnK fdzd/ jB fe T[j wzdo dh nkXkofSbk ;t/o/ fsnko j[zd/ ;w/A s[;hA nkgDh wBg;zd y[Sp{ Bkb y[d B{z wfjek fbnk,
y{p;{osh iK vb Mhb bJh jh ikDh jB ns/ nfs wjZstg{oB j'D d/ Bkb i[V/ oj/ j'Dr/ id'A fe j'o ;EkBK go e[ZM ;w/A pknd fJj y[Sp{ jtk ftZu fwb iKdh j?. ikD', feZE/ gofcT{w
iKdh j?, nfijk ;'uDk rbs j? Bkb-Bkb ftSkb th jB. fJj wzdo s/ fJBQK B{z ;z:[es dhtkoK Bkb brkJhJ/ sK fe fJj bzp/ ;w/A sZe fNfenk oj/ H H H
feT[Afe y{p;{osh d/ fJbktk 'Xosh d/ i' nZi nzr-Gzr j' u[Zfenk j? fJZe i'fVnk frnk j? i' wzdo d/ T[Zs/ s'A
;tor' s/ jikoK nfijhnK t;s{nK ftSkb poKv/ ftZu ;fEs ;h fi;d/ uko/ fvZr gJhnK j'DrhnK ns/ ebk dk tkb
jB i' nkgDk fJZe tZyoh jh fyZu gk;/ tZv/-tZv/ gZEoK Bkb dhtko T[Zsw Bw{Bk g/S eodhnK jB fiBQK gofcT{w tkbK s/ bzp/ ;w/A sZe fNfenk ofjzdk j?, go vkfJo?eNbh tkbK B{z
oZydhnK jB ns/ fiBQK B{z pDkJh rJh ;h ns/ gZSwh fdtko d/ B{z d/yD tkbk d/ydk jh ofj iKdk j?. brkT[D Bkb fJj s[jkv/ tkbK B{z vqkJh pDk ;edk j? feT[Afe fJ; ftZu
d/yD bJh ftSt Go Bkb b'e nkT[Ad/ tZb pz;oh dh soQK yzp/ sK ;B go T[BQK dZyDh-g{oph feBko/ s/ i' nkXkofSbk nbe'jb j[zdk j?. fJ; bJh ezx/ s/ gofcT{w ;gq/ eo' ns/ fco tkb ;tko'.
ofjzd/ jB. fJjBK t;s{nK ftZu i[rK ftZu fgZS'A e'Jh nkbk BjhA ;h. j? T[ZE/ ebk d/ T[Zsw Bw{B/ d/ Gog{o
g[okD/ ;wkoe ns/ eJh j'o wfjbK doSB j[zd/ jB ns/ fJj Bw{B/ T[; ekb e{jDh s/
ns/ wzdoK d/ yzvo th Skfwb jB nzdo dk o;sk fJ; dhtko d/ dh ebk d/ pko/ ftZu th ikDekoh fdzd/ ebkJh s/ gofcT{w brkT[Dk uzrk j?, e{jDh s/ gofcT{w brkT[Dk j'o th
fiBQK dh fyZu nZi th UBh jh j? fiBQh ftZu ;h fi; B{z fJZe j'o dhtko d' jB. uzrk. ne;o e{jDh w[Vh ofjzdh j?, fJ; Bkb gofcT{w d/o sZe fNfenk ofjzdk
gfjbK ;h. GkrK ftZu tzvdh j?. fJ; dhnK dhtkoK j?. Bkb jh fJj pkvh d/ fjN iBo/N/v gkfJzN; ns/ gb; gkfJzN ftZu'A fJZe j?,
s/ fe;/ soQK dh e'Jh ebkfeqsh BjhA wzdo d/ nkXko s/ i' fJZewkso fi;d/ Bkb gofcT{w dh y[Sp{ s[jkv/ nkb/ d[nkb/ dh jtk ftZu s?odh ofjzdh j?.
izw{ eSwho dh okiXkBh SqhBro T[Zeoh rJh. fJ;d/ nZv/ ns/ u"yN/A g{oh pkjoh S'Gk nZi puh j'Jh j? T[j wzdo
s'A brGr 29 fe wh dh d{oh s/ id'A soQK Bkb ;kd/ jB fiBQK s/ e'Jh dh ebk dk Bw{Bk sK j? jh Bkb jh ezB d/ fgZS/
okSNoh oki wkor s/ ubd/ jK sK ebkfeqsh Bzo BjhA nkT[Adh. ftZu tZv/ ;o{g d/ yzG/ d/ wZE/ th jB ezB d/ fgZS/ dk fjZ;k ekch nkfJbh j[zdk j?. nkfJb d/ ekoB fJZE/ gofcT{w
fibQ/ d/ tZb ntzshg[o fgzv nkT[Adk i' ;we'D j'D d/ Bkb-Bkb g{oh soQK brkT[D Bkb fJ;dk n;o d/o sZe ofjzdk j?. Bkb jh fJ;dk ;kfJekb'fieb
j?. gfjbK ed/ ntzshg[ok d/ Bkw Bkb poKv/ d/ e/Ado ftZu fJj wzdo Bkb ;kdrh bJh j'Jh j?. id'A fe fJZe fJc?eN th j[zdk j?. id'A s[;hA fe;/ Bkb rb/ fwbd/ j', sK T[j fJ; y[Sp{ d/
ikfDnk iKdk ;h fJj e;pk i' nZi ;fEs j? ns/ fi; up{so/ s/ fJ; wzdo yzp/ s/ Nzfrnk j? nZi th. poKv/ d/ iohJ/ s[ozs jh s[jkB{z fJZe pKv wfj;{; eodk j?.
ntzshg[o ejkT[Adk j? ns/ dfonk i/ dh nkXkofSbk oZy e/ fJ;dh T[;koh fgSb/ d' y{zfinK ftZu e[b uko fe;w
jbw d/ feBko/ tf;nk j'fJnk j?. i/ ehsh rJh j? T[j brGr d; c[ZN T[Zuk d/ ;EkB fdyd/ jB fiBQK ftu'A d' S'N/ r'fvnK d/ fgZS/
eo fJfsjk; d/ Mo'y/ ftZu j? ns/ 58 tor c[ZN ftnk; dk j?. ns/ d' tZv/ jB. gb; gkfJzN fEUoh fJZE/ th bkr{ j[zdh j?. fJ; bJh r'fvnK d/ fgZS/ gofcT{w
d/yhJ/ sK gsk brdk j? fe ntzshg[o fJ; up{so/ d/ jo fJZe e'B/ ftZu 16 brk e/ d/o sZe fJ; B{z wfj;{; ehsk ik ;edk j?.
dh ;EkgBk wjkokik ntzshtowk B/ tor c[ZN d/ tZy-tZy up{so/ i[V/ j'J/ poKv/ ftZu fJ; s'A fJbktk
ehsh ;h fiBQK B/ ;zB 854 s'A b? e/ jB i' y[d ftZu tZy-tZy wzdo, S'N/- yzv:[es w/jokpK dk eqw th Bzo ;zrh pkNw
883 sZe oki ehsk ;h eSwho s/. S'N/ o{g ftZu, d/ yzvo jB. jo fJZe nkT[Adk j? i' fSsokJ/ j'J/ sK jB jh nkws"o s/ s[;hA i' vq?; e?oh eod/ j', T[j ;zrh J/ohnk B{z eto eoe/ oZydhnK
ntzshg[o T[Ai th eSwho dhnK gqkuhB up{so/ d/ T[Zs/ uVQB dk o;sk j? ns/ Bkb jh ftZu ebk d/ T[Zsw Bw{B/ th jB. fJj pkvh d/ ;G s'A finkdk jhN eoB gkoN; ftZu'A jB. fJZE/ gofcT{w d/
okiXkBhnK ftZu'A fJZe wzBh iKdh j? go uVQB bJh g"VhnK dh T[;koh ehsh wzB/ iKd/ jB. ns/ fJjBK ftZu'A ;G o sZe ofjzdk j? ns/ s[jkv/ w{v B{z y[SB[wk pDk e/ oZydk j?.
go fJj ;G s'A gqf;ZX okiXkBh wzBh rJh j?. mhe T[;/ soQK fi; soQK gzvo/ s'A tXhnk ekohroh d/ Bw{fBnK ftZu
iKdh ojh j?. EB d/ wzdo jB. fJZe sK dZyDh g"Vh d/ ;kjwD/ fgnk fXnkB oZy'
fJZe yzpk j? wfjokp :[es sK d{ik ;gq/ B{z orV' Bk. orVB Bkb gofcT{w d/ w'b/feT{b N[ZN iKd/ jB, fi;d/
fJ; e;p/ d/ d' w[Zy fyZu, i' nZi fJj g"VhnK e'Jh S'NhnK -tZvhnK c[ZbK Bkb ekohroh ehsh j'Jh fJZe Bkb fJ;dh no'w yokp j[zdh j?.
th wzB/ iKd/ jB, tZv/- tZv/ wzdoK d/ g"VhnK BjhA jB pbfe jo fJZe g"Vh j'o yzpk id'A fe fJ;d/ Bkb jh fJZe
yzvo jB fiBQK B{z ed/ fJBQK d/ dh u'VkJh fiZE/ ;kYQ/ nmkJh c[ZN d/ j'o yzpk oZfynk frnk fi;d/ nkXko fpT{o'
;z;Ekge B/ ;'GBhe ehsk ;h. brGr j? T[E/ jh fJBQK B{z pkjoh s/ d' w/V/ nkwD/-;kjwD/ p?m/ j'J/ jB
nBzsBkr d/ tZb tZXd/ j'J/ okSNoh dhtkoK s'A ;jkok fdZsk frnk j?. ns/ fJZe w[fNnko vwo{ s/ Bku fdyk xo B{z fJ; soQK pDkU y{p;{os
oki wkor s/ yZp/ jZE s/ i' gfjbK jkbKfe j[D sK fJj f;oc yzvo ofj ojh j? i' d' S/oK dh nkfeqsh tkb/
yzvo fdyd/ jB T[j fStk-ntzsh;to frnk j? go gZEoK B{z t/y e/ fJj f;zjk;B s/ p?mkfJnk frnk j?. ftukb'A
d/ wzdo d/ yzvo jB. fJ; wzdo dhnK efjDk n"yk j[zdk j? fe ed/ fJZE/ wzdo jkEh dh nkfeqsh th T[Zeoh rJh j?.
tZvhnK-tZvhnK dhtkoK ntzshg[o s'A fojk j't/rk.
fszB whb d{o i[opo'o fgzv d/ pkjo jkbKfe fJj yzvo nmthA ;dh d/
fJ; wzdo d/ i' up{so/ jB T[j jB go nZi th fJj UB/ jh nkeofSs
f;oc fJZe jh ;EkB s/ fJjh nkGk; eod/ jB nkT[D- ikD tkfbnK B{z
fiBQK ed/ gfjbK efonk eod/ ;B
feT[Afe nZstkd B/ fJ; s/ sK e'Jh
gqGkt BjhA gkfJnk gozs{ nkT[D ikD
tkfbnK dhnK frDsh sK xZN j'Jh
jh, fJjBK dh d/yGkb th j[D BjhA j'
gk ojh j? fi;d/ ekoB fe;/-fe;/ ;EkB
s/ T[Zrh xkj-c{; fJBQK dk gqsZy ;p{s
g/S eodh j? fe nZstkd d/ ubd/
Xosh-;ot/yD ftGkr fJjBK dh d/
yGkb eo gkT[D ftZu y[d B{z
;woZEktkB BjhA gk fojk j?.

fpT{o'

rbshnK B{z ibdh ;thekodh j? tZvh n"bkd

rbshnK dh tiQk Bkb M{m p'bD iK

Bekokswe j'D dh pikJ/ rbshnK

B{z ;theko ehsk.

d{i/ gk;/, ;Zs s'A B"A ;kb d/ xo d/ nzdo ne;o b'e ewo/ dh ;[zdosk tXkT[D bJh soQK-soQK d/ e[dosh
ns/ nkoNhfcfSnb gbKN; brkT[Ad/ jB. pj[s ;ko/ b'eK B{z prhu/ iK vokfJzr
pZfunK ftZu rbsh s'A pknd M{m o{w ftZu e'e'BN gkw brkT[D dk th S"e j[zdk j?. nfij/ gbKN; ne;o ;w[zdoh
sNK s/ jh fwbd/ jB. i/eo s[jkvk wB eodk j? fe s[jkv/ xo ftZu th fJj
p'bD ns/ ;ekokswe fJokd/ d/ Bkb gbKN; j'D sK T[;dh ;jh soQK Bkb d/yGkb eohJ/ ns/ T[; B{z T[j ;ko/ sZs
gqdkB eohJ/, i' T[; B{z Nqkfgeb EktK s/ fwbd/ jB. p{N/ dk oyoykU ns/ gkDh dh
rbsh wzB b?D dh rZb t/yh rJh. ;jh wksok dk fXnkB oZy e/ s[;hA fJ;dh fizdrh tXk ;ed/ j'.

wkfjoK dk fJj th efjDk j? fe uzrk g"dk u[D'
id'A th e'e'BN gkw yohd' sK fJ; rZb dk fXnkB oZy' fe g"dk szdo[;s j'Dk
nfXn?B dk we;d pZfunK d/ M{m ukjhdk j?. p{N/ ftZu e'Jh th ;[Zeh gkJh Bk j't/. g"dk g{oh soQK Bkb jfonk-
Gfonk j't/, T[d'A T[; B{z yohd'.
p'bD ns/ rbsh ;theko eoB dhnK
fwZNh dh etkfbNh
GktBktK dh gfjukD eoBk j?. e'e'BN gkw bJh frZbh o/shbh fwZNh uzrh ofjzdh j? go o/sbh fwZNh Bk j't/ sK
;XkoB fwZNh ftZu jh E'VQh o/s fwbk e/ g"dk brk ;ed/ j'. fJ; Bkb p{N/ dh T[wo
fo;ou ftZu fJj th gkfJnk frnk tZX ikt/rh.

fe eh fJj GktBktK pZfunK dh ;{oi dh o"SBh
Nokfgeb gbKN j'D dh tiQk Bkb fJ;B{z ;{oi dh o"SBh finkdk ukjhdh j?.
;theko eoB dh gqftqsh iK n;bh fJ; gbKN B{z E'VQh d/o X[Zg io{o fdykU.

d[Bhnk d/ jkbks s'A gqGkfts j[zdh j?. Bwh th io{oh j?
fJjBK p{fNnK B{z pj[s finkdk Bwh dh zo{os j[zdh j?. ;jh soQK Bkb Bwh Bk
wkfjoK B/ fJj th gkfJnk j? fe pZu/ gj[zu gkT[D s/ fJj p{N/ yokp th j' ;ed/ jB. fJ; bJh fdB ftZu d[pkok p{N/ ftZu
E'Vk-E'VQk gkDh fdzd/ oj', feT[Afe fJj g"dk fJzv'o ftZu oZfynk ikDk j? sK gkDh
nkgDk pukn fet/A eod/ jB. fdzd/ ;w/A fXnkB oZy' fe g'N g{oh soQK Bkb Gfonk j'fJnk Bk j't/. wsbp fwZNh dh
T[Zgoh ;sQk jw/Sk frZbh th Bk fdy/ ns/ fJzBk gkDh th Bk gkU fe s[jkvk coS
'ukJhbv ;kfJe'bkih' wkfjoK B/ yokp j' ikt/.
fejk, s[;hA pZu/ B{z dZ;' fe s[;hA fpBK
fpT{o'
i/eo s[jkB{z bZrdk j? fe ne;o wkfjoK B/ fJZe fo;ou ehsh j?, Bkoki j'J/ T[BQK dh rZb B{z ;[D'r/.
s[jkvk tZvk g[Zso nkgDhnK fi;d/ d"okB pZfunK B/ ekbgfBe
rbshnK B{z nk;kBh Bkb wzBdk j? jkbksK ftZu rbshnK ehshnK ns/ fJZe wksk-fgsk d/ o{g ftZu s[;hA
ns/ ;ik b?D s'A th GZidk BjhA j? fco g[ZSD s/ e[ZM B/ fJjBK rbshnK
sK, nfijk eoB tkbk T[j fJeZbk B{z ;thekfonk s/ e[ZM B/ M{m p'fbnk. nkgD/ pZu/ d/ ezw s'A y[S BjhA j' ;ed/
BjhA j?. fJZe fo;ou ftZu wkfjoK B/ iKu d/ Bshi/ ftZu uko s'A gzi ;kb , go i/eo s[;hA nkgD/ pZu/ Bkb
gkfJnk j? fe tZvh n"bkd nkgDhnK d/ pZfunK ftZu ;kekokswe
rbshnK B{z nkgD/ S'N/ Gok-G?D d/ GktBktK Bkb fznkdk i[VD dh rZb rZbpks dk o;sk y[ZbQk oZyDk ukj[zd/
w[ekpb/ ibdh ;theko eo b?Adh j?. ;kjwD/ nkJh. T[BQK B/ nkgDhnK
j' sK s[jkB{z pZu/ B{z dZ;Dk gt/rk fe

T[;B/ s[jkB{z rbsh dZ; e/ uzrk ehsk

j? ns/ s[;h y[S j'.

fpT{o'

29 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

eo'VK d/ jkEh dzdK ekoB bJh p/z[pkB nkyoh ;kj sZe wohzK dh ;/tk eoBk
dh ikB, g';NwkoNw 'u y[ZbQ/rk okz ukj[zdh j? fJo 'vkeNo dkdh'

pfjokb (fpT{o') T[g wzvb gkT[ANk ;[ZfNnk frnk j?, feT[Afe w"e/ 's/ jkEh dh w"s d/ n;b ekoBK dk th gsk bZr/ fJzd"o (fpT{o') fJzd"o d/ eboe ekb'Bh fJbke/ 'u 91 ;kb dh wfjbk o'r wkjo
d/ dzd rkfJp ;B. idfe jkEh d/ ;oho vkeNo Grsh :kdt B{z rohp wohzK dk fJbki eod/ d/y ;wfMnk ik ;edk j? fe
;kfjp d/ pfjokb y/so 'u fwb/ fwqse rk. ;wki 'u vkeNoK B{z GrtkB dk doik feT[A fdZsk iKdk j?< nkgD/ ;w/A 'u frD/
jkEh pko/ nzdkzk iskfJnk ik fojk j? 's/ fe;/ soQK d/ e'Jh fBSkB BjhA gkJ/ -u[D/ vkeNoK 'u'A fJe Sy;hns fgZSb/ 60 ;kbK 'u fJe bZy s'A fznkdk wohzK dk
fe jkEh B{z s;eoh d/ we;d Bkb wko rJ/ ns/ g';NwkoNw s'A pknd jh jkEh ikDekoh w[skpe jkEh dh T[wo 40 fJbki eo u[Zeh j? ns/ nkgD/ fJbke/ 'u 'vkeNo dkdh' d/ BK Bkb wSj{o j?.
s'A 45 ;kb ftueko wzBh ik ojh j? ns/
T[j T[BQK j;shnK 'u'A fJe j?, fiBQK B{z ;oeko B/ gdwSqh ;BwkB bJh u[fDnk
fJ; d/ dzd th N[ZN/ j'J/ ;B. fJ; s'A j?. fJ; nfjw Bkrfoe ;BwkB bJh u[D/ ikD d/ pknd T[BQK B/ gZsoekoK Bkb

fJbktk g{zS d/ tkb th rkfJp gkJ/ rJ/ rZb eod/ j'J/ fejk, ''w?A pZugB s'A jh vkeNo pDBk ukj[zdh ;h ns/ w?A nkgD/ fJ;
;[gB/ B{z g{ok ehsk. w?A T[; d"o 'u vkeNe pDh id'A ;kv/ ;wki 'u bVehnK B{z xZN
. fwqse jkEh dk g/N c[Zfbnk j'fJnk gVQkfJnk iKdk ;h. w?A nkgD/ nkyoh ;kj sZe wohzK dh ;/tk eodh ojKrh.'' T[j
fJzd"o d/ wjkswk rKXh w?w'ohnb w?vheb ekbi d/ ;kb 1948 s'A 1953 d/ p?u 'u
;h. fJZebh bVeh ;h, fi; B/ n?ZwH phH phH n?Z;H bJh ekbi 'u dkybk fbnk ;h. T[j
ukj[zdh j? fe nZi d/ vkeNo g?f;nK dh d"V 'u'A pkjo fBeb e/ rohp ns/ zo{oswzd
fzeo:'r j? fe jkEh d/ dzdK dh wohzK dh wdd eoB. sK jh T[j wohzK dk Go';k fiZs ;eDr/.'' T[wo T[BQK bJh
ehws nzsookSNoh pkzkoK 'u eo'VK f;oc fJe nzeVk j? ns/ 91 ;kb dh T[wo 'u th T[BQK B{z rohp wohzK B{z ;bkj fdzd/
'u j? fbjkzk fs;eoh s'A th fJBeko d/fynk ik ;edk j?. T[j rohpK dk w[cs fJbki eoB d/ Bkb-Bkb T[BQK B{z
BjhA ehsk ik ;edk j?, idfe ni/ fJj
dtkJhnK th w[jZJhnk eotkT[Adh j?. T[BQK fejk, ''wohzK dh ;/tk Bkb fwbD
;gZSN BjhA j'fJnk j? fe jkEh d/ dzd tkbh SKsh jh w/o/ bJh ;G s'A tZvk fJBkw j?.''
N[ZN/ ed'A jB, jkEh e[dosh w"s wfonk
;'Sb whvhnk ;Nko ezdhb pb'u d/ esb
j? iK zfjo d/ e/ wkfonk frnk. fJ;
g{o/ wkwb/ dh rzGhosk B{z d/yd/ j'J/ n?Z;H wkwb/ 'u nkfJnk BtK w'V

ghH f;ow"o ;fjs gkT[ANk EkDk fJzukoi

B/ th w"ek 's/ fBohyD ehsk j?. fJ; d/
Bkb jh izrb ftGkr dh Nhw B/ th w"e/

's/ gj[zu e/ iKu-gVskb ehsh.
dZf;nk ik fojk fe r[nKYh oki

T[sokyzv d/ okik ih B?SBb gkoe s'A
jkEhnK d/ M[zv ne;o pfjokb d/ Bkb

bZrd/ y/so 'u nkT[Adk j? ns/ c;bK
dk Gkoh B[e;kB eoe/ tkg; ub/ iKd/

jB.

nk;No/bhnk ftZu ikgkBh

feSsh ftZu'A fwqse t/Qb pokwd

f;vBh, (fpT{o') nk;No/bhnkJh nfXekohnK B/ phs/ fdBhA cV fbnk. ezzot/SB ;';kfJNh (n?;H n?;H ;hH
ib y/so ftZu r?o ekB{zBh o{g Bkb n?;H) d/ fJZe j?bhekgNo B/ fB;fSB
ftuo ojh fJZe ikgkBh feSsh B{z fJ; fgZS'A feSsh ftZu'A T[BQK B/ fJZe wko{ Bkwh feSsh B{z s;wkBhnk ns/
fwqse tQ/b B{z pkowd ehsk. ;h S?cov nzNkoefNe d/ dofwnkB cfVnk.
feSsh ftZu fwqse tQ/b oZyh j'Jh
;h. j?bhekgNo okjhA feSsh dhnK
fyZuhnK rJhnK s;thoK ftZu fwqse
tQ/b oZyh d/yh ik ;edh j?. fJ; xNBk
s'A pknd nk;No/bhnk d/ tksktoD
wzsoh i'S cokJhvpr B/ fejk fe
nk;No/bhnk ;oeko fJ; rZb s'A pj[s
d[yh j? fe ikgkB B/ tQ/b B{z wkoB dh
fco s'A nkfrnk d/ fdZsh j?. T[BQK B/
ikoh fpnkB ftZu fejk fe nk;No/
bhnk ;ko/ soQK d/ tgkoe ns/ ny"sh
y'iK bJh tQ/b wZSh B{z wkoB dk fto'X
eodk j?. fpnkB d/ w[skpe y'i bJh
tQ/b B{z wkoBk zo{oh BjhA j?.

fJ; soQK tXk ;ed/ j' s[;hA nkgDh :kddkSs

BthA fdZbh, (fpT{o') eh s[;hA th nkgDh :kddkSs dh skes tXkT[Dk wzd ;kfps j' ;edh j?. fJ; y'i d/ bkj"o (fpT{o') gkfe;skBh ;'Sb whvhnk ;Nko ezdhb pb'u B{z esb eoB d/
ewi'o :kddkSs s'A gq/SkB j' ns/ ukj[zd/ j' sK s[jkv/ bJh fJj y'i ckfJd/ w[skfpe fi; uhi B{z s[;hA fznkdk wkwb/ B/ nZi T[; t/b/ fJe BtK w'V b? fbnk, id'A ezdhb d/ fgsk nkgD/ fpnkB s'A
;w/A sZe :kd oZyDk ukj[zd/ j', T[; B{z
E'VQh d/o bJh G[Zb ikU. e[ZM ezw nfij/ gbN rJ/. T[BQK B/ fJe SZeh fybkc rtkjh d/D s'A wBK eo fdZsk, fi; s'A pknd
eo' fi; ftZu s[jkB{z ekch nkBzd g[b; B/ ezdhb d/ fgsk fybkc wkwbk doi ehsk. p[ZXtko B{z ndkbs dh ekotkJh
nkt/. nfijk eoB Bkb s[;hA gfjbK
tkbh uhi B{z jw/Sk :kd oZy ;e'r/. d"okB ezdhb d/ fgsk ns/ fSekfJseosk nzhw pb'u B/ n;bw (ezdhb d/ Gok)
wkfjoK dk efjDk j? fe id'A n;hA fJZe fybkc fpnkB d/D s'A wBK eo fdZsk, id'A fe T[j gfjbK wkwb/ d/ SZehnK 'u T[;
ezw B{z SZv e/ T[; s'A fznkdk T[s/ie d/ j'D dh rZb wzB u[Ze/ jB. n?cH nkJhH nkoH 'u nzhw B/ d'S brkfJnk ;h fe
e'Jh d{ik ezw eod/ jk, sK ;kv/ fdwkr n;bw ezdhb (25 ;kb) B{z esb eoB d/ wkwb/ 'u Skwb ;h. w[bskB dh ndkbs
ftZu fJZe e?wheb fobhi j[zdk j?. fJj 'u T[j nkgD/ fpnkB s'A gbN rJ/. n?vhSBb fzbk ns/ ;?SB iZi ;Jhnd nfjwd
e?wheb :kddkSs B{z tXkT[D dk ezw ozk B/ g[b; B{z nzhw fybkc wkwbk doi eoB dk j[ew fdZsk. g[b; B/ T[BQK
eodk j?. wkfjoK dk efjDk j? fe s[;hA fybkc gkfe;skBh ;zk :kcsk dh Xkok 213 sfjs wkwbk doi ehsk. ndkbs
i' BtK e[ZM eod/ j', T[;dk nB[Gt gfjbK jh wkwb/ 'u fszB SZeh- ezdhb d/ Gok t;hw, T[BQK d/ fJe foSs/dko je
s[jkvh :kddkSs B{z tXkT[D dk ezw Btkz ns/ N?e;h ukbe npd[b pkf;s 's/ d'S brk u[Zeh j?. jkbKfe SZehnK B/
eodk j?. wkfjoK B/ u{j/ s/ gq:'r ehsk. ngokX B{z nzikw d/D dh rZb s'A wBK eo fdZsk. wkwb/ dk fJe j'o SZeh ico y';k
fJZe EK o/s/ d/ j/mK e[ZM SZo/ b[Zek e/ coko j?. g[b; B/ dkntk ehsk fe t;hw B/ fJe y/so w?fi;Nq/N d/ ;kjwD/ nkgDh
oZy fdZs/ rJ/ ns/ u{j/ B{z fdyk fdZsk
frnk. T[; s'A pknd u{j/ B{z e[ZM tZyok G?D B{z esb eoB dh rZb ep{bh ;h. go d'Sh d/ tehb B/ fJ; s'A wBK ehsk. 16
eoB B{z fdZsk frnk. fco E'VQh d/o pknd i[bkJh 2016 B{z bkj"o s'A seohpB 350 feb'whNo d{o w[bskB 'u ezdhb d/ xo 'u
id'A T[;B{z SZok bZGD bJh SZfvnk T[; dh bkS fwbh ;h. ezdhb dk rbk x'N e/ T[; B{z esb ehsk frnk ;h. ezdhb d/
frnk sK T[j nk;kBh Bkb T[; EK s/ Gok t;hw B/ M{mh SkB ykso nkgDh G?D B{z esb eoB dh rZb ep{bh ;h.
gj[zu frnk, fiZE/ SZo/ fSg/ j'J/ ;B.

j'o gq:'rK Bkb gsk uZfbnk fe Bt/
A nB[Gt Bkb :kddkSs B{z tXkT[D
tkbk e?wheb v'gwhB fobhi j[zdk j?.
fJj e?wheb pq/B d/ j'o fjZ;/ ftZu
:kddkSs B{z wip{s eoB ftZu wdd
eodk j?.

30 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

f;nk;h Bc/-B[e;kB BjhA, nkw b'eK dh fpqN/B dh nke;c'ov :{Bhtof;Nh ftZu

GbkJh bJh ehsh rJh B'Npzdh L okiBkE gVQkJh eoB bJh wbkbk B/ fdZsh fJzNoftT{

oKuh, 9 iBtoh (;apa) e/Adoh rqfj ;[oZfynk c'o; (;hH nkJhH n?;H n?c) dh N[ZN u[Zeh j?. oKuh d/ X[otk d/ fsfob bzvB, (fpT{o') ;G s'A S'Nh T[wo ftZu B'pb g[o;eko fiZsD tkbh gkfe;skB
wzsoh okiBkE f;zx B/ oKuh ftZu fejk g{oph fJekJh d/ j?ve[nkoNo bJh BthA nkSow ftZu pD/ fJ; Bt/A j?ve[nkoNo
j? fe B'Npzdh dk c?;bk f;nk;h Bc/- fJwkos dk T[dxkNB eoB nkJ/ ;B. d/ T[dxkNB d/ w"e/ s/ rqfj wzsoh B/ ;hH dh wbkbk :{;[ciJh B/ fpqN/B dh ;G s'A tZvh nke;c'ov :{Bhtof;Nh ftZu
B[e;kB bJh BjhA pbfe b'e efbnkD nkJhH n?;H n?cH dh gqSz;k eod/ j'J/ fejk
bJh T[mkfJnk frnk j? ns/ fJ; B{z u'D T[BQK fejk fe T[rotkd ns/ fe ;hH nkJhH n?;H n?cH fJe yk; soQK dkybk jkf;b eoB bJh fJzNoftT{ fdZsh j?. T[j fJZE/ okiBhsh, doSB ;kSso
w[Zdk pDkT[Dk BjhA ukjhdk. okiBkE wkUtkd d/ w'ou/ s/ ;oeko B{z brksko dk c'o; j?, i' jo w'ou/ s/ d/S dh oZfynk ns/ noE;kSso d/ ftfSnK ftZu gVQkJh eoBk ukj[zdh j?. wbkbk B/ fejk fe
f;zx oKuh ftZu e/Adoh T[d:'fre ;cbsk fwb ojh j?. rqfj wzsoh d/ bJh fsnko j?. :{Bhtof;Nh ftZu dkybk b?D bJh fJzNoftT{ ;"yh BjhA ;h ns/ T[j d{i/
w[skpe, B'Npzdh s'A pknd fJBQK dh ewo
T[ZE/ fJ; w"e/ s/ w[Zy wzsoh ox[tho ftfdnkoEhnK tKr Bshi/ dk fJzszko eo ojh j?.
B/ fejk fe ;hH nkJhH n?;H n?cH B{z 100 fzeo:'r j? fe nes{po, 2012 ftZu gkfe;skB dh ;tks xkNh ftu
J/eV zwhB j'o fdZsh ikt/rh, sK fe
T[BQK dh Nq/fBzr ftZu e'Jh ;wZf;nk Bk skfbpkB d/ nZstkdhnK B/ wbkbk d/ f;o ftu r'bh wkoh ;h. fJ; xNBk s'A
nkt/. fJ; d/ Bkb T[BQK B/ S/sh jh 2500
;jkfJe g[bh; nfXekohnK dh fB:[esh pknd T[j nzsookSNoh gZXo s/ wSj{o j' rJh ;h. wbkbk B/ nkgDh feskp
dk th n?bkB ehsk. T[ZE/ d{i/ gk;/ rqfj 'nkJh n?w wbkbk' ftZu skfbpkB d/ nXhB gkfe;skB dh ;tks xkNh ftZu
wzsoh okiBkE f;zx B/ ;hH nkJhH n?;H nkgD/ e"V/ nB[GtK pko/ fbfynk j?. T[; B/ fJZE/ nZstkdhnK s'A fpBK vo/
n?cH ftZu 45 jzko itkBK dh Gosh
eoB dh rZb ejh. e[VhnK dh gVQkJh bJh w[fjzw ubkJh ;h. fcbjkb wbkbk nkgD/ fgsk finkT[dhB

j?ve[nkoNo d/ T[dxkNB ;wkrw :{;[ciJh ns/ wK s{o g/eJh d/ Bkb pofwzxw ftZu ofj ojh j?.
d/ d"okB nkgD/ GkSB ftZu rqfj wzsoh
B/ wzfBnk fe ;kJhpo nZstkd nZi fJe
tZvh ;wZf;nk pD e/ ;kjwD/ nkJh j?,
j?fezr ed'A j' ikt/, gsk BjhA. okiBkE
f;zx B/ oki ftZu uZb ojh Be;b fto'Xh
ekotkJh dh th ;whfynk ehsh ns/ w[Zy
wzsoh ox[to dk; dh skohc eod/ j'J/
fejk fe T[BQK d/ nj[d/ ;zGkbd/ jh
Be;bh xNBktK ftZu ewh nkJh j?.

fjb/oh efbzNB w[V BjhA bV/rh e'Jh u'D

bZrdk j? fe T[j pZfunK ns/ gfotkoK o{; BjhA ik ;edh e?B/vk dh BthA
dh wdd bJh e'fSS eo/rh. g{oh fzzdrh ftd/S wzsoh, bZrh j? gkpzdh
T[BQK B/ nfijk ehsk j? ns/ nfij/ eJh
tkfSzrNB, 9 iBtoh (;apa) phs/ fjb/oh efbzNB w[V ed/ e'Jh u'D BjhA w[Zd/ th jB, i' nkT[D tkb/ e[M ;kbK
;kb 8 Btzpo 2016 B{z j'Jh nwoheh bV/rh. v?w'eq/fNe gkoNh Bkb i[V/ fJe ftu T[BQK B{z gqGkfts eoBr/.@
okSNogsh nj[d/ dh u'D ftZu v'Bkbv fEze-N?Ae, ';?ANo cko nwoheB gq'ro?;'
Nozg s'A jko dk ;kjwDk eoB tkbh dh gqXkB Bhok NzvB B/ fejk, ''w?B{z T[BQK nZr/ fejk, ''w?B{z BjhA bZrdk
fe j[D T[j e'Jh u'D bV/rh.@ NzvB B/
fJj fpnkB fBT{:koe NkJhwz d/ T[;
b/y d/ itkp ftZu fdZsk, fi; ftu
nNebK bkJhnK rJhnK ;B fe fjb/oh
efbzNB nkgD/ ;kpek w[fjzw w[yh ns/
fBT{:koe d/ w"i{dk w/no fpb vh
pbk;hU fto[ZX w/no dh u'D bV ;edh
j?. T[BQK fejk fe w?B{z BjhA bZrdk j? fe
T[j fJ; nj[d/ bJh iK fe;/ j'o nj[d/
bJh ed/ u'D bV/rh. dZ;D :'r j? fe
8 Btzpo B{z okSNogsh nj[d/ dh u'D
jkoB s'A pknd fjb/oh iBse o{g Bkb
Bzo BjhA nk ojh j?. fjb/oh B/ T[d'A s'A
f;oc d' iBse ;wko'jK ftZu fjZ;k
fbnk ns/ NftZNo s/ e[M NthN ehs/
jB. T[BQK d/ dcso tb'A fJe fpnkB
nkfJnk j? fe T[j 20 iBtoh B{z Nozg
d/ ;j[z u[Ze ;wko'j ftZu nkgD/ gsh
ns/ ;kpek okSNogsh fpZb efbzNB
Bkb fSoes eo/rh.

;keSh wjkoki s/ bkb{ B/ eZYh GVk;, fejk-fJ; soQK d/ b'eK B{z i/b G/i'

gNBk, 9 iBtoh (;apa) okSNoh pdfe;ws dZ;d/ j'J/ z'odko GVk; eZYh B{z i/b ftZu pzd eoBk ukjhdk j?. N'oKN', (fpT{o') e?B/vk d/ wzsoh wzvb ftZu c/opdb wro'A gqXkB wzsoh i;fNB
iBsk db (okid) gqXkB bkb{ gq;kd j? T[jBK fejk fe T[j jw/Sk jh fJ;
soQK dk fttkdg{oB fpnkB fdzd/ ofjzd/ b'eszso ftZu fJ; soQK dh fNZgDh No{v' B/ feq;Nhnk cohb?Av B{z d/S dh ftd/S wzsoh pDkfJnk j?. T[j :{eo/B w{b dh
:kdt B/ Gkigk ;K;d ;keSh wjkoki e?B/vhnB j? ns/ T[; B/ bzpk ;wK o{; ftZu gVQkJh ehsh. fJ; d/ pkti{d T[j o{;
d/ w/om ftZu fdZs/ rJ/ fpnkB B{z jB. fJ; soQK dk fpnkB d/D tkb/ b'eK eoBk edh th mhe BjhA j?.
BjhA ik ;edh. dZ;D:'r j? fe 2014 ftZu eqhfwnk fyZs/ T[Zgo epz/ s'A pknd o{;
w/om ftZu j'J/ gq'rokw ftZu T[Bkt ns/ e?B/vk d/ ;zpzXK ftZu so/V nk rJh ;h. fJ; d"okB d'jK d/SK dhnK ;oekoK B/
u'Dt/A BkrfoeK ns/ e{NBhseK T[Zgo fJZe-d{i/ d/ d/S ftZu nkT[D-ikD s/ gkpzdh
d/ ;K;d ;keSh wjkoki B/ fttkfds brk fdZsh. o{; B/ nkgD/ ;oekoh n?bkB ftu cohb?Av ns/ e[M j'o :{eo/B w{b d/
fpnkB fdzd/ j'J/ fejk ;h fe iB;zfynk
e?B/vhnB BkrfoeK d/ o{; nkT[D s/ gkpzdh brk fdZsh ;h. 2015 ftZu fbpob
fjzd{nK ekoB BjhA tX ojh j?. nkpkdh gkoNh dh fiZs wro'A cohb?Av nzsookSNoh tgko wzsoh pDkJh rJh go T[; s'A o{;
ikD dh o'e BjhA jNkJh rJh. 11 iBtoh, 2017 B{z gqXkB wzsoh i;fNB No{v' B/
tXdh j? T[BQK ekoB i' 4 gsBhnK ns/ nkgDh e?pfBN ftZu e[M c/opdb ehs/ ns/ fJBQK w[skpe cohb?Av B{z ftd/S wzsoh
pDkfJnk frnk. fcbjkb cohb?Av d/ o{; ikD s/ bZrh gkpzdh ekfJw j? ns/ fJ;
40 pZfunK ftZu :ehB oZyd/ jB. u'D
efwSB B/ ;keSh wjkoki d/ fttkfds pko/ uouk ikoh j?.
fpnkB B{z b? e/ w/om d/ fzbk gqSk;B s'A
fog'oN wzrh. ;keSh wjkoki ns/ w/om
ftZu fJ; gq'rokw d/ nk:'ieK fto[ZX

g[bh; ftZu fSekfJs doi eotkJh rJh
;h.

Sjkp[dhB dh s;tho dh ikDekoh
BjhA

:kdt B/ 2 GoktK dh jZfsnk d/

d'S ftZu ;htkB i/b ftZu pzd okid d/
;kpek pkj[pbh ;K;d w'H Sjkp[dhB d/
Bt/A nzdkz ftZu ;'Sb whvhnk s/
s;thoK tkfJob j'D d/ ;zpzX ftZu g[ZS/

ikD s/ fejk fe fJ; dh T[BQK B{z fJ;dh

e'Jh ikDekoh BjhA j?.

31 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

d' s/ohnK d' w/ohnK xo ftu bVkJh S[o{ feZdK eohJ/

SkfJd s[jkB{z gsk th Bk j't/ fe fJ; dk fJj wsbp BjhA fe s[jkvk pDkJh oZy'. xo ftu izr dk w?dkB s[;hA d{;o/ ewo/ ftu iK pkjo fes/ Bk fizBh wozh m/; gj[zuh j't/, fco th d{;o/
bVkJh S[o{ feZdK eohJ/. go fco th s[;hA gfotko i[fVnk oj/-uzrk BjhA j[zdk- jkoB Bkb'A fznkdk zo{oh j? gfotko ikU sKfe s[;hA nSKs j' ;e'. MrVk B{z u[GthnK rZbK efjD iK p/fJZzsh
fJe-d{;o/ B{z fgnko eod/ j' ns/ d[yh fpyko eo oZy'. xo dk wkj"b f;oc wsG/ ftu SKsh Bk pDh oj/. fSVB s'A gfjbK T[jB{z j'o tXkU- eoB dh fJZSk B{z Bk dpkU iK nkgDh
dK eoe/ uzrk iK wkVk BjhA pDdk. nktkz T[Zuh eo'. fJZdK dhnK rZbK
BjhA eod/-fJj fejVh fizdrh nk Gbk. s[;hA wsG/dK B{z fi; sohe/ Bkb izpksK B{z ed/ Bk ;wM'- jwdodh, jkbks ;[XoBr/ i/ s[;hA fJj ;'uD efjD s'A goj/z Bk eo'L ''s?B{z sK w/oh
;[bMkT[¦d/ j', T[; dk n;o th wkj"b dfJnk, fBwosk, BowkJh s/ Xhoi B{z bZr gJ/ fe d{;o/ B{z m/; gj[zukT[D bJh e'Jh gotkj BjhA@ iK ''s{z w/oh ed/ e'Jh
xo ftu MrVk fet/A Bk w[ekJhJ/. T[d'A 's/ g? ;edk j?. e[M rZbK 's/ r"o eo' eZgfVnK tKr bkj fdU -rZb B{z ftZu'A s[;hA eh efj ;ed/ j'. fJ; dh pikfJ rZb BjhA ;[Ddk.@ fJ; dh pikfJ nkgD/
fiBQK dh wdd Bkb s[;hA bVkJh eoBh eZND iK gfjbK jh okfJ ekfJw eoB e'Jh nfijh rZb ej' fi; Bkb s[jkv/ ihtB ;kEh B{z nSKsh Bkb dZ;' fe T[;
eh i/ s[jkv/ xo ftu jw/Sk jh bVkJh SZv BjhA ;ed/ j'. dh pikfJ jwdodh Bkb rZb ;[Dd/ fgnko/ d/ fdb B{z okjs Bk fwb/. fJj B/ i' fejk iK ehsk. XZe/ wkoB/, ug/VK
BjhA j[zdh j?. SkfJd bVkJh wko-e[NkJh ofjD Bkb r[Z;/ dh nZr p[ZM ;edh j? Bk ej' fe T[; B{z fe; soQK ;'uDk wkoBhnK, m[ZvK wkoBhnK iK j'o fe;/
se BjhA gj[zuh j? ni/. :kd oZy' fe i/ fiZE/ pkbD BjhA T[ZE/ nZr p[ZM iKdh ns/ SKsh ekfJw j' ;edh j?. fJe-d{i/ ukjhdk j?, ;r'A fBwosk Bkb T[; B{z soQK dh fjz;k ;ok;o ;jh j?. rkbK
d/ fJokfdnK 's/ SZe eo', ;r'A fJe-d{i/ nkgDh rZb efjD dk w"ek Bk fdU eZYDhnK, fJe-d{i/ B{z EZb/ bkT[Dk iK
s[;hA fe;/ rZb 's/ ;fjws j[zdh j't/, sK vk nwoihs NKvk (f;vBh) d/ izpksK B{z Bk ;wM'. fJj ;'u' fe d{i/ ns/ i/ T[j s[jkB{z ;wMdkoh Bkb e'Jh
ftnesh B/ i' e[M fejk iK ehsk, T[j ;bkj fdzdk j?, sK T[; B{z n;theko XwehnK d/DhnK th rbs Bjh.
j?, ;' j'o pkbD r[nKY' fbnkU. T[; B/ ikD-p[ZM e/ ehsk j?. feT[A. eo'.
gZEo Bkb fdU fJZN dk itkp - feT[¦fe rbshnK sK ;kfonK e'b'A Bjh nkgD/ n"r[DK B{z SKsh ekfJw eoB
j[zdhnK jB. T[; B/ SkfJd fpBK ;'u/- p/;'u/ p'bD tkb/ dhnK rZbK ftu nfVZek pDB fdU. id'A s[;hA bVd/
skVh fJe jZE Bkb th tZi iKdh j?- ;wM/ iK fdb B{z rfjoh u'N bZrD eoe/ sbtko tKC ftzBQdhnK uzrhnK-
ug/V wok e/, go id'A fJe iDk p'bD u[ZGthnK rZbK Bk ejhnK j'D, Ujdk p[ZXhtkB dh Bk ;[D'. j', sK jko s[jkvh d'tK dh j[zdh j?. i/
dh pikfJ ;[DBk S[o{ eodk j?, sK s[jkvh pdbk bU U;/ t/b/.
rowk-row pfj; mzYh j' ;edh j?. id'A nktkz nkgDh ed/ th BhthA Bk oZy' s[;hA SKsh pDkT[¦d/ j', sK d'tK dh
s[jkB{z e'Jh r[Z;k uVQkT[¦dk th j?, sK i/ s[jkB{z S/sh r[Z;k nk iKdk j?, s/ Bk jh ;[bQk eo'. i/ gfotko dk fJe nfiZs j[zdh j?. s[jkB{z Bk ;wMD dh
pdb/ dh nZr B{z Bk p[MkU. nkgD/ 's/ sK tXhnk j't/rk -T[ZE'A ed/ Bk ikU - w?Apo nkg/ s'A pkjo j' ikt/, sK d{;o/
ekp{ Bk oZy e/ nkgDh wkD-wfonkdk s[jkvk r[Z;k mzYk j' ;edk j?. SkfJd dk r[Z;k nk;kBh Bkb GVekU. jo soQK b'V j? fe e;{o s[jkvk th j' ;edk. i/
dk t?o, r[Z;k, eq'X, uhe-fujkVk s/
rkbh-rb'u eoB'A Bk jN' Gkt/A s[jkB{z s[jkB{z bZrdk th j? fe s[jkvh e'Jh

rbsh BjhA, fco th

ed/ wkch Bk wzr' -----

AIBC caps off eventful 2016; kicks off 2017 with business delegation to biennial Vibrant Gujarat Summit

First of its kind AIBC Women in Business delegation to travel to India in 2017 and AIBC to
host official welcome for H.E. Gondane, new High Commissioner of India to Australia

Sydney, Australia (Bureau) Commenting on the success more openly looking at this business councils. The event that AIBC will lead is the AIBC
of the delegation, AIBC National corridor of opportunities and I am promoted solutions for better
Australia India Business Council Vice Chair and delegation leader certain Vibrant Gujarat is a great engagement with India, and Women in Business Chapter
Dr Jim Varghese said, “The foundation to start. The Summit benefitted Australian and Indian
Ltd (AIBC), the peak body Australia India Business Council is is indeed an amazing world interests. AIBC has a yearlong delegation of women business
proud to once again partner with platform to interact with key 2017 program planned with
facilitating bi-lateral trade and Vibrant Gujarat for the biennial policy-makers, industry leaders, leading and hosting of bi-lateral leaders to India in 2017. The
Vibrant Gujarat Summit 2017 as global thought leaders, regulators business delegations and
investment between Australia part of our commitment to and renowned academicians from ministerial round tables, high-profile delegation of Indian
providing our AIBC members with India, Australia and all over the conferences and seminars on
and India, has capped off a the best business opportunities world. This initiative is a valuable resources, mining, education, ICT and Australian women in the
to develop valuable partnerships means to initiate and foster among others, seminars on
successful year in enhancing the with business, government, and bilateral relationships between implications of India Budget, GST bilateral business and trade
industry in India. AIBC is honoured stakeholders through B2B and and Australian Financial End of
bilateral relationship, and revealed and grateful for the strong B2G meetings.” Year updates. This is in addition relationship will be the first of its
indication of support from Gujarat to the Annual Addresses by every
a packed calendar of events for Government. This is a platform AIBC delegates’ diverse AIBC State Chapter planned in kind.”
for businesses and influencers to business interests included conjunction with Indian
2017 beginning with the come together to explore some education, skills development, Independence Day - August New High Commissioner H.E.
of the current global mining, pharmaceuticals, 2017.
recently-concluded business opportunities.” fertilisers, toxicology, financial Dr Shri Ajay M Gondane will be
services, digital products and Ms Nandkeolyar said: “The
delegation to the biennial Vibrant Ms Sheba Nandkeolyar, services, and manufacturing. New Year 2017 presents a welcomed by AIBC business
National Chair, AIBC attended the number of opportunities for
Gujarat Summit 2017, and Summit in her capacity as a Board The AFR–AIBC National everyone involved. I am leaders, at an event in Sydney
member of the Australian Conference on ‘Engaging with optimistic, and AIBC is planning
continuing with an official Department of Foreign Affairs and India’ was a highly successful even more events, delegations with a high profile guest list of
Trade’s (DFAT) Australia-India AIBC event held in 2016, in which and chances for Indian and
welcome for H.E. Dr Shri Ajay M Council. Ms Nandkeolyar said, collaboration was seen between Australian relations to strengthen senior local, state and national
“Both India and Australia are high-level stakeholders from the immensely. One such key event
Gondane, new High government, industry and government, business and

Commissioner of India to Australia community leaders in the

as well as the first-of-its-kind Australia-India business

AIBC Women in Business community. Dr Gondane joined

delegation to India later this year. the Indian Foreign Service in

During the Vibrant Gujarat 1985. He worked in various

Summit, the 30-strong AIBC capacities in the Indian Embassies

delegation met with the Chief and Consulates including in

Minister of Gujarat, Shri Vijaybhai Damascus, Baghdad, Vienna,

R. Rupani, who expressed a keen Ankara and New York. He was

interest in understanding the

delegates’ interests and assured High Commissioner of India to

attendees of the Gujarat Papua New Guinea, Solomon

Government’s full support. Islands and Vanuatu.

