FOR
gzikp NkJhwz
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw BETTER RESPONSE,
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw
gzikp NkJhwz ADVERTISE
PUNJAB TIMES
s[jkB{z fej' IN
s[jkB{z fej'
s[jkB{z fej'
s[jkB{z fej'
s[jkB{z fej'
fijk bZfrnk.
fijk bZfrnk.
fijk bZfrnk.
fijk bZfrnk. Monthly
fijk bZfrnk.
f;vBh s'A gqekf PUNJAB TIMES
f;vBh s'A gqekf s gfjbk gzikph wjhBktkoh nypkos gfjbk gzikph wjhBktkoh nypko
f;vBh s'A gqekfSs gfjbk gzikph wjhBktkoh nypkos gfjbk gzikph wjhBktkoh nypko
f;vBh s'A gqekf s gfjbk gzikph wjhBktkoh nypko
f;vBh s'A gqekf
THE FIRST PUNJABI INDIAN MONTHLY PUBLISHED FROM SYDNEY, AUSTRALIA
nkgD/ ;[MkU
nkgD/ ;[MkU
nkgD/ ;[MkU
nkgD/ ;[MkU
nkgD/ ;[MkU
P O Box 8055, Glenmore Park, NSW 2745, Sydney, Australia This is its 18th successful
MOBILE: 0431 377 716 www.punjabtimes.com.au
;kB{z io{o G/i'
;kB{z io{o G/i'
;kB{z io{o G/i'
;kB{z io{o G/i'
;kB{z io{o G/i' year in the market
Editor: Harpreet Singh, E-mail: [email protected]
Year 18, Edition 8, Australia's Top Leading, Most Popular, Reliable & Successful free copy
Sydney, February 2019 Punjabi Indian Newspaper
HAPPY
DIWALI
Punjab Times Pty Ltd. Trading as Punjab Times ACN No. 110 708 579
2 2 2 2 2 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh , f;vBh, cotoh 2019
gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh , f;vBh, cotoh
gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
gzikp NkJhw
3 3 3 3 3 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
4 4 4 4 4 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
gzikp NkJhw
Bebh pzd{eK ;w/s kfgzr ;?ANo kfgzr ;?ANo u j'J/ dkyb, uVQ/ g[b; d/ nfVe/u j'J/ dkyb, uVQ/ g[b; d/ nfVe/ nk;Nq/bhnk
Bebh pzd{eK ;w/s
Bebh pzd{eK ;w/s Skfgzr ;?ANo kfgzr ;?ANo 'u j'J/ dkyb, uVQ/ g[b; d/ nfVe/u j'J/ dkyb, uVQ/ g[b; d/ nfVe/
nk;Nq/bhnk u b{ dk efjo,u b{ dk efjo,
Bebh pzd{eK ;w/s kfgzr ;?ANo u j'J/ dkyb, uVQ/ g[b; d/ nfVe/
Bebh pzd{eK ;w/s
nk;Nq/bhnk
nk;Nq/bhnk 'u b{ dk efjo,u b{ dk efjo,
nk;Nq/bhnk u b{ dk efjo,
f;vBh (fpT{o') nk;Nq/bhnk d/ Sfjo
f;vBh
f;vBh u Uu U 'B nboN ikoh'B nboN ikoh
f;vBh
f;vBh u U 'B nboN ikoh
f;vBh 'u Uu Uz'B nboN ikoh'B nboN ikoh
f;vBh d/ fJe Skfgzr ;?ANo s'A 5 b'eK B{z
frqcsko ehsk frnk. fJj ;ko/ ftnesh
Bebh pzd{eK ;w/s Skfgzr ;?ANo ftu
dkyb j'J/ ;B. ftneshnK d/ jZEK ftu
pzd{eK d/y Skfgzr ;?ANo d/ ;ko/
d[ekBdko vo rJ/ ;B.