32 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017 350th Birth Anniversary
of Guru Gobind Singh Ji
Guru Nanak's Free Kitchenette Sydney and ALL Ladies League for
Community Care, Australia celebrated Indian Republic Day and Open Day by ASA at Glenwood Gurdwara ­ 29 January 2017
Australia Day with the Sydney's Homeless and street friends

Sydney, (Bureau) 26th 'birth of modern India.' So this BasantiChola' and 'Suno Gaur se Sydney, (Bureao)Australian Sikh Association celebrated 350th birth
January is a very special day in day is very special in the lives of Duniyawalo....Sabseaagehonge anniversary of Guru Gobind Singh ji with an Open Day and a Seminar to
the lives of Indians as well as Indians as well as Australians too. Hindustani' played at the Langar. remember the teachings of Guru Gobind Singh Ji and to rededicate ourselves
Australians. Australia Day is the The Lamingtons for Australia Day to the ideals of equality, universal brotherhood and compassion.
official 'National Day' of Australia The members, friends and and the Laddoos for India's
and is celebrated annually on 26 volunteers of Guru Nanak's Free Republic Day were also Guru Sahib Ji created the order of Khalsa in 1699 with a concept of Sant
January. It marks the anniversary Kitchenette Sydney and ALL distributed to them besides fresh Sipahi (Saint Soldier) who are committed to an honest, truthful and virtuous
of the 1788 arrival of the First Ladies League for Community cooked vegetarian food, cake, life and are always ready to safeguard the rights of the underprivileged and
Fleet of British Ships at Port Care, Australia celebrated Indian fresh fruit, milk, juice, mineral fight against tyranny and injustice.
Jackson, New South Wales, and Republic Day and Australia Day water, fizzy drinks, tea and
the raising of the Flag of Great with the Sydney's Homeless and coffee. Order of Khalsa was a unique implementation of a master plan to empower
Britain at Sydney Cove by street friends at Martin Place the week and divided people and to eliminate the inequality among different
Governor Arthur Phillip. On the Sydney on 21st of January, 2017 This effort is sincerely religious beliefs, casts, creed, gender and economic disparity.
other hand, on January 26, and gave them some moments appreciated by Guru Nanak's
1950, the Indian Constitution of happiness in their lives . The Free Kitchenette Sydney, the Open Day was well attended by the different community and Sikh Sangat.
was enacted and put into force. volunteers were overwhelmed volunteers and all the donors More than 60 families from the different beliefs came to the Gurdwara for the
This day is marked as the to see when the Aussis danced who have donated their time, first time. They were given the guided tours to the premises including Durbar
'Republic Day of India' or the on the tunes of Indian Patriotic money and food to this great Sahib, Langer, and Nishan Sahib. Young Sikh Girls and Boys explained them
songs - 'Mera Rang De cause. the Sikh History and Sikh practices and also answered various questions from
the visitors. Some visitors including young girls and women were delighted to
tie a turban for the first time. They visited the premises with the turban on
their heads. There was a splendid display of Sikh Marshal Art, Gatka. There
was a big screen displaying the slides on the life of Guru Gobind Singh. Sikh
Literature, information and video display was also very attractive to the visitors.
Children enjoyed the Jumping Castle.

ASA Punjabi School provided the information to the seekers of Punjabi
learning. As a trademark of Sikh Tradition, there was a plenty of free drinks,
sweets apart from Guru Ka Langer.

There was a mela (fair) type environment on all the stalls from 10:00 AM
to 4:00 PM.

Inside Durbar Sahib, there was a seminar from 2:00 – 4:00 PM. Mr Mohan
Singh Pooni, Director /CFO of ASA formally welcome the visitors. Mehga Singh
Khak Chairperson of ASA greeted the visitors.

Various speakers tried to highlight the vast contribution made by Guru
Gobind Singh to the world history. Among the speakers were Manmohan Singh
Baveja, Maninder Kaur, Harshdeep Singh, Surinder Singh Mankoo, Balbinder
Singh and Udham Singh Sohana. Manjinder Singh shouldered the responsibly
of Master of Ceremony.

From the political spectrum, Julie Owen, Federal Member of Parliament
Parramatta, represented Leader of Opposition Bill Shorten, who spoke about
the contribution of the Sikhs and on the 350th birth anniversary of Guru
Gobind Singh. Also Kevin Connelly, Liberal State MP Riverstone, Stephen Bali,
Mayor of Blacktown and Dr Moninder Singh, Cathy Colin and Sue Sai Benjamin,
Dr Sarfraz Ali Khan, Azaz Khan graced the occasion. Mr SK Verma Counsel for
OCI and passport matters from Indian Consulate congratulated everyone on
the auspicious day of 350th birth anniversary of Guru Gobind Singh. Capt.
Sarjiinder Singh Director / Gurdwara Secretary conveyed the Vote of Thanks.

The seminar was well received and people asked for more such seminars.

nwohek ofj oj/ gqtk;h B{z oZp B/ fdZsk SZgV ckV

e/, iBw fdB w"e/ y[ZbQk fe;ws dk skbk

fJe jh soQK d/ sZsK s'A pD/ jB Xosh ns/ uzdowk

tkfSzrNB (fpT{o') uzdowk d/ Bkb-Bkb Xosh ns/ e[M T[bek fBT{:koe, (fpT{o') efjzd/ B/ oZp id fdzdk j? sK SZgV ckV e/ fdzdk j? ns/
fgzv nfij/ sZsK s'A pD/ jB, fiBQK d/ nkJh;'Nkfge r[D bZrGr
fJj rZb fpbe[b ;Zu j?. nfijk jh nwohek 'u ofj oj/ fJe ftnesh Bkb
fJe' fij/ ;B. nkJh;'Nkg nfij/ r[D iK sZs B{z efjzd/ jB, j'fJnk. phs/ fdB fBT{:koe d/ ethA; 'u ofjD tkb/ fJe ekb/ w{b d/ B"itkB dh
T[; d/ 28t/A iBw fdB d/ w"e/ bkNoh bZr rJh.
fiBQK ftu gq'NhB dh frDsh fJe' fijh j[zdh j? go fBT{Nq'B dh
gqkgs ikDekoh nB[;ko g?fNqe ebkoe Bkwh fJ; B"itkB dk 28tK iBw fdB
frDsh tZy-tZy j[zdh j?. fJe BthA y'i ftu fejk frnk j? fe
;h ns/ T[; d/ iBw fdB 's/ T[; dh wksk nKdok g?fNqe yk; s"o 's/ po[efbB s'A
fznkdkso ftfrnkBh wkvb fJ; soe 's/ nkXkfos jB fe nkJh ;h. T[; B/ nkgD/ p/N/ d/ iBw fdB 's/ T[; B{z e[M Brdh vkbo fdZs/. g?fNqe
Xosh dk fBowkD wzrb rqfj d/ nkeko d/ fgzvK d/ torheoB B/ 10 vkbo dh fJe bkNoh fNeN yohdh. id T[;B/ fJ; B{z xo nk e/ ;eo?u ehsk
sK T[;dk 5 fwbhnB vkbo dk i?egkN (bkNoh) bZr frnk. g?fNqe v?bNk J/
Bkb j"bh-j"bh j'fJnk. fJBQK fgzvK dh nkJh;'Nkfge r[DK dh
nobkJhBz 'u ezw eodk j? ns/ T[j S'N/ d' pZfunK dk pkg j?. T[; dk efjDk j?
fJe ftSkb bVh ;h. fe T[j ;G s'A gfjbK nkgDk fJe xo yohd/rk ns/ nkgD/ pZfunK B{z uzrh ftfdne
fJj y'i B/uo o;kb/ ftu gqekfSs j'Jh j?. nwohek dh
:'rsk d/ e/ T[BQK dk GftZy pDkt/rk. T[;B/ fejk fe T[; B{z T[whd th BjhA ;h fe
fSekr' :{Bhtof;Nh d/ gq'c?;o fBe'b; vkUck; B/ fejk fe Xosh
fJe' fij/ nkJh;'Nkg tkb/ ;zrqfj s'A pDh j?. ozr d/ ;zdoG ftu oZp T[;dh M'bh fJ; soQK Go/rk.

s[;hA efj ;ed/ j' fe fJj joh, Bhbh, bkb BjhA ;r'A joh j?. e[M

sZsK d/ nzefVnK dk ftSb/SD eoe/ vkUck; B/ Xosh B{z pDkT[D
tkb/ nkJh;'Nkfge e[dos d/ sZs dk gsk brkfJnk. y'i ftu

gsk bZrk fe Xosh d/ gfjb/ 60 ch;dh dk nZXk fjZ;k fJe
d[obZG n?B;N/NkJhN sZs s'A pfDnk j?, i' Xosh 's/ nkT[D s'A
gfjbK m'; gdkoE ftu pdb iKd/ jB. fJ; dk BK fJe yfDi

gdkoE d/ BK 's/ oZfynk frnk j?. fJ; s'A pknd Xosh dk 100
ch;dh fjZ;k n?B;N/NkJhN tor/ fJzg?eNo; s'A pfDnk j?.

33 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

wkwbk bzvB 'u gzikph BS/Vh g[Zso tb'A wK 's/ jwbk eoB iBw s'A jh j;gskb 'u j? fJj uko ;kbk pZuk,

dk L 26 wJh B{z ndkbs ;[DkJ/rh c?;bk gzit/A iBw fdB 's/ e?B/vk d/t/rk 'fzzdrh dk s'jck'

bzvB (fpT{o')ºpo?vc'ov Sfjo 'u fJe gzikph n"os (55) B/ nkgD/ jh g[Zso e'b'A N'oKN' (fpT{o') iw?ek d/ uko ;kbk fzzdrh pdb ikt/rh ns/ T[j j'o pZfunK Bkb i[fVnk j'fJnk j?, fi; ekoB T[;
ikD pukT[D d/ uZeo 20 c[ZN dh T[ukJh s'A SbKr wko fdZsh, fi; ekoB T[; dh pZuk e?Bfozr p'rb/ iBw s'A b? e/ j[D tKr{z fJ; dk wzk b? ;e/rk. fJ; nkgq/
ohVQ dh jZvh N[ZN rJh. < sZe f;oc j;gskb ftu jh fojk j?. SB ftu jzkoK vkbo you j'Dr/. fJ; B{z ;kj b?D ftu sebhc j[zdh j?. fJ;
T[; bJh j;gskb jh T[; dk xo j?. bJh ghVs pZu/ dh wdd bJh czv fJeZmk
ikDekoh w[skpe fgSb/ ;kb 30 nes{po B{z po?vc'ov Sfjo dk ofjD tkbk T[j uZb BjhA ;edk ns/ ;kj b?D ftu eoe/ G'iB th T[; dh ;kj Bkbh ftu
oBtho n"ibk BS/ 'u NZbh ;t/o/ nkgD/ xo gj[zfunk ns/ wK (ofizdo e"o) e'b'A o'Nh th T[; B{z eJh w[SfebK g/S nkT[AdhnK eoB bJh fJe w[fjzw dh S[o{nks ehsh
wzrDh S[o{ eo fdZsh. wK B/ BS/Vh g[Zso B{z o'Nh pDk e/ fdZsh go T[j BS/ dh b'o 'u jB. fJ; pZu/ B{z BthA fzzdrh d/D bJh rJh j?. ubk iKdk j? ns/ T[; d/ c/cfVnK sZe
nkgDh wK B{z rkbK eZYD bZr fgnk ns/ e[ZNwko eoB bZr frnk. T[; B/ fJE/ jh fJ; B{z nkgq/SB e?B/vk d/ N'oKN' fty/ ;fEs
pZ; BjhA ehsh o;'Jh 'u'A s/zXko uke{ Bkb wK 's/ jwbk eo fdZsk. wK B/ fyVeh u'A pZfunK d/ j;gskb fbnKdk frnk j?. p'rb/ dk iBw iw?ek ftu ;kb gj[zu iKdk j?, fi; ekoB T[; B{z c/
pkjo SbKr wko fdZsh, fi; ekoB T[; dh ohVQ dh jZvh N[ZN rJh ns/ fYZv 'u eJh wzfBnk ik fojk j? fe fJZE/ T[; dk nkgq/
rzGho ;ZNK bZr rJhnK. y{B Bkb bEgE o'Adh j'Jh ofizdo e"o B/ nkgD/ r[nKYhnK SB ehsk ikt/rk, fi; Bkb T[; dh 2012 ftu j[ohe/B s{ckB s'A d' fdBK cfVnK dh fJBc?eSB th j' rJh. p'rb/
e'b'A wdd wzrh.<r[nKYhnK B/ s[ozs g[b; ns/ n?Ap{b?A; B{z ;{uBk fdZsh. g[b; B/ id'A pknd j'fJnk ;h. T[; d/ g?dk j[zd/ jh d' fdBK dk ;h, id'A T[; dk nkgq/SB
oBtho B{z frqcsko ehsk sK T[; B/ fJ; xNBk pko/ e'Jh th ikDekoh j'D s'A ehsk frnk go fJj nkgq/SB ;cb BjhA
fJBeko eo fdZsk ns/ fejk e/ T[; B{z e[M th :kd BjhA j?, id'A g[b; B/ T[; B{z T[; vkeNo ;wM rJ/ ;B fe T[; B{z e'Jh fojk. p'rb/ d/ gfotko dhnK ;kohnK
dh zywh wK dhnK s;thoK fdykJhnK sK T[j pj[s d[yh j'fJnk go wK ofizdo e"o
B/ T[; fybkc fe;/ th soQK dk fpnkB d/D s'A fJBeko eo fdZsk, go g[b; B/ ;wZf;nk j?. T[; dk frZbVQ, ;kj Bkbh T[whdK j[D e?B/vk d/ vkeNoK 's/
oBtho fybkc eB{zBh eotkJh ikoh oyfdnK T[; B{z ndkbs 'u g/S ehsk. iZi B/ fNehnK jB. T[; d/ wksk-fgsk B/
;koh xNBk dh ikDekoh s'A pknd fejk fe fJj pj[s jh wzdGkrh xNBk j? ns/
oBtho dk ngokX w[nkc eoB:'r BjhA j? jkbKfe fJ; xNBk fgZS'A oBtho nkgDk dZf;nk fe nwohek d/ j;gskb B/ p'rb/
fJbki eotk fojk j? ns/ gfjbK Bkb'A ekch mhe j? go fco th ngokX bJh oBtho
B{z 20 wjhB/ sZe e?d dh ;zk j' ;edh j?. fcbjkb iZi B/ fJ; wkwb/ dh ;[DtkJh dk nkgq/SB eoB dh fzzw/tkoh bJh ;h
26 wJh sZe bJh Nkb fdZsh j? ns/ oBtho B{z fJZe zwkBsh j';Nb 'u ofynk go fJ; bJh T[j 10 bZy nwoheh
frnk j?. oBtho d/ gfotkoe w?ApoK B{z fe;/ th soQK dk ;zgoe Bk pDkT[D bJh vkboK dh wzr eo oj/ ;B. fJzBK tZvh
;ys ekB{zBh jdkfJs fdZsh rJh j?.
oew Bk j'D eoe/ T[BQK B/ e?B/vk dk
pj[s ckfJd/wzd j? okiwk
o[y ehsk. fJZE/ fJj nkgq/SB 6 bZy
nwoheh vkboK ftu ehsk ikt/rk. T[;

d/ fJbkz bJh iw?ek dh ;oeko 80,000
nwoheh vkbo dh ;jkfJsk d/t/rh.

pZu/ dk nkgq/SB nrb/ wjhB/ ehsk
ikt/rk. e?B/vk d/ vkH i/wz B/ fejk fe
T[j e'fSS eoBr/ fe p'rb/ nkgDk 5tK
iBw fdB j;gskb ftu Bk wBkJ/.

p'rb/ d/ wksk-fgsk B/ fejk fe T[j p/

;poh Bkb T[; fdB dk fJzszko eo oj/
jB.

nwoheh J/nog'oN 's/ Nozg dk BK b? e/

w[;fbw n"os 's/ ehsk B;bh jwbk

fBT{:koe (fpT{o') nwohek 'u vh fJzNoB?SBb J/nog'oN 's/ v/bNk e/ w[Zek wkfonk. fJ; 's/ okphnk B/ o'v;
fjikp gfjB e/ ezw eo ojh fJe J/ ;ekJh bkT{Ai 'u nkgD/ dcso 'u p?mh s'A g[ZfSnk fe T[; B/ eh ehsk< fJ; 's/
;h, id'A t'o;/;No fBtk;h 57 ;kbk o'v; B/ fejk, 's?B{z e[M BjhA ehsk go
nobkJhB dh w[;fbw wfjbk eowukoh j[D w?A s?B{z bZs wkoB bZrk jK< fJ; s'A
okfpB o'v; T[ZE/ nkfJnk. o'v; no{pk
's/ fJe ftnesh B/ B;bh jwbk eo pknd o'v; B/ okphnk B{z bZs wkoh s/
fdZsk. T[; Sy; B/ wfjbk eowukoh B{z s'A T[ZE/ nkfJnk ;h s/ w?;ku[;/N; bJh
bZs wkoh s/ T[; Bkb pd;b{eh th ehsh. id'A okphnk B/ T[ZE'A fBebD dh e'fSS
nkgDh eB?efNzr cbkJhN dk fJzszko ehsh sK T[; B/ bZs wko e/ dotkik
nfXekohnK B/ dZf;nk fe jwbtko B/ eo fojk ;h. fJ; dofwnkB T[j okphnk
pzd eo fdZsk. o'v; B/ wfjbk dk pkjo
wfjbk B{z fejk, 'j[D fJZE/ Nozg j? s/ e'b gj[zfunk.
T[j s[jkv/ ;G s'A S[Nekok gk bt/rk.' fBebD dk o;sk th pzd eo fdZsk.
fBT{:koe NkJhwz w[skpe o'v; B/
ethA; fvf;Nqe nNkoBh fouov J/ wfjbk eowukoh s'A g[ZfSnk, 'eh s{z BhAd fpnkB w[skpe id'A fJe j'o
'u j?< eh s{z gqkoEBk eo ojh j?< s{z eh
pqkT{B B/ eZb nkgD/ fpnkB 'u fejk eo ojh j?<' fJ; s'A pknd o'v; B/ wfjbk ftnesh B/ T[; B{z SKs eoB dh e'fSS
fe v/bNk J/nobkJhB dh eowukoh eowukoh d/ dcso d/ dotki/ 's/ fyZu ehsh sK T[j dotki/ s'A jN frnk. fJ;

okphnk ykB p[ZXtko B{z ikB n?Zc e?B/ s'A pknd okphnk GZi e/ bkT{Ai dh cozN

v?;e sZe gj[zuh. fJ; s'A pknd o'v; B/

wfjbk dk fgZSk BjhA SZfvnk, T[j T[;

d/ e'b frnk s/ r'fvnK Gko p?m e/

w[;bwkBK dh soQK gqkoEBk dh Beb

eoB bZfrnk. T[j efEs s"o 's/ o"bk
gkT[D bZrk, 'fJ;bkw, nkJhH n?Z;H
nkJhH n?Z;H, j[D fJZE/ v'Bkbv Nozg j?.

T[j s[jkv/ ;G s'A S[Nekok gk bt/rk.

s[;hA d/y'r/ fe eh j[zdk j?.' o'v; 's/
jwbk eoB, BikfJz sohe/ Bkb pzXe
pDkT[D s/ Bcos d'S d/ sfjs ;'SD
;w/s eJh d'SK 'u wkwb/ doi ehs/ rJ/
jB. d'Sh gkJ/ ikD 's/ T[; B{z uko ;kb
sZe dh i/b j' ;edh j?.

gZSwh nk;No/bhnk 'u bZrh MkVhnK dh nZr

nkws"o s/ b'e okiwk oks B{z ykDk g;zd eod/ jB, go wkfjoK d/ w[skfpe ekoB gqSk;B B/ b'eK B{z fdZsh fJj fusktBh
fJ; B{z i/eo fdB ftZu ykXk ikt/ sK fJj s[jkv/ ;oho B{z eJh ckfJd/ gjz[uk ;edk
j?. feT[Afe fJ;B{z jzw eoBk w[Sfeb j[zdk j?. goE (fpT{o') gZSwh nk;No/bhnk d/ dZyDh-
gZSwh fJbke/ 'u bZrh MkVhnK dh nZr ekp{ j/
okiwk ftZu w"i{d n?ANhnke;hv?AN tkbK B{z ekbk ns/ ;zxDk pDkT[D ftZu m nk rJh j? go fJ; d/ pkti{d th gqSk;B B/
wdd eodk j?. b'eK B{z ;ktXkB ofjD dh fusktBh fdZsh j?.
gqSk;B dk efjDk j? fe p/SZe nZr 's/ g{oh soQK
fJ; ftZu e?bShnw, w?ArBhi j[zdk j? fi;d/ Bkb jZvhnK wip{s j[zdhnK jB. ekp{ gk fbnk frnk j? go ysok ni/ sZe g{oh
okiwk ftZu ckJhpo dh wksok finkdk j[zdh j? i' vkJhi/SB fJzgo{t eoB soQK Nfbnk BjhA j?. w";w ns/ jkbks d/ pdbD
ftZu wddrko j?. ekoB nZr d/ fco s'A ;[brD dk ysok j? ns/
fJ;ftZu w?rBhfSnw j[zdk j? fi;d/ Bkb fdb dhnK fpwkohnK s'A pukn j[zdk fJ; ekoB b'eK B{z nkgD/ xo ykbh eoB bJh
j?. fsnko ofjDk ukjhdk j?. nZr r[fJBfvBg Sfjo
okiwk ftZu ftNkfwB j[zd/ jB i' Bot; f;;Nw B{z p{;N eodk j?. fJ; B{z ykD d/ nkb/-d[nkb/ MkVhnK tkb/ fJbke/ 'u bZrh
Bkb fdwkr dh skes tZXdh j?. ;h ns/ fJ; fgZS'A fJj ekch s/zh Bkb Bzdhe
fJ; B{z ykD Bkb pkvh d/ Nkef;z; d{o j[zd/ jB ns/ ;feB ftZu fByko fJbkfenK tZb tX ojh ;h. gZSwh nk;No/bhnk
nkT[Adk j?. d/ ;zeNekbh ftGkr B/ dZf;nk nZr B{z p[MkT[D
fJ; B{z ykD Bkb pbZvS[ro b/tb ezNo'b ofjzdk j? ns/ S{ro s'A pukn j[zdk bJh eJh ckfJockJhNoz ns/ tkNo pzpo bZr/
j?. j'J/ ;B, fiBQK B/ ;ys w[SZes s'A pknd fJ; 's/
okiwk ftZu w"i{d n?ANhnke;hv?AN e?A;o s'A pukT[D ftZu wdd eod/ ekp{ gk fbnk. T[ZXo g[b; B/ fJ; g{o/ wkwb/ d/
jB. ;zpzX 'u fJZe 41 ;kbk ftnesh B{z fjok;s b?
fbnk j? ns/ T[; e'b'A g[ZSfrZS ehsh ik ojh j?.
fpT{o'

34 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

v?Avoc ns/ tkbK d/ MVB s'A fBiks roGnt;Ek ftZu NfjbDk

fdtkJ/rh w[bskBh fwZNh j? pj[s ckfJd/wzd

nkws"o s/ w[bskBh fwZNh dk gq:'r c/; g?e dh soQK jh ehsk iKdk j?. roGnt;Ek d/ d"okB fJZe dtkJh b?Dk ns/ ;jh ykD-ghD th ftZu NfjbD dh ;bkj fdzd/ jB.
io{oh j?. d{i/ gk;/ vkeNo d/ dZ;/ sDkU xZN eoB ftZu wddrko
SkfJd s[jkB{z gsk Bk j't/ go tkbK bJh w[bskBh fwZNh pj[s bkGekoh j?. wfjbk B{z ;G s'A fznkdk d/ e;os ns/ fciheb n?e;o;kJhi roGnt;Ek d/ d"okB
w[bskBh fwZNh dh wdd Bkb s[;hA nkgD/ tkbK d/ N[ZND, MVB s'A b? e/ eoBk th pj[s io{oh j?.
v?Avoc ns/ v?w/i ;G e[ZM nk;kBh Bkb mhe eo ;ed/ jB. sK nkU ikDd/ yGkb dh zo{os j[zdh j?. fJ; d"okB finkdkso n"osK B{z sDkU dh
j' w[bskBh fwZNh Bkb pD/ tkbK bJh bkGekoh e[ZM j/no g?eK pko/ . roGnt;Ek ftZu j?th-t/N fSekfJs j' iKdh j?. fJ; d"okB w{v
jo S'Nh s'A S'Nh rZb dk fynkb n?e;o;kJhi eoB s'A puDk ukjhdk ;ftzr j'Dk th pj[s jh nkw gq/SkBh
v?Avoc bJh j?. fJ; d"okB NfjbBk ;G s'A uzrk j?. NfjbBk fJZe soQK dh
i/eo s[;hA f;Zeoh dh ;wZf;nk s'A gq/SkB j' sK w[bskBh fwZNh s[jkvh oZyDk j[zdk j?. roGnt;Ek ftZu ofjzdk j?. vkeNo th roGnt;Ek n?e;o;kJhi sK j? jh Bkb jh fJ;
fJ; ;wZf;nk B{z d{o eoB ftZu s[jkvh ekch wdd eo ;edh j?. fJ; j/no Bkb sDkU th xZN j[zdk j?.
g?e B{z pDkT[D bJh s[jkB{z d' uwu w[bskBh fwZNh ftZu fJZe uwu nko/Ai chiheb j?bE d/ Bkb jh w?ANb j?bE
ghb gkT{vo ns/ ;kd/ gkDh dh b'V j't/rh. T[Ai sK nko/Ai ghb gkT{vo epi dh w[Sfeb B{z d{o eoBk
s[jkB{z wkoehN ftZu th nk;kBh Bkb fwb ikt/rk go i/eo s[;hA ukj' sK dk th g{ok fXnkB oZyDk j[zdk j?. roGnt;Ek ftZu dtkJhnK dh

fJ; B{z xo ftZu th p/jZd nk;kBh Bkb pDk ;ed/ j'. fJ; B{z pDkT[D bJh f;jswzd ofjD bJh ;w/A s/ tiQk Bkb d{i/ ekoBK d/ ubd/ epi
dh fSekfJs j' iKdh j?. nfij/ ftZu
s[jkB{z ;zso/ d/ fSbfenK B{z ;[ek e/ T[; B{z fwe;o ftZu gh;Dk gt/rk. jo ;w/A EektN pDh ofjzdh j?. jo
o'i 15 s'A 20 fwzN dh tke th s[jkB{z
s[jkvk nko/Ai ghb gkT{vo fsnko j?. s[;hA fJ; B{z ;N'o eoe/ th oZy ;ed/ fJ; ;wZf;nk s'A d{o oZy/rh.
j'. j[D s[;hA nko/Ai ghb gkT{vo ftZu w[bskBh fwZNh fwe; eo'. gkDh dh
;jkfJsk Bkb g?e pDk bU. j[D fJZe j/no ebo poS b? e/ fJ; g?e B{z ;c{osh bJh
nkgD/ f;o d/ jo fjZ;/ s/ ngbkJh eo'. yk;s"o s/, tkbK dhnK iVK s/ fJ; jo o'i NfjbD Bkb ;oho
B{z zo{o brkU. fJ; g?e B{z nZXk xzNk bZrk ofjD fdU. fJ; g?e B{z wjhB/ so'skik pfDnk ofjzdk j?. e[ZM b'eK B{z
ftZu xZN s'A xZN d' tko zo{o brkU. s[jkB{z f;Zeoh s'A ekch okjs fwb/rh. bZrdk j? fe roGtsh wfjbk B{z f;oc
nkokw eoBk ukjhdk j? go nfijk
vqkJh ns/ v?w/i tkbK bJh eoBk Bk sK wK bJh uzrk j? ns/ Bk jh
i/eo s[jkv/ tkb vqkJh ns/ v?w/i jB sK T[BQK ftZu fJZe BthA ikB e[Zy ftZu gb oj/ pZu/ bJh.
gkT[D bJh th w[bskBh fwZNh dk gq:'r ehsk ik ;edk j?. fJ; j/no g?e B{z
pDkT[D bJh s[;hA ;G s'A gfjbK fJZe pkT[b ftZu E'VQh djhA bU. fco fJ; pbZv gq?So xZN eoB bJh
ftZu w[bskBh fwZNh, Sfjd ns/ fBzp{ dk o; fwe; eo'. fJ; B{z j"bh-j"bh nkw s"o s/ roGnt;Ek ftZu pbZv
fJ; soQK fwe; eo' fe g?e ftZu rZm Bk gt/. j[D fJZe poS dh wdd Bkb gq?So tZX iKdk j?. pbZv gq?So dk tXDk
fJ; B{z tkbK ftZu ngbkJh eo' ns/ gzdoK fwzN bJh fJ; soQK jh ofjD wK ns/ pZu/ d'tK bJh ysoBke j[zdk
j?. o'ikBk NfjbD Bkb pbZv gq?So nkw
fdU. pknd ftZu jbe/ row gkDh dh wdd Bkb tkbK B{z ;kc eo'. pfDnk ofjzdk j?.
nkfJbh ;e?bg bJh pj[s ;ko/ b'eK B{z nkfJbh ;e?bg dh fSekfJs
uzrh BhAd
j[zdh j?. ;e?bg d/ nkfJbh j'D d/ ekoB jh T[BQK d/ tkbK ftZu jw/Sk Bk o'ikBk e[ZM d/o NfjbD Bkb ;"Ad/
f;oc s/b ofjzdk j?, pbfe j'o th eJh ;wZf;nktK j[zdhnK jB. i/eo s[jkvh ;w/A BhAd uzrh nkT[Adh j?.
;e?bg th pj[s finkdk nkfJbh j? sK fpjso j't/rk fe s[;hA w[bskBh
fwZNh dk gq:'r eo'. fJ; g?e B{z pDkT[D bJh s[;hA ;G s'A gfjbK fJZe pkT[b fpT{o'
ftZu w[bskBh fwZNh ns/ gkDh bU ns/ fJ; B{z nZXk xzN/ bJh fJ; soQK jh
ofjD fdU sK fe w[bskBh fwZNh gkDh ;'y bt/. j[D nZX/ xzN/ pknd fJ; pj[s ckfJd/wzd j? T[pfbnk
ftZu ohmk gkT{vo fwbk e/ uzrh soQK fwe; eo'. fwSoD fsnko eod/ ;w/A
fXnkB oZy' fe fJ; ftZu rZmK Bk g?D. fJ; s'A pknd fJ; fwSoB B{z fJZe j'fJnk fBzp{ gkDh
xzN/ bJh fJ; soQK jh SZv fdU sK fe fwSoB uzrh soQK ;?N j' ikt/. j[D
fJ; B{z nkgD/ tkbK ftZu ngbkJh eo' ns/ brGr nZX/ xzN/ pknd tkbK s[;hA ;t/o d/ ;w/A fBzp{ gkDh ghD nkU fBzp{ gkDh Bkb j'D tkb/ ckfJfdnK do[;s j' iKdh j?.
Bkb j'D tkb/ ckfJfdnK pko/ sK B{z ikDd/ jK. Gko xNkT[D ftZu ;jkfJe
B{z X' bU. s[;hA fJ; g?e B{z jcs/ ftZu d' tko ngbkJh eo ;ed/ j'. ;[fDnk j't/rk go eh s[;hA T[pb/ j'J/ fJ; gkDh Bkb ;oho B{z ewi'o ehs/
tkbK d/ MVB bJh fBzp{ d/ gkDh Bkb j'D tkb/ ckfJfdnK fJzfwT{fBNh
pko/ ikDd/ j'. fJ; Bkb Gko sK xZNdk fJj gkDh fJzfwT{fBNh B{z p{;N eo fpBK Gko xNkT[D ftZu wdd fwbdh
i/eo s[jkv/ tkb ekch ewi'o jB ns/ T[j ibdh-ibdh N[ZNd/ jB sK jh j? Bkb ftZu fJzfwT{fBNh ftZu tkXk fdzdk j? feT[Afe fBzp{ ftZu ftNkfwB ;h j?. fJ; B{z ghD Bkb tko-tko G[Zy
s[;hA w[bskBh fwZNh dh wdd Bkb nfijk j/no g?e fsnko eo ;ed/ j' i' j[zdk j?. fJ;d/ ;/tB Bkb ;oho ftZu b'VhAdh wksok ftZu j[zdk j?. bZrD dh ;wZf;nk th xZN j' iKdh j?.
s[jkv/ tkbK B{z wip{sh gqdkB eo/. don;b, w[bskBh fwZNh fvNke;hfce/ eJh soQK d/ ftNkfwB dh wksok th tZX
SB ftZu wdd eoB d/ Bkb-Bkb ;e?bg dh ebhBfizr th eodh j?. fi;d/ iKdh j?. Bkb jh fize, e?bShnw nkfd ;odh-i[ekw d{o eo/ n?Boih p{;N
Bkb tkbK dk MVBk ekch jZd sZe xZN j' iKdk j?. fJ;d/ bJh s[;hA uko- dh wksok th ;oho ftZu ;zs[fbs j' iKdh i/eo s[jkB{z ;odh j' rJh j? sK fJ; fBzp{, n?Boih B{z p{;N eoB ftZu
gzi uwu w[bskBh fwZNh ftZu fJZe uwu ekbh fwou gkT{vo, d' uwu djhA j?. go i/eo s[jkB{z fBzp{ s'A n?boih j't/ gkDh B{z ghD Bkb nkokw fwb/rk. fJ; wdd eodk j?. fJj f;oc gbg BjhA j?
uzrh soQK Bkb fwbkU. fco fJ; B{z nkgD/ ;e?bg s/ brk e/ nZXk xzNk fJ; sK fJ;dk ;/tB Bk eo'. fJ; wkwb/ ftZu ftZu n?ANhnke;hv?AN j[zd/ jB i' ;odh pbfe fJ;dh J/o'wk sZe Bkb n?Boih
soQK jh bfrnk ofjD fdU. pknd ftZu fe;/ wkfJbv S?Ag{ dh wdd Bkb vkeNo s'A ;bkj b?Dk io{oh j't/rk j?. d{o Gik fdzd/ jB. tZX iKdh j?.
tkbK B{z ;kc eo bU.
gkuD do[;s eo/ w?Nkpkfbiw p{;N
fpT{o' fJ; gkDh B{z ghD Bkb gkuD feqnk fBzp{ B{z ghD Bkb e?boh poB j' iKdh
j? ns/ ;oho B{z g'SD sZs th fwbd/ jB.
fJ; Bkb ;oho dk w?Nkpkbhiw ;jh j'
iKdk j?.
;oho dh ftSkessk d{o eo/
fBzp{ B{z ghD Bkb ;oho dh
ftSkessk d{o j' iKdh j? :kBh pkvh
fvNke;hckJh j' iKdh j?.

epi d{o eo/
fJ; gkDh B{z ghD Bkb ;oho ftZu
epi dh ;wZf;nk d{o j' iKdh j?. fJ;
ftZu n?f;v dh T[Zu wksok j[zdh j? i'
fYZv dh n?AmB B{z d{o eo fdzdh j?. Bkb
jh epi dh ;wZf;nk s'A th fBiks fwb
iKdh j?.

fJ; soQK eo' fsnko
4-5 fBzp{ bU. fJBQK B{z uzrh soQK
Bkb X' e/ d' N[efVnK ftZu eZN bU.
fJZe posB ftZu gkDh bU ns/ fJBQK
B{z gk e/ gkDh B{z 3 s'A 5 fwzN sZe T[pkb
bU. fJ; s'A pknd, fJ; B{z 10 fwzN
bJh mzvk j'D fdU. pknd ftZu fJ; B{z
SkD bU ns/ pu/ j'J/ gkDh B{z gh ikU.
gbg B{z ykDk pDkT[D d/ ezw ftZu
fbnkU. i/eo s[jkB{z ;tkd uzrk Bk
bZr/ sK fJ; ftZu Sfjd th fwbkfJnk
ik ;edk j?.

fpT{o'

35 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017 eJh ekoBK Bkb ibdh yokp
j' iKdh j? g[oSK dh uwVh
eJh fpwkohnK B{z d{o
eodk j? ewoy dk cb

ewoy dk cb SeshtoXe j'D d/ ekch xZN j' iKdh j?. jbe/ jo/ ns/ i/eo fe;/ ftnesh B{z G[Zy xZN g[oS nkws"o s/ uwVh dh d/yGkb d/ ;zpzX ftZu eJh S'NhnK -S'NhnK
Bkb-Bkb ;oho B{z skirh th fdzdk j?. ghb/ ozr d/ fJ; cb ftZu e?boh pj[s bZrdh j't/ iK T[;dk ykDk ykD dk rbshnK eo iKd/ jB. wkfjoK B/ nkws"o s/ g[oSK tZb'A ehshnK ikD tkbhnK
fJzrfbS ftZu fJ;B{z ;Nko co{N d/ Bkw jh xZN gkJh iKdh j?. nkU ikDd/ jK wB Bk j't/ sK fJ;d/ bJh fJZe frbk; rbshnK dh uouk ehsh j?.
Bkb ikfDnk iKdk j?. ;tkd ftZu fJj fe; f;js ;zpzXh ;wZf;nktK B{z d{o ;t/o d/ ;w/A ewoy dk o; bU ns/ T[;
fJ;d/ cb ekch yZN/ j[zd/ jB jbKfe eoB ftZu wdd eodk j? H H H ftZu fJZe uwu uhBh fwbk e/ fJ; o; fujo/ dh uwVh ekch ;zt/dBShb j[zdh j? ns/ fJ; B{z ftS/S d/yGkb dh
fznkdk gZe ikD s/ fJjBK ftZu E'VQh dk ;/tB eo'. d'-uko fdBK sZe fJ; zo{os j[zdh j?, fJ; bJh ;oho ns/ fujo/ s/ fJZe jh ;kpD BjhA brkT[Dk
fwmk; th nk iKdh j?. ;odhnK d/ ;oho B{z T{oik ns/ skirh o; dk ;/tB eoB s'A pknd G[Zy tZX ukjhdk j?.
S[o{nksh w";w ftZu fwbD tkbk fJj ewoy d/ gZe/ j'J/ cb dk ikt/rh.
cb ekch ckfJd/wzd j[zdk j?. ;odhnK ;/tB eoB Bkb ;oho ftZu skirh B?uob c/;tkS dk fJ;s/wkb eo'. fJj e?wheb w[es j'D d/ Bkb jh uwVh
ftZu eJh b'eK B{z uwVh ;pzXh fteko j' nkT[Adh j? ns/ ;oho B{z T{oik fwbdh o{;h d{o j[zdh j? B{z B[e;kB gj[zukT[D tkb/ p?eNhohnk ns/ rzdrh B{z th d{o eo fdzd/ jB.
iKd/ jB. fJ; ftZu e[ZM b'e dkd dh j?. ewoy d/ cb dk ;/tB ekbh fwou i/eo tkbK ftZu f;Zeoh fznkdk j'
;wZf;nk s'A th gq/SkB j[zd/ jB. nfij/ dk gkT{vo, fwouh gkT{vo, ihok rJh j? sK fJ; s'A S[Nekok gkT[D bJh MZr tkb/ c'fwzr S/t eqhw Bkb dkVh pDkT[D s/ uwVh ftZu ibDj' ;edh
b'eK B{z ewoy dk ;/tB eoBk ukjhdk gkT{vo ns/ uhBh d/ Bkb ehsk ik pdkw dk s/b bU ns/ T[; ftZu ewoy j?, fJ; bJh b'SB tkb/ S/ftzr eqhw dk fJ;s/wkb eo'. S/t s'A pknd nbe'jb
j?. fJ; d/ ;/tB Bkb dkd dh ;wZf;nk ;edk j?. d/ o; d/ fwSoD B{z fwbk bU. fJ; s'A cqh nkcNo S/t brkU.
pknd fJBQK d'tK d/ fwSoB B{z nkgD/
G[Zy tXkT[Adk j? f;o ftZu brkU ns/ nZX/ xzN/ pknd o'ikBk d' tko fujo/ B{z c/;tkS Bkb X't' ns/ uwVh B{z ;kcN oZyD bJh
tkbK B{z X' bU. f;Zeoh ysw j' ikt/rh fujok X'D s'A pknd wkJhSuokfJio th brkU.
ns/ s[jkv/ tkb fznkdk uwedko j'
ikDr/. ;zB N?B s'A puD bJh s/i X[Zg fBebD s'A gfjbK ;B;eqhB eqhw brkT[D
fYZv d/ ehV/ ysw j' iKd/ jB
ewoy d/ cb dh jh soQK ewoy d/ Bkb uwVh pj[s jh ;jh ofjzdh j?.
c[b th bkGdkfJe j[zd/ jB. feT[Afe fJ;d/
c[ZbK dk gq:'r eoB Bkb fYZv d/ ehV/ fpT{o'
ysw j' iKd/ jB.

dkd ns/ y[oe
i/eo s[jkB{z yki-y[oe dh ;wZf;nk
j? sK ewoy d/ doys dhnK vzvhnK
bU ns/ e[ZM gZshnK b? bU. fJ; d/
pknd fJBQK d'tK B{z fJeZm/ gh; bU.
fJ; d/ pknd fJ; d/ fwSoB B{z dkd
ns/ y[oe tkbh EK s/ brk bU, ckfJdk
j't/rk.

cNhnK nZvhnK
i/eo fe;/ ftnesh dhnK nZvhnK
cN rJhnK j'D sK fJ;d/ bJh th s[;hA
ewoy dk fJ;s/wkb eo ;ed/ j'.

fpT{o'

36 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

jk;/ s/ jzM{ B"itkBK d/ ;hfBnK s/ r'bhnK d/ ;BwkB dk fJj gfjbk fBSkB j? -

ftXkB ;Gk dhnK u'DK gzikp d/ you/ tXkJh ikU-ekoK j?bhekgNoK s/ c/j/ BjhA pzBQ/ iKd/ jz{o< r[o{ BkBe pD ikt/ s/ s[;hA fco izpksh j' eufjoh b'eK dh bZrh j? nZi.
doK 's/ jB. fgzvK dhnK po{jK u nk dh yohd eoh ikU s/ n?SK eo 2 ;wK Spd feT[A o'fbnk frnk rbhnK u, rbs pNB dZp fdUA rbs! r[Z;/ g?oK ftZu'A bkj e/ i[Zsh ed e'Jh
yVhnK j'JhnK jB. tknfdnK Bkb niKJh bzxkJh ikU. pZfunK s/ rb' hnK ubkTD[ tkb/ pkjoA' y[de[Sh Bkb'A ;jh i[nkp sK t'N d/ e/
bZd/ u'D wB'oE gZso ikoh ehs/ ik Bjh ;B nkJ/ jZfEnko/< pbtho f;zx j't/rk. pkjo sK b'e xVh; e/ e{V/ jZE u cVdk j?< vbk tZNk o'Vk ed
oj/ jB. fJj jehesK u xZN pdbd/ id'A :'iBktK ekrzK u fejV/ ;[uZi/ ezwK bJh s[jkB{z f;o'gk d/ dkB ftZu th ;[ZN fdzd/ B/. tes nkt/ e'Jh uZedk j?< ug/V, rkbQ feT[A e'Jh
nkJ/ jB. pjs[ h tko GftZy dh s;tho pDBrhnK s/ nkgD/ s/ :koK d/ xo t</ feTA[ yVBQ gi[ koh sj[ kv/ ro[ BkBe rk fJZe fdB j?E/ th. fdzdk j?< J/Bh BjhA p/;wM d[BhnK
d/ nZS/ fdB g/AN eo 2 b'eK ;kjwD/ GoBrhnK Ud'A SkfJd fefsUA G[Zy/ g/ xo ikD s/, ehosB feT[A o[e/ fJZe nZieb!
go';hnK iKdhnK jB. jehesK N d/ jZE'A o'Vk nkfJnk j't/rk. wo fojk z[wb/pkz d/ nkT[D s/< feZE/ ;' s[;hA fes/ sK p/pZ; wK o'Jh j't/rh BS/
tknfdnK ftu coe g? iKdk j?. pdz k jo' ;u' th eh ;edk j.? s;[ hA nopK U; t/b/-feZE/ ;h f;Zyh d/ f;XKs s/ jZE'A N[o rJ/ g[Zs ti'A! urz -/ wkV/ dk coe gSkDd/ B/ jD[ .
eo'VK d/ ftT[gko j'Nb u?BbK s/ j'o g[ikoh< p?m e/ bzro th Bk SeDk s/ B/eh phiD Bkb jh tZY j' ;edh j?.
izsk ;dk nkgDh ;oeko efj B/ d' eVShnK tosk c'N' fyutkT[Dk< ;Ziok ;{jk u{Vk e[obkfJnk j't/
sk d/ jZE tkrv'o cVkT[Adh j?. go vk nwoihs NKvk (f;vBh) eh B/ fJj vokw</ s[;hA jzo{ ekjd/ bJh rk ;[jkr B{z! fes/ sK ;[uZi/ ezw i/ ehs/ j[zd/ o'fVnk
f;o ;tk bZy eo'V s'A tX/o/ eozk fyskp J/B/ wBz{o ehs/ < e'Jh sK vfbnK B/ c[Zb pD po;Dk ;h.
;oeko b? nkt/ sK e;{o feZ;dk< ezweko feZE'A pDk oj/ j'-b'e ;ZG d/ ekor[zkoh ftykU< r[o{ BkBe Spd b'e' w?B{z fe;/ d[Bhnk d/ pkg{ d/
;f[ jodsk Bs/ k d/ jZE, s/ Ujdh Bhns yd/ B/. b'e fdjkVh eo w;hA ;kod/ B/. o'bD iK pZfunK s/ r'bhnK ubkT[D w'fYnK s/ fgnk g[Zs dh bkS d/ Gko fJj ;ZG oksK p/p; jbksK dhnK
u j[zdh j?. uzr/ ezwK Bkb eozk BjhA eh ikd{ eo 2 s[;hA ewkJh eod/ j'< bJh< J/vhnK tZvhnK 2 ikfJdkdK B{z ;zGb e/ ftyk fdU ed/ ! w/o/ Bkb gZShnK B/ -
uVdQ k ed/ th. ;rA' czb{ yofunK Bkb b'e G[Zy/ wo oj/ B/ oz[ rko bJh, ofjzd/ be' K dhnK feTA[ Bk pDhnK sj[ kv/ oki i' wozh tshok eo b?Dk! rZv d/Dk
f;o Bht/A j[zd/ jB-gops y[o iKd/ jB BfSnK u b[Ne 2 wo oj/ jB, s/ s[;hA u< nkgD/ jZEK s/ d;K Bjnz[ K dh feos w?B{z Xos u, u[okj/ u wko d/Dk r'bh - fJj jzM{ epoK d/ o[ZyK j/m'A feo oj/
XB d/ i/ ;jh tos'A Bk ehsh ikt/ sK. jtkJh d"o/ eod/ BjhA EZed/ j'. i[nkp d/ nZNDK dk e'Jh fBSkB sK ftykU< i/ w?B{z e'Jh fJj i[nkp d/ d/t/< jB,
fzzw/tkoh ;oekoK dh j[zdh j?. nkgD/ sK wzrDr/ jh b'e j[D nZi T[jBK dh d; ;kb wkfJBk oZyd/ B/< e'Jh n"os,
tZbA' jZdK sA' pkjo ikUr/ sK :i' BktK tkoh j? fco fJZe tko- i/ fes/ GNe/ pZuk B"itkB Skw sK eh fdB/ pkjo e"D BjhA jko b? e/ yVQ/rk s[jkv/ T[ZiVQ/ xoK d/ t?D B/ fJj-
;dk c/b j'DrhnK. Bk sK! ;[oZfyns BjhA j?< T[j feT[A BjhA bJh i/ s[;hA th ed/ b'eK bJh e'Jh p[M/ dhftnK u pb/ y{B u
;[oZfyns j'J/< s[jkv/ e'b ekjd/ bJh uzrk ezw ehsk j't/rk -fJ; i[Zsh ;fjedhnK pZshnK dh g[eko j? fJj-
:'iBktK fJj BjhA j[zdhnK fe ;oekoh yzkB/ 's/ Gko g?D s'A fe; i?Zv ;[oZfynk j?< eh vo g? frnk ;h ;n[ krs dk wA? go[ zo' fBdz e jK-go fJj jB/ohnK oksK u nDfrDs feo/
b'eK B{z e[M fdU Bk s/ nkg jh nkgD/ B/ pukT[Dk j[zdk j?-;[uZih iK fBezwh nkgD/ jh b'eK s'A-fco sK e[M j't/rk j'fJnk feT[A< i/ s[;hA nkgD/ s'sh jzM{nK dk ftobkg j? ;ZG-
ekor[zkoh B/. s[jkv/ nkgD/ jVZgD io{o ekbk e[M eow u-fJj nkg ;ogzu B{z ezfBnk 's/ jZE u[Zed/ o'fenk wK d/ jZE'A fvZrh p[oeh dh uhe j?
tkb/ ezw feT[A Bk o[e/-;dk ;{p/ d/ jh ;'u',;wM' s/ dZ;'< j[zdk, nkJh" n?; dh itkB Xh B{z Sksh fJj-
ezw feT[A mZb/ rJ/. gkDh tkbh pZ; s/ s/ Ykb pDdh r'bhnK s'A o'edh B{z G?DK dhnK n;h;K u'A w[oMkJ/
J/B/ eo'V bk, yVk d/Dh fejVk ftek; 'vb/' i[Zs/ wkoB/ fpbe[Zb gkbs{nK B{z tofink j[zdk< jZe wzrd/ ;[gfBnK d/ e[M e[ gfjo B/ fJj-
;h< o/sk pZioh nkgD/ jh jZE b? b?Dk fBdz D:r' j.? go fJj ohs fe; B/ feTA[ jzkoK p/r[Bkj B"itkBK B{z g[fb; e'b'A uhoK u'A wo rJ/ ;zX{o dk jkT[ek j?
fejVk wjK ekoBkwk ;h< u?BbK pDk s/ ekjd/ eoe/ okiBhsh u ubkJh< Bk e[NtkfJnk j[zdk< nkgD/ fgnko/ zkbwA'
b?DhnK 7O ;skok j'Nb nkgD/ BK s/ fes/ fJj th Ujdk GkDk sK BjhA gq' wb{e/ B{z e'Jh wZs d/ oZfynk j[zdk< eh pkg{ d/ wf' YnK s/ uZ[ e/ gjkV torh
pDk b?D/ -eh fJj b'eK d/ bJh ftek; doSB f;zx s/ th jwb/ eotkJ/ rJ/ 2 toBD eoK< j? e'Jh ;kvh e"w tork bkvb/ dh bkS dh nkyoh wzfzb dh
dhnK g"VhnK ;B. eh okiBhsh ;B. BK j[D nkw nkdwh dk bZrDk gotkBk Sjhd d{;oh iksh u, feT[A S[j j?
ftT[gko j[zdk j?, fe ;Zuh ;[Zuh ;/tk j?, GKt/ nkg jh----. b'e' fJj ;ZG ;kvh nodk; dk wzke T[vkfJnk o[b/ Spd dk okr j?
GktBk< ekovK, n?p{b?;K s/ EK 2 fJjBK ykXk ghsk j[zdk j?. fes/ fJj frnk< ;kv/ ;Zu/ ;oXkb{ sK fco th ob[ rJhnK XhnK dh uBz[ hnK dhnK
nkgDhnK nkgD/ gohtko dhnK cN' n' K nkg ehsk eotkfJnk vokwk so; Bk bzro gkDh ukj SekT[Ad/ B/ p?zeK w{jo/ nkjK B/
fugek ed/ b'eK dhnK d[ydhnk nZyK bzwhnK bkJhBK u yVQhnK d[nktK B{z. ;VeK s/ eZ[ ubhnK ohMK dh gfjbh
s[;hA ;ZG ikDd/ j'< ;so j? fJj-
B"itkBK d/ ;hfBnK s/ s/ohnK
s[;hA nkg i[nkp fdU j[D- r'bhnK d/ ;BwkB dk fJj gfjbk
fBSkB j? -

d[ZX d/ Bkb ed/ G[Zb e/ th Bk ykU fJj uhiK

d[ZX ;kvh f;js bJh ckfJd/wzd j[zdk j? go fJ; B{z e[ZM uhiK d/ Bkb ykD s/ B[e;kB th j' ;edk j?.
nk:{ot/d d/ nB[;ko, e[ZM uhiK B{z Bkb ykD s/ gkuD ;pzXh gq/SkBhnK, Gko tXD torhnK ;wZf;nktK j'
;edhnK jB. T[Vd dkb ns/ d[ZX d't/A jh guD ftZu ;wK b?Ad/ jB. fJBQK B{z fJZe jh ;w/A ftZu fJeZm/ b?D
s/ r?; dh ;wZf;nk th j' ;edh j?. fJ; s'A fJbktk th pj[s ;kohnK nfijhnK uhiK jB, fiBQK B{z d[ZX d/
Bkb b?Dk ysoBke j' ;edk j?.

BwehB iK fug;
d[ZX d/ Bkb fug;, BwehB ykD s'A pu'. Bwe d/ ekoB d[ZX ftZu w"i{d gq'NhB dk g{ok ckfJdk BjhA
fwbdk. fJ; s'A fJbktk fJ; Bkb uwVh Bkb i[VhnK ;wZf;nktK th j' ;edhnK jB.

fgnki
ykD/ ftZu fgnki j? sK T[;d/ Bkb iK pknd ftZu d[ZX b?D s'A pu'. fJ; eKfpBS/ B Bkb dkd, yki,
y[oe torhnK ;feB Bkb i[VhnK ;wZf;nktK j' ;edhnK jB.

fwou
fwou-w;kb/ tkbk ykDk yk oj/ j' sK fJBQK d/ Bkb d[ZX iK d[ZX Bkb pDhnK uhiK ykD s'A pu'. fJBQK
B{z Bkb b?D s/ fYZv dod, n?;hfvNh, r?; ns/ T[bNh dh ;wZf;nk j' ;edh j?.

wZSh
fJ;dh sk;ho row j[zdh j? id'A fe d[ZX dh sk;ho mzvh j[zdh j?. fJBQK B{z Bkb b?D s/ r?;, n?boih dh
;wZf;nk j' ;edh j?.

djhA
d[ZX ns/ djhA Bkb pDhnK uhiK fJZe jh ;w/A ftZu Bk ykU. fJBQK B{z fJeZm/ ykD s/ n?f;fvNh, r?;,
T[bNh ns/ pdjzwh dh ;wZf;nk j' ;edh j?.

fBzp{
fBzp{ iK yZNhnK uhiK yk oj/ j' sK fJZe xzN/ sZe d[ZX b?D s'A pu'. fJBQK B{z fJeZm/ ykD s/ n?f;fvNh,
r?; dh ;wZf;nk j' ;edh j?.

fpT{o'

37 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

b'e j[D f;zroK B{z th g;zd eod/ B/L B/jk eZeV pkbht[v-jkbht[v ftZu nkgDk ibtk fpy/fonk Uw g[oh B/

BtK ;kb w?A c?wbh d/ Bkb ;?bhpq/N f;ZyD d/ gq';?; ftZu jK. jkbKfe j[D w?A fon?bNh S'n s/ ne;o ;tkb woj{w nfGB/sk Uw g[oh B/ ''noX ;Zfsnk@, ''nkeo'S@, ns/ ''ikB/ th d' :ko'@
ehsk j?. phfsnk ;kb w/o/ bJh p/jZd fJzv;Noh ftZu uzrh g'ihSB pDk bJh T[md/ jB. s[;hA eh ej'r/. torhnK fcbwK ftZu SkBdko nfGB? eoB d/ Bkb-Bkb jkbht[v dhnK fcbwK
SkBdko fojk. ;kb ysw j[zd/-j[zd/ ;ko/ j?. gfjbK w?A nkgD/ rkD/ T[ArbhnK s/ ftZu th nkgD/ nfGB? dk ibtk fpy/fonk ;h. T[BQK B/ ''Jh;N fJi Jh;N@ ns/
rkwkgk fbfNb u?Ag; ftZu iZi pDB frDk fdzdh ;h, go j[D fJj pj[s ;ko/ w?A b'eK d/ ;kjwD/ tZvh n?rikwgb ''f;Nh nkc ikt/@ torhnK jkbht[v fcbwK ftZu ezw ehsk ;h. Uw g[oh nkgDh
dk nkco nk frnk. fJj w/o/ bJh pj[s j' rJ/ ns/ ;ko/ jh fjN oj/ jB. b'eK B{z jK, i' fe nkgD/ dw s/ gfjukD SkBdko nktki d/ Bkb jo G{fwek ftZu ikB gk fdzd/ ;B. fiZE/ T[BQK B/ rzGho
tZvh fzzw/tkoh j't/rh. id'A s[;hA ezN/;N/ bZrdk j? fe w?A iZi pDB:'r jK, sK pDkT[Adh jK. jkbKfe fJ;d/ bJh s[jkvk fcbw ''noX ;Zfsnk@ ftZu fJZe ;ys g[bh; nfXekoh dh G{fwek fBGkJh ;h T[E/ jh
AN j[zd/ j', sK s[jkv/ s/ f;oc nkgDh w?A nfijk eo ojh jK. p; coe fJj nk wkfJzv;?N nfijk j'Dk pj[s io{oh j? T[j ekw/vh nkXkfos fcbw ''ikB th d' :ko'@ ftZu fJZe fGqSN fpbvo nkj{ik dh
fzzw/tkoh j[zdh j?, go ps"o iZi s[jkv/ frnk j? fe w?A gfjbK ;N/i d/ fJ; gk;/ fe w?B{z ekw:kp pDBk jh pBDk j?. w?A G{fwek ftZu th Bzo nkJ/ ;B. T[j B;hoZdhB Skj, SpkBk nkiwh ns/ ;fwsk
s/ ;G dh fzzw/tkoh j[zdh j?. w?B{z bZrdk ;h ns/ j[D ;N/i d/ T[; gk;/ gj[zu sK j[D/ sZe th pj[s nZr/ ikD dh gkfNb tor/ nkgD/ d"o d/ fdZri ebkekoK d/ Bkb ;wKso f;B/wk dk gqw[Zy
j? fe id'A s[;hA iiw?AN eod/ j', sK b'e iktKrh. gbkfBzr eodh ofjzdh jK. w?B{z bZrdk fujok ;B.
s[jkB{z iiw?AN eod/ jB fe s[;hA b'eK j? fe ;ko/ ezN/;N/AN; ftZu fJ;dh ewh
B{z fet/A iiw?AN eod/ j'. w?A ekch s[jkv/ rkJ/ rkD/ p/jZd fjN oj/ j' iKdh j?. fon?bNh S'n B{z b? e/ w/oh T[BQK B/ ''G{fwek@, ''nkeo'S@, '';goS@ torhnK pkbht[v dhnK ;cb fcbwK
fJw'SBb jK. w?B{z b'eK B{z p?v chb phs/ ;kb ftZu. fet/A chb eod/ j'. pj[s uzrh ;'u j?. i/eo fJzvhnb ftZu fJjBK ebkekoK d/ Bkb ezw ehsk ;h. brGr 300 fcbwK ftZu ezw eoB
eotkT[Dk ed/ th g;zd BjhA j?. fJ; nkfJvb BjhA j[zdk, sK w?A foShe/S tor/ tkb/ nfGB/sk B{z ;kb 1982 ftZu nkJh fcbw ''nXfonk ;Zfsnk@ ftZu fJZe
bJh w/o/ bJh ezN/;N/AN B{z iiw?AN eoBk w?A y[d B{z pj[s beh chb eodh jK S'N/ fij/ e;p/ s'A g?dk j'Jh e[Vh fJZE/ g[bh; fJz;g?eNo dh dwdko G{fwek fBGkT[D bJh ;G s'A uzr/ n?eNo dh Sq/Dh ftZu
ns/ T[BQK ftu'A e[ZM B{z S' s'A pkjo eoBk fe phs/ ;kb d/ d' ;G s'A tZv/ rkD/ w?A sZe Bk gj[zu ;edh. s[;hA y[d ;'u' fe okSNoh fcbw g[o;eko fwfbnk ;h. T[BQK B{z ;kb 1990 ftZu gdw Sqh s'A Btkfink
ekch w[Sfeb j't/rk. go S' ftZu fJj rkJ/ jB. ekbk uSwk :{N{p s/ ;kb dk S'N/ SfjoK ftZu ofj e/ s[;hA e[ZM BjhA frnk. Broh B/ ''xkfJb@, ''do'j ekb@, ''wkfu;@, ''xkse L bhEb@, ''ukuh
;G sK eoBk jh j't/rk. fJ;bJh w?A ;Gs'A fznkdk t/fynk ikD tkbk rkDk eo ;ed/, go fon?bNh S' s[jkB{z Skjo[y 420@, ''y{p;{os@, ''g[eko@ ''j/ok c/oh@ ns/ ''d/t@ torhnK fcbwK ftZu th
fJ;d/ bJh o;sk bZG ojh jK fe fet/A pD u[Zfenk j?. fJ; s'A fJbktk e[Vh ykB d/ nZr/ gockow eok ;edk j?. w/ :kdrko G{fwek fBGkJh. Broh ;kb 2015 ftZu nkJh ;bwkB ykB dh fcbw
T[BQK B{z fgnko Bkb fJBeko eoBk j?. fpT{Nh c[b B{z th b'eK B/ g;zd ehsk. ok wzBDk j? fe ;kB{z ;kfonK B{z fJ;d/ ''piozrh pkJhikB@ ftZu th Bzo nkJ/ ;B.
fJj d't/A jh rkD/ vK; cb'o; s/ gfjbh bJh fon?bNh S' dk S[eor[iko j'Dk
iZi pDB dk nkco fwbD s/ c;N g;zd pD/ j'J/ jB. fJ; ;kb w?B{z fJj ukjhdk j?. fJj s[jkB{z Bkowb fJB;kB i?eh u/B Bkb gfjbh tko fwb e/ bhB j' rJh ;h w?A L nwkfJok
fon?eSB eh ;h s[jkvk . vpb y[Sh fwbh j? fe w?A vKf;zr BzpoK s'A ;Nko pDk fdzd/ jB. fco T[j s[jkvh
s'A fJbktk d{i/ rkD/ th rkJ/, fiBQK B{z fizw/tkoh j? fe s[;hA T[; ;cbsk B{z fezBk i?eh u/B d/ Bkb 'e[zr c[ :'r' fcbw ftZu god/ s/ Bzo nkT[D ik ojh nfGB/
;Zu ejK, sK gfjbh tko w?A iZi b'eK B/ ekch g;zd ehsk. nkT[D tkb/ nZr/ b? iKd/ j'. soh nwkfJok d;s{o dk efjDk j? fe gfjbh tko T[BQK B{z fwbD s/ T[j bhB j' rJh
pDB bJh wBk eo fdZsk ;h, feT[Afe ;kb ftZu th w?A eJh tZv/ gq'i?eNK s/ ;h. nwkfJok B/ dZf;nk, ''gfjbh rZb i' w?A T[BQK B{z ejh fe w?A T[BQK B{z pj[s fgnko
w?B{z bfrnk ;h fe j[D/ sK w?A y[d jh ezw eo ojh jK. jkb jh ftZu s[;hA nkgDk n?g th eodh jK ns/ T[BQK B/ fejk, ''U wkJh rkv H H ' fJ; Spd B/ fJZe jcs/ sZe T[BQK
bKu ehsk j?. d/ Bkb w?B{z nkw pDke/ oZfynk. w?A bhB ;h.'' 'fJ;ke@ dh jho'JhB B/ fejk fe
fcbw ftZu n?eSB fdqS eoB ftZu u/B B/ T[BQK dh wdd ehsh. jho'JhB B/ fejk,
w?A vkfJo?eN nkgD/ c?A; sZe gj[zu ''fJj fJZe n?eSB-ekw/vh fcbw j?. nfij/ ftZu fcbw ftZu ;kok fdqS n?eSB
pDkT[D bJh nkgDk n?g bKu ehsk s/ nkXkfos j?. id'A god/ s/ uhiK ;jh Bzo BjhA nkT[AdhnK jB sK w?A gq/
j?. fJ;dk fo;gK; w/oh T[whd s'A fpjso SkB j' iKdh jK. w?A ;jh sohe/ Bkb nfGB? eoB ftZu ;woE BjhA ;h w?A
j?. jikoK b'eK B/ w/oh n?g B{z vkT{Bb'v ;wM Bk ;eh fe w?A ;jh Yzr Bkb fet/A ezw eoK.''
ehsk j?. w?B{z fJ; rZb dh p/jZd y[Sh j?
fe ps"o f;zro w?B{z c?A; tb'A fJzBk fgnko T[BQK B/ fejk, ''i?eh B/ w?B{z nfGB? eoB ftZu ;zxoS eod/ j'J/ t/fynk.
fwbdk j?. w?B{z b'e dZ;d/ jB fe w/oh T[BQK B/ w?B{z fejk fe fJZe fdqS w/o/ bJh eo' ns/ T[BQK B/ w?B{z w/ohnK
c?B ckb'fJzr ;NkoK torh j?. c/;p[e s/ rbshnK dZ;hnK, dZf;nk fe w?A feZE/ rbsh eo ojh jK. nrb/ fdqS ftZu
w/o/ 10 fwbhnB c?B jB. w?B{z y[Sh j? fe w?A fJ; B{z mhe sohe/ Bkb ehsk.'' nwkfJok B/ dZf;nk fe id'A w/o/ fgZm s/
j[D b'e f;zroK B{z th fJzBk fgnko d/D ;ZN bZrh sK i?eh B/ w?B{z nkokw eoB bJh fejk. fJ; fcbw ftZu ;'B{ ;{d,
bZr/ jB. fdSk gNkBh th Bzo nkT[Dr/. 'e[zr c[ :'r' fcbw fJ; wjhB/ uhB ftZu
fobhz j't/rh.
fpT{o'
fpT{o'
fpZr pk; d/ pknd j[D B'Npzdh dh fuzsk j? L r"ot u'gVk

nkb/-d[nkb/ bVkJh j' ojh j?, sK s[jkB{z

p'bDk jh ukjhdk j? go s[jkB{z Nh th s/

fJj ;wM ftZu BjhA nkt/rk fe

T[j bVkJh jh M{mh j?. fJ;bJh T[; MrV/

ftZu f;oc T[jh ikt/rk fi; B{z roi

j't/rh fdyD dh, fi; B{z BjhA j't/rh

T[j BjhA ikt/rk. fJZe pj[s tZvk coe

j? fe fe;/ B{z ;ZsthA iK nmthA tko

p[bkfJnk ikt/,T[d'A T[j ikt/ S'

ftZu ns/ i' nkfvSB d/ e/ nkfJnk j't/

S' ftZu, d'tK dk otZJhnk fJZe j' jh

BjhA ;edk. fi; B{z fJBtkJhN eoe/

p[bkfJnk frnk j?, T[j T[jh eo/rk i'

T[;dh fJZis d/ fybkc BjhA ikt/rk.

d{i/ b'e sK e[ZM th eoBr/, feT[Afe T[j

T[BQK dh fizdrh dk ;G s'A tZvk w"ek j?.

nfGB/sk r"ot u'gVk fpZr pk; 10 s{z e"ch feT[A u[okJh. fJ; e"ch ftZu 5-
d/ wip{s ebkeko wzB/ ik oj/ ;B, go
phs/ fdBhA fpZr pk; d/ xo ftZu r"ot efjD bJh j[zdhnK jB. pj[s ;kohnK 5 rqkw dk fjZ;k ;G b'eK dk ;h . w?A
dk ;co ysw j' frnk. ;'Sb whvhnk rZbK f;oc fdyD bJh p'bhnK iKdhnK
s/ c?A; d/ ekch ;gkoN d/ ftZu Bt/A ;kb jB. pj[s ;kohnK bVkJhnK f;oc e?wo/ nfij/ MrV/ ftZu g? jh BjhA ;edk.
ftZu nkgD/ xo gos e/ nkJ/ r"ot B/ bJh j[zdhnK jB. pj[s ;ko/ b'eK B{z BhtK
;kv/ Bkb ehsh fJZe yk; rZbpksL fdykfJnk iKdk j?, f;oc y[d s/ g[ZiD fpZr pk; d/ pknd j[D nZr/ eh.
bJh. T[ZE/ pj[s ;kohnK nfijhnK uhiK
Bt/A ;kb s/ s[;hA fpZr pk; d/ xo j[zdhnK jB, i' fdb'A BjhA j[zdhnK. id'A j[D/ w?A E'VQk ezfcT{i jK. E'VQh N?ASB
s'A nkgD/ xo gos/. fej' fijh bZr s[;hA T[BQK d/ Bkb 24 xzN/ ofjzd/ j', sK vhwkB/NkJhi/SB tkbh th j?. p?Ae
ojh j? pkjo dh d[Bhnk . ;wM ftZu nk iKdk j?. w?A T[jh eoKrk, tkfbnK B{z c'B eoe/ g[ZSKrk fe w?B{z
i' w?A pkjo eodk jK. w?A T[;/ ;bhe/ Bkb
j[D e'fSS eo fojk jK fJ; d[Bhnk ojKrk, fit/A w?A pkjo ofjzdk jK. fdyD dZ;' fe j[D eh eoBk j?. w?B{z sK w"ek
ftZu d[pkok nkT[D dh. t?;/ w/o/ bJh d/ bJh, o"b/ dk fjZ;k pDB bJh w?A e[ZM
E'VQk fijk nBn?e;g/eN/v ;h T[; fdB tZyoh e'fSS BjhA eoKrk. i/eo w?B{z bZr/ jh BjhA fwfbnk e[ZM th ;'uD dk. w?A
fBebDk ns/ fi; soQK Bkb fBefbnk, rk fe e'Jh uhi pj[s rbs j?, i' BjhA
T[j th pj[s nBn?e;g/eN/v ;h. fpZr j'Dh ukjhdh j? iK e'Jh i/eo w/o/ sK fBefbnk jh 31 d;zpo d/ pknd,
pk; s[jkB{z ;Zd e/ fJZe fJw'SBb ;ghu d';s d/ fybkc e[ZM ej/rk, sK w?A
d/ e/ pkJ/-pkJ/ efj oj/ jB. nfijk sK T[;d/ fybkc p'bKrk, go i/eo fe;/ S'Nh fJ;bJh g[ZSKrk T[BQK B{z fe e'Jh sohek
ed/ j'fJnk jh BjhA. w?A th E'VQk fJw'SBb fijh rZb s/ e'Jh shik nkdwh efj fojk
j' frnk ;h. fco ;'Sb whvhnk s/ c?A; d/ j?, fi;d/ Bkb w/ok fznkdk foSsk th j? iK BjhA j?. ;h J/ Bkb th rZb eoBh
;gkoN dh ;[Bkwh nk rJh fe fJ; soQK BjhA j? ns/ T[j d' b'e nkg; ftZu
fet/A w?B{z eZY ;ed/ jB, n;hA j';N B{z ;[bMk ;ed/ jB, sK T[; ftZu w?B{z gt/rh. ;ko/ ckJhB?A; d/yD/ g?Dr/. uzrh
p'bKr/, n;hA u?Bb B{z p'bKr/. NthNo s/ ipod;sh feT[A p'bDk ukjhdk j?, fJj
w?A Bzpo tB Nq/Afvzr g'ihSB s/ ;h ;zv/ dh rZb w?B{z nZi sZe ;wM ftZu BjhA nkJh. rZb fJj j? fe ;kv/ e'b nfijk e[ZM
oks B{z. fJj pj[s tZvh rZb j?, feT[Afe nfijk BjhA w?A pkjo eodk jK, Bk w?A
id'A pj[s tZvh frDsh ftZu b'e s[jkB{z xo d/ nzdo eoBk ukj[zdk ;h. pb?e sK BjhA j?, go t/yDk gt/rk ;G.
;gkoN eod/ jB, T[d'A nfijk j' ;edk
j?, fJ;bJh w?A E'VQk ezfcT{i jK ns/ E'VQk s[jkB{z bZrdk j? fe s[jkvh fJjh fco fJeZbk ofjzdk jK w[zpJh ftZu, sK
fJw'SBb th jK. e[ZM fdB bZrDr/ fJ; ;'u s[jkv/ fybkc rJh .
;[cB/ s'A pkjo nkT[D ftZu. pkeh eJh S'Nh-tZvh w?B/iw?AN eoBh j?.
w/o/ wB ftZu fJj Szek nkJh io{o
tko-tko fJj fejk frnk fe s[;hA ;h fe eh fJj ;z;ekoh$;fGnkukoh fJ;d/ pknd fJZe S'Nh fijh Nfog s/
fe;/ rZb s/ ;N?Av BjhA b?Ad/. nfijk sohek ;wM ftZu nk fojk j't/rk. fes/
feT[A. b'e fJj sK BjhA ;wM oj/ j'Dr/ fe ikDk ukj[zdk jK wK - pkg Bkb fwbD
fJj f;u{J/SB s'A pu fojk j? ! e[ZM b'eK
t/y', S' s/ pj[s ;kohnK rZbK f;oc B{z Gb/ jh fJj bZrdk j't/ fe s[jkv/ d/ bJh. ezw B{z b? e/ th ekch w/;/i jK,

w?A T[j S[o{ eoKrk, go j[D/ d'-fszB fdB

bZrDr/ ;?Nb j'D ftZu. j[D/ sK fe;/

Bkb nzro/zh ftZu rZb eodk jK, sK
bZrdk j? fe j[D/ fgZS'A nktki nkt/rh

fe fpZr pk; ukj[zd/ jB fe r"ot fjzdh

ftZu rZb eoB.

S' dk ftBo e"D j' ;edk j?

S' dk ftBo e"D j' ;edk j?, fJj
efj ;eDk sK w[Sfeb j?, feT[Afe ed/
th e[ZM th Nth;N nk ;edk j?. w?A

ukjKrk fe pkBh iK o'jB ihsD,

feT[Afe T[j d't/A w/o/ d';s jB.

fpT{o'

38 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

gkfe;skB ;oeko B{z efBSe ;s{g B{z 8tK fi; B{z Gkos ftu i/b 'u pzd ehsk frnk ;h, T[j nwoihs

ni{pk pDtkT[D dh ehsh rJh nghb ;'jh e?B/vk 'u fet/A pfDnk wzsoh, ikD' g{oh dk;skB

g/Skto (fpT{o') nwohek d/ gqf;ZX fJfsjk;eeko ns/ wkjo B/ gkfe;skB dh UNktk (fpT{o') nwoihs ;'jh B/ u[ZehnK ;B. T[j ;'jh B{z d/yDk ukj[zd/ j'Jh ;h. fJ; Xwke/ ftu 329 b'eK dh
;oeko B{z nghb ehsh j? fe T[j gqkuhB p[ZX ;wkoe efBSe ;s{g B{z d[Bhnk dk e?B/vk ftu ;zouBk ns/ GkJhukoe ;B. jo gkf;UA ';kvk Gok', ';kvk wkD' w"s j'Jh ;h, fiBQK ftu fznkdkso e?B/
8tK ni{pk pDkT[D bJh :{B?;e' Bkb rZbpks eo/. fJ; ;wkoe B{z fJj doik wkwfbnK pko/ wzsoh pD e/ g{o/ gzikp tor/ Spd ;[DkJh d/ oj/ ;B. j't/ th vhnB Skwb ;B. fJj T[j w"ek ;h,
ns/ gzikphnK dk BK o"SB eo fdZsk feT[A Bk, ;'jh B/ GkoshnK dk BK i' id'A Gkos dhnK ;[oZfynk J/iz;hnK
fdtkT[D dk w[Zy Nhuk fJ; d/ wjZstg{oB fBowkD YKu/ B{z dZf;nk frnk j?. j? go T[; dh fJ; ;cbsk fgZS/ fJe o"SB eo fdZsk ;h. ;kfonK B{z SZe dh Bzo Bkb d/y
nfijk ekbk nfXnkfJ th j?, fi; pko/ ojhnK ;B, yk; s"o 's/ gotk;h
nwid j[;?B B/ fJE/ fteN'ohnk jkb 'u nk:'fis efBSe ftjko, fJe gqkuhB pj[s xZN b'e ikDd/ jB. fi; nwoihs ;'jh 18 ;kb dh T[wo ftu gzikphnK B{z. nkgD/ fJ; d"o/ d"okB
fgZgb d/ doZys ns/ fJe gftZso dkBgkso NkJhNb tkb/ GkSD 'u fejk fe fe;/ nwohis ;'jh B{z e?B/vk ftu wzsoh pDk Gkos s'A e?B/vk nkfJnk ;h. T[; dk ;'jh B/ fpjko ftu T[; B/ nwho
t/b/ g/Skto 'u ;fEs fJj ;s{g d[Bhnk 'u nkgDh wjZstg{oB ;zouBk, fJB;kB e/ fJzBK wkD pyfSnk frnk, T[; B{z fgS'eV y/shpkVh Bkb ;zpzXs ;h. e?B/ iwhAdkoK fybkc o?bh dk nk:'iB ehsk
dh fwjBs dh ouBkswe dh pkBrh ns/ fJfsjk;e feskpK 'u fJ; d/ fzeo ed/ Gkos ftu nZstkdh j'D d/ SZe vk ftu T[j gzikph EhJ/No ro[Zg Bkb sK T[j g[b; dhnK nZyK ftu nk
ekoB 8tK ni{pk n?bkBD :'r j?. j[;?B B/ thotko B{z fejk fe igkB ns/ uhB s'A i/b ftu vZfenk frnk ;h ns/ s;hj/ i[V frnk. 1988 ftu T[; B{z fJe frnk. Gkosh ;[oZfynk c'o; d/ fJSko/
fdZs/ rJ/ ;B. nwoihs ;'jh, j[D id'A ;wkie fBnK bJh bVB tkb/ 's/ T[; B{z nZstkdh j'D d/ SZe ftu
fJ; ;EkB B{z n?etkfJo eoB dh nghb eoB s'A fJbktk :[B?;e' s'A efBSe ;s{g Gkos d/ nfXekos d"o/ 's/ rJ/ sK T[BQK ekoieosk Bkb Gkos ik e/ EhJ/No frqcsko eo fbnk frnk. T[; B{z d'
B{z fJe ;z;koe ftok;s ;EkB n?bkBD bJh rZbpks eoBh ukjhdh j?. nwohek dhnK nZyK ;kjwD/ T[j ;ko/ gb skzk eoB dk w"ek fwfbnk. ;'jh dh fJj jcfsnK sZe i/b ftu s;hj/ d/D s'A
j' rJ/ go j[D b'eK dhnK BzoK pdb :ksok J/no fJzvhnk d/ ijkz ftu j'J/ pknd g[ZSfrZS bJh fe;h j'o EK
'u fdb ;pzXh ;wZf;nktK d/ gq'c?;o j[;?B g/Skto Bkb ;pzfXs jB ns/ fJfsjk;, pzp Xwke/ dh xNBk s'A fszB ;kbK pknd fbikfJnk frnk. T[; B{z 22 wjhfBnK
;z;feqsh, Xow ns/ g/Skto dh GkSk s/ ;z;feqse ftok;s tor/ tZy-tZy ftfSnK sZe i/b ftu oZfynk frnk. nkgD/
's/ 16 feskpK gqekfSs eotk u[Ze/ jB. j[;?B B/ fJ; gqkuhB ;EkB d/ fJfsjk; 's/ g[Zso dh jkbs d/y e/ ;'jh d/ fgsk
o"SBh gkT[Ad/ j'J/ fejk fe g/Skto Sfjo s'A e[M d{oh 's/ ;fEs rzi r/N 's/ fi; B{z o'Ad/ ;B. ;'jh d/ gfotko B/ fe;/ soQK
Skj ih dh Y/oh d/ BK Bkb ikfDnk iKdk j?, fJe nfijh EK j?, fiZE/ ;s{g j[zdk ;h. T[; B{z i/b 'u'A pkjo eZfYnk. T[; B{z
fJj ;s{g gfjbh ;dh 'u Jh;k gSuks e[SkD efBSe d/ Sk;Bekb 'u pfDnk ;h. d[pkok e?B/vk G/fink frnk, fiZE/ T[;
y/so 'u p[ZX Xow d/ ewz'o g?D Bkb fJj fJfsjk;e ;EkB X[zdbk j' frnk. B/ Gkos ftu fpskJ/ fdBK B{z :kd eoe/
j'J/ ;ys ;zxoS ehsk. fJZE/ T[; B/
pZ; vokJhtoh dk ezw th ehsk. 1994
ftu T[; B{z e?B/vk dh Bkrfoesk fwb
rJh ns/ fco T[; B/ ed/ fgZS/ w[V e/
BjhA d/fynk. nZi ;'jh e?B/vk dh
;oeko ftu wzsoh jB sK jo gzikph
T[; B{z nkgDk wkD dZ; fojk j?.
jkbKfe fJ; xNBk s'A pknd eJh tko
Gkos d"o/ 's/ nkfJnk go fJ; tko dh
rZb e[M tZyoh ;h. nwoihs ;'jh, 10
fdBK sZe Gkos ftu oj/ ns/ jo fdB
T[BQK bJh wkD Bkb Gfonk fojk. T[BQK
fejk fe e?B/vk T[BQK dk xo j?, fi; B/
T[; B{z fiT{D dk w"ek fdZsk ns/
;cbsk d/ okj fdykJ/. d{i/ gk;/ T[;
B/ Gkos dk th XzBtkd ehsk. T[; B/
fejk fe Gkos ftu phs/ T[BQK fdBK B/
T[; B{z fzzdrh d/ eJh ;pe f;ykJ/ ns/
nZi T[j i' th j?, fJBQK eoe/ jh j?.

cb, ;pzhnK ns/ wZSh ykD Bkb n"osK

dhnK jZvhnK j[zdhnK jB wzp{s

TANDA PEST CONTROL

tkfSzrNB (fpT{o') i/eo s[;hA cb, ;pzhnK, wZSh ns/ ;kp[s nBki tor/ r?o-ek;fNe tkbh y[oke
b?Ad/ j' sK fJ; Bkb s[jkvhnK jZvhnK wzp{s j' ;edhnK jB ns/ s[;hA cq?euo nkfd s'A pu ;ed/ j'. fJj
dkntk nfXn?B 'u ehsk frnk j?. UjkU ;N/N :{Bhtof;Nh d/ y'ihnK B/ nwoheh y[oke 'u gkJ/ ikD tkb/
ek;fNe sZsK d/ gZXo d/ w[ekpb/ jZvhnK 'u gkJ/ ikD tkb/ yfDi gdkoEK dh xDsk ns/ cq?euoK s'A
ehsh. y'ihnK B/ G'iB ns/ jZvhnK dh wzp{sh dofwnkB fJe BthA soQK dk ;pzX d/fynk. xZN ek;fNe
tkbk G'iB eoB tkbhnK n"osK dhnK jZvhnK B{z fznkdk ek;fNe G'iB eoB tkbhnK n"osK d/ w[ekpb/
'u y'i dh 6 ;kb dh fwnkd 'u xZN B[e;kB gj[zfunk. nfijk fJ; ;fEsh d/ pkti{d ;h fe fJBQK B/
jZvhnK dh xZN xDsk Bkb jh S[o{nks ehsh ;h. UjkU ;N/N :{Bhtof;Nh dh ;jkfJe gq'c?;o N'fBnk
nkouov B/ fejk fe fJj Bshi/ dZ;d/ jB fe i/eo n"osK ckfJd/wzd t;k, p{fNnK ns/ ;kp[s nBki tkbh

y[oke u[DB sK T[BQK dhnK jZvhnK B{z wzp{sh fwb ;edh j?.

39 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

okfJ;knf?;gn/ bko'r/ eBk fo;kfTJ[;fke, nfikse[ ;jdhnk ;? .[y. [ j'Jh..