;{uBk fwbd/ jh nfXekohnK B/
u?N;t[Zv t?;Nchbv Skfgzr ;?ANo fty/
fJ; ;w{j 's/ Skgk wkfonk ns/ T[BQK B{z
frqcsko ehsk.
nfXekohnK B/ ;p{s d' s"o 's/
Bebh pzd{eK fJeZmhnK ehshnK ns/
d'Sh ftneshnK B{z fjok;s ftu fbnk.
fcbjkb fJ; wkwb/ dh iKu ikoh j?.
nk;Nq/bhnk L ebkeko B/ pDkfJnk ;G s'A wfjzr/ fbg nkoN
nk;Nq/bhnk L ebkeko B/ pDkfJnk ;G s'A wfjzr/ fbg nkoN dk foekov
nk;Nq/bhnk L ebkeko B/ pDkfJnk ;G s'A wfjzr/
nk;Nq/bhnk L ebkeko B/ pDkfJnk ;G s'A wfjzr/ fbg nkoN dk foekov dk foekov
nk;Nq/bhnk L ebkeko B/ pDkfJnk ;G s'A wfjzr/ 'fbg nkoNfbg nkoN' dk foekov dk foekov
eo'V o[gJ/ d/ jho/ brk e/ nB'yk ns/
j[D sZe dk ;G s'A wfjzrk fbg nkgN
ehsk. fJ; d/ Bkb jh T[; B/ nkgDk
Bkw frBhz p[Ze ftu doi eotk fbnk.
126 jho/ p[ZbQK 's/ brk e/ w/enZg
ebkeko B/ fJj foekov pDkfJnk.
Á Most valuable lip art dk foekov
e?Bpok (fpT{o') nk;Nq/bhnk fGnkBe b{ dh bg/N 'u j? s/ d/S d/ eJh fjZf;nK
nk;Nq/bhnk d/ vkfJwzv it?bo o"zBv"oc
'u gkok 50 fvroh B/V/ gj[zu frnk j?. fJ; d/ uZbd/ f;vBh 'u Uz'B nboN ikoh
B/ nkgD/ Bkw eo fbnk. fJj foekov
ehsk frnk j?. gZsoeko J/iz;h n?Zce/ w[skpe w";w ftGkr B/ fdB 'u 12 fvroh
vkfJwzv it?bo o"zBv"oc B/ nkgDh
s/ oks B{z 10 fvroh skgwkB tXD dh ;zGktBk iskJh j?.
50thA toQ/rzY d/ w"e/ 's/ pDkfJnk.
jkbKfe f;vBh 'u fznkdkso skgwkB 41 fvroh ;?b;hn; ofjD dh T[whd
ikDekoh w[skpe ezgBh dh
j?. f;js wzsokb/ B/ fBT{ ;kT{E t/b; ;{p/ 'u fusktBh ikoh ehsh j? fe rowh s/
;EkgBk ;kb 1963 ftu j'Jh ;h.
X[Zg ekoB Uz'B gZXo 'u tkXk j'D Bkb ;kj ;pzXh ;wZf;nktK j' ;edhnK jB.
o"zBv"oc B{z yk; vkfJwzv it?bo d/ s"o
tksktoDh f;js fBod/Se fouov po{w B/ fJe gq?Z; ekBcoz; 'u fejk fe Uz'B dk
's/ ikfDnk iKdk j?. ezgBh B/ nkgDh
gZXo fJBv'o w[ekpb/ nkT{Nv'o 'u fznkdk j[zdk j? s/ fJj nkw eoe/ d[gfjo/ s/
50thA toQ/rzY B{z yk; pDkT[D bJh fJ;
Skw t/b/ ;G s'A fznkdk j[zdk j?.