r[o{ rqzE ;kfjp f;ZyK dk r[o{ j? fi; BkwK wfB wzs[ .. n"yk j' iKdk j?. fJ; wkfJnk Bkb v/o/ fJfe efj ikDfj efjnk p[Mfj s/ BkBe Bdoh pkjo/ okufj dkfB B
dh ;EkgDk r[o{ r'fpzd f;zx ;kfjp B/ XzB[ f; ;/Jh BkBek g{oB[ ;'Jh ;zs[ dko nzkShnK eod/ jB. n"osK ns/ Bo ;[xV ;o{g .. BkfJ ..¤..¤.. gzBK ¡•
nkg ehsh ;h. r[o{ rqzE ;kfjp f;Zy d/ pZu/ Gh fJBQK s'A ;[ofyns BjhA jB. fJ;
ihtB tk;s/ fJZe ukBD w[Bkok j?. fJ; ..¡.. gzBK £¡© d"bs eoe/ gokJh fJzs B{z jZE gkT[D fJeBk Bkd B p/d B rhn o;[ o; j/ j/ GkJh! T[j p'b p'bDk ukjhdk
eoe/ f;Zy nkgD/ ihtB d/ jo gfjb{ i/ T[gq'fbs r[D wB[Zyk ihtB ftu'A s'A fJj v/o/dko BjhA vod/. e; B ikDzfs .. j? fi; Bkb gqG{ dh jz{oh ftZu fJZzs
dh nrtkJh r[o{ rqzE ;kfjp s'A jh b?Adk fwb/. T[jh iht n;b ftZu uzr/ jB, i'
j?. r[o{ rqzE ;kfjp ftZu i' th f;Zfynk nb'g j' ikD sK nfij/ ihtK tko/ Grs fJBQK v/o/dkoK dhnK nkbhSkB fJeBk ;[fX B p[fX B nefb ;o gqG{ dh jz{oh ftZu uzr/ nky/ iKd/ jB.
fdZsh rJh j? T[j ;ko/ ;z;ko tk;s/ j? epho ih efjzd/ jB fel ekoK, v/o/ ns/ ojkfJS s'A gsk ubdk nyo ek G/T[ B bjzfs .. wzd-eowh pzd/ sK M{od/ jh ofjzd/ jB.¡.
ns/ n;hA T[; B{z r[opkDh nkyd/ jK. j? fe fJBQK e'b feBQh fznkdk ikfJdkd ojkT[.
;ZG s'A gfjbK nkU r[opkDh ftZu fdZs/ nk;k .. j?. fJ; ikfJdkd B{z jVgD bJh jo BkBe ;/ Bo n;fb yo fi fpB[
e[ZM SpdK d/ noE ;wM bJhJ/ fiBQK ri ;kY/ s? s? X'shnk fsjo/ fJBQK d/ o'z bVkJhnK, MrV/, esb ns/ r[D rop[ eozfs ..¢.. gzBK ¡¢¤¦ w/o/ gqwkswk! w/ohnK sK fJj eos{sK
tko/ ;kB{z pj[s tkoh Gb/yk g? iKdk j?. gkfJfB sr .. ndkbsK ftZu e/; uZb oj/ jB. fJj v/ jB fit/A fe ykD dk bkbu w/o/ nzdo
T[; s'A pknd n;hA d/yKr/ fe nZi d/ rbh fiBQk igwkbhnk b'N/ jfE o/dko N?e; dh u'oh Gh eod/ jB feT[Afe gokfJnk jZe wkoBkL e[Zsk j? i' jo t/b/ ykD-ykD eoe/
;kX-pkp/ r[o{ rqzE dh f;Zfynk s'A T[bN fBpr .. fJ; ikfJdkd s/ fJj gkyzvh e'Jh N?e; w[;bwkBK d/ ftStkS nB[;ko i/ G"Aedk j?, M{m p'bD dh tkdh w/o/ nzdo
uZb e/ fet/A r[o{ ;kfjp B{z wy"b eo oj/ UfJ jfo e/ ;zs B nkyhnfj BjhA fdzd/. nkgD/ SoXkb{nK dh frDsh egV/ B{z bj{ bZr ikt/ sK T[j egVk u{jVk j? fi; B/ w?B{z pj[s BhtK eo
jB. fJBQK gyzvhnK s'A ;kB{z ;ktXkB pkBkof; e/ mr ..¡.. tXk-tXk e/ dZ;D Bkb fJBQK dh gj[zu w?bk j' iKdk j? ns/ T[; B{z g?jD e/ fdZsk j?, d{finK B{z mZr e/ ykDk w/o/
ofjD dh b'VQ j?. n?;/ ;zs B w' eT[ Gktfj .. tZv/-tZv/ wzsohnK Bkb j' rJh j? fiBQK Bwkz BjhA j' ;edh. r[o{ BkBe ;kfjp nzdo w[odko j? i' ;[nkoE dh pdp{ tXk
vkbk f;T[ g/vk rNektfj ..¡.. s'A fJj oki;h bkG Gh T[mkT[Ad/ jB. efjzd/ jB fe i' pzd/ b'eK Bkb XZek eo fojk j?, gokJh fBzfdnk w/o/ nzdo gokJh
frnkBhL ojkT[ .. e/ jokw dh ewkJh yKd/ jB ns/ T[BQK w?b j?, eq'X dh nZr w/o/ nzdo uzvkb
gqDtfs BkBe frnkBh e?;k Gkt i' gqkDh ;kY/ fszB fszB rz nyzv gkmK dhnK bVhnK nkfd bk dk bj{ ghAd/ jB sK T[BQK dk wB gftZso pDh j'Jh j?. w/o/ ftZu p/nzs u;e/ jB
j'fJ .. bzwhnK X'shnK gfjBd/ ns/ fsjohnK e/ b'eK s'A mZrh wko e/ fJZeso ehsh BjhA ofj ;edk j? ns/ w?b/ wB Bkb go fco Gh w?A nkgD/-nkg B{z tfvnkT[Adk
nkg[ gSkD? p{M? ;'fJ .. szdK tkb/ iB/T{ gkT[Ad/ jB, fiBQK j'Jh wkfJnk v/o/dko e/tb nkgD/-nkg gVQh Bwkz ep{b BjhA j[zdh. fJ; bJh j/ ofjzdk jK.¡.
r[o go;kfd eo/ phuko[ .. gqkDhnK d/ rbK ftZu wkbK jB ns/ s/ jh you eod/ jB. fJj wkfJnk T[j BkBe! oZp dk Bkw ;kc fdb Bkb b?.
;' frnkBh dorj gotkD[ ..¤ jZE ftZu fbSekJ/ j'J/ b'N/ jBl e/tb ed/ Gh wB[Zysk d/ Gb/ tk;s/ BjhA fJ; s'A fpBQK d[BhnK tkb/ j'o ezw ftykt/ ;'Bk, uKdh nkfd fJeZmk eoB dk
..£0.. gzBK ¢• fBo/ fJBQK bZSDK eoe/ T[j gqkDh youd/. ;z;ko ftZu i' wozh j[zdk j't/ jB. fJj sK s[;hA M{m/ ezw jh eod/ j'. u;ek, ekw dk u;ek, ;[rzXhnK dh
r[o{ BkBe ;kfjp p/Bsh eod/ jB gqwkswk d/ Grs iK ;zs BjhA pD fJBQK B/ ed/ jkn dk Bkjok BjhA ;b'e[ wL¡ .. brB, x'fVnK dh ;tkoh dk S"e, Bow-
fe n;b frnkBtkB gqkDh T[j j? i' iKd/. T[j sK n;b ftZu pBko; d/ mZr wkfonk. i/ os[ br? egV? ikwk j'fJ gbhs[ Bow ;/iK T[Zs/ ;'jD/ wjb-wkVhnK dh
nkgD/ n;b/ B{z gSkDdk j?, i' gqwkswk jB. .. bkb;k, ;[nkdb/ fwZm/ gdkoE ns/ wk;
B{z jh neb dk dksk ;wMdk j? ns/ i' Grs epho ih efjzd/ jB fe w?B{z jo v/o/dko nkgDh tZyoh ofjs i' os[ ghtfj wkD;k fsB feT[ ykD nkfd dk u;ek i/ fe;/ iht B{z
r[o{ dh fwjo Bkb nkgDh us[okJh SZv nfij/ ;zs uzr/ BjhA bZrd/. nfij/ ;zs wfonkdk oZydk j?. fJBQK B{z f;Zy-gzE fBowb[ uhs[ .. bZr/ j'J/ j'D, sK gqwkswk d/ Bkw dk
e/ neb d/ dks/l gqG{ d/ r[DK dk ftuko sK w{b doys B{z Gh NfjDhnK ;w/s yk Bkb e'Jh jwdodh BjhA . fJj ;ko/ ezw BkBe BkT[ y[dkfJ ek fdfb jS? fNekDk T[; iht d/ fjod/ ftZu BjhA j'
eodk j?. ni/jk frnkBtkB iht gqG{ iKd/ jB. nfij/ gqkDh wkfJnk ns/ g?;/ r[o{ rqzE ;kfjp dh f;Zfynk d/ T[bN eod/ w[fy b/j[ .. ;edk .¢.
dh jz{oh ftu ep{b j' iKdk j?. dh ykso ihtK B{z ikB'A wkoB s'A Gh jB. ntfo fdtki/ d[Bh e/ M{m/ nwb eo/
G? ekj{ eT[ d/s Bfj Bfj G? wkBs ;ze'u BjhA eod/ .¡. ojkT[. j[ ..¡.. gzBK ¡¤0 T[jh p'b p'fbnk j'fJnk uzrk j? fi;
nkB.. fJE/ th f;ZX j'fJnk fe e'Jh ;z;koh r[o wzsq jhD;.:.: i' gqkDh fXqrzs wL ¡ .. d/ p'bD Bkb gqG{ dh jz{oh ftZu nkdo
ej[ BkBe ;[fB o/ wBk frnkBh skfj iht ;zs BjhA j' ;edk. e/tb r[o{ ;kfjp iBw Gq;NDj .. je[ gokfJnk BkBek T[;[ ;{no T[;[ fwb/. j/ w{oy nzRkD wB ! Bkw-o; s'A
pykfB ..¡¦.. gzBK ¡¤¢§ jh ;zs j?. rkfJ .. ;ZyDk ns/ fcZek p'bD Bkb iht y[nko
r[o{ BkBe ;kfjp d/ B"t/A ;o{g, r[o{ wjK g[oyL e{eoj ;{eoj roXGj ekej r[o[ gho[ jkwk sk Go/ ik w[odko[ B j[zdk j?. gqG{ Gh f;cs-;kbkj s'A fpBQK
s/r pjkdo ;kfjp efjzd/ jB fe j/ wB! r[opkDh ftZu'A j/m fdZshnK ;ogBj s[fb ybj ..££.. gzBK ¡£•¦ ykfJ .. j'o rZbK ftnoE jB. T[jh iht uzr/
fijVk gqkDh fe;/ B{z e'Jh vokt/ BjhA T[dkjoDK d[nkok fJj f;ZX j' iKdk j? rbh fG;fs B ikJhn? S[N? ;u[ ewkfJ jB i' e/tb gqG{ dh f;cs-;kbkj eod/
fdzdk, fe;/ d/ vokt/ BjhA wzBdk ns/ fe e'Jh ;z;koh iht wjK g[oy BjhA j' fiBQK ihtK B/ ;fsr[o{ wjk g[oy dh .. jB.£.
fe;/ d/ vokftnK s'A xpokT[Adk BjhA T[; ;edk . SoB BjhA cVh, fiBQK B/ r[o-T[gd/S d/ wkoD gkfj jokw wfj j'fJ jbkb[
gqkDh B{z nkswe ihtB dh ;{M tkbk 1H okwebh wjbk 1 dyDh B ikfJ .. gqG{ B{z jo t/b/ :kd oZyD tkb/ iht
;wM. T[j jh iht f;nkDk iK frnkBh Unzeko[ pbfpzdo f;zx BkBe rbh e{VhJh e{V' gb? gkfJ neb, fJZzs ns/ XB tkb/ jB. n?;/
j? i' Bk fe;/ B{z voktk fdzdk j? ns/ Bk pkDh fpobT[ phuko;h i/ e' r[ow[fy ..¢.. gzBK ¡¤¡ Gb/ ihtK dh f;cs BjhA ehsh ik ;edh.
jh fe;/ d/ vokt/ s'A vodk j? . j'fJ .. Spd ftZu nkgDk wB BjhA i'fVnk, j/ BkBe ! gokfJnk jZe w[;bwkB T[BQK tork j'o ;'jDk e'Jh BjhA j'
pqjw frnkBhL fJj pkDh wjk g[oy eh fBi xfo T[j iht wB[Zyk i{B ftZu nkJ/ BjhA ej/ bJh ;{o ns/ fjzd{ bJh rK ykD d/ pokpo ;edk. j/ BkBe! gqG{ dh fwjo dh Bzo
;b'e[ .. tk;k j'fJ ..40.. gzBK 929 ik ;ed/. T[j sK wo/ j'J/ gS{ jB. T[j j?. r[o{-g?rzpo sK jh f;ckoS eodk j? s'A tKM/ iht gqG{ d/ Bkw ftZu BjhA i[Vd/
wfB ;kuk w[fy ;kuk ;'fJ .. fJZE/ rZb r[opkDh dh ejh rJh j? sK wjK w{oy jB. T[BQK ihtK d/ nzdo i/ iht gokfJnk jZe Bk wko/. fBohnK . T[j gqwkswk d/ fdZs/ XB gdkoE ftZu
nto[ B g/y? J/e;[ fpB[ e'fJ .. . fe;/ ftnesh ftS/S dh BjhA. nkswe ihtB dh ;{M BjhA j[zdh. T[BQK rZbK eoB Bkb e'Jh iht ;[or ftZu jh w;s ofjzd/ jB.¤.
BkBe fJj bSD pqjw frnkBh j'fJ 2H wL£ d/ nzdo gqG{-uoBK dh brB ns/ fgnko BjhA nZgV ;edk. fi; o;s/ B{z fjzd{
..¡.. gzBK ¢§¢ goEkfJ ;kyh wjk g[oy p'bd/ ;kMh BjhA j[zdk. T[j iht nkgD/ ftekoK ns/ w[;bwkB ;Zuk o;sk nkyd/ jB T[gq'fes n"r[D fJBQK v/o/dkoK ftZu
fi; iht d/ wB ftZu ;dk-fEo ;rb ijkB? .. gzBK 647 ekoB nkswe w"s ;j/Vd/ jB ns/ T[j T[j T[BQK B{z nwbh ihtB Bkb jh fwb jB. fJj ftjbV gkyzvh e'Jh ezw BjhA
ofjD tkbk gqG{ tZ;dk j?, i' iht w{zj'A wjK g[oy Gkt r[o{ ;kfjp dh tko-tko nksfwe iBw-woB d/ uZeo ;edk j?. pfj; nkfd d/ w;kb/ jokw eod/. b'eK s'A mZr e/ jh nkgDk r[zkok
Gh T[; gqG{ B{z igdk j?, i' iht fJZe f;Zfynk ;ko/ ;z;ko bJh ;KMh j[zdh j?. ftZu gJ/ ofjzd/ jB. j/ GkJh! i' i' iht wkb ftZu gkT[D Bkb jokw dk wkb eod/ jB. jokw dh ewkJh ykD tkfbnK
nekb g[oy s'A fpBQK fes/ Gh fe;/ j'o B{z fJj f;Zfynk fe;/ ftnesh ftS/S bJh nkswe ihtB tkb/ ihtK B{z fwbd/ jB jbkb BjhA pD iKdk. j/ BkBe ! M{mhnK tko/ r[o{ BkBe ;kfjp efjzd/ jB fe
BjhA t/ydk, j/ BkBe! T[j iht fJBQK BjhA. T[j ;ko/ jh gqwkswk B{z nkgD/ fjod/ rZbK Bkb M{m jh fwbdk j?. nfijh mZrh eoBh Gkoh w{oysk j?.
r[DK d/ ekoB pqjw frnkBh j' iKdk 3H ekBVk wjbk ¤ .. ftZu t;k e/ nkswe ihtB tkb/ pD u;ekL fiBQK tk;s/ iht u'oh-mZrh eodk j?
j?. wB[ ;fsr[o ;ofB fXnkt?r' .. iKd/ jB. j/ BkBe ! r[o{ d/ ;Bw[y ofjD jo e'Jh u;ek wkVk j?. iht e[okj/ nzs t/b/ T[; dk e'Jh ;kE BjhA fdzdk.
fJ;/ jh nSNgdh ftZu r[o{ ;kfjp b'jk fjoB[ j't? ;zfr gko; r[B[ gko; tkb/ T[j iht ;dk ofjD tkb/ oZp d/ g? e/ nkgD/ ihtB ftZu y[nko sK jh
SgSN eod/ jB fel e' j'fJ nkt?r' ..¡.. ojkT[ .. dopko ftZu S'Gk yZNd/ jB. j[zdk j? id'A ;ohoe b'VK s'A nZr/ u;fenK ý ;fsr[o gq;kfd ..
pqjw frnkBh eT[ y'ifj wj/;[o.. ;fsr[o[ wjk g[oy[ j? gko;[ i' bkr? ftZu c; iKdk j?. fi; gkyzvh d/ wB ;'ofm
BkBe pqjw frnkBh nkfg gow/ ;' cb[ gkt?r' .. fiBk ;fsr[o[ g[oy[ B ;/ftU ;pfd ftZu d[BhnK d/ u;fenK ns/ ftekoK pj[ gogzu efo go XB[ fbnkt? ..
;[o.. gzBK ¢§£ ns/ fiT[ r[o T[gd/f; so/ gqfjbkdk r[o[ B ehs' thuko[ .. dk z'o j't/ T[j iht gqwkswk d/ Bkw ;[s dkok gfj nkfB b[Nkt? ..¡..
pqjw frnkBh ek ;rb neko[.. ;/te g?i oykt?r' .. ftZu BjhA i[V ;edk. u;e/, fteko ns/ wB w/o/ G{b/ egN[ B ehi? ..
pqjw frnkBh nkfg fBozeko[.. gzBK fJE/ Gh fJj f;ZX j' frnk j? fe fe;/ UfJ wkD; i{fB B nkyhnfB g;{ Grsh fJZe fjod/ ftZu fJeZm/ BjhA j' nzfs fBp/ok s/o/ ihn gfj bhi? ..¡..
¢§¤ gyzvh s/ ni'e/ ;kX iK bhvo B{z wjK Y'o rktko .. ;ed/. ojkT[ ..
r[opkDh ftZu'A f;ZX j'fJnk fe e'Jh g[oy BjhA wzfBnk frnk. fJBQK SpdK f;ohokr[ wjbk ¡ .. fSB[ fSB[ sB[ Shi? iok iBkt? ..
nkdwh pqjw frnkBh BjhA j' ;edk. e/ s'A f;ZX j' frnk j? fe ;fsr[o{ jh pqjw UBk nzsfo frnkB[ B fXnkB[ j? jfo bp[ e[sk e{V[ u{jVk mfr ykXk sp s/oh Ue e'Jh gkBhU B gkt?
tb fBozeko nkg jh pqjw frnkBh j?. frnkBh, ;zs ns/ wjK g[oy j?. ;T[ gqhfs B fgnko[ .. w[odko[ .. ..¢..
;zsL SySh r[osk B{z ;dk tk;s/ ysw go fBzdk go wb[ w[y ;[Xh nrfB ejs[ epho[ e'Jh Bjh s/ok ..
r[owZs wkoszv d/ gzBK ¡©¦ GkJh eoB bJh ¡§0• ftZu r[o{ r'fpzd f;zx wBw[y w[J/ fteko wfj wfo izwfj eq'X[ uzvkb[ .. fjod? okw[ eh B igfj ;t/ok
ekjB f;zx BkGk fbyd/ jB fe f;Zy ;kfjp B/ r[o{ rqzE ;kfjp B{z r[osk ;"zgh tko' tko .. o; e; nkg[ ;bkjDk J/ eow w/o/ ..£..©.. gzBK ¦•¦
Xow nB[;ko ;zs e'Jh yk; iwks iK ;h. fJj ezw ;koh wB[ysk d/ Gb/ tk;s/ eosko ..¡.. j/ w/o/ G[Zb/ j'J/ wB! o'zh nkfd dh
gzE BjhA, no Bk jh T[; bJh e'Jh yk; ehsk frnk j? feT[Afe ;oho ;dk tk;s/ ihtfdnk B' fwb? ;[ ihtd/ jfo pkpk p'bhn? gfs j'fJ .. ykso fe;/ Bkb X'yk co/p BjhA eoBk
fbpk; fB:s j?. fJ; ;w/A t/yD ftZu ekfJw BjhA ofj ;edk ns/ ;wK g?D s/ irihtB T[o Xkfo .. T{sw ;/ dfo T{sw ejhnfj Bhu ukjhdk. nzs B{z fJBQK dk b/yk s/oh
nkT[Adk j? fe bzwk e[Vsk iK u'bk, f;o J/esk Gzr j'D dk vo jw/SK ofjzdk j?. eow pfj o'fJ ..¡.. ojkT[ .. nkgDh fizd s'A jh fbnk ikDk j?.¡.
s/ S'Nh r'b gZr, gikw/ nkfd dk Spd dh EK b'e ;ohoK B{z g{iD bZr BkBe r[ow[fy ;'jD/ fss[ ;u? o;[ ;[fJBk o;[ o[gk ekwfD o;[ gowb ojkT[.
fsnkr, g?ohA gT{J/ (yVktK), fJj ;zs iKd/ jB ns/ ;ohoe g{ik y[drozh tb dopkfo ..¤§.. gzBK ¡¤¡• eh tk;[ .. eJh soQK dhnK mZrhnK eo e/ s{z
dk yk; G/y j' frnk j?, i' b'eK B{z G[b/ fyZu e/ b? iKdh j?. o;[ x'V/ o;[ ;/ik wzdo o;[ whmk o;[ gokfJnk wkb nkgB/ xo fbnkT[Adk j?A
y/ ftZu gkT[Adk j? ns/ nBfXekohnK d/ go nZi gsk BjhA eh j' frnk j?. wjK-w{oy ;wMkT[D Bkb Gh wk;[ .. ns/ nkgD/ g[Zso, tj[Nh nkfd B{z d/
wBhA njzeko tXkT[Adk j?. gzikp ftZu v/oktkd ;ktD dhnK y[zpK fJB;kBh coz BjhA ;wMd/. wB nzBQk J/s/ o; ;oho e/ e? xfN Bkw fBtk;[ fdzdk j?A. fJBQK mZrhnK ftZu s/ok nkgDk
r[opkDh ;kB{z ;wMkT[Adh j? fe fiBQK tKr T[Zr e/ c?b frnk j?. j[D gzikp j'D eoe/ T[BQK dk fjodk Xow tb'A ..¢.. ;oho ewz'o ns/ p[ZYk j[zdk ik fojk j?.
gqkDhnK B{z ;kj b?AfdnK ns/ yKfdnK ftZu fgzv xZN jB go v/o/ fznkdk j' T[bfNnk j[zdk j?. fJ; bJh T[j iht pj[s fis[ p'fbn? gfs gkJhn? ;' p'fbnk id'A s{z p[ZYk j' e/ fjZbD-i'rk Bk fojk
ed/ oZp BjhA G[Zbdk, fiBQK gqkDhnK d/ rJ/ jB. b'eK B{z r[zwokj eoB tk;s/ e'M/ bZrd/ jB. i' iht rZb eoBh Gh gotkD[ .. sK fJBQK ftu'A fe;/ B/ s?B{z gkDh th BjhA
wB ftZu jw/SK e/tb gqwkswk dk Bkw- fJBQK v/o/dkoK B/ nkgfDnK v/fonK ftZu ikDd/ jB ns/ fe;/ dh nkyh ;wMd/ Gh fcek p'fb ftr[uDk ;[fD w{oy wB g[ZSDk.¢.
o{g wzso tZ;dk j?l j/ BkBe! T[jh iht r[o{ rqzE ;kfjp dk gqekS sK ehsk j'fJnk jB T[j iht ;[uZi/ ns/ ;'jD/ bZrd/ nikD .. Grs epho ih nkyd/ jB fe j/ fizd/
w[pkfoe jB ns/ T[jh iht g{oB ;zs j?. j?. go fJj nkg r[o{ rqzE ;kfjp dh e'Jh jB. i' fs;[ Gktfj ;/ Gb/ j'fo fe ejD ! nzs ;w/A fe;/ B/ Gh s/ok ;kEh BjhA d/
;b'e wL 5 .. rZb BjhA wzBd/. r[o{ rqzE ;kfjp nZr/ tykD ..£.. Dk. fJZe gqG{ jh s/ok n;b ;kEh j?. s{z
fiBk ;kf; frokf; B ft;o? jfo SoXkb{nK tb'A nogB G/Nk id'A v/o/ eJh pzfdnK B{z Bk i'rhnK d/ Bkd fsB wfs fsB gfs fsB XB[ gb? fiT[Ad/ ihn T[; gqG{ B{z nkgD/ fjod/ ftZu
dkoK d/ jZEK ftZu uZbh iKdh j? sK dk o;, Bk t/d dk S"e, Bk okr dh fiB fjod? ofjnk ;wkfJ .. f;wo b?.£.
fJBQK v/o/dkoK s'A fj;kp wzrDk pj[s fyZu j[zdh j?. T[BQK dh fe;/ soQK d/ e'wb fsB ek fenk ;kbkjDk nto r[o{ dopko ftZu sK Xow dh feos,
j[Bo dh th o[uh BjhA j[zdh. T[BQK B{z e'Jh ;[nkfbT[ ekfJ .. r[o-T[gd/S B{z wzBD ns/ tzv e/ SZeD
;{M, p[ZXh ns/ neb Gh BjhA j[zdh. T[j tkfbnK B{z tfvnkJh fwbdh j?. T[E/ t/
fJZe nZyo Gh gVQBk BjhA ikDd/. j/ jbVK B{z e'Jh EK BjhA fwbdhl
BkBe! fiBQK ftZu e'Jh Gh r[D Bk j't/
ns/ njzeko jh eoh ikDl T[j gqkDh pkeh nrb/ nze ftu
fBo/ y's/ jB.

wL ¡ ..
wBj[ fi nzX/ e{g efjnk fpod[ B
ikDBQh ..
wfB nzX? T{AX? etfb fd;B.fjQ yo/
eo{g ..

40 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017 pha n?;apho

ejkDh i/jk phi? ;' b[D?

T[; d/ eJh BK ;B - XZeV f;zx, T[;dh ;ko/ gqks 'u Mzvh ;h. i' th ezw ;'udk. i' th fJ;soh cfonkd b? e/ p[bkT[Adh fe;/ B{z. HHHw?Bz{ T[; oks BhAd fdwkr 's/ p'M fijk ofjzdk. T[; B/
iZbkd f;xz , XBb" k f;xz , cozh-wkfjo T[; B{z ;"Afgnk iKdk, edh th BKj- T[; d/ EkD/ nkT[Adh sK ;'u-;wM e/. jh BjhA g?Adh fi; oks w?A 'eZbh dt' A/ GD? -Gok Bz{ fJe tyok cbN? feokJ/
f;zx nkfd go T[; dk n;b BK ;h - B[eo Bk eodk. j;d/ j;d/ fezfBnK B{z gfjbh rb, T[j T[; B{z dcso d/ Bkb ;"tKHHHBhAd dhnK r'bhnK Bkb th s/ b? e/ fdZsk j'fJnk ;h s/ d'jK e'b
b?Ajpo f;zx XB"bk. g[fb; 'u id'A T[j T[; B/ rZvh uVQkfJnk ;h, T[; B{z fJj pD/ pv? ow{ ftu b? ik e/ T;[ dh cfonkd BhAd BjhA nkT[Adh. w/oh ;"AeD w?Bz{ ;"D nkgDh fJe eko th ;h. d'j/A G?D-Gok
Gosh j'fJnk ;h sK T[wo w;K thj th :kd Bk ofjzdk. fezB/ wk;{w s/ fezB/ ;[Ddk. i' p?vo{w 'u Bk ikDk g;zd jh BjhA fdzdh. c"iD B/ e'Jh b[e- fgU d/ ikD wro'A fco p/y"c j' iKd/ s/
;kb dh ;h. ed-ekm mhe-mke gzi e;{otko T[; d/ ibkdg[D/ d/ fSeko eodh, T[; B{z rzdhnK rzdhnK rkbQK b[ekn Bk ofynk. ebZpK s'A BS/ 'u X[Zs oks B{z d/o Bkb
c[N ;s fJzu, ozr ;Ktbk-rzdwh. go j'J/, T[j e[M th :kd Bk oydk. T[; B/ eY e/, p/fJZzs eoe/ pkjo eYtk cb?N tkg; gosd/.
gsk BjhA T[j fejVh GZmh 'u sfgnk fezBhnK jh b'eK dhnK d[SwDhnK fdzdk. HHHHgo fJe c"iD T[; Bkb fi; oks b?Ajpo f;zx c"iD d/
j'fJnk ;h fe tZv/ s'A tZvk gzrk b?D g[rkJhnK ;B s/ g?;/ b? e/ fJe d{i/ d/ nfijh i[Vh fe T[j c"iD T[; dhnK xo fpskT[Adk, T[j T[; d/ BZe 'u'A fco fJe fdB pj[s p[oh ypo
s'A th r[o/z BjhA ;h eodk. fiE/ g[fb; fto'XhnK B{z ykVe{ pDk e/ cozh xh;hnK eYk fdzdh. fi; oks T[j X{znK eYk fdzdh. ikfJdkd th w'Nh bA?jpo f;xz Bz{ fwbh fi; B/ T;[ Bz{ fjbk
fJz;g?eNo, vh n?; gh ;'ud/ ofjzd/, w[ekpb/ 'u wko w[ekfJnk ;h. tZv/ c"iD d/ xo fpskT[Adk sK nrbh pDk bJh ;h T[; B/. p?Ae p?b?A; th e/ oy fdZsk. T[; dh e[Vh B{z roG
gbkfBzr eod/ ofjzd/, T[j ;{N-p{N gk nc;oK d/ ikfJz-BkikfJz ezw eodk ;t/o T[; dk w{zj bNfenk j[zdk s/ pkjo fJzBk fe p?Ae w?B/io th c"iD B{z ;b{N mfjo frnk ;h. T[j T[E/ g[Zik. BfSnK
e/, r[zdthA gZr pzBQ e/ fsnko-po- nk fojk ;h T[j. ikD s'A gfjbK c"iD gS[ dh- ''ni oks wkodk. fJe eV[ h ;h T;[ dh fi;Bz{ SN' h B/ G?D-Gok d/ foSs/ B{z th pi bk
fsnko fwbdk. edh Bk g[Sdk fe feE/ th nkJ/Ark Bk<'' s/ fco yuoh T[wo/ jh T[; B/ d{o ftnkj fdsk ;h. fdZsh ;h. T[; B/ tZvk youk eoe/ e[Vh
ikDk j?, T[E/ eh eoB?. efjzd/ ejkT[Ad/ d'j/A w[zv/ s/ e[Vh i[nkB j'D br/. w[;eokjN Bkb T[j efjzdh - ''w/oh dk roGgks eotkfJnk. fJj ypo
ykVe{nK Bkb gzrk b?D t/b/ zok fijk fgT[ tKr fszB'A jh yow;shnK eoB ;"AeD s/o/ fpr-pk; dk okj sZe{.'' b?Ajpo f;zx xo iKdk sK Bftzdo whvhnk e'b g[Zi rJh. gzi by o[gJ/
th dor/ Bk eodk. T;[ s/ fJZe ejkts tkb/ pD rJ/. ;e{b 'u ;B sK e'Jh dh jkbs t/y e/ T[; B{z edh r[Z;k d/ e/ T[; B/ whvhnk tkfbnK dk w{zj
Y[edh ;h - ''fiZE/ d/ts/ ikD s'A goj/ th nfXnkge iK j?vwk;No T[BQK B{z T[; c"iD 'u eh efSS ;h, T[; B{z nkT[Adk s/ edh so;. gsBh dh wdd pzd ehsk. T[; B{z fJj vo ykJh ik
i eod/ B/, S?skB T[E/ x[; iKd/ B/.'' e[M Bk efjzdk. ;G T[BQK d/ fgT[ d/ BK ;wM Bk nkT[Adh. T[j T[; fpBK ofj bJh d' B"eokDhnK ;B. fJe xo dk fojk ;h fe i/ fJj ypo fes/ gzikp
b?Ajpo f;zx B{z fiE/ wozh fJeZb/ B{z ekoD T[BQK s'A ubd/. ekbi 'u T[BQK BjhA ;h ;edk. jcs/ 'u fJe oks T[; ezw-eki eoB bJh s/ d{ih Bftzdo gj[zu rJh sK T[E'A d/ nypkoK B/ T[; B{z
tkV d/U, T[j BKj BjhA ;h eodk. B{z go br rJ/. wB-nkJhnK eoB B{z jo jkbs 'u b[VhAdh j[zdh. c"iD dk B{z BjkT[D-X[nkT[D iK ubD-fcoB BjhA pySDk. ;wki 'u, foSs/dkoK 'u
;wZrboK Bz{ ekp{ eoB dh rb nkTA[dh br/. ykVe{ th b?Ajpo f;zx B{z ;pe ;oho T[; dh ewz'oh pD frnk ;h s/ bJh ;jkok d/D tk;s/. b?Ajpo f;zx E{ E{ tyoh. fJe tko T;[ dk fdb ehsk
sK th T[j ;G s'A nZr/. jo soQK s/ jo f;ykT[Dk ukj[zd/ ;B. T[BQK fJe fdB c"iD s/ T[j y{p b[NkT[Adk th. fi; uhz edh-edh jD[ wfj;;{ eoB br fgnk fe fotkbto Bkb d'jK B{z ysw eoe/
tor d/ nkszetkdh T[; s'A mmzpod/ T[; d/ tZv/ w[zv/ dk nodk;k ;'X fdZsk. dh T[j wzr eodh, Skw s'A gfjbK ;h fe T[; dhnK ehshnK tXhehnK nkgD/ nkg B{z th ysw eo bJ/, go
HHH. r'bh dk fBSkBk fJj' fijk fe fgm b?Ajpo f;zx dhnK nZyK 'u bj{ T[so gfjbK T[; d/ xo gj[zu iKdh. fJe jh T[; nZr/ nk ojhnK jB. j[D T[j phwko gsBh d/ nkJ/ fynkb B/ T[; B{z
eoe/ th T[;dk fBSkBk Bk ue{ dk. eBz nkfJnk. T[; nzdobk S?skB x'o- nb{J/ fij/ w[zv/ B{z c"iD B/ b?Ajpo f;zx gfjbK tKr fBvo th BjhA ;h fojk. nfijk eoB s'A toi fdzsk.
T;[ d/ uj{ / tor,/ sz/ -soko, MgN fpZbh S?skB pD frnk. T[; B/ T[;/ jcs/ gzi s'A wotk fdZsk feT[Afe T[; w[zv/ B/ T[; jo ;w/A gzi g[b;hnK dh fig;h T[;
torh s/ geV uhs/ torh. gfjb/ d' p/e;{oK B{z rZvh ukVQ fdZsk. xotkbh d/ xo oks fpskT[D s'A BKj eo fdZsh d/ Bkb j[zdh. fig;h pdb pdb e/ wjhB/ d/ nzdo nzdo T[; B/ w[zv/ B{z
;kbK ftu jh T[; d/ jZE'A frnkok Bftzdo B{z d"ok fgnk s/ T[; dk fJe ;h, T[; Bkb nkVh gkT[D s'A BKj eo oydk s/ T;[ ftubhnK ;hNK th pm? D nk;Nq/bhnk G/i fdZsk s/ e[Vh B{z fJe
nys" h ykVe{ ej' / rJ./ pdz k wkoB wroA' gk;k bet/ Bkb wkfonk frnk. fdZsh ;h. tb/ / ne;o pdbdk ofjdz k. jD[ ci" D ro? giz kph nXyV Tw[ o d/ vkeNo Bkb
T[; d/ wZE/ s/ zok fijh th fSeB Bk Bk T[; B{z pj[sk wkD- nkdo fdzdh ftnkj e/ gzikp tkg; w[V nkfJnk.
nkT[Adh. id'A fe;/ B{z e'jDk j[zdk sK i'Vk w[zvk e[Vh j[D e[M mmzpo xotkbh Bftzdo B{z b?Ajpo f;zx s/ Bk jh T[; d/ wB dk p'M jbek xo gj[zu e/ eb-w[eZbk T[j oi e/
T[j e'jD d/ th Bt/A-Bt/A Yzr bGdk rJ/. j[D ekbi 'u fig;h T[BQK B{z dhnK ;G eko;skBhnK dk gsk ;h. eodh. jo oz' BthA wrz T;[ d/ ;kjwD/ o'fJnk, ezXK B{z f;o wko wko e/ o'fJnk.
s/ tZv/ s'A tZvk j?AeVpki th T[; dh SZvD iKdh s/ g[fb;hnK Bkb Goh T[; B/ g/fenK B{z fJBQK pko/ dZf;nk, g/S eodh s/ T[; s'A BkikfJz ezw th phwko Bftzdo B/ T[; B{z gfjbh tko
wko Bk ;jko ;edk s/ ;G e[M pe fig;h T[BQK B{z ekbi s'A b? e? xo fSekfJs ehsh. Tj[ ;G T;[ dh dfjSs eotkT[Adh. T[j T[; dh ewz'oh dk nfijk eod/ t/fynk sK j?okB th j'Jh
fdzdk. bZvk e'mh 'u fJe ;kb fojk s/ nkT[Adh. d'j/A gqh-w?vheb eo oj/ ;B. ;kjwD/ dV tN rJ/. ''efjzd/ s?Bz{ BkikfJz ckfJdk T[mkT[Adh. b?Ajpo s/ d[yh th. phwko Bftzdo Bkb T[j
T[E'A f;gkjh s'A jtbdko pD e/ pkjo vokt/ d/ z'o Bkb d'jK B/ N?;N gk; eo ekjdh s'N fdZsh J/, T[; B/< s/ok xo f;xz B{z giz kj ;kb dh T[wo 'u wfj;;{ fJj G/s ;KMk eoBk ukj[zdk j'fJnk
fBefbnk. bJ/. go Bzpo pj[s xN. g?;/ dh xkN sK p?Ae s'A th tX nwho j'T{.'' Bftzdo j'D br fgnk fe T[j fBgz[;e j[zdk th Bk eo ;fenk. T[; t/b/, NhHthH
BjhA ;h. prz bo" d/ fJe w?vheb ekbi fYZbh wZmh ofjD bZrh. fdwkr s/ p'M ik fojk j?. BfSnK B/ T[;d/ ;oho, sA' jfowdz o ;kfjp dk ro[ pkDh g;q koD
d;thA c/b ;h b?Ajpo f;zx. soZeh 'u d'jK B{z dkybk fdtk e/ b?Ajpo w[V fijk ofjD br fgnk, ykD-ghD s/ wB s/ fdwkr B{z y'ok bkT[Dk S[o{ eo Bftdz o B/ bkfJnk jf' Jnk ;h s/ fzdz rh
d/ okj ftu o'Vk ;h T[; dh nX{oh nkfJnk. B'NK dh E[V BjhA ;h. B'N sK ;kwkB dh e'Jh ewh BjhA ;h go gsBh fdZsk ;h. pbZv gq?So, S[ro, :{foe ftu gfjbh tko b?Ajpo f;zx B/
gVQkJh s/ fszB tko d;thA u'A c/bQ j'Dk. nZr bkfJnK BjhA ;B B{z gsh s'A f;oc g?;k-;kwkB jh BjhA, n?f;v dk tkXk, e'b?;Nqkb b'V Bkb'A r[opkDh B{z fXnkB Bkb ;[fDnk s/
fe;/ B/ d;thA d/ fJwfsjkB bJh T[;d/ w[ed/. w[zv/ e[Vh B{z jdkfJs ;h fe gsh s'A tes th ukjhdk j[zd? fi; Bkb tX/o/ tX rJ/ ;B. vkeNoK B/ nB/e nkgDk fXnkB e/Adfos ehsk.
ckow Go fdZs/. fe;/ j'o B/ g/go T[; fit/A th eo' p; vkeNo pD e/ jh T[j nkgDhnK fuzsktK s/ SzfenK s'A pzdSK bk fdZshnK ;B. j[D T[; dk je[ wBkwk fbnk ik fojk ;h-'ij/ k phi?
dh Ekt/A fdZs/ s/ c;N fvthzB 'u nkT[D?. fBftos j' ;e/. pZu/ tZv/ j' ub/ ;B. ;oho, wB s/ fdwkr tXhehnK BjhA ;' b[D?, eowk ;zdVk y/sHHH.
d;thA gk; j'fJnk. phHJ/H dh g"Vh th ;h ;fjzdk. go ni/ th T[j nkgD/
fJzi jh uVQ frnk. fJe ;[gov?AN B/ skes, itkBh, tZvk o[spk s/ b?Ajpo f;zx tZv/ w[zv/ d/ woB wro'A nkg Bkb s/ nkgD/ feZs/ Bkb pha n?;a pho
BKj B[eo ftykJh sK Skw B{z T[; d/ g?;k ne;o pzd/ dk fdwkr yokp eo e[M fjb frnk ;h. nchw d/ BS/ 'u u{o tXhehnK eodk nk fojk ;h. c'B L 00919988886364
fJeb"s/ w[zv/ B{z ykVe{nK d/ ;kEh ti'A fdzd/ jB. fijVh th fJ;soh b?Ajpo ofjD br fgnk. c"iD wKik c/oB br
ue[ fbnkfJnk. Me[ frnk ;h ;g[ ovA?N. d/ ;zgoe 'u nkT[Adh iK T[;d/ EkD/ 'u gJh ;h. i/ T;[ d/ pb[ kTD[ s/ Bk gjuz[ dk jo fsBz wjhB/ wroA' T;[ Bz{ prz bo" BkGk, gzikp
fiT[A jh phHJ/H gk; j'fJnk s/ brdh fijVhnK th fJ;sohnK eK;N/pbK sK T[j zwhB nk;wkB fJe eo fdzdh. ikDk gA?dk. uko-giz pkvhrkov Bkb
;ZN/ ;p fJB;g?eNo s/ nrb/ ;kb brdhnK, T[j T[BQK B{z cbK dh N'eoh wfjzrhnK dtkJhnK s/ ftd/Sh e?g;{b j[zd/. fJe tko w?vheb ekbi d/
fJB;g?eNo, fco EkD/ dk n?; n?u U. s/ ;/p jh ;wMdk. fi; fJ;soh 's/ th yk e/ T[j c"iD d/ xo oks fpskT[Adk. fgqz;hgb B/ T[; B{z c'B eoe/ ftS/S s"o
efjdz / ejkTA[d/ gfotko dh ;j' Dh ;B[ Zyh T[;dk fdb nk iKdk, fiE/ th nk go fco th c"iD dh s;Zbh Bk eotk s/ p[bkfJnk. T[E/ gj[zu e/ gsk bZrk
phHJH/ gk; Bftdz o Bz{ gsBh pDk fbnk iKdk, T[; dh y?o BjhA. wip{oh t; ;edk. c"iD wBwkBhnK 's/ T[so fe d't/A G?D Gok ebZpK 'u jh ;wK
fi;B/ gzi ;kbK 'u T[;B{z d' w[zv/ s/ T[j fJ;soh T[; s'A nkgDk pbkseko nkJh ;h. d{ihnK oksK T[j b?Ajpo d/ fpskT[Ad/ jB s/ gVQkJh nkfd tZb
fJe e[Vh fdZsh. vhHihHghH B/ T[; B{z eokT[D bJh fsnko j' iKdh. efjzdh g?f;nK Bkb ekbi d/ i?Aeh rZGo{ p[bk T[Zek jh fXnkB BjhA fdzd/. gZpK s/
vh n?; gh pDk fdZsk, d{i/ g[fb; tkb/ ejkT[Adh pkbht[Zv fcbwK dh fJe e/ nkgDhnK oksK ozrhB pDkT[D br ebZpK 'u itkBh dhnK n?SK b[ZNd/.
s/ nc;o fybkc p'bDk ukj[zd/ j'J/ th jho'JhB Bkb T[;B/ B'NK d/ f;o 's/ gJh ;h. b?Ajpo B{z gsk bZrk. fJe oks T;[ Bz{ fJj th gsk bZrk fe Tj[ voZr
Bk p'b ;e/. cozh w[ekpfbnK 'u nkgDh fJe oks ozrhB pDkJh. fe;/ T[; B/ fejk- ''s{z fJ; s'A pkz nk ik. th bD? br gJ/ jB. Tj[ dj' K Bz{ ;wMk
yk; fJe Bkb T;[ dk eJ' h :kokBk BjhA w/oh pdBkwh j[zdh J/. p[Mk e/, fgqz;hgb e'b ;"oh ;"oh p[btk
;h s/ Bk jh T[j :kokBk gkbD pko/ e/ tkg; w[V nkfJnk. go wB s/
''s{z jo o'z nk ikfJnk eol w?A BjhA

T[wo e?d

gkbk sK do;D f;zx Bzpodko dk dh e'fSS ehsh, go ;hs' j[fSnkoh Bkb ;?ANob i/bQ ftZu pzd ;h. B{z gSkBD bJh nZr/ tfXnk sK T[j w'Yk i'Vh yVQh ;h. g[bh; nkJh s/ gkb/
wZMK dk oytkbk ;h. d' doiB wZMK s/ n"yk t/bk pukT[D ftZu ekw:kp ojh. gkb/ d/ i/bQ ikD T[gozs T[; dk ftnesh pzko ftubh GhV dk bkG B{z frqcsko eoe/ b? rJh. T[; B/ nkgDk
eZNo{nK dk r'jk e{Vk eoBk T[; dh b?AfdnK fy;e frnk. gkb/ B{z SZe g? i[ow ep{b eofdnK ndkbs ftZu vZN
fizw/tkoh ;h fJ; ezw bJh T[j nkgDh gkb/ B{z fJ; xNBk dk gsk bZrk NZpo doFdo dhnK m'eoK ykD bZrk. frnk fe T[j Bzpodko jh ;h. T[; B/ e/ fpnkB fdZsk.
xo tkbh ;hs' B{z th eJh tko Bkb b? sK T[; B/ joy d/ wko/ Bzpodko dk ezw T[; B{z gsk ;h fe T[j p/e;{o ;h ns/ T[; Bkb jh bZrh ;zdK dh d[ekB s'A fJe
nkT[Adk ;h. pZu/ sK T[;d/ uko'A jh ;e{b jh SZv fdsk ns/ Bkb jh pekfJnk fto[ZX ;kfiS ouh rJh ;h. go fpB e[jkVh u[Zeh ns/ Bzpodko fgZS/ '';kfjp! w?A sK fJ; pzd/ d/ esb dh
iKd/ ;B, fiBQK dk gkbD g'SD fJ;/ wid{oh th. wkfJnk T[j eZy'A j"bk ;h. fJ; bJh T[; GZfink. T[;B/ fwzNK ftZu jh Bzpodko ;zk gfjbK jh G[rs foj?A wfonk sK
ukeoh s/ fBoGo ;h. B/ eh tehb eoBk ;h ns/ eh nghb. B{z x/o fbnk. Bzpodko jZE i'V e/ gkb/ fJj j[D n?. gfjbK sK fzzdk ;h, go
do;D f;zx B/ X"D j'o neVk bJh. T[; B{z fJe' rZb tZY yk ojh ;h fe nkfyo dhnK fwzBsK eoB bZrk ns/ T[; dh M{mhnK fog'oNK s/ s[;hA w?B{z T[wo e?d d/
GkDk fJj tofsnk fe gkbk fJe e[M fdBK pknd jh T[; d/ bkgsk j'D Bzpodko B{z wkfonk fe; B/ ;h. gzi ;kbK ;ik w[nkc eokT[D d/ nkStk;B d/D fdZsh sh. w?A nkgDh ofjzdh ;ik g{oh
fdB foSs/dkoh ftZu fe;/ io{oh ezw ikD dh ypo c?b rJh. g[bh; B/ esb dk pknd gkb/ B{z i/bQ s'A fJe wjhB/ dh g?o'b bZrk. go gkb/ B/ d/o Bk bkJh ns/ eoB bJh fsnko jK ih.@
bZfrnK nkgDh gsBh B{z Bzpodko d/ e/; pDk e/ gkb/ B{z u[Ze fbnk. rtkj fwb rJh. fJe fdB T[j nkgDh gsBh e[jkVh d/ uko tko Bzpodko d/ f;o s/
xo ik e/ r'jkFe{Vk eoB dh fizw/tkoh G[rskJ/ rJ/. rohp dh pKj e"D cVdk. Bkb Sfjo frnk s/ nukBe T[; dh Bzo ehs/ ns/ T[; B{z fuZs eo fdZsk. T[j gkb/ d/ fujo/ s/ fuzsk dk e'Jh
;"Ag frnk. Bzpodko B/ fJ; dk ckfJdk ;G rtkjhnK gkb/ d/ fybkc ;B. fszB fJe nkdwh s/ gJh, fi; dh Seb GZfink BjhA. ;hs' th T[;d/ w'Y/ Bkb fBSkB BjhA ;h.
T[mkT[AfdnK ;hs' B{z ebkt/ ftZu b?D ;kb w[eZdwk uZfbnk ns/ gkb/ B{z T[wo Bzpodko Bkb fwbdh ;h. id'A gkbk T[;
e?d dh ;ik ;[Dk fdZsh rJh. gkbk j[D dbpho f;zx ;o'nk

41 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

;zi? dZs d/ ihtB s/ tZv/ ;Nko beho eok; eo fdzd/ jB L Btki

nkXkfos fcbw dh S{fNzr S[o{ pkbht[v ftZu n?eNo Btki[ZdhB vo j? fi; fdB w/ok i'S xZN j'fJnk w/o/ gotkj BjhA eodk, i/eo doSeK dh ;'u
f;Zdeh dk eZd s/ih Bkb tXdk ik fojk ezw ftZu y'N nkT[Dk S[o{ j' ikt/rk. s/ fcbwK ns/ feodko fBGkT[Bk S[o{ eo
fcbweko okie[wko fjokBh B/ nkgD/ uzr/ fwZso ns/ fJeZm/ ;kEh oj/ ;zi? dZs j?. T[BQK dk tXdk eZd ftykJh d/ fojk d/tKrk sK fJZe n?eNo d/ s"o s/ yok
d/ ihtB d/ xNBkeqw s/ nkXkfos nkgDh nrbh fcbw dh S{fNzr S[o{ eo fdZsh j?. j? fJZe s'A pknd fJZe fobhi bJh fsnko oJh; ftZu Skjo[Zy d/ Bkb ezw eoB BjhA ojKrk. w?A feodko fBGkT[Ad/ ;w/A
fcbw ftZu ;zi? dZs dk feodko jho' oDpho eg{o fBGkT[Dr/. fjokBh B/ NthN T[BQK dhnK fcbwK ftZu. 13 iBtoh B{z d/ nB[Gt B{z ;KMk eod/ j'J/ Btki nkgD/ fBod/Se ns/ fcbw Bkb i[V/
ehsk, '';zi? dZs d/ ihtB d/ xNBkeqw s/ nkXkfos fcbw bJh gfjbk SkN j[D g{ok T[BQK dh ;'b' jho' fcbw jokwy'o fobhi efjzd/ jB, Skjo[Zy d/ Bkb ;hB eoe/ b'eK d/ BiohJ/ ns/ ;'u dh gqtkj eodk
j'fJnk. p/jZd w;sh Gfonk fdqS j?. fcbw d/ ebkeko ns/ w?Apo T[sSkj ftZu jB. j' u[Zeh j? ns/ 25 iBtoh B{z Skjo[Zy d/ w?B{z wik nkfJnk. T[BQK B/ gfjbK fdB jK. jokwy'o ns/ oJh; ftZu fJZedw
Bkb oJh; torh tZv/ piN dh fcbw s'A jh fejk ;h fe s[jkvk i' e?oeNo j? tZy-tZy G{fwektK fBGk oj/ Btki
fcbw ftZu 'w;kB' d/ n?eNo fteh e"Sb th Bzo nkT[Dr/ i' dZs d/ eohph fobhi j'D tkbh j?. w?A T[;dk fo;g?eN eoKrk ns/ T[BQK B/ efjzd/ jB. w/ok sK ;[cBk jh fJjh ;h fe
fwZso dh G{fwek fBGkT[r/. dZs ns/ fjokBh bzp/ ;w/A s'A fwZso oj/ jB ns/ d'tK B/ bk;N ;hB sZe fJ; rZb dk fXnkB tZy - tZy fcbwK eoK, w?A fe;/ fcbw
'w[zBk pkJh n?w ph ph n?;', 'bZr/ oj' w[zBk Gok' ns/ 'ghe/' torhnK fcbwK ftZu nkgD/ tZXd/ eZd s'A pknd nkb/ oZfynk. w?B{z fJ; rZb dh y[Sh j'Jh dh dk piN ns/ nkgDh fJw/i B{z fXnkB
fJeZm/ ezw ehsk j?. d[nkb/ d/ b'eK ftZu T[BQK d/ gqsh j' oj/ Skjo[Zy B/ i' fejk T[j ehsk, toBk i' ftZu oZy e/ fcbwK BjhA eodk ;r'A w?A
pdbkt B{z b? e/ Btki efjzd/ jB, w?A tZv/ ;Nko j[zd/ j? T[j beho eok; eo uzrhnK ejkDhnK ns/ tZy - tZy
fpT{o' gfjbK fij' fijk ;h nZi th T[j' fijk iKd/ jB, T[j ;'ud/ jB fe T[j fe;/ th feodkoK d/ fgZS/ GZidk jK. w?A feodko
jh jK. ;w/A d/ Bkb w?A sK BjhA pdfbnk ;hB ftZu e[ZM th eo ;ed/ jB. B{z ikDp[ZM e/ fznkdk nNo?efNt ns/
go w/o/ gqsh b'eK dk Biohnk pdb ;B;Bh pDkT[D d/ gZy ftZu BjhA ofjzdk
frnk j?. j[D nfijk j' frnk j? fe w?A Btki dh wzBhJ/ sK T[j fe;/ th jK, w/ok wzBDk j? fBod/Se i' ukj[zdk j?
pj[s ;;sh rZb th eodk sK b'e T[;B{z fcbw B{z eod/ ;w/A doSeK dh g;zd dk w?A T[jh eoK.
pj[s ;hohn; b? b?Ad/ jB. w?A fi; brB BjhA ;r'A nkgDh ns/ fcbw pDkT[D
ns/ i'S Bkb gfjbK ezw eodk ;h nZi tkbh Nhw d/ ;'u - ;wM dh gotkj eod/ jokwy'o ftZu fJZedw tZy B/r/fNt
th T[j' fijk jh eodk jK, feT[Afe w?B{z jB. Btki B/ fejk fe id'A w?A e'Jh fcbw feodko fBGk oj/ Btki efjzd/ jB,
eo fojk j[zdk jK T[d'A w?A doSeK dh jokwy'o ftZu fJZe nfij/ ;e{b Nhuo
dk feodko fBGkfJnk j? i' nkgDh ebk;
dh ftfdnkoED d/ gqsh nNo?eN j?, nkw
s"o s/ tZv/ f;sko/ nfij/ feodko eoB
ftZu goj/i eod/ jB. w?A sK ;G s'A gfjbK
nfij/ jh feodko eoBk ukj[zdk jK, fiBQK
feodkoK B{z eoB ftZu b'e nkgD/ fJw/
i pko/ ;'uD bZrd/ jB, jo e'Jh jho'
dk jh feodko eoBk ukj[zdk j?, w?A fJ;
uZeo ftZu g?Dk jh BjhA j?. j[D t/y' Bk
owB okxt d/ d"okB b'eK B{z w/o/ feodko
s'A Bcos j' rJh ;h, fJjh sK w?A ukj[zdk
jK. owB okxt B/ i' e[ZM w?B{z fdZsk T[j
w?B{z e'Jh 100 eo'V ewkT[D tkbh fcbw
BjhA d/ ;edh ;h.

fpT{o'

;bwkB dh Bcos ftZu w?B{z w[jZps

fdykJh fdzdh j? L nkfwo ykB

fgSb/ ;kb d/ nzsw jcs/ ftZu toe eoBk fgnk, sK fco eh fcbw d/yD s'A pknd ;bwkB y[d B{z jh w[ekpbk d/ oj/ j'. fJ; fcbw B{z, T[j w/o/ bJh ;Gs'A tZvk
fobhi j'Jh nkfwo ykB dh fcbw dzrb j't/rk. B/ s[jkB{z b? e/ fJZe cBh NthN jK, w/ok w[ekpbk w/o/ Bkb jh j?. ntkov j?. fJ;s'A nZr/ dk w?B{z e'Jh
T[whd d/ w[skpe ;cbsk d/ ;ko/ ehsk ;h. eh s[;hA th wzBd/ j' fe ntkov BjhA ukjhdk j?. w/o/ bJh
foekov s'VB ftZu ekw:kp ojh. id'A n;hA w'Nkg/ tkb/ ;hB S{N nkgD/ e'Fn?eNo; bJh s[;hA fJZe fJ;dk wsbp fJj ed/ th BjhA j? fe ntkov dh e'Jh t?fbT{ BjhA j?.
dzrb dh ;cbsk Bkb nkfwo th ekch eoBk S[o{ ehsk, sK ;?N s/ n;hA ysok j'. w?A ;bwkB ns/ Skjo[y B{z rq/N n?eNo
y[S Bzo nk oj/ jB. nkgDh fcbw B{z n?vhNo B{z Bkb b? e/ p?md/ ;h. ;kvh BjhA wzBdk. T[j d't/A p/jZd wjkB fJ; g{oh fcbw ftZu nfijk e'Jh
fwbh fJ; ;cbsk d/ pko/ nkfwo B/ fcbw fit/A- fit/A S{N j[zdh ojh, T[Ai ;bwkB dk NthN eJh wkfJB/ ftZu n?eNo jB. ;r'A neS/ e[wko, ni/ d/ ;hB j?, i' s[jkv/ fdb d/ p/jZd
yk; rZbpks ehshL - T[Ai jh n?fvN th j[zdh ojh. sK jo b'eK B{z ezfcT{i eo ;edk j?, feT[Afe trB, fofse o'SB, oDpho eg{o, eohp fojk j't/.
d'-fszB fdB s/ n;hA ;hB t/y ;ed/ T[BQK B/ fbfynk j?, nkJh bt :{ oDtho f;zx, fJj ;G th fpjso
B'Npzdh d/ d"o ftZu th s[jkvh ;h fe fes/ e'Jh ewh sK BjhA ofj go;Bbh, pN nkJh j/N :{ gqc?SBbh. n?eNo jB ns/ T[BQK B/ p/jZd jh T[wdk fJ; fcbw ftZu T[Ai sK eJh ;hB
fcbw B/ pke; nkfc; d/ ;ko/ rJh iK e'Jh ;hB d[pkok S{N eoB dh ;bwkB dk iBse s"o s/ fJj efjDk fcbwK ehshnK jB, go w?A fe;/ d/ Bkb jB, i' w?B{z pj[s g;zd jB, go w?A fszB
foekov s'V fdZs/. eh s[jkvh zo{os sK BjhA j?. w/o/ w'Nkg/ tkb/ g{o/ don;b fJj doSkT[Adk j? fe T[j w?B{z w[ekpbk oZyD ftZu Go';k BjhA eodk ;hB dh rZb eoBk ukjKrk. fJZe T[j
fcbw s/ fJ;dk e'Jh n;o BjhA fjZ;/ dh J/fvfNzr eoe/ T[;dh ;eqhfBzr p/jZd fgnko eod/ jB. T[;dh Bcos jK. w?A d{;fonK dk ezw t/y e/ pj[s y[S ;hB id'A pkg ns/ Xh d/ ftukb/ bVkJh
fgnk . oZyh rJh, sK fe ;kB{z pknd ftZu ftZu th w?B{z pj[s w[jZps fdydh j?. j[zdk jK. T[BQK dk ezw w?B{z gqGkfts j[zdh j?, T[j ;hB w?B{z p/jZd g;zd j?.
g?u toe Bk eoBk gt/. w?A e'Jh p/Auwkoe ;?N eoB dh e'fSS eodk j?, go T[BQK d/ Bkb w[ekpbk d{ik rhsk ns/ pphsk dk T[j ;hB,
w?B{z bZrdk j? fe B'Npzdh dk E'VQk BjhA eodk jK. id'A fcbw ;kJhB eodk eoB dk w/ok e'Jh fJokdk j?. fJZe feqJ/ id'A pphsk pkg ns/ rhsk d/ ftukb/
n;o sK fcbw s/ fgnk jh j?. yk; fcbw B{z b? e/ nfijk e'Jh jK, sK fJj BjhA ;'udk fe fJj fcbw fNt fJB;kB j'D d/ Bks/ w?A jo fdB fco s'A ;ztkd ekfJw eokT[D dh e'fSS
eoe/ S'N/ SfjoK d/ EhJ/NoK ftZu sK fon?eSB fwfbnk, i' s[jkv/ fdb eh p/Auwkoe ;?N eo/rh, ;r'A w?A sK y[d B{z fJzgo{t eoB dh e'fSS eodk eodh j?. ns/ shik ns/ nkyoh ;hB
fJ; Bkb fdZesK nkJhnK jB, fJ; d/ p/jZd eohp fojk j't/. fcbwK y[d dh y[Sh bJh ;kJhB eodk ofjzdk jK. rhsk dh o?;fbzr tkbk j?, id'A T[j
bJh w?A fJj BjhA wzB ;edk fe B'Npzdh jK. w?B{z i' fcbwK y[Sh fdzdhnK jB, w?A w?vb bJh nkyoh w[ekpbk bVdh j?.
B/ w/oh fcbw s/ e'Jh n;o BjhA fJZe fo;gK; w/o/ fdb d/ p/jZd T[j fcbwK eodk jK. j[D T[j fcbwK s[jkvh fcbw dzrb B{z eJh fJj fszB'A ;hB w/o/ fdb d/ p/jZd eohp
gkfJnk j?. go pkti{d fJ; d/ w?A p/ eohp j?. foSh eg{o B/ dzrb d/yD s'A fezBhnK ekw:kp j[zdhnK jB, fJ;dk ntkov czeSB ftZu BkfwB/SB jB.
jZd y[S jK fe b'eK tb'A fJ; fcbw B{z pknd i' NthN ehsk, T[j w?B{z j[D nzdkik e'Jh th n?eNo iK vkfJo?eNo fwb/ jB. sK eh ;kB{z s[jkB{z T[ZE/
b? e/ fpjso fo;gK; fwfbnk. fJ; y[Sh sZe dk p?;N eKgbhw?AN bZfrnk. T[BQK gfjbK s'A BjhA brk ;edk j?. d/yD dk w"ek fwb/rk . fJ; fcbw ftZu e'u d/ feodko
B{z SpdK ftZu fpnkB eoBk w[Sfeb B/ w?B{z ni'e/ d"o dk oki eg{o fejk. B{z B?r/fNt ftykfJnk frnk j?, id'A
j?. b'eK B/ fJ; fcbw B{z fJ; edo j[D sK w/o/ g?o zwhB s/ BjhA jB. w?A s[;hA nkgDhnK jo fcbwK dk w/o/ bJh sK dzrb B/ gfjbK jh fe n;b fizdrh ftZu nfijk BjhA
ngBkfJnk j? fe T[; B{z t/y e/ w/ok sK T[BQK B{z XzBtkd fejk. w?A y[d dh foekov y[d s'Vd/ oj/ j'. eh s[;hA tZvk ntkov fiZs fbnk j?. fi; soQK j?. nfijk feT[A ehsk frnk .
fdb Go nkT[Adk j?. fJj ekch xZN s[bDk oki eg{o Bkb ed/ BjhA eo doSeK B/ fgnko ns/ fJZis fdZsh
fcbwK d/ Bkb d/yD B{z fwbdk j?. w/ ;edk, go oki eg{o d/ p/N/ tb'A fJj id'A s[;h fcbw t/y'r/, sK s[jkB{z
ohnK y[d dhnK th fcbwK ekw:kp skohc fwbDk w/o/ bJh p/jZd wkfJB/ nfj;k; j't/rk fe fJ; ftZu eJh Bt/
ojhnK jB, go fJ; fe;w dk fo;gK; oZydk j?. w?B{z fe;/ Bzpo r/w ftZu A feodko i'V/ rJ/ jB. wjktho, rhsk
ekch xZN fcbwK bJh jh d/yD B{z fwb fdbu;gh BjhA j?. w?A ed/ fcbw B{z ns/ pphsk B{z SZv e/ pkeh ;ko/
gkT[Adk j?. id'A s'A fcbw fobhi j'Jh T[;d/ fpiB/; Bkb BjhA nKedk jK, feodko ekbgfBe jB. rhsk - pphsk
j?, T[d'A s'A b? e/ j[D sZe b'eK d/ pj[s feT[Afe w?A i' fcbwK t/yhnK jB iK d/ efiB Uweko dk feodko th g{oh
jh tZy-tZy fon?eSz; d/yD ns/ ;[DB i' fcbwK w?B{z g;zd nkJhnK jB, w?B{z soQK Bkb ekbgfBe j?. T[Ai rhsk -
B{z fwb oj/ jB. eJh tko sK gqSzSeK Bk sK T[BQK d/ eb?eSB ftZu e'Jh pphsk d/ uko - gzi efiz; jB, go
d/ w/b gVQd/- gVQd/ w/ohnK nZyK ftZu fdbu;gh j? ns/ BjhA jh w?B{z fJj vkfJo?eNo B/ T[BQK ukoK-gziK B{z i'V
jzM{ nk iKd/ ;B. w?A c/;p[e ns/ NftNo ikBDk j? fe T[; fcbw B/ fezBk e/ fJZe feodko Uweko B{z fsnko
s/ th b'eK dk fon?eSB u?e eo fojk eb?eSB ehsk. T[dkjoD d/ s"o s/ w?B{z ehsk. id'A fcbw pD ojh j[zdh j?, sK
jK ns/ fJj f;bf;bk j[D/ sZe uZb r[o[dZs ;kfjp dh fcbw fgnk;k pj[s eJh tko vokwk ns/ eKcfbeN bJh
fojk j?. g;zd j?. j[D w?B{z fJj coe BjhA g?Adk eJh uhiK dh zo{os g?Adh j?. fJ;
fe fgnk;k B/ fezBk fpiB; ehsk ;h. fbjkz Bkb ;kB{z eJh pdbkU eoB/
fJ; fcbw dh S{fNzr d/ d"okB fJ;/ soQK wdo fJzvhnk iK w[rbFJ/- j[zd/ jB. ne;o s[;hA t/fynk j't/rk
s[;hA eJh tko t/N bk; gq';/; s'A nkiw, d' nky/A pkoK jkE torhnK fe pkfJUfge pDkT[Ad/ tes n;hA e[ZM
r[io/. eh s[jkB{z fJ; rZb dk vo fcbwK jB, i' w/o/ fdb d/ eohp ojhnK nkzkdh sK b? jh b?Ad/ jK. fcbw S[o{
;h fe i/eo fes/ fcbw ftZu g?u jB. j'D s'A gfjbK jh n;hA fJj rZb ;kc
s"o s/ ejh j?.

fpT{o'

42 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

vkH ;opihs e"o ;zXktkbhnk fiBQK fpoyK B/ ;fsr[oK d/ doSB ehs/

fpoy e[dos d/ T[j dot/S jB i' Gok j' e/ M{w fojk j? ns/ fJ; B{z ;kfjph r[od[nkok MkV ;kfjp r[od[nkok p/oh ;kfjp, fynkbk L fcodk ;h. T[; B/ wjkoki ih dh pj[s
Xosh s'A G'ok e[ EK b? e/ f;o Gko yVQ/ dk doik gqkgs j' frnk j?. fgzv fynkbk ebK ;[Bkw-wkB;k ;Ve ;/tk ehsh. gksSkj ih B/ gzfvs T[Zgo
ofjzd/ jB, ed/ e'Jh frbk BjhA eod/. dh rVQh B{z SZv fdZsk ns/ Bzr/ uoBhA T[Zs/ ;fEs j?. B"t/A gksSkj ih B/ fJE/ fwjoK ehshnK ns/ fi; SzB/ ftu d[ZX
fJj w";wK d/ efjo ;fj e/ th ;G B{z r[od[nkok ;qh MkV ;kfjp L ;kfjp- ubd/-ubd/ fgzv u{jVg[o fty/ fJe MkV fJe p/oh EZb/ nk e/ nk;D bkfJnk ;h. Sfenk ;h, T[j pyfSnk. nkg ih B/
cb, c[Zb, SK ns/ nk;ok pySd/ jB. J/-ewkb gksSkj ih B/ ykb;/ dh p/ j/m nkokw ehsk. fJE/ jh nkg B/ fJe fgzv dk gzfvs r[iV okw rT{nK ukodk gzfvs B{z y{j ns/ p'jV dk doZys bkT[D
oZph fgnko/ th fJBQK j/m jh nk;D Bsh 's/ ekbh-p'bh, mzYh oks B{z uwe"o ;kX{ B{z doSB d/ e/ nksw frnkB bJh fejk sK i' okjh gKXh SK wkDB
brkT[Ad/ jB ns/ fJBQK d/ goT[gekoh pyfSnk. ns/ mzYk ib SeD. T[; B/ puB wzB
;[Gkn B{z nBzd dk cb brdk j?. r[o{ e/ p'jV ns/ y{j brtkfJnk, i' j[D
wjkoki ih th irs ibzd/ B{z mkoB sZe ekfJw jB.
bJh eJh fdSktK tZb ftuod/ oj/ ns/
fpoyK B{z nkgDh Bdfo fwjo Bkb r[od[nkok fgZgb;o ;kfjp L B"t/A
;oSko eod/ oj/. fJj' fij/ e[M fpoyK gksSkj ih wkbt/ B{z skod/ j'J/ fgzv
dh rZb eod/ jK- fvZyK B/V/ gj[zu/ sK fgZgb d/ o[Zy j/m
nkokw ehsk. fJE/ d[gfjok eZN e/ nkg
r[od[nkok r[o{ eh p/o ;kfjp ih nZr/ ub/ rJ/. nkg ih dh ;[Gkrh
gksSkjh S/thA L fzbQk nzfwqs;o ;kfjp nkwd dh :kd ftu fJE/ r[od[nkok
ftu g?Ad/ fgzv p'gkokJ/ fty/ nZi fgZgb;o ;kfjp ;[S'fGs j?.
r[od[nkok ;kfjp dh S/ wzfzbk fJwkos
S'G ojh j?. fJj n;EkB ;qh nzfwqs;o, r[od[nkok Nkjbk ;kfjp L fJ;
;qh jor'fpzdg[o ;Ve T[Zgo ;fEs j?. S/ n;EkB 's/ B"t/A ns/ d;t/A gksSkj ih
t/A gksSkj ih 1630 JhL ftu ;qh d/ uoB gJ/ j'J/ jB. fgzv okirVQ fty/
jor'fpzdg[o ;kfjp s'A nkT[Ad/ j'J/ fJe gfjbK fJe Gkoh fMVh j[zdh ;h. B"t/A
oks bJh fJ; n;EkB 's/ mfjo/ ;B. gksSkj ih fJE/ fJe Nkjbh d/ o[Zy EZb/
fJe p/oh d/ o[Zy EZb/ whoh ghoh d/ wkbe fpoki e/ Ykp dh eko ;/tk eotkT[Ad/
fpoki/ ns/ fJ; d/ BKn 's/ jh r[od[nkok j[zd/ ;B. fJ; gftZso Nkjbh EZb/
;kfjp dk BKn r[o{ eh p/o ;kfjp g? fpokiD eoe/ fgzv dk BKn jh Nkjbk
frnk. ;kfjp g? frnk. eJh tko ;qh d;w/S
gksSkj ih th sbtzvh ;kp' s'A fJE/ eJh
r[od[nkok izv ;kfjp, gZek ebK L tko fSeko y/vD nkT[Ad/ ;B ns/ Nkjbh
;qh d;w/S gksSkj ih sbtzvh ;kp' s'A j/m fpokid/ ;B. nZi th fJj tvGkr/
nkT[Ad/ j'J/ e[M ;wK fJE/ fpoki/ ;B. o[Zy ;kfjpK d/ doSBK d/ ;o{o ftu M{w
nkg ih B/ fJe izv d/ doZys Bkb oj/ jB.
nkgDk x'Vk pzfBQnk ;h. nkg ih dh
gktB S'j gqkgs fJj izv nZi th jok-

;[y ;kro[ jfo Bkw[ j? r[ow[fy gkfJnk ikfJ..

f;ohokr[ wjbk £ uZbD tkbk. nBfdB[-oks fdB, jo t/ tk;st ftu wkfJnk d/ w'j Bkb go wkfJnk d/ w'j ftu nzBQk j'fJnk ;funkoK B{z ed/ (ftekoK dh) w?b
;[y ;kro[ jfo Bkw[ j? b/, ;dk. ;ji/-nksfwe nv'bsk. d[Zy jh ;j/Vhd/ jB. nfij/ tgko ftu nkgD/ wB d/ fgZS/ s[oB tkbk wBw[y BjhA brdh, feT[Afe gqG{ d/ Bkw dk
r[ow[fy gkfJnk ikfJ.. ;wkfJ-bhB j' e/, fNe e/. ou?-ou fwu xkNk jh gkJhdk j?. i' (wkfJnk dh frnkB s'A ;ZyDk j'D eoe/, d{ih f;woB eoB Bkb wB gftZso j' iKdk
nBfdB[ Bkw[ fXnkJhn? iKdk j?. o;Bk-ihG. d{i? GkfJ-fJe gqG{ ykso) M{m p'b-p'b e/ nksfwe o{g wkfJnk d/ w'j ekoB y[nko jh j[zdk j?- j?. r[o{ d/ do;kJ/ wkor 's/ uZbD Bkb
;ji/ Bkfw ;wkfJ.. B{z SZv e/ j'o j'o wkfJe gdkoEK ftu zfjo yKd/ ofjzd/ jB, T[BQK d/ wBK ftu r[o{ dh pkDh (Spd) dh ;'Mh g? iKdh j?
nzdo[ ou? jfo ;u f;T[ w'j gkT[Dk. ;[y[ bjfj-;[y bJ/Ark, ;[y nB/eK gqeko d/ fteko jh tXd/ jB. wBw[y nzX[b/ frnkB ftj{D/ ns/ ;kXe dh ;[os nzfwqs Bkw ftu
o;Bk jfo r[D rkfJ.. ¡.. dh gqkgsh j't/rh. ;ku/-;funko. w?b[- r[otke j?- d{i? GkfJ y[nkJh.. bhB j' iKdh j?. j[D gqkDh nzdo r[o{ d/
GkJh o/ ir[ d[yhnk d{i? GkfJ.. ftekoK dh w?b. B bkrJh-BjhA brdh. (nzr 569) frnkB dk nfijk gqekS j[zdk j? fi;
r[o ;oDkJh ;[y[ bjfj fBowb[-gftZso j' iKdk j?. gSkDhn?- wkfJnk w'j[ ;G[ d[y[ j? nzXb/-nzBQ/. ftj{D/-;yD/. y[nkJh- Bkb wB nzdo'A ;kok nfrnkB o{gh jB/
nBfdB[ Bkw[ fXnkfJ.. ¡.. gukD b?Adk j?, ;'Mh g? iKdh j?. ;pd[- y'Nk fJj[ tkgkok okw.. y[nko jh j[zd/ jB. ok iKdk ofjzdk j?.
(ojkT[).. r[o{ dh pkDh. gquzv[-s/z. gquzv[ e{V[ p'fb fpy[ yktDh r[o{ ih d/ gktB puB jB fe fijV/
;ku/ w?b[ B bkrJh wB[ pbkfJnk-g{oB s"o 's/ o"SB eo fdzdk pj[ tXfj ftekok okw.. ;Zu/ Bkw dk tgko eod/ jB ns/ Bkw d{i/ gk;/ nkgj[do/ i' nkgD/ wB d/
fBowb[ jfo fXnkfJ.. j?. nzX/ok-jB/ok. wBw[y-nkgD/ wB d/ (okr[ tvjz;[ wjbk £, nzr 570) ozr ftu ozr/ iKd/ jB, T[BQK B{z jh fgZS/ s[oB tkb/ wbhB-wB tkb/ wB[Zy
r[ow[fy ;pd[ gSkDhn? fgZS/ s[oB tkbk. w?b/-wbhB wB tkb/. y'Nk-xkN/ tkbk. e{V[-M{mk. fpy[- nksfwe ;[y gqkgs j[zdk j?- jB, T[j jT[w? ns/ fsqSBk (bkbu) fij/
jfo nzfwqs Bkfw ;wkfJ.. wb[ Go/-w?b Bkb Go/ j'J/, w?b Bkb fbpV/ zfjo. pj[-pj[s, nB/eK gqeko d/. BkBe Bkfw os/ fsB jh ;[y[ gkfJnk ftekoK dh w?b Bkb w?b/ noEks fbpV/
r[o frnkB[ gquzv[ pbkfJnk j'J/. Xks[o pkih-SbegN ftu. gbfu tXfj-tXd/ jB. ;ku? e/ tkgkok.. ofjzd/ jB. fJj w?b r[o{ d/ Spd s'A fpBK
nfrnkB[ nzX/ok ikfJ.. ¢.. oj/-c;/ ofjzd/ jB. Bk T[otko[ Bk gko[- fJ; wkfJnk d/ w'j ftu c;/ j'J/ (nzr 570) BjhA T[sodh. cb;o{g gqkDh iBw-woB
wBw[y w?b/ wb[ Go/ jT[w? fsq;Bk Bk T[obk pzBk bZGdk j? ns/ Bk gkobk. wB[Zy d/ iBw d/ r/V ed/ w[Zed/ BjhA- Spd d/ nZyohA noE L gqG{ dk Bkw d/ r/V ftu g? e/ y[nko j[zdk ofjzdk j?.
fteko[.. ;ziwh-wB B{z ftekoK s'A o'eD tkbk. nktD ikDk ed/ B u{e? ;[yK dk ;w[zdo j? Gkt Bkw dk f;woB fJ; Sb-egN ftu i' wB[Zy c;/ ofjzd/
fpB[ ;pd? w?b[ B T[so? nkXko[-nk;ok. wkfJnk w'j fgnkok.. (nzr 570) eoB Bkb n?B/ ;[ZyK dh gqkgsh j[zdh j? jB, T[j Bk fJXo d/ ofjzd/ jB, Bk T[Xo
wfo izwfj j'fJ y[nko[.. nkg ih fdqVQ eotk oj/ jB fe j/ fe T[; dk nzdkzk BjhA bkfJnk ik d/. Bk T[BQK B{z (;z;ko ;w[zdo dk) T[obk
Xks[o pkih gbfu oj/ ;ko/ irs B{z ihtB d/D tkbk fJe wBK, ;[yK dk yzkBk sK s/o/ nzdo jh ;edk go fJ; Bkw dh gqkgsh r[o{ pzBk fd;dk j? ns/ Bk jh gkobk.
Bk T[otko[ Bk gko[.. £.. gqG{ jh j?, i' (wkfJnk tZb'A) ;dk ikrdk j?. fJ; t;s B{z pkjo feT[A bZGdk fgnk d[nkok jh j[zdh j?. fJ; bJh nksfwe
r[ow[fy ig sg ;ziwh ofjzdk j? Gkt wkfJnk dk w'j T[; 's/ j?A- nv'bsk ftu bhB j' e/ ;dk gqG{ d/ Bkw fijVk r[o{ nB[;koh (r[ow[y) Bkw
jfo e? Bkfw fgnko[.. fe;/ gqeko dk gqGkt BjhA gk ;edk. wB w/fonk nzsfo s/o? fBXkB[ j? dk f;woB eoBk ukjhdk j?. fJ; soQK igD tkbk, sgh ns/ ;ziwh ihtB tkbk
r[ow[fy ;dk fXnkJhn? J/e[ Bkw[ ;[ZyK d/ ;w[zdo gqG{ d/ Gzvko sK Bkw- pkjfo t;s[ B Gkfb.. (nzr 569) ihG Bkb gqG{ d/ r[DK B{z rkT[D Bkb j?, nfijk ;kXe e/tb fJe gqG{ d/ Bkw
eosko[.. nzfwqs Bkb Gog{o jB. okr gqGksh ftu fBXkB[-yzkBk, ;[ZyK dk yzkBk. wB[Zy dk nzdobk (nksfwe fjodk) ;Zu/ Bkb jh fgnko gkT[Adk j?.
BkBe Bkw[ fXnkJhn? irs r[o{ pkp/ d/ gktB puB jB- nkg ih d/ j'o puB jB fe j/ w/o/ gqG{ Bkb ou-fwu iKdk j?, fJefwe j'
;GBk ihnk ek nkXko[.. ¤.. §.. wB, r[ow[yK dh fBrQk Bkb d/y, gqG{ iKdk j?. fJ; soQK d/ r[o{ d/ do;kJ/ wkor
¤0.. ikrf; ihtD ikrDjkok.. fwZso s?B{z nzdo jh bZG gt/rk- j/ GkJh, fJj irs d{ih wkfJnk 's/ uZbD tkbk r[ow[y e/tb gowkswk
(nzr 29) ;[y ;kro nzfwqs Gzvkok.. r[ow[fy Bdfo fBjkfb wB w/o/ ftu w'j gkT[D d/ ekoB d[yh j' fojk j? d/ fJe Bkw dk jh ;dk f;woB eodk
gd noE L ;kro[-;w[zdo. r[ow[fy- (nzr 1330) nzsfo jfo Bkw[ ;ykJh.. (nzr 569) go i' r[o{ dh SoBh g? e/ ;dk Bkw B{z j?. shih BkBe i'fs d/ gktB puB jB
r[o{ nB[;koh, r[o{ d/ do;kJ/ wkor 's/ ikrf;-ikrdk j?, ;[u/s ofjzdk j?, Bdfo-Bzo Bkb, fBrQk Bkb. fXnkT[Dk eod/ jB, f;woB eod/ jB, fe gowkswk i' ;ko/ ihtK dk nk;ok
wkfJnk gqGkt BjhA gk ;edh. fBjkfb-bZG gt/rk. ;ykJh-fwZso. T[BQK B{z nksfwe ;[y dh gqkgsh j[zdh j?. j?, T[; d/ Bkw B{z fXnkT[Dk ukjhdk j?.
ikrDjkok-ikrD d/ ;woZE.
;kX{ f;zx r'fpzdg[oh

g'Eh dkdk ih dh

T[; nekbg[oy dk eh j[ew j?< ;kv/ ..rkthn? ;[Dhn? wfB oyhn? GkT[.. v[Zp oj/ jB, d[Zy G'r oj/ jB. fpBK. r[o{ dh pkDh s/ ;kX ;zrs ftu
ihtK tk;s/, fezB/ Gb/ dh rZb ;KMh Spd nekS ek Xow j?. ;' nkg jh r[o{ dh pyfSS dk gsk pDB bJh Bkw igD dk ckfJdk L- skes j?.
p'bsk j?, nkg jh ;[Bsk j?. -gkgK dh w?b T[so/rh
ehsh j?. oZp ;kB{z eh efj fojk j?, fijV/ Bkw BjhA igd/ T[BQK dh e'Jh f;Zy B{z 100# wB pDk fe Bkw igDk -;op fBXkB dh gqkgsh j'J/rh. r[o{ xo nzdo ;kX ;zrs s/ i[fVnK
T[j ;kB{z gsk BjhA ub ;edk go fBSkBh j?< j?. T[;dh feogk gqkgs j'J/rh j'fJnK dh ;zrs ftu p?mDk s/ pkDh B{z
T[BQK B{z ;zrs BjhA uzrh brdh. -nk:{ ;[y Bkb G'rKr/. :j BjhA
''r[o{ XzB r[o{ rqzE ;kfjp ih'' ;kB{z T[BQK d/ nzdo dk skbw/b BjhA p?mdk. n;hA nkgD/ pZfunK, gsBh, frB ;es/. wfj;{; eo ;es/ ;[BDk s/ fgnko Bkb fJekrofus
f;woB dh g{oB fpXh psk oj/ j?A. ;kes pzfdnK B{z o; BjhA nkT[Adk. wkfJnk, xo, g[ZsoK d/ d[nkb/ fdB oks ''Bkw fpBk fpoE/ ;G ekw'' j'eo ;[BDk. pkDh ftbZyD ekw eosh
T[j d[fBnkth rZbK ftZu jh oZ; x[zw oj/ jK. n;hA fJBQK ftZu'A ;[y bGd/ Bkw s'A fpBK e'Jh th BjhA so j?. wB ehnK gqftoshnK e' fJe gk;/
Bkw f;woB, igDk j?. pVh b?Ad/ jB. r[o{ ih efjzd/ jB, Xosh T[go ofjzd/ jK. fJj ;G ;w/A d/ Bkb pdb ;fenk.. eo d/sh j?. nkgk nbZr. wB nbZr j'
fJe;kosk Bkb igDk j?. fJj' jh fJj' fij/ b'eK dh pj[ frDsh j?. iKdk ''Bkw fpBK, ;G ir pT[oBk'' iksk j?.
gT[VhnK jB, T[jBK B{z nekb g[oy dk f;woB eoBk Bkw fpBK..
ukjhdk j?. BjhA sK v[Zp ikDr/, j?. fJj ;dhth BjhA ofjzdk. id'A ''fpB[ p{M/ e?;/ wB mfjokBk.'' g'soh gowihs e"o
fiBQK s/ ub ub e/, f;wfo f;wfo ;oho ftZu'A i's ubh iKdh j?. ;G e[M B?SBb e?ghNb, e?Bpok
e/ tkfjr[o{ ih Bkb fJe fwZe jDk j?.
fprkBk j' iksk j? id'A :kd oj/ fe
Bkw d/ gq/w s'A fpBK fes/ Y'Jh BjhA Bkb BjhA ikDk. f;tkJ/ oZp d/ Bkw s'H
j?.

43 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

ozr Go' fdwkrh e;osgtBe[wko

pZfuU! nkgDhnK ozrdko g?A;bK u[Ze' ns/ ozr Go' pZfuU, T[Zgo fdZs/ fpzd{ fwbkU d/y' eh pDdk j?.

pkb ejkDh GkrK tkb/

izr f;zx c"i ftZu B"eo ;h. ;kb fgZS'A T[j wokmk c"i dk ioB?b pD T[j fszB/ ;{J/ d/ g[b e'b nk e/ yV' rJ/. Ghb/ B/ nkgDh vKr bKG/ ;[ZN e/ izr iD/ T[Zuh T[Zuh j;d/ pkjo nk rJ/ ;B.
fgZS'A S[ZNh nkT[Adk sK ;G s'A gfjbK ;/ frnk. e?b{ s/ Ghb/ B/ T[Zuh T[Zuh ntkzK th f;zx d/ B/V/ j[zfdnK, ;kj x[ZNth ntkz Ghbk s/ e?b{ nZyK nZvh t/yd/ ofj rJ/.
tk f;zx d/ y/s iKdk. ;/tk f;zx d/ y/s fdZshnK go ;/t/ j[oK dk j[zrkok feXo'A ftZu g[ZfSnk,''j[D eh eohJ/<@ T[jBK gSkD fbnk ;h fe T[j sK Gzsk,
e'b, ;{J/ T[Zs/ tkgoh xNBk T[jd/ bJh BkNe d/ nzs ftZu npdkbh B/ th BjhA ;h nk fojk. T[jBK d/ fgzv d/ bkv{ s/ w[zih ;B. fi; B{z iZck gk e/ izr
ihtB dh nG[Zb :kd pD u[Zeh ;h. J/; fJpokjhw B{z fejk, feT[Afe s{z gokJ/ b'eK fijV/ j'o pzd/ BkNe t/yD rJ/ ;B T[j izr f;zx B/ T[jB{z jZE Bkb fJSkok f;zx B/ nkgD/ Bkb gkDh ftZu ;[ZfNnk
eo e/ J/; tko th id'A T[j S[ZNh nkfJnk dh p'bh f;Zyh W s/ T[jBK dh B"eoh ehsh f;ZX/ jh vzvh vzvh fgzv B{z s[o/ ik oj/ ehsk s/ Ghbk fgSKj jN frnk. c/o izr ;h, T[j ;/tk f;zx ;h.
T[;/ fdB nkgD/ ;/tk f;zx B{z Bkb b? e/ W. i/ s{z ni/ th s'pk eo bJ/A sK n;hA ;B, go T[j fszB/ y/sK tkb/ okj tZb f;zx s/ e?b{ B/ th vKrK ;[ZN fdZshnK.
T[jBk d/ y/s B{z s[o fgnk. id'A T[j T[; s?B{z nkzkd eo fdnKr/, s?B{z nkgDh c"i w[V gJ/. T[j fszB/ nZr/FfgZS/ esko pzBQ e/ yV' id'A izr f;zx s/ ;/tk f;zx j;d/Fj;d/
EK gj[zu/ fiZE/ gzdoK to/Q gfjbK T[j ftZu B"eo th oZy btKr/. wBz{o W<@ rJ/. , fGZi/ j'J/ u{fjnK tKr, ;{J/ ftZu'A pkjo
xNBk tkgoh ;h sK izr f;zx gfjbK e[M nrKj nk e/ Ghb/ B/ c/o d'FfszB fBeb/ sK T[jBK ftZu'A fe;/ dk th jk;k
e[M o[e frnk s/ c/o s[o fgnk. rkodh B/ zywh S/o tKr roifdnK ntkzK wkohnK go feXo'A e'Jh itkp ''nkgD/ y/; th bkj e/ J/Xo oZy'.@ BjhA ;h o[e fojk. T[j fJZe d{i/ B{ zwy"b
itkp fdZsk, ''i/ s[;hA w?B{z nkzkd eo Bk nkfJnk. gkDh tkb/ gk;/ yV's/ pzd/ B/ nkgDh bzwh eod/, rbtZeVhnK gk oj/ ;B.
T[d'A izr f;zx, ;/tk, Ghbk, bkv{, fdUr/ sK w?A s[jkvh c"i dh B"eoh dh EK vKr w'Y/ T[Zs'A T[bko e/, gNVh T[Zs/
Gzsk, e?b{ s/ w[zih fJeZm/ ;ZsthA ftZu g{B/ ik e/ w[V wokmk c"i fsnko eoKrk ''ub' nkg/ nk ikDr/, T[j fejV/ wkofdnK T[jBK B{z XwekfJnk T[jBK ''T[fJ Gokt'! n;hA sK mzY Bkb e[ZeV
gVQd/ j[zd/ jB. f;nkb dh o[Zs ;h. T[jBK s/ J/; gkBhgs d/ w?dkB ftZu nk e/ fBnkD/ B/ fijV/ r[nku ikDr/,@ izr nkgD/ y/; th bkj e/ gNVh T[Zs/ oZy pD iktKr/. gfjbK ;kB{z nZr f;ekU,
e/ fgzv'A fszBFuko e'j T[Zs/, wzvh d/ u"Ae bVKrk sK i' nkgD/ wB dhnK nX{ohnK f;zx B/ fejk. fdZs/. c/o jZ;h ikfJU@, izr f;zx B/ j;fdnK
ftZu fJZe BkNeFwzvbh B/ BkNe y/vDk ofj rJhnK ;ZXoK g{ohnK eo ;eK.@ j;fdnK fejk.
;h. T[jBK BkNe t/yD dh ;bkj eJh nrKj nk e/ T[j ;{J/ dh gNVh uVQ/ p?Noh ed/ ir g?Adh ed/ p[M iKdh.
fdBK s'A pDkJh j'Jh ;h. fJ; eo e/ T[j fJj ;[D e/ npdkbh eq'X Bkb ezpD . oks jBQ/oh ;h. ;{J/ d/ d'jhA gk;hA feZeoK, pD j/m, gNVh T[Zs/ yV'sk d{ik pzdk th c/o ;kfonK B{z fynkb nkfJnk fe
fdB fSgd/ Bkb jh e[Zs/, fpZb/ s'A puD bZr fgnk. T[jdhnK nZyK ftZu'A nZr tD, eoho s/ ;zxD/ ;oeVQ/ eo e/ gNVh vKr gNVh T[Zs/ yVekT[AfdnK fit/A T[jBK eZgV/ fGZi ikD eo e/ T[jBK d'jK dk
bJh vKrK cV e/ BkNe t/yD s[o gJ/. toQB bZr gJh. T[; B/ rZi e/ fejk, ''i/ T[Zs/ jBQ/ok j'o th ;zxDk brdk ;h. ;Ks B{z vok fojk ;h. Ghb/ B/ izr f;zx d/ B/V/ ;ZuhA jh gkb/ Bkb p[ok jkb j' fojk ;h.
s/ok fJj' fJokdk W sK s/ok jSo th s/o/ tfj oj/ gkDh ftZu skfonK d/ goSkt/A j[zfdnK c/o fejk,''pkJh j[D eh eohJ/<@ ekjb Bkb T[j ;ko/ ;/tk f;zx d/ y/s
T[jBK d/ ikD s'A gfjbK u"e ftZu ;dk fSt okU s/ ftStkS okU tork jh NNfjfDnK tKr ird/Fp[Md/ fd;d/ ;B. tZb s[o gJ/.
u'yk fJeZm j' u[Zfenk ;h. BkNe S[o{ j't/rk.@ izr f;zx T[jBK tZb jh t/ydk ik fojk go izr f;zx B/ T[jdh rZb tZb
j'fJnk sK ukoFu[c/o/ u[Zg Sk rJh. ;h. fXnkB ehs/ fpBK jh fBzwQh ntkz ftZu ;/tk f;zx B/ y/s gj[zu e/ nkgD/
rkodh B{z j[D sZe gsk BjhA ;h fe T[jBK pzfdnK B{z fejk,''j'o sK ih ;kv/ feZeo d/ fJZe NkjD/ T[Zs/ b[ek e/ oZyh
BkNe fJZe i'X/ fJpokjhw yK rkodh T[j d't/A npdkbh B/ wotk fdZs/ ;B. ''yV' ikU! fejV/ UA<@ ;/t/ d/ y/s e'b e[M BjhA.@ shbK dh vZph u[Ze fbnKdh. fszB/ iD/
pko/ ;h. rkodh wokfmnK dh d; jzko fJj ;[DfdnK jh rkodh fit/A Y/oh jh d/ e'b, p[ZY/ pD j/m yV's/ fJZe pzd/ B/ T[jBK d/ y/s ftZu'A egkj dhnK fSNhnK
;?Bk dk ioB?b ;h. 1761 ftZu j'Jh Ykj p?mk. fijVk rkodh npdkbh d/ roi e/ fejk. '';kB{z ;G gs? s[jkv/ e'b eh e[M W u[Ze fbnkJ/. nZr pkb e/ T[jBK gfjbK
gkBhgs dh bVkJh ftZu wokm/ jko rJ/ ;kjwD/ S/o tKr rZi fojk ;h T[j nkgD/ s/ eh BjhA@ , pD j/mb/ pzd/ B/ dpek T[jBK d/ eZgV/ ;[ekJ/ s/ c/o ;/tk f;zx d/
;B s/ rkodh p[oh soQK zywh j' frnk B/sktK dh w"s pko/ ;[D e/ T[ZE/ jh Yfj T[j fszB mmzpo e/ o[e rJ/. rj[ Bkb wkfonK, ''pzd/ pD e/ i/pK ykbh eo'. nj[ ewkd ftZu'A jh rzB/ g[ZN e/ T[jBK B{z nZr
;h. J/; :[ZX ftZu ntX dk Btkp fgnk s/ fvrfdnK j'fJnk fJZe' Spd t/fynk sK pD j/m, fJZe BjhA d' pzd/ wrob/ B{z efj nkgDh xVh bkj e/ y/;K ftZu sZs/ eoB bZr gJ/. rzB/ u{g e/ s/
npdkbh d/ gZy ftZu bfVnk ;h s/ T[j' p'fbnkL ;B. T[jBK d'jK B/ nkgD/ w{zjFf;o y/;K e'b oZy d/t/.@ nZr ;/e e/ ;/tk f;zx s/ izr f;zx dk
jh fJpokjhw yK rkodh B{z cV e/ b? ftZu bg/N/ j'J/ ;B s/ w'fYnK T[Zs/ vKrK gkbk e[M e[M bfj frnk.
nkfJnk ;h. npdkbh d/ dopko ftZu ''nZbkj@, s/ T[;/ t/b/ gqkD fsnkr oZyhnK j'JhnK ;B. fijV/ pzd/ B/ T[jBk T[; t/b/ T[jB/ nkgDh i/p ftZu jZE
jkzo ehsk ikJ/. Btkp fdb'A Bk G/iDk fdZs/. B{z o'fenk ;h T[j fJZedw gNVh SZv e/ gk e/ e[M gzihnKFd;hnK eZYhnK s/ nZXh oks B{z id'A T[j fgzv tkg;
ukj[zdk j'fJnk th wip{o ;h. T[; B/ , ;{J? d/ gkDh tkb/ gk;/ dh pzBh T[Zs/ nk gkDh tkb/ gk;/ yVQ/ pzd/ tb jZE tXk e/ nkJ/ sK T[jBk dk T[Zuk jk;k ;[D e/
rkodh B{z G/i fdZsk. BkNe ysw j'fJnk sK T[j ;ko/ fgzv yV'sk. T[j g{oh soQK T[jBK d/ ftueko p'fbnk, ''bU ih w/o/ e'b sK fJj' e[M J/ fBZyo/ j'J/ sko/ th jZ;D bZr gJ/.
B{z w[V gJ/. o;s/ ftZu izr f;zx w[VFw[V fxo rJ/ s/ ikfgnk fe nrKjFfgSKj aaaaa.@
id'A fJpokjhw yK rkodh npdkbh e/ fJpokjhw rkodh dh p/fw;kb pjkdoh BZ; e/ ikDk th yso/ s'A ykbh BjhA. s/ nZi th gzdoK toQ/ fgZS'A, T[jBK
d/ ;kjwD/ nkfJnk sK npdkbh B/ T[jB{z dhnK rZbK eodk nk fojk ;h. e?b{ s/ c/o e?b{ s/ Ghb/ B/ fJZe uhe ;[Dh s/ d'jK B{z nkgDk T[j' jk;k SDedk ;kc
eJh ;tkb g[ZS/. rkodh pjkdoK tKr Ghbk T[jdh rZb dk j[zrkok God/ nk oj/ T[;/ t/b/ T[jBK ;oeVQ/ d/ MZb ftZu'A T[j th w"ek skV e/ ;oeVQ/ d/ p{fMnK ;[D fojk ;h. izr f;zx B/ J/E'A s[oB
T[jBK dk i[nkp fdzdk fojk T[jBK eJh ;B. nukBe e?b{ B/ ftZu'A p'bfdnK p?Noh d/ ukBD dk s/z fbSekok nkgD/ ftZu SkbK wko rJ/. fJj uhe gkDh bZfrnK fejk, ''efjzd/ j[zd/ B/ p/Vh dk
;tkbFitkp s'A gsk bZrk fe rkodh fejk,''T[j gJh ;/tk, Gzsk, bkv{ s/ w[zih fujfonK T[Zs/ g?Adk d/fynk. T[j j'o feBko/ yV's/ pzd/ dh ;h. izr f;zx B/ g{o fsqRD dhnK e[VhnK ;pZp Bkb j'D
gfjbK coK;h;hnK e'b fojk ;h s/ c/o feZXo rJ/<@ xpok rJ/. s/z o'SBh nZyK T[Zs/ g?D eo T[jd/ g?oK e'b GkB ;[ZND bZfrnK T[jB{z eZmhnK, go n;hA sK c/o th J/; ;{J/ d/
T[; B/ fBzkw Wdokpkd dh B"eoh ehsh e/ fgS'A ;G e[M tX/o/ jB/okFjB/ok fd;D iZck wko e/ gkDh ftZu v/r fbnk ;h s/ gkDh B{z jo toQ/ nk fwbd/ jK.@
;h go fBzkw Bkb n;{bK dk wsG/dK izr f;zx B/ fgSKj Bzo G[nkJh sK bZr fgnk. Bkb jh pD j/m'A fJZe ;oeVQ/ ftZu b[e/ pzd/ e'b'A p?Noh th BjhA
j'D eoe/ T[;B/ B"eoh SZv fdZsh. T[; T[j fszB/ jh BjhA ;B. ukoFu[c/o/ rj[ jo pzd/ dh nktkz nkJh, ''oZy fdU J/E/ ;h irkJh rJh. ''GkrK tkb/ i' j'J/@, ;/tk f;zx B/
Bkb t/y e/ T[jBK fJj' ;'funk fe pkeh , i' e[M th s[jkv/ e'b J/. aaaaaaagfjbK w[;eoKfdnK T[Zso fdZsk.
uko/ iD/ SkfJd fgSKj jh ofj rJ/ ;B. nkgDhnK vKrK j/mK ;[ZN'.@ T[; fgZS'A Ghb/ s/ e?b{ B/ pkjo nk e/
T[jBK B{z Bkb obkT[D d/ fynkb Bkb id'A sZe nkgDhnK vKrK ;zGkbhnK T[d'A r[ofdnkb f;zx
sZe pDd/ j/mK s/ ;oeVQ/ ftZu b[e/ fszB