nB'y/ fbg nkoN B{z fsnko eoB dh
w?bp"oB (fpT{o') fznkdkso e[VhnK bhnk d/ fJe ebkeko B/ fJ;/ nkoN B{z w";w ftGkr B/ fejk fe j'pkoN B{z SZv e/ d/S d/ w[Zy SfjoK 'u p[ZXtko B{z
e'fSS ehsh ;h. fi; ftu 126 jho/
w/enZg eoBk g;zd eodhnK jB. ;wK b? e/ 'wfjzr/ fbg nkoN' dk tobv wkvb d/ p[ZbQK 's/ ;ikJ/ rJ/. fJ; ezw skgwkB 34 s/ 41 fvroh d/ ftukb/ ofjD dh T[whd j?. idfe nzdo{Bh fjZZf;nK 'u
pdbD d/ Bkb j[D w/enZg eoB dk foekov pDkfJnk j?. 45 fvroh s/ T[; s'A th fznkdk ofjD dh ;zGktBk j?. dZyDh nk;Nq/bhnk ;{p/ d/
B{z fink w/enZg ebkeko ukob/ w?e B/
;NkJhb th pdb frnk j?. j[D B/b nk;Nq/bhnk d/ vkfJwzv it?bo g'oN nkr;Nk Sfjo 'u wzrbtko B{z ;G s'A fznkdk skgwkB doi ehsk frnk,
nzzkw fdZsk. fJBQK pj[w[Zb/ jhfonK B{z
o"zBv"oc (Diamond jeweller
nkoN, j/no ;NkJhb, fbg nkoN nkfd fiE/ gkok 48H9 fvroh ;?b;hn; sZe gj[zu frnk s/ ;{p/ d/ S'N/ Sfjo Nkoe[bk 'u
p[ZbQK 's/ ;ikT[D ftu ukob/ B{z eohp
b'eK dh gfjbh g;zd pD rJ/ jB. nk;Nq/ Rosendorff) B/ wkvb d/ p[ZbQK 's/ 3H78 gkok 49 fvroh ;?b;hn; sZe gj[zu frnk.
YkJh xzN/ dk ;wK bZfrnk.
5 5 5 5 5 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
6 6 6 6 6 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
7 7 7 7 7 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
gzikp NkJhw
8 8 8 8 8 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
AIBC NSW Chapter officially farewells Consul General of
India, Sydney, Mr B.Vanlalvawna.
Sydney (Bureau)The Australia Barbara Ward, AIBC NSW NASSCOM Australia. All of them AIBC had brought forward the Pallavi Sinha, AIBC NSW Vice
India Business Council Ltd NSW President welcomed guests and highlighted the Consul General’s AIBC Apprenticeship Program President gave the official Vote
Chapter held an official farewell acknowledged the close working dedication to promoting trade, launch date, so that he could of Thanks.
for the Consul General of India, relationship and continuous investment and business officially launch it. The AIBC is a not-for-profit
Sydney, Mr B.Vanlalvawna and Dr. support AIBC received from the between Australia and India. Dr Partha Mukherjee AIBC organization facilitating and
Rosy L. Khuma on 22 January Consul General during his tenure Mr. Vanlalvawna spoke about Education Chapter Chair, spoke linking businesses, exporters and
2019 at NIB premises 1 Farrer in Sydney. She appreciated the the AIBC’s professionalism and about the Inaugural AIBC investors in Australia and India.
Place, Sydney. ready advice provided by him, systems in place to take forward Internship Program for Indian
The popularity and the whenever needed by the AIBC the bilateral relationship to its international students in AIBC NSW is the largest chapter
respect for the Consul General or herself. next level. He praised the Australia. An audio visual of AIBC and plays a strong role in
was evident in the turnout of Other VIP speakers included achievements of AIBC industry presentation explained how the creating business connections
industry leaders, government and Sheba Nandkeolyar, Past AIBC Chapters mentioning the Women program worked and the and leveraging business
media representatives, AIBC National Chair, Neville Roach AO in Business and Education benefits to both organisations opportunities between NSW and
members and guests. and Rohit Pathak, Chairman Chapters and appreciated that and students. India.