44 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017 p/dyb feSs -9

Bktb

fgSb/ nze s'A nZr/HHHHH id'A oksh pkT{ ih ezw s'A nkJ/ sK d/ gzi tZi rJ/ ;B. B"A ti/ s'A gfjbK Skwb eo btK. go nZi w?A T[j ;koh n?; ;keh
;fink-;ztfonk xo t/y T[jBK B/ th n;hA ;"D bJh nkgD/ fp;sfonK s/ ub/ y[Sh nkgD/ e'b oZy T[; dk nkBzd
;kvhnK rZbK eoB dh nktkz ;[D gkotsh dh pj[s skohc ehsh. rJ/. n;hA pj[s EZe/ j'J/ ;h. yk;k fuo wkDBk ukj[zdk ;h. fe;/ B{z dZ;Dk BjhA ;[DkT[Dh ukj[zdk jK.''
wK th nkgD/ p?v-o{w 'u'A T[ZE/ nk rJh p?v s/ b/N/ oj/. ;h ukj[zdk. Bk jh T[; dhnK tzvhnK fJj ;[D wK ns/ pkT{ ih w/o/ tZb
;h. T[j th pj[s y[S fd;h. w?A T[; d/ nkT[Ad/ n?stko gkotsh ;t/o/ gzi gkT[Dk ukj[zdk ;h.
g?ohA jZE bkfJnk. T[j fezBk fuo ;kB{z ti/ feuB 'u ik tVh. T[; B/ fszB ''vhno gkotsh nZi w?A pj[s y[S t/yD bZr/. go T[jBK fejk e[M BjhA.
;pzhnK pDkJhnK, yho pDkJh, wNoK jK. s/o/ eoe/ jh w?Bz{ fJj fJZzs B;hp T[j oks w/o/ bJh c/o pj[s bzph ;h. w?Bz{ th pj[s fuo u[Zg ofj rZb B{z
d'jK B{z n;h;K fdzdh ojh. tkb/ u"b pDkJ/. djhA GZb/ pDkJ/. j'Jh j?. d';sK ;kjwD/ s{z w/ok f;o T[Zuk fJe ;'u s'A pknd d{ih ;'u nkg wbeV/ r[zMbdko pDkT[Dk mhe BjhA bZrk. w?A
eo fdZsk. w/ok wkB tXkfJnk. w?A th d/ e/ wB dk p{jk y'bQ nzdo dkfyb j' rZb B{z bNekfJnk th BjhA,
''p/ g[Zs nk s/oh xo tkbhHHHeh dZ;K d';sK B{z w?A frnkoK ti/ ;Zfdnk eJh tkoh id'A ed/ Bk ed/ fe;/ fwZso iKdh. T[j ;'u sK wB d/ p{j/ s/ Ekg th
g[ZsHHHw?A fJ; dkHHH;Zu wzB p/HHHfJj Bk ;h. go T[j sK frnkoK ti/ s'A gfjbK d/ xo iKdk jK sK fe;/ dh th gsBh Bk fdzdh. fJj f;bf;bk c/o ubdk fojk ''s[;hA pkT{ ih dkdk pDB tkb/ j'.''
jh nkT[D/ S[o{ j' rJ/. gkotsh B/ pj[s dk toskok fgnko tkbk BjhA t/fynk. gsk BjhA fezBk fuo ubdk fojk, EzwD ni/ w?A fJj fejk ;h fe wK B/ nkgDh
e[Vh ns/ Bk jh pj{ j?. fJj sK g[ZsHHHgsk y{p;{os ;kVQh pzBQh j'Jh ;h. ;bhe/ Bkb T[j sK ;kohnK xo/b{ n"osK ikgdhnK 'u BjhA nkfJnk. Ekt'A yVh j' e/ w/ok wZEk u[zw fbnk. T[;
w/eng ehsk j'fJnk ;h. T[j t/yD ftZu B/. B/ sK ewo/ 'u pDkJ/ wzfdo ;kjwD/ jZE
BjhA eh j?HHHfijVh i' ukj/ fwzNK ftZu pj[s ;'jDh bZr ojh ;h. w?A pko pko fJe y{p;{os Btiks i'V nZyK pzd eo bJhnK. gsk BjhA
''T[jBK ftZu'A fe;/ B{z th nkgD/ gsh pZu/ dk o{g pDk T[; B{z nkgD/ ;kjwD/ T[j j"b/ j"b/ w{zj ftZu eh p'bh ik ojh
eo ;edh j?! T[; B/ w/o/ bJh th f;be dk BtK dh SkfJoh pko/ rZb eod/ BjhA ;[fDnk. b? nkT[Adk. ed/ T[j w[zvk pD iKdk s/ ;h< oZp e'b'A eh wzr ojh ;h< pkT{ ih B/
e[Vsk-gikwk f;btk oZfynk ;h. fwZsoK fe;/ B/ th nkgD/ gsh dh SkfJoh ftZu ed/ e[Vh pD iKdh. pj[s y{p;{os th nkgDh EK s'A T[Zm w?Bz{ iZch gk bJh.
''fJj nZi pkoK ti/ dcso s'A d/ nkT[D s'A gfjbK T[; B/ vokfJzr-o{w fdbu;gh BjhA fdykJh. T[jBK pko/ e[ZM fujok, fsZy/ B?D-BeS, r'ok ozr, fJsBk y[S sK w?A T[jBK B{z gfjbK ed/
nkJh. efjzdh nZXh S[ZNh bJh j'Jh j?! ftZu nropZsh irk T[; B{z fit/A wzfdo efjD dk, e[M ;[DB dk fe;/ B{z S"e jh tZvhnK tZvhnK nZyK - fJZe' tkoh BjhA ;h t/fynk.
dk o{g d/ fdZsk ;h. BjhA. T[jBK ed/ nkgD/ gsh d/ ej/ fe;/ nkgDh wK dk o{g. wK wzfdo w{jo/ s'A jN e/ ;kv/ p?v-
fJ; B/ sK nk o'Nh th BjhA ykXh. w?A sK tXhnk S/no dh gqSzSk BjhA ehsh, T[; o{w tZb ubh rJh. T[j S/sh jh gkotsh
nkT[D tkbk e'Jh th SkfJo fwZso B{z ;okfjnk BjhA. T[jBK dhnK rZbK w?A fit/A T[; d/ iBw d/ Bkb jh ;'uD B{z Bkb b? w[V nkJh. gkotsh B/ ewo/
pj[s/ok fejkHHH. ykbh jZE BjhA ;h nkfJnk. T[j gkotsh sK jw/Sk xo/b{ j[zdhnK B/. bZr iKdk. 'u nkT[AfdnK jh gfjbK pkT{ ih d/ g?ohA
bJh e'Jh Bk e'Jh s'jck zo{o b? e/ nkJ/ jZE bkfJnk c/o T[j wK Bkb nZyK pzd
''g[Zs d' rokjhnK fYZv 'u gk b? ;B. T[jBK ftZu'A eJhnK e'b sK s'jc/ ''fJj sK fJZe s{z j? fi; ftZu pZ; T[; B{z fet/A tZvk eoKrk< T[; dh eoe/ wzfdo w{jo/ yVQh j' rJh.
;t/o dh T[Zmh j'Jh j?A. ;kok fdB ezw Bkb c[Zb th ;B. r[D B/ y'N e'Jh BjhA. s{z sK w/o/ bJh gVQkJh - T[; dk e?ohno - T[; dk ;kvh T[j oks pj[s y{p;{os ;h.
;'Bk BjhA ;r'A gko; tKr j?A. s{z t/fynk ftnkj< nfij/ nB/eK ;tkb w/o/ wB ;kv/ xo ftZu fit/A gfjbh tko fJzBh
eodh ofjzdh j?A.'' frnkoK ti/ she w/o/ d; d/ d; BjhA T[j fet/A s/o/ w{zj s/ w/oh ns/ s/oh ftZu nkT[Ad/ rJ/. y[Sh nkJh ;h. wK B/ o;'Jh 'u nkg eVkj
''go fJj wzB/ sK BkHHH. efjzdh wK d';s ;kv/ xo gj[zu u[Ze/ ;B. id'A th skohc eod/ rJ/. n;b ftZu fJj ;koh pDk ;kv/ ;kfonK dk w{zj fwZmk
pkjo dh p?b tZidh sK dotkzk gqSzSk s?Bz{ BjhA fwbh ;r'A w/o/ fjZ;/ nkJh w/o/ B/V/ gJh gkotsh ed'A dh ;"A rJh eotkfJnk. T[jBK B{z t/y w?A fesBk
o'Nh dh e'Jh b'V BjhA.'' gkotsh jh y'bQdh. T[j w/o/ d';sK Bkb j?. fJ; tfvnkJh dk f;jok s{z nkg w/o/ ;h. ewo/ 'u ird/ zho' tkN d/ pbp d/ j?okB j' fojk ;h. w?A sK ed/ ;'funk
''w?A sK g[Zs nkg j?okB jK pzdk nzB nkgDh ikD-gfjukD eotk w[;eok e/ f;o pzfBQnk. fJ; rZb'A sK w?A s/ok foDh wZXw gqekS ftZu T[; dk fujok pj[s she BjhA ;h fe wkfgnK B{z nkgD/ g[Zs
T[jBK dk ;[nkrs eodh. fJ; soQK j'Dk jK gkotsh. SKs bZr fojk ;h. okjhA e[b B{z nZr/ tXkT[D t/b/ fJzBh y[Sh
BjhA ykt/rk sK ezw fet/A eo/rk<'' T[jBK B{z pj[s uzrk bZrk ;h. eJhnK th j' ;edh j?.
go fJ; B/ sK dcso s'A nkT[AfdnK B/ sK w/o/ e'b fJ; dh skohc th ehsh '';Zu nZi w?A pj[s y[S jK.'' fit/A T[; B{z sK fe;/ rZb dk vo jh nfijk j[zfdnK jh xo ftZu gkotsh
;h. w?A fJzBh bzph rZb fJZe' ;kj efj BjhA ;h. e'Jh fceo BjhA ;h. e'Jh s"ybk dh fJZzs 'u j'o tkXk j' frnk. pj[s
jh ewo/ ftZu'A w/i e[o;hnK pkjo eZY fdZsh ;h. yk;k fuo gkotsh B/ w/oh rZb BjhA ;h. T[; B{z sK fe;/ soQK dh fuzsk uzrh uzrh gkotsh ;kfonK B{z j'o tZX
vokfJzr-o{w ftZu ftS/ rZfdnK B{z dk e'Jh j[zrkok BjhA Gfonk. go e[M th BjhA ;h. fit/A ;ko/ vo, ;ko/ fceo uzrh bZrD bZrh. w/ok pkT{ ih ns/ wK
fdZshnK. j'o fBZe-;[Ze ;KG nbwkoh t/y w/o/ d';s pj[s y[S j'J/ ;B. T[jBK fuo pknd T[j nkg/ u[g s'V e/ p'bD sK T[; B/ w/o/ bJh SZv fdZs/ ;B. dk T[; B{z tZX fgnko fwbD bZrk. xo
ftZu ;G s'A tZX y[S sK p/skp ;h. T[; bZrh, ftZu T[; dk tZX fynkb oZfynk ikD
'u'A rZd/ eZY bJ/. fJjBK B{z coS s/ B/ sK ;kfonK ;kjwD/ jZE i'V e/ ''i/ s[;hA y[S j' sK T[j y[Sh ftZu'A w?A c/o ed'A ;[Zsk gsk BjhA bZrk. bZrk.
ftSkfJnk. s/ohnK c'N'nK gsk BjhA ed'A gkotosh e'b'A wkch th wzr bJh ;h. E'VQk fjZ;k w?Bz{ th d/ d/t'. id'A ;t/o/ nZy y[bQh sK t/fynk fp;so wK sK o'z jh T[; B{z B;hjsK fdzdh
''nZSk ih i/ w?A s[jkB{z fJZe j'o 'u w?A fJeZbk fgnk ;h. gkotsh o'z tKr Bk EZedh. tZfvnK d/ T[gd/S gVQh fbyh
xo'A b? rJh s/ ed'A co/w eotkJhnK. ''GoikJh ih wkch wzrdK. w?A ftnkj y[Sypoh ;[DktK sK T[; d/ pdb/ ftu o;'Jh ftZu ezw eo ojh ;h. T[jh ;t/o/ gkotsh B{z o'z jh wK d/ w{zj'A ;[DB/
s'A gfjbK s[jkv/ pko/, nwo d/ pkT{ ih s[;hA w?Bz{ eh d/t'r/<'' dh ;pzh - wK bJh BkSsk - w/ok, pkT{ g?Ad/.
nkg/ ;kohnK c'N'nK feZb rZv ezXK s/ s/ ph ih pko/ fezBk e[M T[bNk-f;ZXk ''i/ rZb d/D dh eodh j? sK ;G ih dk ns/ nkgDk bzu. ''g[Zs seVh y[oke ykt/Arh sK
p'fbnk ;h. T[whd j? wkc eo d/t'r/.'' e[M s/ok jh j?. pkeh j'o y[Sh fejVh i[nke th seVk g?dk j't/rk.
Nzr fdZshnK. pkeh j? fijVh s{z w?Bz{ d/t/Arh< w/o/ e'b w?A sK okshA ;'udk ;[Zsk ;h fe ;t/o/ ''roGtsh n"os B{z tZX p'M BjhA
''e/jh rZb eod/ j' GkJh ;kfjp! fJj sK gfjbK s'A jh s/ok fdZsk fezBk e[M j? sK ;G e[M pdb frnk j't/rk. go xo u[ZeDk ukjhdk.
''c/o rZfdnK s/ fuZNhnK ukdoK sK pj[s S'NhnK pksK j[zdhnK B/. fJjBK fe w?Bz{ ;KGDk n"yk bZrdk.'' w?A T[; B{z 'u T[jh o'z tkbh o[NhB ;h. e'Jh ''fes/ T[Zgo T[Zu/ BjhA uVQDk
ftSkJhnK. r'b ;okjD/ oZy/. pko/ sK ed/ ;'uDk th BjhA ukjhdk.'' fejk. gfotosB BjhA ;h nkfJnk. ukjhdk, fvZr e/ ezw yokp j'D dk vo
''BjhA ih pzd/ dh bkb;k sK ed/ ofjzdk.''
''nkj BthA nbwkoh th nZi o/VQh gkotsh d/ fJjBK SpdK B/ g{oh BjhA j[zdh. c/o fJ; wkwb/ ftZu s[;hA ''w?A s[jkv/ pZu/ B{z iBw d/tKrh.'' gkotsh B"eoh s/ ikdh sK wK pknd
tkbk b? e/ nkfJnk. ;Zu wzB g[Zs fJj vokfJzr-o{w dk wkj"b j'o y[Srtko fgZS/ feT[A ofjzd/ j'<'' nukBe id'A w?Bz{ gkotsh dh nkyh ftZu u'oh Bkb e'Jh Bk e'Jh ezw eo
pDk fdZsk ;h. vokfJzr-o{w B{z eth ''BjhA gkotsh w?Bz{ s/o/ e'b'A fJzBk rZb u/s/ nkJh sK fit/A ;G e[M pdb b?Adh. Gkt/A fJ; bJh T[; B{z pj{ e'b'A
sK fit/A Sesh tkbh d/th j?. e'Jh ;kXDh ;zw/bB dh ;N/i dk o{g d/D s/ ;ko/ d';s fgnko fwbdk fe j'o e[M gkT[D dh fJZSk frnk. fit/A xo ftu Btiks pZu/ dhnK fezBK e[M ;[DBk g?Adk ;h. gkotsh BjhA
j? fi; B/ ;ko/ ezw n?T[A fwzNK ftZu eo gkotsh dh skohc eod/ j'J/ EZe BjhA jh BjhA ojh. i/ e'Jh ukj wB ftZu febekohnK wkoB dh nktkz ;[DkJh d/ ;h ukj[zdh fe T[; d/ j[zfdnK wK xodk
oj/ ;B. j't/rh th sK T[j T[; fgnko d/ p'M j/m D bZrh. e'Jh th ezw eo/.
fdZs/.'' dZp iKdh j't/rh fijVk s{z w?Bz{ fdzdh sd/ w?Bz{ wK ns/ pkT{ ih dk fynkb w?A th nkfc; s'A xo nk xZN jh
wK dh n?vh gqSzSk Goh rZb ;[D ;G s'A gfjbK ukj Bkb po?v-o'b j?A.'' nkfJnk L pkjo iKdk. tZX s'A tZX tes gkotsh
go';/ rJ/. T[jBK Bkb g[dhB/ dh fJwbh ;kvhnK rZbK e[M fuo bJh o[e ''T[jBK B{z th fJ; y[Sh ftu Skfwb Bkb fpskT[Adk. T[; dh S'Nh s'A S'Nh rZb
gkotsh B/ wK d/ g?ohA jZE bkfJnk. wK tkbh uNBh th gkotsh B/ pDkJh ;h. rJhnK. T[j Gkt/A j'o e[M BjhA ;h p'b eo b?Ad/ jK. T[jBK B{z sK dkdk dkdh dk fynkb oZydk. fwZso-wzvbh e'b'A w?A
ukj ghAd/ j'J/ T[j nkgD/ xoK dhnK ojh go sK th w/ok wB T[j y[Sypoh pD e/ ;kv/ Bkb'A th tZX y[Sh j't/rh. d{o j' frnk ;h. w/o/ xo tZX ofjD eoe/
B/ T[; B{z pKj 'u trb fgnko ehsk. ejkDhnK ;[Dk oj/ ;B. ;kfonK B{z ;[DBk ukj[zdk ;h fijVh gkotsh d/ dkdk dkdh dk ukn sK wksk-fgsk d/ fbyD dk o[MkB tZX frnk ;h. w?A y{p
gkotsh B{z fgnko eoe/ T[j nkgD/ ewo/ p/skp dhnK rZbK s/ ;G s'A tZX j;h fuZs ftu ;h. fgnko Bkb'A th tZX e/ j[zd?. fbydk.
nk ojh ;h. ''s[;hA w/oh rZb s/ jZ;'r/ sK BjhA< go fJ; rZb B{z w?A j[D/ Bk dZ;D dk b'e efjzd/ B/ SkfJo sK tXhnk
ftZu ubh rJh. ;Zu w?Bz{ nkgD/ w{zj'A fJj pks efjzfdnK ;'u Nkb fdZsk. j[D sK pkT{ ih B{z nkgD/ SkfJoh eo ;edk, tXhnk S/no efj
ukj s'A pknd w[SkfJok S[o{ j'fJnk. Sow th nkT[Adh j?.'' gkotsh B/ u[Zg ezw s/ ikD dh ekjb j?. Skwh n;hA ;edk i/ T[; nzdo e'Jh d[Zy j't/. fe;/
''s{z fJj nbwkoh ed'A yohdh<'' ;kfonK B{z j?okBh sK sd'A j'Jh id'A s'VfdnK fejk. ;ko/ coh j'tKr/ sK jh fJj rZb T[jBK B/ X'yk d/ T[; dk fdb s'V fdZsk j't/.
nbwkoh B{z S{zjfdnK w?A g[ZfSnk, gkotsh nkgD/ p?mD bJh e[o;h b? ''BjhA pJh w?A s/oh rZb s/ feT[A Bkb ;KMh eoKrk. iK c/o T[j oZi e/ Sokp ghAdk j't/.
nkJh. T[j ;o'sk pD e/ ;kfonK ;kjwD/ jZ;Krk. c/o s?Bz{ w/o/ s'A Sow ekjdh< w?A fJj ;'udk j'fJnk id'A w?A o;'Jh 'u go w/o/ Bkb fJ; s'A fpbe[b T[bN
''jcsk gfjbK. eh s[jkB{z uzrh BjhA e[o;h s/ pfj rJh. c/o T[; B/ rZb S[o{ sK pZ; s/ok jh jK. g{o/ dk g{ok ;kps. frnk sK gkotsh B/ w?Bz{ t/y nZyK ;h. y[Sh Bkb Go/ wB ftZu'A Bt/A y{p;{os
bZrh<'' T[; B/ T[bNk ;tkb gkfJnk. ehsh, c/o ;koh T[wo s/ok jh ojKrk.'' w?A BhthnK eo bJhnK. gsk BjhA T[j Sow S/no iBw b?Ad/ ofjzd/.
gkotsh dh rZb ;[D p'fbnk. eoe/ ;B iK T[j n?t/A w/o/ tZb BjhA ;h xo 'u ofj fJZe uhz zo{o xN rJh
''jK feT[A BjhA. go s{z w?Bz{ gfjbK ''d/y' ih, nkg p[ok BjhA wzB'r/. '';Zu ih c/o, y[Sy[poh fJj j? fe t/yDk ukj[zdh. w?A o'Nh ;/edh gkotsh ;h. j[D w?A pj[s d{o d/ w[SkfJfonK ftZu
feT[A BjhA dZf;nk<'' w?A T[; tZb SkfJo B{z id'A she ;o's/ dkd Bk d/D s[;hA fgsk pDB tkb/ j'. ih w?A s[jkv/ B{z nkgDh ;Zih pKj dh wdd Bkb nkgD/ ikDk pzd eo fdZsk ;h. Gkt/A gkotsh
MkefdnK fejk. sK T[; B{z S/no efjD dk wzk jh BjhA pZu/ B{z iBw d/tKrh.'' Bkb bk fbnk ns/ c/o nkfc; ikD bJh B/ w?Bz{ ikD bJh ed/ BjhA ;h o'fenk.
nkT[Adk. ;o'fsnK dh dkd T[; dh y[Sh fJj ;[DfdnK w?B{z fit/A y[Sh dk fsnko j'D bZrk. id'A n;hA ;"D brd/ w?A nkgDhnK
''i/ ;kok e[M gfjbK jh dZ; fdzdh B{z d{Dk eo fdzdh j?. j[D fJ; ;zw/bB MNek fijk bZfrnk. w?A sK fJj' ;'u nkfc; ftZu w/ok ;kok fdB ;'uK BthnK BzwK, Bt/A S/no gkotsh B{z
c/o nZi tkbk ;ogqkJhz s[jkB{z fet/A ftZu SkfJo sK pj[s B/ go T[jBK B{z fojk ;h fe ftnkj pknd w?A fJzBh S/sh Gfonk phfsnk. gkotsh ns/ T[j ;[DkT[Adk. T[; B{z nkgDh tXhnk ;o'sk
fdzdh<'' ;[DB tkb/HHH< i/ fJikzs j't/ sK fgsk th pD iktKrk< Btiks pZuk w/o/ fynkbK ftZu nkT[Ad/ ;wMdk. tXhnk nkb'ue ;wMdk
;o'fsnK dh ewh w?A g{oh eo fdzdh jK.'' fJ; s'A pknd sK w?Bz{ j'o e[ZM ;[ZM oj/. eJh tkoh sK T[j ;'u w/o/ s/ fJzBh j'fJnk T[; e'b'A nkgDh b/yDh dh gVu'b
''j[D s[;hA nkgD/ d';sK B{z xo ;Zd jh BjhA ;h fojk. jkth j' iKdh fe w?Bz{ fJj' gsk Bk ofjzdk eotkT[Adk. T[j w/o/ S/noK dh
;ed/ j'.'' T[; B/ w/ohnK nZyK ftZu gkotsh dk fJzBh efjDk ;h fe ;ko/ w?A sK fJZe Spd j'o p'b/ fpBK fe w?A eh ezw eo fojk jK. fJj fdB c/o JhwkBdkoh Bkb nkb'uBk eodh.
MkefdnK fejk. d';sK B/ skbh tik e/ T[; dh ;'u dk gkotsh B{z nkgD/ Bkb fugNk fbnk. w;K jh phfsnk. fit/A fJj sK o'z Bkb'A
;[nkrs ehsk. T[; d/ ;{MtkB j'D dh fezBK fuo n;hA fJ;/ soQK p?v s/ bzw/ gJ/ fes/ tZX bzpk j' frnk ;h. ;kok fdB
''nZSk eh s/ok nkd/S ysw j' skohc ehsh. oj/. gkotsh ns/ nkT[D tkbk pZuk fJZe
frnk<'' fJj y[Sypoh ;[D sK w/o/ bJh fit/ gb bJh th fuZs 'u'A pkjo Bk fBeb/.
gq'rokw S[o{ j' frnk. SkfJo fJ; A fiT[D dk we;d jh pdb frnk ;h. id'A Skwh xo gj[zfunk sK pkT{ ih
''bT[ ih w?A s[jkB{z j[ew d/D tkbh soQK nkgDk ebkw g/S eo oj/ ;B fJZe tkoh w/ok wB ej/ w?A fp;so w/o/ s'A gfjbK xo nkJ/ j'J/ ;B. gkotsh
e"D< w?A sK n?t/A s[jkvh Bkb ;o;oh fit/A T[j fJZe pj[s wjZstg{oB w[SkfJo/ s'A T[m wK s/ pkT[ ih d/ ewo/ 'u ufbnk T[jBK Bkb ;kv/ p?v-o{w 'u p?mh rZbK
ftZu ;Zd/ rJ/ j'D. T[jBK ;kjwD/ iktK ns/ T[jBK B{z th fJ; y[Sh ftZu eo ojh ;h. w?A wK ns/ pkT{ ih B{z wZEk
rZb ehsh ;h. w?A rbs E'V/ fejk ;h. ;o'fsnK dh GhV i[Vh j'Jh ;h. N/fenk. gkotsh tZb fJZe tkoh t/y e/
w[;eokT[D B{z j'fJnk jh ;h fe T[j
j[D id'A s[jkv/ fwZso nkT[Dr/ s[;hA jh nZS/ S/no s/ id'A gkotsh dkd u[Zgukg nkgDh EK s'A T[Zm ;kv/ p?v
fdzdh sK S/no p'bD tkb/ SkfJo B{z fJ; o{w ftZu'A ubh rJh.
dZ;' T[jBK B{z fJj ;G t/y eh uzrk BjhA soQK wfj;{; j[zdk fit/A T[; B/ sK nkgDk ''pkT{ ih w?A s[jkB{z y[Sh dh fJZe rZb
ebkw g/S eoe/ w[SkfJok jh b[ZN fbnk
bZr/rk<'' ;h.
''jK gkotsh s{z mhe efj ojh j?A.
gkotsh dh ;wM dk fJ; rZb'A th
;'u sK w?A th fJj' fojk ;h fe T[j ;kvk gsk bZrdk ;h fe T[j jo fJZe uzr/
S/no s/ jh dkd fdzdh ;h. id'A d';sK B/
;fink j'fJnk xo t/yD. w?B{z T[jBK ykDk yk e/ ;kv/ e'b'A ftdk bJh sK Skw

;kjwD/ s/oh skohc eoB dk w"ek fwb

ikt/.''
''SZv' ih fJ; ftu skohc tkbh

fejVh rZb j?. fJj sK nkgDk xo j?

ns/ nkgDk ezw j?.''
''BjhA gkotsh e'Jh tXhnk ezw eo/

sK eoB tkb/ dh gqSzSk sK eoBh jh
ukjhdh j?. ;kohnK n"osK s/o/ fijhnK

E'V/ j[zdhnK B/.

''ub' j[D fJ; rZb B{z SZv'. w/oh
skohc ed/ c/o eo b?Dk. nkj nkT[Ad/

n?stko s[;hA nkgD/ d';sK B{z d[gfjo

d/ ykD/ s/ ;Zd b?Dk. go gfjbK dZ;

d/Dk fe fesB/ pzd/ nkT[Dr/< sK fe w?A

T[jBK d/ ykD/ dk mhe no/Ai eo ;eK.''
''mhe j? gkotsh w?A d';sK B{z fwb

e/ ;kok gq'rokw pDk btKrk. go T[;

fdB nfijk y{p;{os gq'rokw pDkJhJ/

fe ;ko/ fwZsoK 'u ;kvh tkj-tkj j'
ikt/.''

n;hA d't/A fezBk fuo nkg; ftZu

g'qrokw B{z y{p;{os pDkT[D bJh rZbK

eod/ oj/.

45 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

ejkDh fpbfvzr 'u dkfyb nj[zdh jK. nzdo fJe ezByi{ok ;wMkT[D?HHH.'' n?; ;keh
tZvk ;kok jkb j? fi; ftu ;Zs nZm w/ fJ; rZb d/ Bkb jh w/o/ nzdo
oks nZXh s'A pj[s bzx u[Zeh j?. iK bZrhnK j'JhnK B/ fiBQK B/V/ e[o;hnK nkT[Ad?.'' n?; ;keh
brd? T[jdk nyhoh gfjo phs fojk. w?A s/ p?m/ pkp{ ezw eo oj/ B/. T[BQK ftu ''ih w?A jkJh ;e{b ftZu 85 go;?AN fezBhnK rZbK izw gJhnK.
nkgD/ p?v-o{w ftZu fp;so s/ bzwh gJh fszB n"osK th B/. p; n?t/A Gko/ fij/ ''w?A sK ewbh jK fi; B/ t'jok ;kfjp gfjbk fdB u/s/ nk ikdk j?. fiZdD
;t/o j'D dk fJzszko eo ojh jK. w/o/ ;oho tkbhnK fiBQK 'u'A d' sK ckfJbK Bzpo bJ/ ;B.'' dkoih w?Bz{ ;e{No s/ pkjo r/N she
Bkb w/oh thj tfoQnK dh Xh th ;[Zsh s/ f;o M[ekJh e[M fbyh ik ojhnK B/ ''tkjHHHpJh.'' fJj sK s[z ewkb jh pko/ fJzBk e[M ;'u fbnk. fJj T[j BjhA SZe e/ w[V rJ/ ;B ns/ w?A nkg/ nzdo
gJh j?. w/ohnK nZyK ftZu BhAd BjhA ns/ shih n?t/A ckfJb tZb fijV/ w?A fszB fdB gfjbK ;wMh ;h. ik e/ B"eoh i[nkfJB eo bJh ;h. c/o
j?. w?A sK ;koh oks ftZu fJZe gb bJh t/yh ik ojh j?. brd? T[j e[M ;'u ojh eo fdZsk. nk w/o/ B/V/ nk s?Bz{ SkpkS fJj sK T[jh dkoih fij/ fuZNh dkVQh E'VQ/ fdBK pknd jhHHHH<
th BjhA jK ;"A ;eh. gZuh tfoQnK dk j?. jkb d/ nyho s/ fszB e/fpB pD/ j'J/ sK d/ d/tKHHH.'' t'jok ;kfjp fJj efj tkb/ g[oS B/ fiBQK w?Bz{ Xh ;wM nkgD/
fj;kp i'VfdnK ;koh oks nZyK EkDh B/, fijV/ jkb ftu gkoNhSB eoe/ w?Bz{ w/z d/ ;kjwD/ s'A jNk e/ nkgD/ e'b ;Zfdnk ;h. fJ; ;'u d/ Bkb jh w?A sK ezp e/
bzx rJh j?. T[j gZuh toQ/ gfjbK dk pDkJ/ j'J/ B/. fszBK d/ pkjo T[BQK nzdo ;Zi/ gk;/ e[o;h B/V/ ;Zd, w/oh fgZm s/ ofj ikdh j?. T[j xNBk fijVh gZuh
fj;kp id'A w?A gfjb/ fdB dkoih d/ p?m/ nc;oK d/ BktK dhnK B/w-gb/NK jZE Xoe/ w?Bz{ SkpkS fdzd/ B/. w?Bz{ brd? nfijh uzrh ;'u Bkb Goh w?A T[BQK toQ/ w/o/ Bkb tkgoh ns/ fJzB/ ;kbK she
;e{No fgZS/ pfj e/ nkfc; nkJh ;h. bNe ojhnK B/. fit/A T[BQK dko ih tKr y[S j' e/ Ekgh dh w/i d/ ;Zi/ gk;/ ik e/ yVQh j' rJh. Xz[dbh-X[zdbh w/o/ ifjD Bkb i[Vh ojh
T[j w?Bz{ r/N d/ pkjo she SZv e/ w[V fdZsh j't/. T[j ckfJbK pko/ e[M p'bd/ ik oj/ ;B, ;h. fi;B{z w?A ;koh dh ;koh B{z nkgD/
rJ/ ;B. T[BQK w?Bz{ nkfc; nzdo ik e/ w?A ;G s'A gfjb/ N/pb w{jo/ ik e/ go gsk BjhA w?Bz{ sK feT[A fit/A e[M nzdo'A pkjo BjhA ;h eZY ;eh w?Bz{ w[V
fvT{Nh i[nkfJB eotkT[D bJh pj[s yVh j' iKdh jK fi; d/ fgZS/ e[o;h s/ t'jok ;kfjp dk fJ; soQK eoBk ;[DkJh BjhA d/ fojk ;h. w/o/ nzdo sK u/s/ nk iKdh j?. Gkt/A fezBk bzpk tes
fejk go w/ok wB BjhA ;h wzfBnk fJ; fJZe nX/V T[wo dk pzdk p?mk, n?t/A w?Bz{ pj[s uzrk bZfrnk. w?A jh BjhA ;r'A fJe G[ukb fijk T[fmnk j'fJnk ;h bzx frnk. Gkt/A tes d/ Bkb Bkb ;G
soQK eoB bJh. w/o/ nzdo sK fit/A jzeko ;[eV{ fij/ n?bS?ShnB e[Zs/ d/ w{zj fij/ fe;/ d/ tXhnk ezw dh B"eoh d/ gfjb/ fijVk w?Bz{ ;koh B{z fit/A jb{D fojk ;h. e[M pdb frnk go w?A ni/ she th
fijk Go frnk ;h, fJj' ;'u fe id'A w?A fujo/ tkbk, fi; d/ d't/A ezB pkjo fBeb/ fdB jh fJ; soQK edo g? ikt/ sK jo t'jok ;kfjp p'bd/ rJ/ ns/ w?A u[Zg yVh dkoih fij/ g[oS d/ T[; jZE dh S'j B{z
nkgD/ pb-p{s/ s/ ;oekoh B"eoh jk;b j'J/ B/. T[j e[M fbyh ik fojk j? ckfJb fJe B{z uzrk bZr/rk. ojh. fe;/ Bkb BjhA tzv ;eh, fe;/ Bkb ;KMk
eo ;edh jK sK fJj B"eoh i[nkfJB ftu. T[; nZr/ w/z s/ fJe S'Nh fijh BjhA eo ;eh. ftnkj s'A gfjbK dkoih
eoB t/b/ w?Bz{ fe;/ dh wdd dh eh b'V sysh gJh j? fi; s/ T[jdk BK fbfynk nkfc; ftu w/ok gfjbk fdB pj[s ''s{z GkJh e[M ;wMh th iK BjhA<'' Bkb BjhA, ftnkj s'A pknd nkgD/ gsh
j?. j'fJnk, nko ;h towk. w?A T[; nZr/ tXhnk bzfxnk. xo nk w?A dkoih Bz{ T[j fJj nky gfjbK tKr nkgDk ;Zik Bkb BjhA, nkgDh i[nkB j' rJh Xh
ngkfJzNw?AN b?No Xo fdzdh jK. T[j ;G e[M dZf;nk. T[BQK B{z fJj th fejk jZE w/oh fgZm s/ b? rJ/. T[BQK w?Bz{ fszB Bkb BjhA ns/ nkgD/ ;'bK tfoQnK d/
dkoih B/ pj[s n"fynK j' w?Bz{ ekbi ekrz s/ fbyDk pzd eoe/ gfjbK w/o/ fe nkfc; 'u w/o/ nc;o t'jok ;kfjp uko tko Ekgh fdZsh ns/ w?Bz{ fJt/A bZrk g[Zso Bkb th BjhA.
she gVQkfJnk ;h. T[BQK dh gqkJht/N tZb ns/ c/o ngkfJzNw?AN b?No tZb fpbe[b T[BQK fij/ B/ fijV/ w/o/ Bzpo fit/A fJ; tko T[BQK w/oh fgZm s/ uz{Yh
B"eoh ;h. fJ; bJh xo ftZu jw/Sk szrh t/ydk. uSw/ B{z mhe eo T[;B{z gVQdk ;[D e/ pj[s y[S j' rJ/ ;B. fijh Go bJh ;h ns/ c/o jZE i'o dh w?B{z bZrd? gZuh toQ/ gfjbK w/oh fgZm
d/ fdB oj/ ;B. fJj sK S[eo j? fe go p'bdk e[M BjhA ;r'A ;kjwD/ dhAjd/ orV wkodk j'fJnk w/oh fgZm d/ j/mK s/ c/fonk T[j dkoih s'A th tZvh T[wo
fdZbh fij/ Sfjo ftu fJe sK nkgDk fJe e?pB tb fJSkok eo fdzd?. j[D w/ok nkfc; dk jo fdB y[Sh tZb B{z ubk frnk ;h. d/ fuZNh dkjVh tkb/ fe;/ g[oS dk jZE
xo ;h, d{i/ NZpo pj[s S'Nk ;h. NZpo y[Sh bzxdk. w?A y{p vNe/ ezw eodh. BjhA ;r'A T[j sK fJZe eByi{ok ;h,
ftZu wK, dkoih, S'Nk Gok ns/ w?A jh ''w?AHHH.'' fuZmhnK d/ itkp d/D/, BthnK fuZmhnK w?Bz{ gsk BjhA eh j' frnk. w?A fJe fijVk T[; g[oS d/ jZE'A fBeb e/ w/oh d/
;K. S'Nk Gok w/o/ Bkb'A d; toQ/ S'Nk ''jK T[; ftu ;[gov?AN ;kfjp p?md/ fbyDhnK, fj;kp feskp fwbkT[Dk ns/ gb th T[ZE/ Bk yV' s/i s/i N[odh ewo/ j Bkb fuzpV frnk ;h. fi; B/ nkgD/
;h. w/o/ g?dk j'D pknd id'A tes B/. T[BQK e'b ub/ ikt'.'' ckfJbK ;KGDhnK. w?Bz{ bZrdk t'jok 'u'A pkjo fBeb nkgDh ;hN s/ nk s/i gzi/ w/oh fgZm ftZu jh BjhA, w/oh
tZXdk frnk sK dkoih s/ wK p/T[whd/ T[j w/o/ Bkb fJ; s'A tZX rZb BjhA ;kfjp w/o/ s'A pj[s y[S ofjzd/ B/. T[j fit/A e[o;h s/ fvr jh gJh. w?B{z j[D nkswk s/ th rZv fdZs/ ;B. gqzs{ i'o
j' rJ/ ;B fe T[BQK xo SkfJd j[D BtK eodk. brd? T[;dh w/o/ ftu pj[sh o[uh fdB ftZu fJe d' tkoh w?B{z ugVk;h fJj ;kc gsk uZb frnk ;h fe w/oh bkfJnK th w?A gZuh ;kbK ftu T[BQK B{z
iht BjhA nkt/rk go id'A w?A d; ;kbK BjhA. fJ; soQK wfj;{; j[zdk j? fit/A T[j okjhA nkgD/ ewo/ ftZu th ;Zd b?Ad/ B/. fgZm B{z S{zjdk T[j jZE dkoih s'A tZvh nkgDh fgZm 'u'A nkgDh nkswk s'A BjhA
dh j'Jh sK nukBe S'N/ Gok dk iBw pj[sh rZb Bk eoe/ w?Bz{ Nkb d/Dk j[D T[j w?Bz{ nkgD/ ;kjwD/ yVQk ofjD T[wo d/ fuZNh dkVQh tkb/ fJZe g[oS dk bkj ;eh. nkgD/ Bkb'A s'V e/ nZv BjhA
j'fJnk. fJBQK d; ;kbK ftu w?A wkfgnK ukj[zdk. w?A ngkfJzNw?AN b?No b? e/ dh EK e[o;h d/ e/ ;Zi/ gk;/ p[bk b?Ad/ ;h fijVk w/oh fgZm B{z orV wkodk eo ;eh. T[BQK s'A tZyok BjhA ;h j' ;eh.
dh pj[s jh bkvbh pD rJh ;h. Gok u[gukg T[; okjhA dZ;/ e/fpB tZb N[o B/. j[D w?A nkg T[ZE/ ubh iKdh jK. T[BQK j/mK tZb ubk frnk ;h. ;r'A T[BQK B{z Bkb bJh fco ojh jK. T[;
d/ g?dk j'D s/ th w/o/ bJh xo d/ fgnko g?Adh jK. B{z J/; bJh efjDk th BjhA g?Adk. w/ok eByi{o/ dk ifjo w/oh d/j ftZu izp
ftu e'Jh ewh Bk nkJh. nkfc; d/ dotkz/ s/ fJZe B/w gb/N e'Jh th ezw t/y T[j w/oh fgZm s/ jZE w?A T[; fdB nkfc; ftu j'o pj[s j[zdk fojk go T[; dh ghVk w?A fe;/ Bkb
bZrh j'Jh j? fi; s/ nko n?; t'jok, Xo w?Bz{ Ekgh fdzd/ ofjzd/ B/, ''SkpkS fuo Bk pfj ;eh ;r'A fe;/ B{z eM ej/ ;KMh BjhA eo ;eh.
w?A t/yD ftu S[o{ s'A pj[s ;'jDh ;[gov?AN fbfynk j'fJnk. pkjo p{j/ s/ pZbh s{z sK ewkb dh e[Vh j?A.'' fpBK xo nk rJh. dkoih xo ;B. T[j
fBebh ;h. n;b ftu Seb'A w?A wK s/ gZeh T[wo dk fJZe ugVk;h p?mk fit/A w/o/ nkfc; s'A S/sh w[V nkT[D s/ g[ZSd/ ns/ nZiHHHHH<
rJh ;h. id'A w?A tZvh j' rJh sK dko T{Ax fojk. w/oh g?V ukb ;[D T[j f;ZXk nfijk j'D s/ w?Bz{ uzrk brd?. id'A B/. go w?A e'Jh s;ZbhpyS itkp BjhA fgzeh dk nkfc; ftu B"eoh dk
ih eJh tko wzi/ s/ p?m/ w/o/ tb t/yd/ j' e/ pfj iKdk. w?A ;e{b gVQdh ;h. iK c/o ekbi ftZu d/ gkT[Adh, Gkt/A fJe tkoh sK w/ok wB gfjbk fdB ;hrk go gsk BjhA w?Bz{ BhAd
j'J/ w/oh wK B{z efj fdnk eod/ ;B ''eh j?<'' T[j ;ys nktkz Bkb gVQkJh ehsh ns/ w?A T[ZE/ eJh tXhnk eodk o' o' e/ dkoih B{z ;G e[M d; d/ feT[A BjhA g? ojh< feT[A p/u?B jK w?A<
p'bdk. fit/A w?A T[; B{z nZX ;[Zs/ B{z irk ezw ehs/, uzr/ Bzpo bJ/, ekbi ftZu tK, go w?A u[Zg ofj iKdh jK. feT[A p/nkokwh fijh wfj;{; eo ojh jK
'e[btzs, S[eo j? tkfjr[o{ dk, fJ; e/ rbs ezw ehsk ;h. g'ihSB bJh sK dkoih tb'A jo tkoh w?AHHHH<
uzdoh dh Seb s/o/ s/ rJh j?, i/ fes/ ''w?A ;[gov?AN ;kfjp Bz fwbDk.'' fJ;/ soQK fgZm s/ Ekgh fwbh fit/A ne;o fszB fdB j' rJ/ go w?A nkfc; BjhA w/ok g[Zs ns/ gsh d{i/ ewo/ ftZu
w/o/ s/ j[zdh sKHHH<' T[j g[ZSdk-g[ZSdk ofj iKdk fe eh t'jok ;kfjp eod/ B/. rJh. xo'A fpwko j'D dh noih G/i ;[Zs/ gJ/ B/. w/o/ ewo/ ftZu x[Zg jB/ok
ezw j?. SkfJd T[j w/oh rZb dk itkp fdZsh. id'A w?A u"E/ fdB nkfc; gj[zuh c?fbnk j'fJnk. w/ohnK nZyK Gkt/A
T[j rZb g{oh Bk eod/ ns/ fJzBk d/ e/ nkgDh fJekrosk Gzr BjhA eoBk go c/o fJZe fdBHHHH. sK gsk bZrk fe t'jok ;kfjp dh sK y[bQhnK B/, go w?B{z sK e[M th BjhA
nky fgnko Bkb w/oh wK tZb t/yD ukj[zdk. fJ; bJh e[M Bk efj w?Bz{ nkfc; t'jok ;kfjp B/ w?Bz{ uko fuZmhnK fe;/ j'o EK dh pdbh j' rJh ;h ns/ T[j dhAjdk, SkfJd jB/ok j'D eoe/ iKHHHH.
bZr iKd/. c/o S'Nk Gok g?dk j'D s'A d' nzdo ikD bJh fJSkok eoe/ gfjbK fbyD bJh fdZshnK fijVhnK ezgBhnK fe;/ d{i/ ;[gov?AN B{z ukoi d/ oj/ ;B. thjK ;kbK dh fgzeh w/o/ Bkb ;[Zsh
toQ/ fgZS'A wK wo rJh. n;hA d't/A G?D tkbh w[dok ftu nk iKdk j?. d/ vkfJo?eNoK d/ BK ;B. T[j uko/ ys w/oh T[BQK Bkb e'Jh rZb BjhA j'Jh. T[j gJh j?, fpbe[b u?B 'u, ;[y 'u ns/ ;G
Gok fijV/ ed/ nZX/ wK ns/ nZX/ dkoih w?A nkfc; dk p{jk y'bQ e/ nzdo gfjbK w?A vokcN ehs/ ns/ c/o T[BQK B{z T[;/ fdB nkfc; SZv ub/ rJ/. ek;/ s'A p/ypo ns/ p/fceo. nZi ;t/o/
Bkb i[V/ j'J/ ;h, j[D g{o/ d/ g{o/ dkoih dkfyb j[zdh jK. tZvk ;kok ewok NkfJg eoe/ ckfJb 'u brk t'jok s'A T[j pj[s y[S j?. ukn fij/ Bkb Goh
Bkb i[V e/ ofj rJ/. T[BQK pj[s n"fynK ;kjwD/ fJe uwedk Nhet[Zv dk N/pb ;kfjp d/ ewo/ 'u dkfyb j'Jh sK T[j nZi T[BQK rZbK B{z g{o/ thj toQ/ j' j'Jh j?, feT[Afe T[jd/ nkfc; ftZu gfjb/
j' e/ BkBh dh wdd Bkb ;kB{z tZvk j? fi; s/ eJh ckJhbK gJhnK B/. fJZe fe;/ ekri B{z gVQ oj/ ;B. uZb/ B/. w?A ftnkjh rJh jK. fJZe Xh fdB jh T[jd/ p"; B/ T[; B{z tXhnk
ehsk. nkgD/ ihtB ftZu id'A th w?A gk;/ N/pb b?Ag ir fojk. w/z d/ fgS/ T[BQK w/o/ jZE'A ckfJb b? bJh ns/ ns/ g[Zso dh wK pD rJh jK. w/oh Xh vokcfNzr eoB s/ SkpkS i' fdZsh j?HHH.
fe;/ y[bQh fuZNh dkVQh tkb/ pzd/ B{z T[Zuh p?e tkbh w?o{B ozr dh e[o;h s/ w/o/ okjhA vokcN ehs/ ys gVQD bZr/. fgzeh thj ;kbK dh ns/ g[Zso ;'bK ;kbK tkj-tkj i' ehsh j? T[;dhHHHgo fJe
t/fynk sK w?Bz{ T[; s/ jw/Sk dkoih j'D tZvh T[wo dk fJZe g[oS p?mk. T[;B{z id'A u"Ek ys w[fenk sK T[BQK d/ fujo/ dk j?. Xh B/ nZi ;t/o/ jh fJZe nfc; w?AHHHHjKHHHH.
dk Gow fgnk ns/ T[; s/ pj[s fgnko t/y w?Bz{ nkgD/ dkoih j'D dk G[b/yk s/ w[;eokjN fyb T[mh. ftZu B"eoh i[nkfJB ehsh j?. id'A T[j w/ok wB eodk w?A i'o-i'o dh uhy
fijk th nkfJnk. fijk g?Adk. T[;/ soQK dh y[bQh fuZNh dkVQh ''t?oh r[ZvHHH.'' T[BQK nZyK B{z E'VQk Skwh xo nkJh sK pj[s y[S ;h, w?A T[; gtK. ;ko/ xo B{z f;o s/ u[Ze btK. fJ;
ns/ T[BQK Bkb'A tZX T[wo. id'A w?A T[; fijk whu e/ fJj Spd ej/ fiBQK B{z ;[D B{z n?At/A g[ZS b?Adh jKHHH ''jK pJh fgzeh soQK j'D s/ fgzeh vo e/ fp;so/ s/ T[m
id'A wK g{oh j'Jh T[; t/b/ w?A w;K fujo/ tb t/ydh jK sK T[;dh tZvh T[wo e/ w/ok nzdo y[Sh Bkb Go frnk. c/o fe; soQK dk bZfrnk nkfc;<'' p?m/ ns/ w?A T[; B{z ejKHHHH,
pkoK ;kbK dh ;h. j[D w?Bz{ gVQkJh d/ j'D eoe/ w/ohnK nZyK nkdo Bkb M[e T[BQK o'z tKr w/oh fgZm, EgEgkT[D bJh ''pu e/ ojhA XhJ/ fJ; g[oS e'b'A.
Bkb Bkb xo dk ;kok ezw th eoBk iKdhnK B/. w?A gb ftu nko n?; t'jok nkgDk ;Zik jZE w/oh fgZm s/ bkfJnk. ''wzwK pj[s uzrk bZrk. ;Zu w[u d/yhA uzdohJ/ fes/ fJj fuZNh dkVQh tkbk
g?Adk ;h. dkoih dh gqkJht/N B"eoh ;h. d/ g{o/ noE bZGD brdh jK, ofizdo T[BQK w/oh fgZm B{z fszB uko tko pj[s wB bZfrnk T[ZE/. pj[s wzk s/ok p"; fi; B{z s{z nkgD/ dkoih fijk
fJ; bJh T[BQK B{z xN jh S[ZNh fwbdh f;zx t'jok, ot/b f;zx t'jok iKHHH. w?A EgEgkfJnk ns/ gzithA tkoh nkgD/ jZE nkfJnk. ;Zu wzwK ;kv/ p"; nkj{ik ;wMdh j?, s/oh d/j s/ eByi{ok Bk SZv
;h. T[BQK e'b i' E'VQk tes j[zdk T[; T[BQK d/ BK d/ mhe noE bZGD bJh d/ gzi/ Bkb w/oh fgZm B{z i'o dh dpk ;kfjp sK pj[s uzrh B/uo d/ B/. Gkt/A d/t/HHH. ns/ c/o s{z thHHH;koh T[woHHHHw/o/
ftZu th T[j nkgDk jh ezw eod/ nkgD/ nkg B{z n;woE wfj;{; eodh fdZsk. w?Bz{ bZrk fit/A T[BQK d/ T[; gzi/ T[wo d/ io{o tZv/ B/. dkVQh nZXh s'A th tKrHHHH.
ofjzd/. sd d' ;kbK d/ Gok B{z w?A jh jK. dh fJZe T[Arb w/oh fgZm ftZu e[M gbK tZX fuZNh j' rJh j?, go w/o/ Bkb sK go w/o/ e'b'A fJ; soQK BjhA fejk
;KGdh. id'A w?A fdB/ ;e{b iKdh, T[; w/o/ tZb t/y T[; y[bQh dkVQh tkb/ bJh y[ZG rJh j't/. d';sK tKr jZ;-jZ; e/ rZbK eod/ ikdk. w/oh sK nktkz jh ;zx'A pkjo
B{z gV';hnK d/ xo SZv iKdh. dkoih fij/ fujo/ s/ jbeh fijh nfijk j'D s/ w?A e[M Bk p'bh ;r'A oj/. T[BQK d' fszB tkoh nkgD/ ewo/ ftZu BjhA fBebdh. pZ; w?A sK nZyK y'bQh
w[;eokjN c?b iKdh j?. ckfJb b? e/ ewo/ ftZu'A pkjo fBeb th ;Zfdnk. fJZe d' fuZmhnK ;t/o dk fJzsiko eoB bZrdh jK id'A
gVQkJh ftu w?A S[o{ s'A jh uzrh ;h. ''w?AHHH.'' fJj fJe Spd efj nkJh go T[; t/b/ w/ok nzdo e[M Gkok fbytkJhnK. w?A fJzBh tXhnk vokcfNzr uko/ gk;/ ukBD jh ukBD c?b ikt/rk
w?A ed/ e'Jh fNT{SB BjhA oZyh ;h. ed/ ngkfJzNw?AN b?No T[; g[oS d/ jZE ftZu Gkok fijk j' frnk ;h, yokp fijk j' ehsh fe T[BQK d/ w{zj'A eJh tko fBefbnk ns/ w?A fJj rZb nkgDh i[nkB j' uZbh
fe;/ e'b'A wdd BjhA ;h bJh. w?A sK cVk fdzdh jK. T[j nZyK s/ bfrnk uSwk frnk ;h. fit/A fJj ;G e[M j'Dk ;[Gkfte ''fgzeh t?oh r[Zv! s{z sK ewkb dh e[Vh Xh B{z nky T[; g[oS e'b'A T[jdk pukn
ebk; ftZu d{ih, shih g'ihSB b?Adh mhe eoe/ T[;B{z gVQdk j?. BjhA ;h ;r'A t'jok ;kfjp B/ ikD p[ZM j?A.'' eotk d/tKrh.
ojh ;h. ''j{zHHHmhe j?HHH. jK phpk s{z nkgD/ e/ ehsk ;h.
;oNhfce/N b? e/ nkJh j?A<'' d' fszB fdB fJ;/ soQK bzx rJ/. w?Bz{ fgzeh fJzBk nky rZb w[ek nkgD/ n?; ;keh
jkJh ;e{b gk; eoe/ w?A ekbi ubh '';oNhfce/NHHHH<'' w/o/ w{zj'A j?okBh t'jok ;kfjp d/ ewo/ ftZu ikD bJh ewo/ ftZu ubh iKdh j?. pj[s y[S j? c'B 0061-403848789
rJh ns/ T[ZE/ fj;kp nkBoz b? fbnk. Bkb fJj Spd pkjo fBebdk j?. e'Jh ezw Bk fgnk, go sK th w/o/ nzdo T[j. T[; bJh fJj fJe ;XkoB fijh
w?Bz{ w[ZY s'A fj;kp pj[s uzrk bZrdk ''jK GkJhHHHs/o/ ;oNhfce/N th sK w?A fit/A fJZe ;'u fijh T[Zr gJh. nZr/ w?A rZb j? go w/ok fdb sK fit/A XZe eoe/
;h. ph J/ w?A c;N ebk; ftZu gk; ehsh. t/yD/ B/.'' fe;/ th wkVh fijh rZb s/ T[BQK d/ ewo/ j' iKdk. fit/A fes/ j/mK B{z fvZr g?Adk.
Gok th gVQkJh ftu uzrk ;h go w/ok ''go ;oNhfce/N sK dkoHHHp'ov B/ ftZu ubh iKdh ;h. T[BQK e'b'A e[M Bk
fijk BjhA. fJzNoftT{ t/b/ t/y bJ/ ;B.'' w/o/ w{zj'A e[M g[ZSdh ofjzdh ;h. go fJjBK fdBK j"b/ j"b/ oks g? iKdh j?. w?A fe;/
w;K dkoih Spd fBebdk j'fJnk o[edk ftZu e'Jh n"yk ezw j[zfdnK th w?A T[; B{z Bkb e[M BjhA p'bdh. e'Jh rZb BjhA
dkoih Gkt/A w?Bz{ nZr/ gVQkT[Dk j?. nkg/ ;[bMk b?Adh. eodh fe;/ Bkb. fJZE'A she fe gsh Bkb
ukj[zd/ ;B go w?A fJ; soQK BjhA ehsk. ''go GkJh s/o/ Bzpo fej' fij/ nkJ/< c/o fJZe fdB eboe towk B/ fejk th BjhA. w/o/ e'b'A sK uzrh soQK Bkb
B"eoh bJh eJh ezghNhSB fdZs/. nyho phpk e?Avhv/N dh fbnkes dk gsk j't/ fe t'jok ;kfjp p[bk oj/ B/. fJj ;[D w?A o'Nh th BjhA ykXh iKdh. gsh B/ fJZe d'
w?Bz{ ;oekoh B"eoh fwb rJh. ni sK ezw b?D tkb/ nc;o B{z j'o th wzk d'-fush fijh j' rJh. w?Bz{ fit/A vo tkoh w/oh sphns pko/ g[ZfSnk go w?A
dkoih w?Bz{ B"eoh bJh ;e{No s/ fpmk fijk bZr fojk ;h. w?A c?;bk BjhA eo sK n?t/A 'e[M BjhA' nky e/ rZb w[ek
nkfc; d/ pkjob/ r/N she SZve/ rJ/ gk ojh ;h fe t'jok ;kfjp d/ ewo/ ftZu fdzdh jK.
B/. T[j fee wko e/ ;e{No ;NkoN eo iktK iK Bk iktK. go w/oh wzp{oh ;h
ub/ iKd/ B/ ns/ w?A fezBk fuo T[BQK fe w?Bz{ nc;o dk j[ew wzBDk fgnk. c/o oks fxo nkT[Adh j?. ;ko/ iD/
iKfdnK dh fgZm tb t/ydh ofjzdh jK w?A u[g-ukg ik e/ t'jok ;kfjp d/ ed'A d/ ;"A rJ/ B/ go w/ohnK nZyK ftZu
id'A she fe T[j w/ohnK nZyK s'A UMb w/i ;kjwD/ ik yVh j' rJh. BhAd BjhA. w?A pj[s p/u?B jK, pj[s p/
BjhA j' iKd/. ''GkJh phpk w/o/ B/V/ nk w?A s?Bz{ e[M nkokw jK. w?Bz{ sK gsk jh BjhA brdk
w?A eh ;'uh iKdh jK. w?Bz{ e[M ;wM BjhA
w?A jZE ftZu go; cVh nkfc; dh nkT[Adk. fgzeh dh B"eoh i[nkfJB eoB
dh ;'u Bkb w?Bz{ nkgDk nkfc; dk

46 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017 fJepkb f;zx N'eh

ejkDh p/p; fzzdrh

nkikdh d/ 70 ;kb pknd th ;kv/ T[; B/ ;'funk, gq/wk gVQ fby ikJ/rh sK dh bVeh XzBhnK, fszB ;kb dh bVeh eowtsh dK wz{j, jZE Bkb dpk fdZsk. bcVk BjhA, y[S oZy/rk gq/wk B{z. oki
d/S Gkos dh 30# s'A 35# nkpkdh T[BQK dhnK nrbhnK ghVQhnK dh i{B g{othB s/ S/ wjhfBnK dk p/Nk S'N/ bkb. eo/rh T[; d/ xo. s?Bz{ sK nkds j? B[e;
rohph o/yk s'A Bhu/ j?. ;wki dk fJj ;[Xo ;edh j?. M'gVh ftZu ofjD s/ gq/wk s'A pknd ;zB 1945 ftu fJe ''fszB e[VhnK s'A pknd w[zvk sK j' eZYD dh.'' nB'y/ B/ eowtsh B{z vKN
fjZ;k ihtB dhnK p[fBnkdh ;j{bsK s'A nktkok rodh eoB Bkb e[M jZE gZb/ frn?. bk fbnk eo o[ekBk fijk. j'o bkJh.
tKMk j?. Bshi/ ti'A fJ; ikb 'u'A BjhA g?Dk. nBgVQ ojh sK itkB j' e/ bVek gqhw?fuUo vbhtoh s/ ;zB 1948
fBebDk T[; d/ t; 'u BjhA. e'fSS eoB gq/wk th egV/ gq?; eo/rh iK b'eK dhnK ftu gzi wjhfBnK dh bVeh, ghbhJ/ d/ pZu/ izwD dk ;kj ;Zs BjhA w/o/ 'u ''nB'y/ s{z ;wMdk feT[A BjhA. gq/wk
dh pikJ/ fJj spek jkbks Bkb e'mhnK ftZu GKv/ wKiD, egV/ X'D s/ o'r ekoB wo u[Ze/ ;B. e[b fwbk e/ j[D.'' eowtsh B/ fwzBs ehsh. dk ti{d jkb/ Bki[e s/ ;Ziok j?. e[wbk
;wM"sk eo b?Adk j?. nkgDh rohph, ;ckJh dk ezw eo/rh. fe;/ foeSk ukbe ikJ/rh ftukoh. ibdh Bk eo, E'VQh j'o
nBgVQsk, phwkoh, ijkbs s/ Bkb ftnkjh ikJ/rh s/ T[;/ torh gzdoK ;kbK dh ftnkjsk fizdrh 'u ''p; fJZe w[zvk j'o. fco eok dT{A tZvh j' b?D d/.'' eowtsh B/ tk;sk
p/wsbp d/ o;w fotkiK B{z BS/ s/ fizdrh ihJ/rh. eowtsh B/ S/ pZu/ izw/. T[; d/ pdB nkgo/SB s/okHHHj' ikJhA p/fceoh.'' nB'y/ gkfJnk.
i;wkBh ftS/ fteko dh gkD uVQk e/ ftu gfjbK tkbh sknp s/ soktN BjhA d/ tr/ Bkb sysgS' dhnK fYZbhnK ub{ K
;koh fizdrh eZN fdzdk j?. fJj f;bf;bk d' ;kb dh eoVh w/jBs pknd uhe ojhnK ;B. eowtsh ;kj x[N e/ ''w?A i[pkB d/ u[ZeK fSt fdnkb B{z.
nZi th ikoh j?. fBokSkiBe ;ukJh gq/wk d/ ftnefsst ftu ;'jD/ pdbkn ;h ojh. fgue/ u/jo/ dhnK SkjhnK, wjKtkoh nkT[Dk, bVeh d/ n"os pD
fJj j?, fJBQK dh nkpkdh s/i ocsko nk rJ/. T[j jo fJe B{z fJZzs Bkb w'fYnK dhnK jZvhnK s/ YbehnK eokj ojh ;h. e[M fwzNK pknd nbZr ;eD dh fBSkBh J/. w?A e'Jh i'fyw BjhA
Bkb tZX ojh j?. p[bkT[Adh, uzr/ s/ ;kc ;[Eo/ egV/ SkshnK s'A T[; dh T[wo gzikj ;kb s'A b? ;edk. nkgDh rb G[b rJh J/A. s{z
gfjBdh. e[dos B/ gq/wk B{z ;'jD/ ed j' e/ nB'yk x[okV/ wkoB bZr fgnk. th sK ;kY/ u"dK ;kbk dh ;?A id' gqBkJh
;zB 1947 d/ d/S ftGkiB ;w/A ekm s/ B?B BeS Bkb fBtkfink ;h. tZX ikgdh ;h. nB'y/ d/ szpke{ iod/ rJh. eh ftrV frn? s/ok< d' bVehnK
b[fXnkDk dh nkpkdh e/tb 75 jiko gVQkJh ekoB T[; d/ tsho/ ftu fByko dk Bzpo 90 s'A tZX e/ 200 s/ d/;h Sokp oi' tKr, pZfunK d/ Tm[ D sA' gfjbK, j'o th B/, T[BQK dh th ;'u. fSt fdnkb
;h. Sfjo d/ fJZe f;o/ T[Zs/ pj[s jh SKs nk frnk. e'Jh th BjhA ;h efj ;edk dh wksok gT{J/ s'A tZX e/ nXhnk j' bkbuh BjhA. pr?o fe;/ dj/i d/, fszB
s/ ;kc fJbkek ;h 'BtK w[jZbk'. ozr fe gq/wk fgSV/ s/ rohp fpjkoh wksk nB'y/ s/ eowtsh B/ M'gV/ nzdo pD/ egfVnK ftu gq/wk B{z fbikD bJh
pozr/ c[bdko doysK tkbhnK u"VhnK fgsk dh Ubkd j?. w?vw ;ohB B/ B/V/ d/ rJh. eowtsh dk finkdk tes fsnko j?. w?A fSt wzdo d/ gzvs B{z brB
;VeK, XBkv s/ gVQ/ fby/ gqtkoK dhnK ;oekoh ezfBnk ;e{b ftu gq/wk dk N?;N pZfunK dh d/y o/y 'u r[io ikdk. egV/ y[zM/ s/ Bjk X'n fbnk. BkSsk eoe/ gq/ gVQD tk;s/ p[bk b?BK. fSt fdnkb B{z
t;hnK e'mhnK. n?;/ jh fJe gqtko dk d[nkfJnk. T[wo nB[;ko gq/wk B{z sh;oh fJ;sqh eoB dk ezw T[j pVh w[Sfeb wk ;e{b ubh rJh. XzBhnk s/ g{othB, pokdoh d/ d; pkoK pkoksh b? e/ Y[eD
w[yhnk ;h, ;odko nwohe f;zx. ;zB ebk; ftZu dkybk fwb frnk. gq/wk j[D Bkb fBgNkT[Adh. tk;s/ fBUsk d/ fdzBK. fsnkoh eo
1935 ftu pD/ B"byk f;B/wk dk o'z ;e{b ikD bZrh. w?vw ;ohB dh S'N/ B{z fyvk ojhnK ;B. nB'yk nkgDk fpdkJh dh. eb gq/wk ;e{b BjhA, nkgD/
w[;bwkB gqtko gkfe;skB ubk frnk. nrtkJh s/ w/jBs ;dek, gq/wk nkgDh g'j wjhB/ dh mzvh oks. pkfoS d/ ;"jo/ xo ikJ/rh. nB'yk r[Z;/ d/ bfji/
f;B/w/A dk gqpzX gzikp ;oeko tb'A ebk; d/ j[fSnko ftfdnkoEhnK ftu Bkb s/i jtk th uZbD br gJh. ;kJheb foeSk fbSek e/ BkSs/ d/ gqKm/ ftu j[ew ;[Dk e/ pkjo fBeb frnk.
fB:[es w?B/io towk d/ jZEK 'u ;h. S[wko ehsh ikD br gJh. yk fojk ;h. eowtsh p/p; j' rJh. T[;dk rb/v{ Go
towk ;knp, gqkJht/N gkoNhnK B{z eowtsh B/ M[Zrh d/ nkT[D ikD tkbk nkfJnk. fdb fgxb e/ nZyK okjhA tr
fcbwK ubkT[D ykso f;B/wk eokJ/ s/ eowtsh y[S ;h. T[; B{z brD bZrk ok;sk pzd eo fdZsk sK i' mzv Bkb eowtsh B/ fejk, ''w?Bz{ brd?HHHi' s[fonk.
fdzd/ ;B. fJ; fpiB?; dk finkdk fjZ;k fJB;kB iksgks Bkb BjhA, eow Bkb pkfoS dh p"SkV nzdo Bk nkJ/. fszBK oks B{z j'fJn?HHHgq/wk B{z ;G gsk j?. T[j
nwohe f;zx d/ gqtko e'b ;h. T[BQhA fdBhA soZeh eodk j?. fJ; uZeo ftT{j 'u'A bVehnK B{z fJe sysg'S T[Zs/ ;[bk T[Zvd/ ;[cB/
eko, ;e{No s/ nkN' foeSk jkb/ BjhA fBebD dk o;sk e/tb s/ e/tb gVQkJh fdZsk. S'N/ B{z T[j d't/A d{i/ sysg'S T[Zs/ ;"A BjhA ;h ojh, o"b/ eoe/ T[; dh BhAd cVDk f;y b?
;h j?. fJ; o;s/ T[Zs/ uZbD s/ ekw:kp nkgD/ ftueko fbNk b?Ad/ sK i' oks B{z
uZb/. nktkikJh dk nkw ;kXB ;kJheb j'D bJh pzXDk B{z s'VDk g?Adk j?. g"d/ T[yV rJh.'' T[Zvd/ ;[cB/ cVDk f;y b?,
iK ;kJheb foeSk ;h. nkgDh e'mh s'A B{z c[Zb cb oks' oks BjhA brdk. cb T[j G[zi/ Bk fro ikt/. nB'y/ B/ d/;h ''s?Bz{ fe; soQK gs?< fJj tfjw j? uzB Bkb rZbK eoDk f;y b? ,
B"byk f;B/wk se nwohe f;zx fJe ;kc dh gqkgsh bJh w/jBs, gZek fJokdk s/ Sokp dk nXhnk veko e/ o'Nh ykXh. jtk d/ p[bQ/ d/T[ ;[B/j/ ,
;[Eo/ ;kJheb foeSk T[Zs/ p?m e/ iKd/. tes brdk j?. gq/wk ftu T[; B{z fJe eo{bh eoe/ 200 Bzpo dk szpke{ iodk s/okHHHx{e ;[Zsh gJh ;h T[j.'' nB'y/ B/ pZdbK Bkb s{z toDk f;y b? HHH
nkbhSkB g'Ske, Be' dko grVh s/ Gogo{ ekw:kp fJ;sqh Bzo nkT[D bZrh. j/mb/ p[bQ 'u dZp fbnk. eowtsh o;'Jh rZb Nkbh. 1H p'b p/rkB/ ioDk f;y b? ,
dkVQh w[ZSK T[BQK d/ ;/jswzd vhb v"b M'gVh nzdo bNed/ ShS/ d/ N[eV/ ftu s/ rqkjeK d/ fJ;sqh ehs/ egV/ ;zGkbD fdb dh rZb s/ nVDk f;y b? ,
T[Zs/ y{p cpdhnK ;B. fJj ;kJheb nkgDk w{zj t/ydh sK ;'udh, T[;dh 'u ftn;s j' rJh. ''gq/wk j[D pZuh BjhA, ;G ;wMdh fJSe Bk ;wMhA y/v ;[ykbh ,
foeSk T[BQK B/ fJZe ;/jswzd fpjkoh nkgDh fizdrh eh j?< ;kok fdB eZu/ j?. wjhBk nkT[Dk S[o{ j' frn? T[; B{z! fiZs e/ th s{z joDk f;y b? HHH
nB'y/ bkb B{z d/ oZfynk ;h sK i' io{os e'fbnK Bkb Gydh gq?; d/ ;/e Bkb g;hB' ''nkb/ d[nkb/ yVek eoh iKdh fJBQK fdBK ftu ekch sebhc wzBdh T[Zvd/ ;[cB/ cVDk f;y b?,
g?D s/ foeSk bZGD 'u fdZes Bk j't/. g;hBk j' iKdk j?. Skw se bZsK 'u J/A, p[Mk d/ bkbN?D j[D. ;kok fdB foeS/ uzB Bkb rZbK eoDk f;y b?.
fJ; fpjkoh gqtko B/ e'mh d/ fgStkV/ e[Vb g? iKd/ B/. nB'yk o'np s/ XZe/ T[Zs/ ;tkohnK Y'jhnK B/. fgZm s/ r'v/ j?. go;'A T[; B/ w?Bz{ dod pko/ dZf;nk 2H eZu/ xV/ s/ soDk f;y b? ,
ofjD tk;s/ fJZe M'gVh gk oZyh ;h. Bkb w[SZes dh ewkJh y'j b?Adk j?. oks wko{EbhA ;VDk f;y b?HHH
fJ; M'gVh ftZu nB'y/ s'A fJbktk T[;dh B{z f;roN, iodk, d/;h Sokp dh pdp{ dod eo oj/ B/. i/ oks B{z th nkokw ;h. w?vw ;ohB s'A dod dh r'bh y[nk fJSe< dk i/ s{z gZbk cVfJnk ,
gsBh eowtsh s/ S/ ;kb dh bVeh gq/ d/ BS/ 'u X[Zs T[; d/ pdB B{z w;bdk Bk eo{zrk sK fdB/ foeSk fet/A fyZu{z< p/gqtkj j' woDk f;y b?HHH
wk ofjzd/. ckbs{ NkJhw ftu nB'y/ j'o j?, T[;dh ek:k B{z ngwkfBs eodk j?. nkik j[D pzdh pDe/! nB'y/ B/ j[ew d/ fdZsh ;h w?A. ;t/o/ ;e{b ikD bZfrnK T[Zvd/ ;[cB/ cVDk f;y b?,
;tkohnK Y'n e/ ekch g?;/ ewk b?Adk. Bk ukj[zd/ j'J/ th T[j nkgD/ gsh dk bfji/ 'u fejk. uzB Bkb rZbK eoDk f;y b?.
eowtsh eZu/ e'fbnK Bkb row j'D E{edkB pD e/ ofj rJh j?. fgzio/ 'u Bzo BjhA ;h fwbk ojh. wK pkg B{z fJj -Btihs e"o ;zX{
tkbh YbkJh d/ b'j/ dhnK d' gq?;K Bkb e?d gzSh dh soQK cVcVk e/ ofj iKdh ''p; gzi ;s fwzN. fJ;sqh ehs/ ezw eofdnK t/y e/ fezBh Sow nkJh f;vBh, nk;Nq/bhnk
egV/ fJ;sqh eodh. nkw egfVnK bJh j? s/ nksw ;wogD eo fdzdh j?. nkgDh egfVnK B{z ;zGkb fdnK pe;/ ftZu. i/ j't/rh T[; B{z.'' eowtsh Gkt[e j' rJh.
gzi feb' dh, s/ Gko/ row egfVnK fizdrh gqsh T[j p/p; j?, bkuko j?, fGZi rJ/ sK d[pkok fJ;sqh eoB/ gT{r/
tk;s/ ;Zs feb' dh gq?; ubkT[Adh. n;jkJ/ j?. ''d/y pJh eowtsh. oks rJh pks
nwohe f;zx d/ gqtko dk ezw gfjb d/ . S'N/B{z d[X th d/D?.'' eowtsh B/ BhthA Jh. eh j' ;edk j? j[D< fJ; pko/ ;'uDk
nkXko s/ j[zdk. pkeh NkJhw ftZu T[j M'gVh nzdo wip{s beVh d/ d' tZv/ nktki 'u fejk.
w[jZb/ d/ d{i/ gqtkoK dk ezw fBgNkT[Adh. sysg'S B[wk w/i oZy/ ;B. fJe ci{b j?. n?t/A d[yh Bk j'. fJe rb ;[D
rowhnK d/ fdBK ftZu fJj ezw eowtsh w/i rqkjeK d/ egfVnK tk;s/ s/ d{ik ''fJj ;ko/ ezw fBgNk e/ oZfynk eo!
B{z Eek fdzdk. xo d/ ezwK pknd oks egV/ fJ;sqh eoB bJh. fJBQK d/ j/mK nkokw eoB t/b/ x[zwdh ofjzdh b? w/oh fXnkB Bkb, eb s'A T[; dk ;e{b
g?AfdnK T[j fBYkb j' iKdh. dh irQk rqfj;sh 'u ezw nkT[D dk J/A. gzdoK ;kb j' rJ/ ftnkj B{z. neb
;kwkB oZyD d/ ezw nkT[Adh. ftueko BjhA nkJh s?Bz{! ub nkik S/sh, e[M ikDk pzd. pj[s j' rJh gVQkJh. gVQ e/
nwohe f;xz dh em' h BV/ / fJZe jowB dh ftZE M'gVh d/ nzdo pkjo ikD dk
fgnkok gqtko ;h. m/e/dko ftB'd e[wo o;sk pD frnk. pkjob/ f;o/ dh fJZe BjhA j[zdk egfVnK B{z!'' nB'y/ d/ bfji/ T[;b/ e/jVk vhH;hH br ikD?. ;kok fdB
;ohB, gsBh ;[Bhsk, nZm ;kb s/ S/ B[Zeo BjkT[D X'D tk;s/ gZeh eo e/ 'u r[Z;k ;h.
;kb dhnK d' p/NhnK. fJe fdB w?vw gkDh d/ fBek; tk;s/ Bkbh pDk bJh. xo'A pkjo ofjzdh j?. s{z M"AgVh 'u tVh
;ohB B/ eowtsh B{z ;wMkfJnk, zwkBk rowhnK d/ w";w ftZu fJj d't/A ewz M'gVh eowtsh B/ ekjbh Bkb ezw ofjzdh n?A s/ w?A ;kok fdB ;VeK dh fwZNh
pdb fojk j?. jo y/so ftZu BthnK d/ pkjo ehs/ iKd/. oks B{z
okjK y[bQ ojhnK B/. uzrh fizdrh r[ikoB d't/A w/i ;"D d/ ezw nkT[Ad/. rZb eh, fBgNkfJnk. bkbN?D dh pZsh BhthA eo cedK. j[D T[j roGtsh j' ;edh j?.
ykso bVehnK B{z gVQkT[Dk, fbykT[Dk nB'y/ s/ eowtsh dh d[BhnK fJ; M'gVh e/ sysg'S T[Zs/ b/N/ nB'y/ Bkb p?m e/
pj[s io{oh j?. g[oS tKr fJ;sqhnK th ftZu f;wN rJh ;h. S'N/ B{z d[ZX fgbkT[D bZrh. nB'yk ;Zi/ eb i/ e'Jh T[ZBh fJZeh j' rJh sK
j[D nfXnkge, vkeNo, fJzihBhno,
tehb s/ b/ye pD ;edhnK B/. T[; B/ fJj f;bf;bk ubdk fojk. ;zB jZE Bkb eowtsh d/ ti{d dh sbkSh pokdoh ftu n;hA w{zj ftykT[D i'r/ BjhA
eowtsh B{z g/SeS ehsh fe T[j 1954 ftu fcbfw;skB d[nkok fBofws b?D bZr fgnk.
gq/wk B{z T[; d/ xo G/i fdnk eo/. T[j th fjzdh fcbw 'BkfrB' B"byk f;B/wk ftu ojKr/. w/oh Bzo ftu j? fJe bVek.
T[BQK dhnK p/NhnK Bkb p?m e/ gVQkJh u"Ash jcs/ brksko ftykJh rJh. ''eh eoh ikB?A< ;"A ik owkB Bkb. ;oho, ;/js s/ Seb'A mhe mke j?.
eo bJ/rh. eowtsh Bz{ ;[Mk iu frnk. ;tor d/ ozrhB fdqS, t?izshwkbk d/ EektN Bkb w/ok ;oho N[ZN foj?. ;kok ;kJheb foeSk w[ozws eoB dh d[ekB
fdbeS Bku s/ j/wzs e[wko d/ rhs fdB row egfVnK B{z fJ;sqh eoB ykso j? T[; dh. d' ekohro oZy/ j'J/ B/. d;
gqXkB ;zrhs Bkb ;i/ rkD/ nkw iBsk ;Zs feZb' dh gq?; ubkJh. w"oK 'u dod
B/ pj[s g;zd ehs/. nwohe f;zx dk ekoB uh;K g? ojhnK B/. gfjbK tkbh pkoK ;kJheb foefSnK dk wkbe j?.
gqtko wkbkwkb j' frnk. T[BQK B/ xzNk ikB BjhA ojh j[D. n?t/A yo{d Bk eo. o'z dk yk;k feokfJnk nk iKdk j?.
xo u"Ae d/ Bidhe Gd"V jkT[; ftZu nkj iodk oks B{z sK Bk ofynk eo gq/wk ;[yh oj/rh T[; Bkb.'' nB'y/ B/ j[ew
nkgDk ;';kfJNh f;B/wk pDk fbnk. ;[DkfJnk.
;odko nwohe f;zx B/ chnN eko yohd p[bQK 'u. ;koh M[Zrh w[Se Bkb Go rJh
bJh. nkT[D ikD tk;s/ fJe vokJhto j?. ;kj th BjhA nkT[Adk. w/ok BjhA, sK ''gq/wk sK nkgDh ebk; 'u'A gfjb/
oZy fbnk. foeSk nB'y/ bkb B{z fJBkw pZfunK dk Jh fynkb eo fbnk eo.'' Bzpo s/ nkT[Adh j?. j'o d' ;kbK B{z d;thA
ti'A d/ fdZsk. j[D se nB'y/ d/ gqtko eowtsh B/ tk;sk gkT[AfdnK nB'y/ dk
'u S/ ihn j' rJ/. nB'y/ s/ eowtsh s'A jZE goQ/ eo fdZsk. gk; eo bJ/rh. eh ibdh j? ftnkj[D
fJbktk, u"dK ;kb dh gq/wk, gzi ;kb
''pj[s G"Aedh n?A s{ j[D! i/ j'o dh< ;[fDn?, ni eb B"eoh th fwb iKdh
petk; ehsh sK eZY dT{A pkjo m[Zv/
wko e/. ykJhA fco do do d/ XZe/. gq?; j?. eowtsh B/ soe fdZsk.
s?Bz{ Gkoh brdh j? j[D. w?A i/jVk
''ugVk;h dh B"eoh eo/rh gq/wk<
;tkohnK fyZuBK ;kok fdB. fgZm dhnK ;kok fdB nc;oK s/ T[BQK d/ u/b/
dodK fusVK s'A bZsK se iKdhnK B/.
n?j iodk Jh j? ;kv/ rohpK dk NkfBe. ugkfNnK B{z ukj gkDh fgbKdh oj{. jo

fuZs T[dk; BjhA j[zdk s/ wB N[zB j'fJn? e'Jh G[ZyhnK BzoK Bkb t/y{ T[; tZb.
ofjzd?. fJj e'Jh pzd/ dh i{B j?< gJh o?j w?A d' fszB ;kbK dk ysok w[Zb BjhA b?
u[g eoe/.'' nkgDh sbkSh w[ek e/ nB'y/
B/ eowtsh dh ekfJnk B{z Ye fbnk. ;edk. n?;h B"eoh ykso. fco e'Jh

''J/j i[bw Bk eo. u"dK ;kbK dh ugVk;h jh ftnkj eo{rk T[jd/ Bkb.
itkB e[Vh eh ;'u{<'' eowtsh B/ nB'y/
d/ ezB 'u fejk. i/ d/o ehsh sK fJj foSsk jZE'A fBeb
ikT{.'' nB'y/ B/ nkgDk gZy oZfynk.
''u[Zg eo ik s{z! T[j sK ;[Zsh gJh
j?. irk Bk dJhA n?t/A!'' nB'y/ B/ ''e/jV/ bVe/ dh rb eod/ U, w?Bz{
th gsk bZr/.''

''fSt fdnkb dh rb eoBK w?A. j?
th nkgDh pokdoh dk.''

''w?A BjhA d/Dh T[; B{z nkgDh gq/wk.''
eowtsh B/ ;gSN BKj eo fdZsh.

''feT[A< eh yokph j? fSt fdnkb
'u<''

''s[jkB{z sK uzrk bZr/rk Jh! eZm/
p?m e/ ghAd/ U Bk T[; Bkb. ;{o dk wk;

yk e/ ;KY pD frnk j?. p[ok jkb eo

d/t/rk w/oh wb{eVh gq/wk dk.'' eowtsh
B/ r[jko bkJh.

''ykDk ghDk sK wodK dh
wodkBrh dh fBSkBh j?. ;kok fdB
w/jBs eodk j?. EektN d{o eoB bJh