9 9 9 9 9 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
gzikp NkJhw
nk;Nq/bhnk B/ ;kb 2 nk;Nq/bhnk L ftd/ h d{sxoK B{z Zeh gko;b
nk;Nq/bhnk B/ ;kb 2 18 18
nk;Nq/bhnk B/ ;kb 2
nk;Nq/bhnk B/ ;kb 2018 18 'uu uu u
nk;Nq/bhnk B/ ;kb 2 18
nk;Nq/bhnk L ftd/
nk;Nq/bhnk L ftd/ h d{sxoK B{z h d{sxoK B{z Zeh gko;bZeh gko;b
nk;Nq/bhnk L ftd/
nk;Nq/bhnk L ftd/Sh d{sxoK B{z h d{sxoK B{z SZeh gko;bZeh gko;b
G/iD d/ wkwb/ u 1 frqcskou 1 frqcsko
G/iD d/ wkwb/
G/iD d/ wkwb/ 'u 1 frqcskou 1 frqcsko
G/iD d/ wkwb/ u 1 frqcsko
ftd/ h thh th / ehs/ oZd/ ehs/ oZd
8 8 8 8 800 ftd/ ftd/Sh thh thz/ ehs/ oZd/ ehs/ oZd G/iD d/ wkwb/
ftd/ h th / ehs/ oZd
ftd/
g'oB'rqkch bJh d'Sh mfjokfJnk frnk
idfe 53 j'o B{z xo/b{ fjz;k dk d'Sh
gkfJnk frnk ;h ns/ 34 B{z pbkseko
dk d'Sh mfjokfJnk frnk ;h. rqfj
wzsokb/ d/ wzsoh ghNo vZNB B/ fJe
fpnkB ftu fejk,'';kv/ d/S ftu nfij/
b'eK bJh e'Jh irQk BjhA j? i' nk;Nq/
bhnkJh b'eK B{z B[e;kB gj[zukT[Ad/ jB.''
vZNB B/ fejk,''n;hA d[Bhnk d/ ;ko/
b'eK dk ;tkrs eod/ jK. go fijV/
;'ud/ jB fe T[j nk;Nq/bhnk ftu ofj
;ed/ jB ns/ ngokfXe ekotkJhnK
f;vBh (fpT{o') nk;Nq/bhnk B/ phs/ rqfj wzsokb/ d/ jtkb/ Bkb dZf;nk fe ftu th Skwb j' ;ed/ jB. T[BQK B{z
fJj ikDB dh b'V j? fe T[j bzp/ ;w/A
;kb 2018 ftu 800 s'A tZX ftd/ShnK 13 jZfsnktK, 125 jwfbnK ns/ 56
sZe fJZE/ BjhA ofj ;eDr/.'' ikDekoh
d/ thzk oZd ehs/. thzk oZd j'D tkfbnK jfEnkopzd ve?shnK ;w/s fjz;e
w[skpe phs/ 5 ;kbK ftu fbpob-e"wh
ftu ghv'fcfbnk (pkb :"B S'SD), xo/ ngokX eoB tkb/ ngokXhnK d/
b{ fjz;k, pbkseko, jfEnkopzd ve?sh bZrGr 500 thzk oZd ehs/ rJ/ ;B. rmi'V ;oeko B/ rzGho ngokXK ftu
ns/ jZfsnk ;w/s rzGho ngokXK d/ d'Sh fJBQK ftd/ShnK ftu'A fiBQK B{z d/S c;/ 4,150 ftd/Sh b'eK d/ thz/ oZd ehs/
jB.
Skwb ;B. nfXekohnK B/ fJj ftu'A pkjo eZfYnk ikt/rk T[BQK ftu
ikDekoh fdZsh. fJe ;wkuko J/iz;h B/ 100 B{z BkpkbrK dk :"B S'SD, w?bp"oB (fpT{o') nk;Nq/bhnk ftu Gkosh tDi d{sxo ;w/s fJZE/ ;fEs eJh
fvgb'w?fNe fwSBK B{z efEs o{g Bkb doiBK SZeh gko;b G/i/ rJ/ ;B. fJ; wkwb/
ftu nk;Nq/bhnkJh g[b; B/ 48 ;kbk fJe ftnesh B{z frqcsko ehsk j?. w?bp"oB
nk;Nq/bhnk L gkoNh
nk;Nq/bhnk L gkoNh u b[N/fonK B/ ehsk jwbk, fJe rzGho u b[N/fonK B/ ehsk jwbk, fJe rzGho ftu xZN'-xZN 10 tDi d{sxoK B{z SZeh g?e/N G/i/ ikD dh xNBk d/ pknd S/
nk;Nq/bhnk L gkoNh u b[N/fonK B/ ehsk jwbk, fJe rzGho
nk;Nq/bhnk L gkoNh 'u b[N/fonK B/ ehsk jwbk, fJe rzGho u b[N/fonK B/ ehsk jwbk, fJe rzGho zywhywh ywhywh ywh
nk;Nq/bhnk L gkoNh
gkNoB ftu ;ktk; n?tB B{z T[; d/ xo'A frqcsko ehsk frnk. nfXekohnK B/ jkb/
w?bp"oB (fpT{o') nk;Nq/bhnk d/ Sfjo w?bp"oB d/ dZyD-gZSw sZe fJ; rZb dh g[SNh BjhA ehsh j? fe T[BQK gko;bK ftu eh ;h go S[o{nksh
ftu fJe ;w[zdoh sZN B/V/ j'Jh gkoNh ftu ngokXhnK d/ fJe ;w{j fog'oNK w[skpe T[BQK ftu n?;p?N; oZy/ j'D dh ypo ;h.