Skw B{z yk gh b?Adk j? sK e'Jh i[bw BjhA
eodk. fJeZbk ofjzdk j?, e'Jh gfotkoe

47 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

Gkosh c"i dh gqSkSfBe ekor[ikoh ikshtkd dk ;jkok b?D bZr rJhnK T[Zso

ftZu ;[Xko dh tZXdh wzr gqd/S dhnK u'DK ftZu oki;h gkoNhnK

Gkosh c"i ftSt dh ;Gs'A finkdk oj/ jB. i/eo fJ; ;ukJh B{z c"i d/ ofjzd/ jB ns/ T[BQK B/ fJ; soQK T[Zso gqd/S u'DK i/eo j[D/ th np{M gj/bh pDhnK j'JhnK jB, sK fJ;dk
nB[SkfSs ;?BktK ftZu'A wzBh iKdh j?, wkwb/ ftZu ngbkJh eod/ jK sK ni'e/ d/ tkeK dh ebgBk th BjhA ehsh j't/ ekoB tZv/ fyvkohnK dh ewi'oh-wip{sh ns/ whvhnk dh rcbs s'A th fznkdk
go pdfe;wsh Bkb fgSb/ fdBhA ;'Sb i' itkB c"i ftZu ik oj/ jB, T[j gV rh. c"i d/ itkBK dhnK i' fSekfJsK t'No dh u[Zgh j?. jo tko dh soQK fJ; tko t'NoK tZb'A e'Jh ;gZSN ;ze/s BjhA nk
whvhnk s/ itkBK tZb'A i' e[ZM thvhU fbye/ ik oj/ j? Bk fe gfjbK dh soQK ;kjwD/ nkJhnK jB, T[BQK fSekfJsK fojk j?. phs/ 25-30 ;kb dh T[Zso gqd/S dh okiBhsh ftZu fJj jkbs gfjbh tko
S/no ehs/ ik oj/ jB T[; B/ Gkosh c"i T[j d;thA iK nmthA gk; jB. r"o eoD ftZu oZsh Go th M{m BjhA j?, fJ; rZb nkJh j't/, fJj dkntk sK BjhA ehsk ik ;edk, go fgSbhnK u'DK ftZu fi; soQK
d/ nkb'ueK B{z fJZe w"e/ d/ fdZs/ jB. tkbh rZb j? fe gfjbK fiZE/ fJj B{z ;ko/ ikDd/ jB, go ;tkb T[jh j? fe d/ ;ze/s gfjbK s'A fdyD bZrd/ ;B, T[j' fijk fJ; tko Bzo BjhA nk fojk j?. fit/
efjDk rbs BjhA j't/rk fe Gkosh c"i ngtkd j[zdk ;h, j[D fJj nkw j' frnk eh e[ZM nfXekohnK tZb'A ehs/ ik oj/ A 2014 dhnK b'e;Gk u'DK ftZu j'fJnk, T[;/ soQK dh bfjo sK y?o fes/ Bk fdydh
ns/ ;oeko B{z jkfbnk T[Eb - g[Eb B{z j?. p/SZe nj[d/ ns/ eqw ftZu c"i dk fGqSNkuko bJh e[b c"i s/ ;tkbhnk go T[; s'A gfjbK dhnK d' ftXkB;Gk u'DK dh soQK dh g"D th BjhA tr ojh j?. i'
jbe/ ftZu b?D dh pikJ/ p/jZd rzGhosk e'Jh w/io T[BQK B{z j[ew d/t/ ns/ T[j fBSkB u[Zfenk ikDk fBnK;zrs j?. u'D ;ot/yD nkJ/ jB, T[BQK B/ ;wZf;nk j'o tXkJh jh j?.
Bkb sZEK s/ ftuko eoBk ukjhdk j?. wzB b?D, go nkgD/ nfXeko ns/ ;oeko nkgDh-nkgDh y/v
c"i dh ;ky bJh sK fJj zo{oh j? jh, tZb'A fdZshnK ikD tkbhnK ;j{bsK B{z fe;/ fwZso B/ c/;p[e s/ fbfynk fe
Bkb jh Bkb itkBK ns/ nc;oK ftZu T[j ikDd/ th jB, ;wMd/ th jB. sK c"ih nfXekohnK dh JhwkBdkoh s/ T[BQK dh y/v i' j?, ;wkitkdh gkoNh dh izr, rmi'V s/ ;;g?A; ns/ Gkigk d/
skbw/b fpmkT[D d/ fbjkz Bkb th nfij/ ftZu fJZe itkB B{z ;oeko ykD/ fznkdk Gkt[e Bk j't'. i/eo s[;hA c"i Bkb T[whdtkoK B{z b? e/ nyho sZe G[b/yk pDk e/ oZyDk th u'D d/ jkbks B{z
fJj UBk jh bkGdkfJe j?. i/eo c"i ftZu eh - eh fdzdh j?, fJ;dk nzeVk $Bhw c"i d/ f;gkjhnK dh Gosh gqfeqnk n;gSN pDk fojk j?. i/eo ;wkitkdh gkoNh (n?; gh), eKro; ns/ nfis f;zx
d/ YKu/ dh rZb ehsh ikt/ sK sK T[BQK d/ e'b th j? ns/ fco id'A T[; pko/ iK e[ZM f;gkjhnK B{z ftneshrs dh gkoNh dk rmi'V j' ikt/ sK izr fJZedw tZyoh j' ikt/rh. nfijk j'fJnk sK
fJzvhnB nkowh ftZu c"i d/ nc;oK ftZu ewh nkT[Adh j? sK wkwbk fJZE'A ikDd/ j' sK s[jkB{z fJj th gsk j't/rk fco f;oc fNeN tzv e/ ns/ toeoK B{z j[ew d/ e/ wkfJnktsh i' dfbs- w[;fbw-
ns/ itkBK d/ ftZu i/;hU (i{Bhno ftrVB bZrdk j?. fe fciheb, i' ;G d/ ;kjwD/ rokT[Av nfs gSfVnk rmi'V zwhB s/ th pDk b?Dk ukj[zdh j?, T[j jtk ftZu jh ofj ikt/
ewhSzv nkfc;o;) dk o'b p/jZd s/ j[zdk j?, eZYD s'A pknd fbysh ns/ rk. jK, i/eo fJj rmi'V BjhA j'fJnk sK wkfJnktsh dh pZb/ -pZb/ j' ikt/rh.
wjZstg{oD j' iKdk j?. fJZe soQK Bkb efjD dk wzst j? fe j[D ukj/ xo w?vheb nkfd eYtkT[D bJh nfXekoh d{i/ gk;/ i/eo Gkigk B/ nkgDh fNeN tzvd/ j'J/ fznkdk ;'Sb fJziBhnfozr ehsh,
fJj nB[Gth itkB j[zd/ jB i' jtbdko j't/ iK c"i tork e'Jh ;zrmB j't/, b'eK dk ;w/A ;w/A s/ eh o/N uZbdk j?< sK ;zGt j? fe nrV/, yk; eoe/ pkjwD T[; s'A fpde ikD.
o?Ae s'A pknd BkfJp ;{p/dko, ;{p/dko fJ; pdb/ j'J/ jkbks B{z jo fJZe B{z fGqSNkuko fJZe nfijk e'VQ j' frnk j?,
ns/ ;{p/dko w/io d/ o{g ftZu itkBK fXnkB oZyDk ukjhdk j?. f;yo gZXo i' ;kv/ d/S d/ tZyFtZy ;z;EkBK B{z T[Zso gqd/S ftZu ekch ikshtkd fojk j?. fceo{gq;sk dh y/v th j[zdh jh ojh j?.
ns/ nc;oK d/ ftukb/ wip{s g[Zb dk d/ b'eK B{z fJ; ;pzX ftZu zo{o jh ftuko dhwe dh soQK y'ybk eodk ik fojk j?. ns/ fJj d't/A uhiK j[D/ th ub ojhnK jB. go xZN s'A xZN uko nfijhnK u'DK
ekoi eod/ jB. eoBk ukjhdk j? fe jo ;zrmB ftZu ns/ fJj nZi s'A BjhA j' fojk j?, ;r'A ojhnK jB, fiBQK Bkb bZrdk j? fe :{ gh d/ t'No B{z i/eo e'Jh ;jh pdbkn fdy
fJZe v?w'eq/;h ns/ NoK;g/o/A;h dk j'Dk nzkdh s'A pknd s'A uZb fojk j?. fJ;B{z ikt/ sK T[j wi/ Bkb fcoe{gq;s, ikshtkd ns/ ngokX torhnK p[okJhnK s'A
nfij/ ftZu i/eo fJ; soQK fJZe s'A ;w/A nB[;ko zo{oh j' frnk j?. fJj rZb b? e/ c"i ns/ ;oeko B{z tZyFtZy T[Zgo T[m iKdk j?. ;G s'A Bzrk ikshtkd eoB tkbh pj[iB ;wki gkoNh B/ id'A
pknd d{ik wkwbk ;kjwD/ nkT[Adk ik th mhe j? fe c"i torh ;z;Ek ftZu gfjb{nK s/ ekoi eoBk ukjhdk j?. ;ot ;wki dk Bkok fdZsk, T[;d/ nB[;ko nkgD/ fNeN tzv/ ns/ nrtkJh ftZu
fojk j? sK fJ; g[Zb ftZu fes/ Bk fes/ n;hA pj[s nzkdh th BjhA d/ ;ed/ sK ;Gs'A finkdk ekoi fGqSNkuko s/ o'e, fjZ;k fdZsk sK pkjwD - pkDhnK B/ T[;B{z ngDkT[D ns/ wkfJnktsh B{z brGr
r?g io{o nkfJnk j?. fJ;s'A th jNe/ ;j{bsK dh Gowko th BjhA eo ;ed/. d{ik c"i ftZu NoK;g/o/A;h fbnkT[D dh pj[ws sZe gj[zukT[D ftZu d/o BjhA ehsh. id'Afe T[; s'A gfjbK uko u'DK s'A
i/eo n;hA ;wkfie gfjb{nK tZb t/yhJ/ ;'Sb whvhnk s/ nkgDhnK ;wf;nktK etkfJd, yk; eoe/ itkBK Bkb ;kohnK w[Zy gkoNhnK fJZe ;wkB t'N fbnk e/ pokpo frDsh ftZu ftXkfJe jh
sK gfjbK s'A eJh nfij/ pdbkt Bzo dk o'Dk o'D tkb/ f;gkjh GoktK B{z fJj i[VhnK ;j{bsK B{z b? e/ ns/ fJ; s'A fisk gk ojhnK ;B ns/ T[BQK B{z soQK -soQK d/ rmi'V Bkb ;oeko pDkT[Dh g?Adh
nkT[Dr/, fiBQK B/ ;wki dk ;Noeuo th ;wMDk ukjhdk j? fe i/eo bVkJh nZr/ b'V j? Bt/A zwkB/ d/ fj;kp Bkb ;h. fco fit/A jh nfyb/S :kdt B/ ngokX Bkb Bksk s'VB dk ;ze/s fdZsk, b'eK
ipod;s Yzr Bkb pdb fdZsk j?. s[;hA d/ d"okB T[j fe;/ d/S ftZu pzdh pDk c"i nfXekohnK ns/ itkBK B{z f;Zfyns B/ okiBhsh ftZu w[biwK dh ;G s'A fznkdk Gosh eotkT[D tkbh n?; gh B{z
fgsk-g[Zs d/ fob/SB B{z jh t/y bt'. bJ/ rJ/ sK eh T[ZE/ th sVek bZrh dkb eoB dh! ;'Sb whvhnk eh j? ns/ T[; pj[ws d/D ftZu d/o BjhA brkJh.
gfjbK fiZE/ g[Zs fgsk d/ ;kjwD/ e'Jh ns/ ;[Ze/ w/tk dh wzr eoDr/< i/eo s/ thvhU g';N eoB Bkb eh Bshik
rZb efjD ftZu fMMedk ;h, T[E/ jh pochb/ fJbkfenK ftZu ;kohnK fBeb ;ed/ jB ns/ fet/A T[j ;kv/ d/ fJ; tko b'e sK u[g jB, go gkoNhnK e[ZM jZd sZe ;ze/s d/ ojhnK jB.
j[D S'N/ - S'N/ pZu/ th fv;e; eod/ jB ;[ftXktK gj[zukJhnK jh ik ;edhnK S dh ;[oZfynk Bkb i[fVnk ftSk j?, Gkigk w'dh dk Bkw b?Adh j? ns/ T[BQK dh vKN d/ pkti{d fcoe{gq;s Xo[theoD dh
ns/ tZyFtZy w[ZfdnK s/ nkgDh okJ/ sK fco T[j y/so d[orw jh feT[A j[zdk fJ; ;ko/ s/ Nq/fBzr fdZs/ ikD dh b'V okiBhsh ubkT[Adh j?. T[j r?o-:kdt fgSVhnK B{z b[GkT[D dh okiBhsh th ubkT[Adh
th oZyd/ jB. E'VQh ftnkgesk Bkb ns/ e'Jh th nkw Bkrfoe T[ZE/ ike/ j?. c"i d/ itkB ns/ nfXekoh d[SwB ojh j?. fJj tZyoh rZb j? fe y[d w'dh dh B'Npzdh B/ fJ; ;G s/ gkDh c/o fdZsk j?.
ejhJ/ sK seBhe B/ fJjBK wkwfbnK fvT{Nh eo b?Adk fco sK! d/SK tZb'A ehs/ rJ/ ik;{;h eKvK ftZu n?; gh th nfyb/S dh Sth ns/ ezw pBkw ngokXh ns/ skes d/ ;jko/ u'D fiZsD
ftZu nkgDh wjZstg{oD G{fwek fBGkJh y{p c;/ jB ns/ fJ;dk jfEnko ;'Sb d/ dpdp/ ftZu jh N[ZNh j?. fpjko dh soQK dk rmi'V th fttkd dk fJZe w[Zdk fojk
j? ns/ i' jkf;b eoBk ukj[zd/ jB T[jBK fJj rZb mhe j? fe c"i d/ e[ZM whvhnk tork gb/Nckow jh pfDnk j?. wkfJnktsh fJ; ;tkb s/ ;kc j? ns/ nkgDh soQK dh BthA ;'Sb fJziBhnfozr
B{z frnkB th T[gbpX eokfJnk j?. nfXekohnK ns/ T[; Bkb i[Vh N'bh j?, sK eh T[fus BjhA j't/rk fe j[D ubk jh ojh j?.
ikfjo j? fe gfjbK i{Bhno; d/ ;kjwD/ fGqSN j? ns/ T[j nkw itkBK dk jZe c"i B{z fJ; soQK d/ wkfXnwK dh
fiZE/ tZfvnK dk nB[Gt jh ;h, T[E/ jh wko b?Adh j?, go f;;Nw ftZu ofje/ fJ; T[g:'frsk ns/ ysfonK d/ gqsh eKro; j[D w[Zy w[ekpb/ ftZu BjhA bZrdh go T[; B/ th pqkjwDK B{z gNkT[D
j[D r{rb s'A b? e/ ftehghfvnk ns/ fGqSNkuko Bkb bVB dh okj T[BQK B{z brksko ikro{e eod/ fojk ikt/. ns/ fe;kBK B{z b[GkT[D ftZu e'Jh e;o BjhA SZvh j?. fJj ;jh j? fe B'Npzdh B/ :{
d{i/ nfij/ nzeV/ fJzNoB?N T[Zs/ T[gbZpX bZGDh jh gt/rh, BjhA sK nB[Sk;B nfij/ edw pj[s gfjbK T[mk bJh gh ftZu gfjbK s'A pDh zwhB B{z pokpo ehsk j? ns/ fcoe{gq;s ns/ ikshrs
j'D fiBQK B{z d/y e/ eh e[ZM BjhA ;wfMnk N[ZND Bkb sK fco c"i dk wsbp jh ikD/ ukjhd/ ;B, sK SkfJd fJj fdB r'bpzdhnK B{z ekch jZd sZe fwNk fdZsk j?. go e[ZM uhiK wzB e/ jh nZr/ dh rZb
ik ;edk j?. f;co ofj ikt/rk. fJ; rZb ftZu e'Jh d/yD B{z BjhA fwbdk. y?o, j[D/ th eoBh gt/rh.
d' okJ/ BjhA j? fe fi; soQK Bkb c"i pj[s d/o BjhA j'Jh j? ns/ fiBQK fszB
fBSfus o{g Bkb nB[Gt dh ehws ns/ ;[oZfynk pb d/ itkBK dhnK itkBK tZb'A ;'Sb whvhnk s/ thvhU :kdt n?; gh d/ Bkb ns/ dfbs w'N/ s"o s/ ns/ ikNt yk; s"o s/ ph n?; gh
nZi th pDh j'Jh j?, go d[Bhnk j[D fSekfJsK nk ojhnK jB, T[j p/jZd g';N ehsk frnk j?, T[; s'A c"i B{z d/ Bkb fdyd/ jB. mke[oK dk M[ekn Gkigk tZb fdy fojk j? sK w[;fbw ns/
f;oc nB[Gt s/ jh BjhA uZb ojh j?, d[yd jB. c"i ftZu ikD dk ;[cBk t/ f;fynk b?D ns/ nZr/ tXD dh b'V gfjbh tkoh tgkoh th Gkigk B{z jokT[D dh fJZSk Bkb t'N d/t/rk.
;r'A seBhe ns/ nzeV/ fJ; ;zpzX ftZu yD tkbhnK d/S;/tk ns/ d[SwB d/ j?.
fes/ fznkdk wjZstg{oD G{fwek fBGk dzd yZN/ eoB dk nowkB tZ; ftZu w'dh dk ;jkok
;ko/ b'e nfs fgSVhnK ns/ e[owh-ekSh d/ fgZS/ bZr/ jB, i' j[D/ sZe pj[s
p/dyb ;gZ;N Yzr Bkb fes/ pZM/ BjhA bZrd/. fJ; ftZu n?; e'gh-ph n?; gh sK gSVh
okiBhsh d/ Bkw s/ fJBQK B{z Bkb oZydh nkJh j?, go fJ; tko Gkigk dh etkfJd
;ck 44 dk pkeh fi; fdB dk w/o/ yk; fwZsoK B{z w/o/ ''oZp ;G mhe eo/.'' w?A pko pko efj BthA j?.
nypkoK ftZu, o;kfbnK ftZu w/ok fgT[ pDB dk gsk bZrk ;h T[; fdB s'A fojk ;h
fbfynk y{p Sgdk. gkmeK d/ ys nkT[Ad/ T[jBK ;kv/ xo nkT[Dk pj[s xZN eo noftzd w'jB
. w?A T[jBK dk itkp fdzdk. j"b/ j"b/ fdZsk ;h. eJh sK nkT[Ad/ jh BjhA ;B. nZX/ xzN/ pknd Bo; pkjo nkJh.
gkmeK dk dkfJok j'o tXdk frnk. pZ; T[j sK tes eZY c'B okjhA wK ns/ ''fw;No w[pkoe s[;hA p/N/ d/ fgsk wK p'bh
fJjBK fdBK ftZu w?Bz{ d' ;z;EktK nkT[D tkb/ iht dh ;[Zy-;Kd g[ZSd/ pD rJ/ j'! wK s/ p/Nk d't/A mhe B/.''
B/ tXhnk eth wzBd/ j'J/ ;o'fsnK ns/ ofjzd/ ;B. fJZe tkoh sK fit/A w?Bz{ Bo; dh wK p'bh sK wK p'bh j?, wK jh j? BjhA e'Jh r'bh j?.
b/yeK dh ;Gk ftZu ;BwkfBs ehsk. rZb s/ :ehB jh BjhA nkfJnk. w?A sK
nfij/ tXhnk w"e/ s/ w?A gkotsh B{z th d' wjhB/ gfjbK gkotsh B{z w?NofBNh T[; dh rZb ;[D fJzBk y[S j' frnk ;h jodw fJ; B{z fgnko eo', fJ; dk jko fSzrko eo'
Bkb b? frnk. bht fwb rJh ;h. j[D wk B{z T[; dk fe w?Bz{ gsk jh Bk bZrk ed'A w?A Bo; d/ fJZzs eo' ;fseko eo', go ed/ Bk e'Jh seoko eo'
tes j"b/ j"b/ bzxdk frnk. gkotsh fynkb oZyD bJh tZX tes fwbdk ;h. d't/A jZE nkgD/ jZEK 'u cV u[zw bJ/
nkfc; iKdh ns/ xo dk ezw th eodh. ;B. wK p'bh sK wK p'bh j?.
Gkt/A j[D T[; ftZu ezw eod/ t/b/ fJzBk c/o T[j fdB th nk frnk fi; dh Bo; e[M fuo ;kv/ ;kjwD/ o[e
c[oshbkgB BjhA ;h fojk. go pj[s o'eD T[vhe ftZu ;kv/ B"A wjhB/ phs/ ;B. w[;eokT[Adh j'Jh c/o nzdo ubh rJh. fJ; B/ d[BhnK BthnK ;ikJh, foSfsnK dh gfjukB eokJh
s/ th T[j ezw ftZu wK Bkb jZE tNKdh w?A, wK ns/ pkT{ ih d/ g?o S{j/. pkT{ ih r[Z;k frbk fgnko w[jZps, fJzjko eoB dh iku f;ykJh
ofjzdh. oks d/ B"A tZi/ ;B id'A n;hA gkotsh B/ w?Bz{ iZch gk bJh. T[geko i' fJ; B/ n;K s/ ehsk, ;Zu/ fdb'A ;theko eo'
fi; fdB gkotsh B/ oks t/b/ w?Bz{ B{z Bof;zr j'w b? e/ rJ/. ;kok e[M pkT{ ih B{z nkgDhnK pkjK 'u xZ[Nh
fJj y[Sh Goh rZb ;[DkJh ;h. T[; d/ d' ;[Gkfte uZb fojk ;h. gkotsh B{z w/o/ wB ftZu nk fojk ;h, wK p'bh sK wK p'bh j?., gzikph ;kvh wK p'bh j?.
fdBK pknd jh w?A fJZe uzr/ Bof;zr j'w iZukykBk 'u b? ikD s'A gfjbK b/vh- ''fJZe iht B{z ;z;ko ftZu fbnkT[Dk,
ftZu T[; dk BkT[A fbytk fdZsk ;h. c/o vkeNo B/ w/ok T[sfonk s/ fceo fij/ pZu/ B{z iBw d/ e/ wK pDBk n"os bJh dftzdo f;zx ihsbk
jo wjhB/ T[;B{z u?e eotkT[D dh fizw/ Bkb Gfonk fujok t/y fejk, feZvk wjkB ekoi j[zd? fi; B{z eJh tkoh
tkoh th w?A b? bJh ;h. ;G e[M mhe uZb g[oS iksh n?t/A fJj nky M[mbk fdzdh rDszso fdt;
fojk ;h. n;hA ;ko/ pj[s p/;poh Bkb ''p[nkJ/ v'AN toh - n?tohfEzr ftb j?, nDr"fbnK eo fdzdh j?,
nkT[D tkb/ fBZe/ wfjwkB dh T[vhe ph nkbokfJN n?Av Bkowb.'' ''fJ; ftZu wjkBsk tkbh, tvZgD fJZE/ ekB{zB d/ Bkw s/ tZvk S'N/ B{z dpeKdk j? .
eo oj/ ;h. fJj ed/ th fe;/ d/ wB ftu tkbh fejVh rZb j'Jh! pZu/ sK ikBto fco th T[j w[;ek e/ rDszso fdt; wBKdk j? ..
BjhA ;h nkfJnk fe xo ftZu w[zvk nkt/ w?A, wK ns/ pkT{ ih iZukykBk d/ th g?dk eod/ ofjzd/ B/.''
rk iK e[Vh nkt/rh. n;hA sK pZ; nkT[D pkjo yVQ/ ofj rJ/. gkotsh nzdo ubh gozs{ gkotsh d/ wK pDB dk w?Bz{ tZvk wS j/eVh Bkb S'Nh wZSh yKdk j?,
tkb/ iht dhnK febekohnK ;[DB bJh rJh ;h. n;hA fszB'A nkT[D tkb/ iht fJzBK nfGwkB ;h fe w?A ;?nK y{p;{os S/ G[Zyk ofjzdk G[Zyk jh, oZfink oZih iKdk j? .
T[sktb/ ;K. p/eoko ;K. dk fJzszko eo oj/ ;h. no efj e/ th T[; B{z fpnkB BjhA ;K
eo ;edk. ed ;zftXkB dh j't/rh gkbDk i' fby frnk pkpk,
Gkt/A b/vh-vkeNo B/ w?Bz{ fezBh fJjh ;'ue/ wkVk pzdk, d[Zy ftZu th w[;eKdk j? .
s;Zbh fdZsh ;h, fezBk ;zs[SN eo fdZsk
;h go sK th gsk BjhA feT[A w/ok nzdo fdb sK BjhA wBdk fe uzrk ed/ j't/rk T[;dk,
fJZe vo fij/ Bkb, fJZe fceo Bkb fco th go nk;K d/ p{N/ fBZs Bt/A brKdk j? .
Gfonk j'fJnk ;h.
rb u'A G[Zy d/ wko/ i' ntki Bk fBeb/ ed/,
T[E'A jh 26 iBtoh B{z i? fjzd d/ Bkno/ brKdk j? .

jodhg fpodh

48 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017 cb'ohvk 'u niroK B{z cVD
bJh Gkos s'A p[bkJ/ rJ/ ;g/o/
fJ; d/S 'u BjhA pu/ itkB w[zv/, ftnkj
eotkT[D bJh so; ojhnK B/ e[VhnK

tkfSzrNB (fpT{o') cb'ohvk d/ wjhB/ dh S[o{nks 'u fJE/ fbnKdk frnk. niro ;D/ 13 niroK B{z ekp{ eo
izrbks wfjew/ d/ nfXekohnK B/ cb'ohvk d/ izrbks nfXekohnK B/
izrbK 'u w"i{d powh niroK B{z cVD dZf;nk fe fJBQK niroK B/ S'N/ EDXkoh fbnk. Gkosh ;g/fonK d/ fJ; ezw s'A
bJh Gkosh ;g/fonK B{z p[bkfJnk j?. ihtK B{z nkgDk G'iB pDk e/ e[M ihtK
Gkos d/ ;cb ;g/o/ wk;h ;dkJh:kB B{z ysw j'D ezY/ fbnk fdZsk ;h, fiBQK cb'ohvk fcS n?Av tkJhbvbkJhc ezzot/
ns/ t?dht/b r'gkb skfwbBkv{ dh B{z cVD bJh Gkosh ;g/fonK B{z fJj SB efwSB (n?cH vpfbT{H;hH) d/
fJobk iksh d/ jB ns/ T[BQK B{z d' ezw fdZsk frnk. fJj Gkosh ;g/o/ nfXekohnK B{z j?okB eo fdZsk.
NoK;b/NoK Bkb tZv/ ;ZgK dk gsk niroK B{z cVD 'u wkjo jB. T[BQK B/
brkT[D ns/ T[BQK B{z cVD bJh fJ; f;oc 8 fdBK 'u fJe 16 c[ZN bzph wkdk n?cHvpfbT{H;hH ns/ cb'ohvk

:{Bhtof;Nh d/ y[oke ns/ y/sh ftfrnkB

;z;EkB d/ nfXekohnK B/ fJ; B{z fJe

nB'yk gqki?eN dZf;nk j?.

n?cHvpfbT{H ;hH d/ tkJhbvbkJhc

w?B/iw?AN ;?eSB d/ bhvo feq;NB ;'wo;
B/ dZf;nk fe fJobk nkgD/ d/S 'u
niroK B{z pVh e[Sbsk Bkb cVd/ jB,
nfij/ 'u ;kB{z T[whd j? fe T[j cb'ohvk
d/ b'eK B{z nkgDk e[M j[Bo f;yk ;ed/

jB. fJe whvhnk fog'oN w[skpe ftSt
gqf;ZX fJobk iksh d/ b'eK B/ gfjb/ 8

fdBK 'u eq'e'vkJhb b/e B?SBb
tkJhbvbkJhc fofcT{zh 'u gfjb/ d"o/
's/ uko niroK ;D/ e[b 13 niroK
B{z cfVnk. o;wh s"o 's/ fJobk iksh
dk w[Zy g/Sk ;ZgK B{z cVDk j?. fJobk
;g/fonK ns/ T[BQK d/ NoK;b/NoK B{z

dZyD ;fEs T[BQK d/ xo s'A dZyDh

cb'ohvk p[bkT[D bJh 68,888 vkbo

dh oew ndk ehsh rJh. T[j cotoh

sZe cb'ohvk 'u o[eDr/.

f;vBh 'u bkgsk j'JhnK d' bVehnK,

Gkb 'u g[b; B/ b'eK e'b'A wzrh wdd

nb?g' (fpT{o') ;hohnk 'u uZb oj/ :[ZX B/ d/S B{z jo soQK Bkb popkd eo fdZsk f;vBh (fpT{o') Sfjo d/ fJZe gZSwh
j?. pZfunK s'A pknd fJZE/ e[VhnK ns/ n"osK dh ;fEsh yokp j?. :{n?ZB ;hohnk fJbke/ 'u d' bVehnK d/ bkgsk j'D
dh ;{uBk gqkgs j'Jh j?. fpqNB/ ns/
ekBco?A; 'u fcBb?Av d/ nkfcShnbz B/ fJZE/ e[VhnK d/ ipod;sh ftnkj B{z tZvh SkBe[J/ jzNo Bkwh fJj d't/A bVehnK,
go/SkBh dZf;nk. fJZE/ bZyK b'e nkgDh ikB r[nk u[Ze/ jB ns/ fJ; s'A fes/ fiBQK dh T[wo 14 s/ 11 ;kb j?, nkgD/
fznkdk b'e d/S SZv u[Ze/ jB. fJ;dk ;G s'A tZvk gqGkt d/S d/ wodK 's/ fgnk. gfotko ns/ efwT{BNh ;oft; toeoK
d/S d/ wodK dh frDsh xZN ojh j? ns/ fJ; ekoB e[nkohnK e[VhnK dh frDsh Bkb g?okwkNk d/ fJZe w'Nb 'u ofj
tX ojh j?. ojhnK ;B. fJZE'A T[j phsh 16 iBtoh
B{z rJhnK ns/ w[V tkg; BjhA goshnK.
jkb jh 'u ehs/ ;ot/yD 'u gsk bZrk fe fJZE/ brGr 70 ch;dh ;hohnkJh g[b; nfXekohnK dk efjDk j? fe d'jK
n"osK e[nkohnK jB. eJh e[VhnK sK fJZE'A d/ jkbksK ekoB ftnkj eotkT[Dk th d/ fJ; soQK bkgsk j'D ekoB T[BQK d/
gfotkoe w?Apo ekch fuzsk 'u jB. T[BQK
BjhA ukj[zdhnK go nfijk jo e[Vh BjhA ;'udh. eJh e[VhnK ftnkj eotkT[Dk dZf;nk fe d't/A bVehnK n?p'foiBbz
jB ns/ i/eo fe;/ B{z T[BQK d/ pko/ 'u
ukj[zdhnK jB. fJZE/ 32 ;kbk S[eokB B/ fejk fe T[j ftnkj eotkT[Dk ukj[zdh j?. e'Jh th ikDekoh fwbdh j? sK T[j s[ozs
T[j nkgDk gfotko pDkT[Dk ukj[zdh j?. d[Zy dh rZb j? fe fJZE/ eJh wodK dh iK g[b; Bkb okpsk ekfJw eo/.

sK w"s j' u[Zeh j? ns/ iK fco T[j d/S SZv ik u[Ze/ jB. 23 ;kbk fJe n"os B/ pochb/ s{ckB B/ fBrb/ 15 itkB, w";w mhe j[zfdnK
fejk fe fi; soQK dh jkbs j?, T[; B{z d/y e/ bZrdk j? fe nfijk ;wK th nk

;edk j? fe fJe ftnesh dhnK 4 gsBhnK j'D ns/ n"osK B{z fJ; ekoB go/SkBh
MZbDh gt/rh.

;z:[es okSNo d/ dcso d/ pkjo 'rDszso jh SqhBro gj[zukJhnK ikDrhnK fwqse d/jK

fdt;' w"e/ f;ZyK B/ ehsk gqdoSB SqhBro (fpT{o') eSwho d/ r[o/i p[ZXtko B{z nkowh g';No ns/ g?No'fbzr yokp j'D ekoB itkBK dhnK fwqse d/
;?eNo 'u pochb/ s{ckB ftu dZp/ 4 gkoNh 's/ poc d/ s'd/ fvZrD Bkb wbp/
tkfSzrNB (fpT{o') Gkos d/ 68t/A rDszso fdt; w"e/ ;z:[es okSNo d/ dcso j'o itkBK dhnK fwqse d/jK pokwd ftu'A 10 c"ihnK dhnK bkSK eZYhnK jK xNBk tkbh EK 's/ oZyhnK rJhnK
d/ pkjo e[ZM f;ZyK B/ Gkosh ;zftXkB d/ fybkc gqdoSB ehsk. gqdoSBekohnK B/ eo bJhnK rJhnK jB. fJ; s{ckB ns/ rJhnK jB. UXo 7 c"ihnK B{z gfjbK jB. w";w ;kc j'D 's/ n;hA itkBK
ftSt ;zrmB s'A GkJhuko/ dh ;[oZfynk bJh dyb dh wzr ehsh. f;ZyK B/ nkzkd poc d/ s'fdnK B/ fJe w/io ;D/ 15 jh ;[oZfyns eZY fbnk ;h. c"i d/ p[bko/ dhnK fwqse d/jK B{z j?bhekgNo dh wdd
o?bh eZY e/ nkgDhnK GktBktK dk gqdoSB ehsk. gqdoSBekohnK B/ jZEK 'u c"ih itkBK B{z fBrb fbnk j?. c"i d/ nB[;ko bkgsk c"ihnK B{z pukT[D bJh
p'ov cV/ ;B, fiBQK 's/ 'ikr' ;z:[es okSNo' ns/ 'f;Zy iBws ;zfrqj 2020' dk nc;oK B/ dZf;nk fe r[o/i ;?eNo ftu izrh gZXo 's/ nkgq/SB ikoh j?. w";w okjhA SqhBro gj[zuktKr/.
;zd/S fbfynk ;h. T[BQK B/ f;ZyK dh ;[oZfynk bJh ;z:[es okSNo dh dyb-nzdkzh :kd oj/ fe d' fdB gfjbK poc d/
dh wzr ehsh.
s'fdnK dh bg/N ftu nkT[D Bkb fJe

w/io ns/ 4 BkrfoeK B{z nkgDh ikB

r[nkT[Dh gJh ;h, fi; Bkb eZb dh

xNBk wro'A fwqseK dh frDsh 20 j'
rJh. r[o/i ;?eNo SqhBro s'A brGr
123 feb'whNo d{o j?. ;w[zdo d/ sb s'A

fJ;dh T[ukJh brGr 8 jzko c[ZN j?.
fJ;dh ;ojZd gkfe;skB d/ epz/ tkb/
eSwho Bkb bZrdh j?. fJ;/ ekoB fJE/
itkBK B{z skfJBks ofjDk g?Adk j?. w";w

ftGkr nB[;ko ni/ izw{-eSwho d/
gjkVh fJbkfenK ftu e[M fdBK sZe

j'o poc d/ s'd/ fvZrD dk ydSk j?.
c"i d/ fJe nfXekoh B/ dZf;nk fe

pKdhg'ok fzb/ ftu ezNo'b o/yk B/V/ r[o/
i ;?eNo ftu eZb Skw poc dh fJe
ftSkb uZNkB c"i d/ e?Ag 's/ nk fvZrh,
fi; Bkb eJh c"ih T[; ftu c; rJ/.

d{;oh xNBk rzdopb fzb/ d/ ;'Bwor
ftu j'Jh, fiE/ pukn w[fjzw uZb ojh

j?.

49 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017 w'dh B{z 'e[zr c{ :'rk' fdykT[Dk ukj[zd/ jB ;'B{z ;{d

Gz;kbh 's/ jwbk, gqdoSBekohnK B/
o'eh 'gdwktsh' dh S{fNzr

i?g[o (fpT{o') fcbweko ;zi/ Gz;kbh 's/ okig{s fcoe/ d/ ;w{j B/ nZi efEs s"o w[zpJh (fpT{o') pkbht[Zv ns/ jK. i/ i?eh nkgD/ o[MkB Go/ gq'rokw s'A d'jK d/SK ftukb/ fszB fcbwK dk
's/ jwbk ehsk ns/ T[BQK dh fcbw 'gdwktsh' dh S{fNzr i?rVQ feb/ ftu o'e Nkbht[Zv d/ p/fw;kb ndkekok ;'B{z ;{d e[ZM ;wK eZY ;ed/ jB sK w?A gqXkB fBowkD ;KM/ o{g Bkb ehs/ ikD dk
fdZsk. fJBQK toeoK B/ fcbw ftu rbs sZE fdykT[D dk d'S brkT[Ad/ j'J/ fcbw nkgDh nkT[D tkbh fcbw 'e[zr c{ :'rk' wzsoh Bkb w[bkeks eoB dh e'fSS
;?ZN 's/ s'V GzB eoB dk :sB ehsk. g[b; B/ SKsh ftu o[ektN gkT[D d/ d'S ftu gqXkB wzsoh Bfozdo w'dh B{z fdykT[Dk eodk. n;hA fdZbh th ikDk ukj[zd/ ;h, eoko j'fJnk j?. e[zr c{ :'rk fJ; ftu
5 b'eK B{z fjok;s ftu fbnk j?, idfe Gz;kbh gZy tb'A e'Jh fSekfJs BjhA ehsh ukj[zd/ jB. ;'B{z B/ fejk fe w?A fJj fcbw go ;w/A dh xkN ftu BjhA ik ;e/.
rJh. nkgD/ gqXkB wzsoh B{z fdykT[Dk ukj[zdk Gkos-uhB tgko c'ow d/ ;wM"s/ sfjs Skwb j?. ;'B{z B/ fejk fe Gkos-uhB
;fj:'r S[o{ j'D s'A pknd fJj ;kv/
fcbw ftu dhfgek gkd[e'D 'gdwktsh' ns/ oDtho f;zx 'nbkT{dhB fybih' ;kfonK bJh fJe BthA S[o{nks j?.
dh G{fwek fBGkn oj/ jB. eoBh ;?Bk d/ toeo S{fNzr ;Eb 's/ iwQk j' rJ/ ns/
S{fNzr o'eD dh wzr ehsh. fJ; xNBk d/ pknd vkfJo?eNo B/ ;{p/ ftu S{fNzr B{z nwohek B{z brk ;h fe pzrbkd/S s'A pknd
nZr/ Bk tXkT[D dk c?;bk ehsk j?.
Gkos ghH UH e/H 's/ epzk eo/rk L ;hH nkJhH J/H

T[whdtko dk fpnkB, BthA fdZbh (fpT{o') nwoheh y[chnk (ghH UH e/H) 's/ epz/ bJh gZSwh 's/ tkfSzrNB 'u j'Jh T[u gZXoh p?meK
ftXkfJe pD e/ eoKrk ewkJh gkfe;skB 's/ jwb/ dk nkd/S d/ ;edh dh ikDekoh w[skpe, fJj ;gSN ;h
J/iz;h ;hH nkJhH J/H tZb'A jkb jh 'u j?. fzeo:'r j? fe Gkos B/ 1971 'u fe Gkos tZb'A gZSwh gkfe;skB dh c"ih
nkrok (fpT{o') u'DK d"okB uouk gkT[D bJh T[whdtko nihp'-rohp sohe/ iBse ehs/ rJ/ d;st/zK s'A gsk brk gkfe;skB d/ g{oph fjZ;/ B{z r[nKYh d/S
ngDkT[Ad/ jB. nfijk jh fJe nihp'-rohp fpnkB :{H gh d/ fJe T[whdtko B/ j? fe pzrbkd/S pDkT[D dk Gkos dk s'A tZy eo pzrbkd/S d/ rmB 'u gqw[Zy skes B{z spkj eoB dh ;fEsh Bkb
fdZsk j?. T[; B/ fejk fe T[j ;G B{z p/te{c pDk e/ ftXkfJe pD/rk. nkrok dZyDh nfGnkB g{ok j'D s'A pknd nwohek B/ G{fwek fBGkJh ;h. ;hH nkJhH J/H dh
s'A ofi;Nq/SB eotkT[Ad/ j'J/ nkzkd T[whdtko r'gkb u"Xoh B/ fej,'iBsk B{z p/ BfiZmD bJh nwoheh oDBhsh fsnko
te{c pDk e/ g?;/ ewkT[Dk jh w/ok we;d j?.' ;'funk ;h fe Gkosh gqXkB wzsoh fJzdok fog'oNK ns/ Gkos-gkfe ftukb/ sDkn
'u brk ;h. g{oph gkfe;skB'u Gkos
u"Xoh B/ g?;k ewkT[D dh nkgDh Bhns B{z ;kc eod/ j'J/ fejk,'w?B{z ftXkfJe rKXh gkfe;skB d/ epz/ tkb/ eSwho dh c"ih ekotkJh d/ wZd/Bzo Gkos-
pDBk j?. okiBhsh 'u i' nkT[Adk j?, T[j g?;k ewkT[Adk j?, nkgDk xo Godk j?. gkfe d/ foSs/ ftrVB ekoB T[; ;w/A
nfijk jh w?A eoKrk.' r'gkb u"Xoh fJZE/ jh BjhA o[e/ ns/ T[j p'b/,'w/ok u'DK 'u e'Jh d/ nwoheh okSNogsh fouov fBe;B
w[Zdk BjhA j?, w/ok go;Bb w[Zdk j?, w?A p; g?;k ewkT[Dk j?, fJBt?;N eoBk j?.' d/ okSNoh ;[oZfynk ;bkjeko j/Boh J/
u"Xoh B/ Bkb jh fejk,'i/eo fJzBh iBsk B{z pDk e/ e'Jh pzdk gqXkB-wzsoh pD fef;zvo B/ tZy-tZy ;zGktBktK 's/
iKdk j? sK w?A nkgD/ fJbke/ d/ b'eK B{z th p/te{c pDk e/ ftXkfJe pD ;edk jK.' uouk ehsh ;h. tkfSzrNB 'u e[M
;hBhno ;[oZfynk nfXekohnK B{z brk
;?bch b?D d"okB id e?wo/ 'u e?d j'fJnk G{s
;h fe Gkos tZb'A gZSwh gkfe;skB 's/
BthA fdZbh (fpT{o') n;hA ;kfonK B/ nkgD/ ihtB 'u G{sK dhnK eJh ejkDhnK jwbk eoB dh ;zGktBk pj[s xZN j?.
;[DhnK jB. go zok ;'uhJ/ fi; G{s pko/ s[;hA ejkDhnK ;[Dd/ j', T[j i/eo s[jkv/
;kjwD/ nk ikt/ iK fco s[jkv/ Bkb s;tho 'u e?d j' ikt/ sK s[;hA eh eo'r/. d;s/tzK w[skpe, tkfSzrNB d/ ;g?Sb
zkfjo ;h rZb j? fe vo d/ wko/ fe;/ dh th o{j ezp T[Zm/rh. nZi n;hA s[jkB{z nfijh n?eSB ro[Zg dh fJe p?me 'u ;hH nkJhH
jh s;tho ftyk oj/ jK, s[;hA y[d t/y bUHHHHH. J/H d/ fBd/Se fouov j'w; B/ fejk,
''fJj dZf;nk frnk j? fe w"i{dk ekotkJh
B{z ysw eoB s'A gfjbk Sqhwsh rKXh B/
jfEnkoK ns/ jtkJh c"i dh ;woEk B{z

ysw eoB dh e'fSS eoB 's/ ftuko
eo ojh j?.'' fgSb/ jcs/ ;hH nkJhH J/H
B/ eohp 1 eo'V 20 bZy d;st/zK B{z
iBse ehsk ns/ Gkos ;pzXh fJj y[bk;/

fJBQK d;st/iK 'u jh Skwb jB.

;kXth d/ xo s'A 1H25 eo'V d/ Bt/A

B'N ns/ YkJh feb' ;'Bk pokwd

BthA fdZbh (fpT{o') r[ioks d/ pBk;eKmk

'u g[b; B/ ;kXth i? Sqhfroh d/ xo 'u Skgk
wko e/ 1 eo'V 26 bZy o[gJ/ d/ Bt/A B'N pokwd

ehs/ jB. g[b; B/ Skg/wkoh d"okB YkJh feb'

;'Bk ns/ 2 dozB ftd/Sh Sokp dhnK p'sbK
th pokwd ehshnK jB. i? Sqhfroh g{o/ fJbke/
'u dpzr ;kXth d/ o{g s'A ikDh iKdh j?. T[j
w[es/Sto wm Bkb i[Vh j'Jh j?. fJe gq'rokw
d"okB ;kXth B/ 2000 d/ Bt/A B'N T[vkJ/ ;B.
fi; s'A pknd T[j pj[s uouk 'u ojh ;h.
wkwb/ d y[bk;k T[d'A j'fJnk id'A fJe tgkoh B/

;kXth fybkc ikB s'A wkoB ns/ X'ykXVh dh

fSekfJs doi eotkJh ;h. g[b; ;kXth i?
Sqhfroh B{z fjok;s 'u b? e/ g[ZSfrS eo ojh j?.

g[b; nfXekoh B/ dZf;nk j? fe ;{uBk

w[skpe ;kXth i?Sqh fzb/ d/ pvrkw skb[ek
;fEs w[es/Sto wm Bkb i[Vh j'Jh j?. gkbBg[o
d/ i"joh gqhs/S Skj B/ ;kXth ns/ 2 j'o fybkc
fSekfJs doi eotkJh ;h. Skj B/ fszBK 's/
nko'g brkfJnk j? fe id'A fszBK B/ nkgDk

tkndk BjhA fBGkfJnk sK Skj B/ X'ykXVh dk
nfj;k; j'fJnk ns/ T[; B/ fSekfJs doi
eotk fdZsh.

50 gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh 2017

Gkosh bkV/ B/ ftZu ;w[zdo ftd/Sh e[Vh Bkb gfjb/ rDszso fdt; dh fJj fJfsjk;e

eokfJnk ftnkj, pDkfJnk nB'yk foekov s;tho r[ioksh n"os B/ fyZuh ;h

w[zpJh (fpT{o') s[;hA pj[s ftnkj d/y/ j'Dr/, fiE/ egb nkgD/ ftnkj B{z :kdrko nfjwdkpkd (fpT{o') 26 iBtoh B{z j'wkJh tnkoktkbk dh s;tho fJfsjk; dh f;Zfynk w[zpJh 'u j'Jh ;h. id'A T[BQK
pDkT[D bJh nihp'-rohp sohe/ ngDkT[d/ jB. nfijk jh fJe nB'yk ftnkj 27 Gkos B/ 68tK rDszso fdt; pD u[eh j?. 2012 'u T[BQK dk fdjKs B{z gdwftG{SD Bkb ;BwkBs ehsk
iBtoh B{z e/ob d/ e'tbw d/ sZN 's/ j'fJnk, fiE/ wjkokSNo d/ ofjD tkb/ fByhb wBkffJnk j? sK Gkos d/ gfjb/ rDszso j' frnk. T[d'A T[BQK dh T[wo 99 ;kb frnk sK T[BQK B/ fejk ;h fe fJj
gtko B/ ;b'tkfenk dh :{fBek g'roD B{z nkgDh bkVh pDkfJnk. fJj ftnkj fdt; dh go/v dh s;tho fyZuD tkbh ;h. T[BQK B{z eJh :kdrko s;thoK bJh
eohp 1 xzN/ sZe uZfbnk. nk:'ieK dk dkntk j? fe fJj Gkos dk gfjbk nfijk d/S dh gfjbh wfjbk c'N'rqkco j'wkJh :kd ehsk ikt/rk. ;BwkB d/ e/ ;oeko B/ T[BQK dk BjhA
ftnkj j? fijVk gkDh d/ nzdo j'fJnk. fJ; nB'y/ ftnkj bJh ftS/S fsnkohnK tnkoktkbk dh :kd nk jh iKdh j?.
ehshnK rJhnK ;B. 26 iBtoh 1950 dh gfjbh go/v dh j'wkJh tnkoktkbk dk iBw fJe ;r'A c'N'rqkch ebk dk ;BwkB ehsk j?.
rohp gko;h gfotko 'u j'fJnk ;h. T[BQK
fJ; ftnkj B{z nk:'fis eoB tkb/ i?e;B B/ dZf;nk fe ftnkj bJh ftS/S tnkoktkbk B/ w[zpJh dh pKp/
jko o{; s'A fsnko ehs/ rJ/ ns/ wzvg ;[wzdo ftukb/ fsnko ehsk frnk ;h. nkgD/
ftnkj 's/ fByhb dk efjDk j? fe T[BQK dk ;[gBk g{ok j' frnk. T[BQK dk pugB s'A :{Bhtof;Nh 'u ;o i/Hi/H ekbi nkc
jh fJj ;[gBk ;h fe T[j ;w[zdo ftukb/ ftnkj eokT[Dr/. :{fBek B/ dZf;nk fe nkoN 'u gVQkJh g{oh eoB s'A pknd
id'A fByhb B/ T[BQK B{z fJj ;kbj fdZsh fe T[BQK B{z g;zd nkJh, go T[j ;w[zdo d/ 1938 'u c'N'rqkch d/ y/so 'u gqt/S
gkDh 'u ikD s'A xpok ojh ;h. go ;G ysw j'D s'A pknd T[BQK B/ ekch nkBzd ehsk. nkgD/ eohno d"okB T[BQK B/
wkfDnk. :{fBek okiBhsh ftfrnkB 'u rq?i{J/N j? ns/ T[BQK dh w[bkeks fByhb
Bkb e[M wjhB/ gfjbk e'tbw 'u j'Jh ;h. gfjbh w[bkeks 'u jh d'j/A fJe-d{i/ d/ jzkoK dh frDsh 'u s;thoK fyZuhnK.
uzr/ d';s pD rJ/. e[M wjhB/ uZbh fJj d';sh fgnko 'u pdb rJh, fi; s'A pknd T[BQK dhnK fyZuhnK eJh s;thoK
d'jK B/ ftnkj eokT[D dk c?;bk ehsk.
'nkJhe'fBe' ;kps j'JhnK. ;G s'A
i{m/ s/ pk;h ykD/ s'A o;'Jh r?; gfjbK T[BQK B{z w[zpJh dh nzro/zh w?rzhB
'fd fJb?eNo/N ftebh nkc fJzvhnk'
pDkT[D tkbh wShB fsnko bJh ezw ehsk. nkgD/ eohno d"okB

T[BQK B/ eJh wjkB B/sktK fit/A wjkswk

rKXh, itkjo bkb Bfjo{, okXkfeqSBB,
;odko tZbGGkJh gN/b ns/ Gkos dh

b"j wfjbk Sqhwsh fJzdok rKXh nkfd
dhnK s;thoK bJhnK. fJBQK j;shnK

dh j'wkJh fgq: c'N'rqkco ;h. tnkoktkbk

B/ fszB djkfenK s'A tX ;w/A sZe

c'N'rqkch ehsh. g{oh fzzdrh T[j fJeZb/
jh ojh. T[BQK B/ tv'dok d/ ;[GkBg[ok d/

pkbkih j;gskb 'u nkyoh ;kj fbnk.
1913 'u Bt;koh 'u T[BQK dk iBw
j'fJnk ;h. ihtB d/ nkyoh fdBK 'u th
T[BQK 'u rip dk i'S d/fynk frnk.
T[BQK dh c'N'rqkch g{o/ ftSt 'u gqf;ZX
;h.

j?bhekgNo 'u nkJ/ u'oK B/ p;so dh gjkVh s'A u'oh ehsh eo'VK dh rD/S w{osh

dzs/tkVk (fpT{o') SZsh;rVQ d/ dh fJe gjkVh d/ f;yo s'A eo'VK dh fJj w{osh SZsh;rVQ 'u ;G s'A T[u/ ;EkB
p;so wzvb j?ve[nkoNo irdbg[o s'A 's/ ftokiwkB d[obZG rD/S w{osh ;h.
brGr 85 feb'whNo d{o dzs/tkVk fzb/ fJe g[oksZst wjZst dh rD/S w{osh dZf;nk ik fojk j? fe b"j Broh p/
rkfJp j'D dh ypo ;kjwD/ nkJh j?.
bkvhbk dh Y'beb gjkVh 's/ ;Ekfgs
11thA ;dh dh fJj w{osh eZb Gkt

thotko Skw sZe ;jh ;bkws ;h. oks
B{z d[okv/ fgzv d/ fJBQK fgzv tk;hnK B/

gjkVh d/ nkb/-d[nkb/ fJe j?bhekgNo

d/ wzvokT[D dhnK ntkzK ;[DhnK. nZi
Gkt S[Zeotko ;t/o B{z gjkVh 's/ gj[zu/
e[M ;?bkBhnK B/ w{osh rkfJp d/yh, fi;

Bkb nzdkzk brkfJnk ik fojk j? fe
j?bhekgNo s'A nkJ/ u'oK B/ tkodks B{z

nzzkw fdZsk j?. tkodks d/ fgS/
wkUtkdhnK iK s;eoK d/ fe;/ e"wKsoh

fro'j dk jZE j'D s'A th fJBeko BjhA

ehsk ik fojk. gjkVh dk f;yo ;w[zdo

sb s'A brGr 3 jzko c[ZN dh T[ukJh
's/ j?. dzs/tkVk g[b; nfXekoh ewu'bB
eS:g B/ dZf;nk fe fJ; xNBk dh
;{uBk fwbh j?. wkwb/ dh ;ZukJh goyD

bJh g[b; c'o; B{z Y'beb gjkVh tb

otkBk eo fdZsk frnk j?. Y'beb e'b

;fEs fJe j'o fSyo s'A ;{oi d/tsk dh
w{soh th 15 ;kbK s'A rkfJp j?. gqSk;B
B{z nZi sZe fJ; dh e'Jh y'i ypo BjhA

fwbh j?.

f;gkjh uzd{ u"jkB dk tZvk y[bk;k, rbsh Bkb BjhA frnk ;h gkfe

BthA fdZbh (fpT{o') i/eo s[jkv/ xo pk;h ns/ i{mk ykDk pu iKdk j? sK T[; BthA fdZbh (fpT{o') ;oiheb ;NokJhe s'A pknd d/S dk fJe
itkB rbsh Bkb gkfe;skB 'u dkyb j' frnk ;h. f;gkjh uzd{ izw{
B{z ;[N' Bk feT[Afe s[jkB{z fJj ikD e/ j?okBh j't/rh fe fJ; ykD/ Bkb o;'Jh r?; th ns/ eSwho d/ w/AYo 'u 37 okSNoh okJhcbz dh u"eh 's/ skfJBks
;h, id'A T[; B/ rbsh Bkb gkfe;skBh ;ojZd 'u gqt/S ehsk ;h. 22
pDkJh dk ;edh j?. ;tZS T{oik dh fdSk 'u nZr/ tXd/ j'J/ fJzokfJb dh fJe ;kbk uzd{ Bkb fJj xNBk phsh 29 ;szpo B{z tkgoh ;h. fi; s'A
ezgBh B/ gfjbh tko nfijh wShB fsnko ehsh j? fi; Bkb pk;h ykD/ B{z pkfJU
r?; 'u spdhb ehsk ik ;edk j?. e/Adoh fBT{ ns/ BftnkT[D:'r wzsokb/ tZb'A pknd jkb jh gkfe;skB B/ uzd{ B{z Gkos tkg; G/i fdZsk ;h.
fdZsh rJh ikDekoh w[skpe fJj wShB fJe feb'rqkw pk;h ykD/ Bkb fJzBh r?;
pDdh j?, fi; Bkb 1 xzN/ sZe r?; dh tos'A ehsh ik ;edh j?. fiBQK fJbkfenK 'u nfij/ 'u d/S tkg; nkT[D s'A pknd uzd{ B/ fJe tZvk y[bk;k ehsk
fpibh BjhA j? T[E/ fJj wShB ;tZS T{oik fsnko eoB 'u wddrko ;kps j't/rh. j?. oZfynk wzsokb/ nB[;ko uzd{ u"jkB rbsh Bkb BjhA ;r'A nkgD/
jkbKfe fJj seBhe g[okDh j? go j'wpkfJU r?; ezgBh B/ gfjbh tko fwBh wShB
pDkJh j?. fJj row fJbkfenK 'u fznkdk ekorko ;kps j't/rh. :{o'ghnB ;zx d/ ewKvo s'A Bkokz j' e/ gkfe;skB uZbk frnk ;h. T[; B/ gkfe;skBh
fJe nfXn?B w[skpe jo ;kb 13 nop NB ykd gdkoE popkd j' iKdk j?. ykD/ c"i d/ ;kjwD/ ;ozvo ehsk ;h. fi; s'A pknd gkfe;skBh nfXekohnK

dh ;G s'A fznkdk popkdh nwohek ns/ :{o'ghnB d/SK 'u j[zdh j?. ;kb 2010 d/ d/ ;wMkT[D s'A pknd T[j d/S tkg; nkfJnk ;h.
nKefVnK w[skpe gfotkoK 'u 42 ch;dh ns/ y/shpkVh eko'pko 'u 39 ch;dh T[ZE/ jh uzd{ u"jkB dh ;ZukJh gsk bZrD s'A pknd fJj sK
ykd gdkoE popkd j[zdk j?.
;kjwD/ nk jh frnk j? fe uzd{ fvT{Nh d"okB gkfe;skB BjhA frnk

;h ;r'A T[j nkgD/ nfXekohnK s'A Bkokz j' e/ gkfe;skB frnk ;h.
fJ; xNBk Bkb gkfe;skBh c"i 'u sK fJ; Gkosh c"ih ns/ c"i dk
wzke pfDnk jh j?. T[ZE/ jh c"i d/ nfXekohnK B{z th nkgD/ otZJhJ/
dh ;whfynk eoB dh b'V j?. fcbjkb fJ; rZb dh ni/ sZe e'Jh

nfXekos g[SNh BjhA j'Jh j? fe eh n;b 'u itkB nkgD/ nfXekoh
s'A Bkokz j' e/ frnk ;h iK ikD-p[ZM e/ gkfe;skB uZbk frnk ;h.


Click to View FlipBook Version