B/ jwbk eo fdZsk. fJ; jwb/ ftu fJe Bkpkbr B{z uke{ wkfonk nk;Nq/bhnkJh c?vob g[b; ns/ fteN'ohnk g[b; B/ fejk fe T[; ftnesh 's/
frnk ns/ d' j'o 's/ f;oc jwbk ehsk frnk. ve?sh ns/ jwbk j'D vke ;/tk zohJ/ ysoBke ;wZroh G/iD dk d'S brkfJnk frnk j?. fi; ftu tZX
dh fog'oN fwbD wro'A g[b; s[ozs p/bkfoB gqkfJdhg 's/ g[nkfJzN s'A tZX 10 ;kb i/b dh ;zk j' ;edh j?. whvhnk fog'oNK w[skpe w?bp"oB dh fJe
b'A;v/b gj[zuh. w"e/ 's/ gj[zuh g[b; B/ gkfJnk fe 17 ;kbk w[zv/ B{z wfi;Nq/N ndkbs ftu ;[DtkJh d/ pknd d'Sh B{z fjok;s ftu G/i fdZsk frnk.
ngokXhnK d/ fJe ;w{j B/ uke{ wko fdZsk ;h, fi; ekoB T[j rzGho ikDekoh w[skpe fJe tehb B/ ndkbs B{z dZf;nk fe ;kwkB ftu n?;p?;N;
zywh j' frnk. rzGhr zywh j'D ekoB w[zv/ B{z s[ozs j;gskb fwfbnk j? ns/ n?tB B/ iwkBs bJh n?gbhe/SB BjAhA fdZsh j?.
fbikfJnk frnk. ngokXhnK d/ ;w{j B/ d' j'o 16 ;kbk w[zfvnK 's/ c?vob ns/ ;{pkJh g[b; B/ fJe ;z:[es fpnkB ftu fejk,''g[b; B/ 29 g?e/
uke{ Bkb jwbk ehsk ns/ d'jK d/ c'B y'j bJ/. d'jK ftu'A fJe i?B N pokwd ehs/ jB. T[BQK dh c"o/Af;e iKu eotkJh ikt/rh sK i' fJ; d/ ;gZSN
i?e w[zv/ dk w"e/ 's/ g?okw?vheb nfXekohnK tZb'A fJbki ehsk frnk T[d/S dk gsk brkfJnk ik ;e/.'' g[b; B/ fejk fe fJ; Bkb nkw iBsk B{z
id'A fe d{i/ fBT{NkT{B w[zv/ B{z wkw{bh ;ZNK bZrD ekoB j;gskb e'Jh ysok BjhA j?. w?bp"oB ns/ e?Bpok ftu fijV/ d{sxoK ftu SZeh g?e/N
fbikfJnk frnk. g[b; B/ fJ; wkwb/ ftu Skwb ngokXhnK B{z cVB G/i/ rJ/, T[BQK ftu ;?AN febvk o'v ;fEs Gkosh ns/ nwoheh tDi d{sxo th
bJh w[fjzw S[o{ eo fdZsh j?. Skwb jB.
nk;Nq/bhnkJh ghHn?ZwH dh d' yZp/ g?oK tkbh s;tho tkfJob
nk;Nq/bhnkJh ghHn?ZwH dh d' yZp/ g?oK tkbh s;tho tkfJob
nk;Nq/bhnkJh ghHn?ZwH dh d' yZp/ g?oK tkbh s;tho tkfJob
nk;Nq/bhnkJh ghHn?ZwH dh d' yZp/ g?oK tkbh s;tho tkfJob
nk;Nq/bhnkJh ghHn?ZwH dh d' yZp/ g?oK tkbh s;tho tkfJob
f;vBh (fpT{o') nk;Nq/bhnk d/ gqXkB wzsoh ;e"N w"oh;B ;kb d/ gfjb/ 'whw' pD e/ ;kjwD/ nkJ/ jB.
fJ; dk ekoB T[BQK d/ dcso tZb'A ikoh nfXekoe g';No j?, fi; ftu feq;w; d"okB T[BQK tZb'A fyZutkJh
rJh s;tho ftu d' yZp/ g?o pDk fdZs/ rJ/ jB.
n;b ftu n;bh s;tho ftu T[BQK d/ ;Zi/ g?o dk p{N ekch rzdk fdykJh d/ fojk ;h sK c'N' n?vhNo
B/ ;wMdkoh fdykT[Ad/ j'J/ ;Zi/ g?o 's/ yZpk g?o fugek fdZsk. fJ; B{z b? e/ ;e"N ekch Nq'b j' oj/ jB ns/
Þ S{r/N S[o{ j' frnk j?.
b'eK B/ fJj s;tho d/yh ns/ fJ; wro'A eJh whw pDB bZr/. fco nk;Nq/bhnkJh gqXkB wzsoh ;e"N
w"oh;B B{z ;ckJh d/Dh gJh.
T[BQK B/ fJe s;tho 's/ NthN ehsk fi; ftu f;oc T[BQK d/ d't/A g?o fdZ; oj/ jB. NthN ftu w"oh;B
B/ fbfynk j? fe w?A BjhA fejk ;h fe w/o/ p{N uwekU go i/ s[;hA c'N'S"g eoBk jh ukj[zd/ j' sK gbhz tkbK
's/ gq:'r eo', Bk fe g?oK 's/. tkbK dh ewh w/o/ f;o 's/ fznkdk j?.''
1 1 1 1 10 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
gzikp NkJhw
nk;Nq/bhnk d/ S'N/ fij/ fgzv B/ fszB
nk;Nq/bhnk d/ S'N/ fij/ fgzv B/ fszB gsh B/ ;Zg ;wM e/ GzBQ
gsh B/ ;Zg ;wM e/ GzBQ sh gsBh dh bZssh gsBh dh bZs
gsh B/ ;Zg ;wM e/ GzBQ 'sh gsBh dh bZssh gsBh dh bZs
gsh B/ ;Zg ;wM e/ GzBQ sh gsBh dh bZs
gsh B/ ;Zg ;wM e/ GzBQ
nk;Nq/bhnk d/ S'N/ fij/ fgzv B/ fszB
nk;Nq/bhnk d/ S'N/ fij/ fgzv B/ fszB
nk;Nq/bhnk d/ S'N/ fij/ fgzv B/ fszB
dkyb j[zd/ jh ftnesh B{z p?Zv 's/ d'
tko wBkfJnk BtK ;kb
tko wBkfJnk BtK ;kb ;Zg Bzo nkJ/ ;B. rbscfjwh d/ fSeko
tko wBkfJnk BtK ;kb
tko wBkfJnk BtK ;kb
tko wBkfJnk BtK ;kb
ftnesh B/ fpBK ftuko/ p?;pkb p?N
Bkb ;Zg fijh Bzo nk ojh uhz B{z
wkoBk S[o{ eo fdZsk. n;b ftu T[j
;Zg BjhA ;r'A T[; dh gsBh d/ g?o ;B.
e[ZNwko ekoB T[; dh gsBh dhnK uheK
fBeb rJhnK. gsBh d/ uheD d/
nktkz ;[D T[; B/ e[ZNDk pzd ehsk go
T[j p[oh soQK zywh j' rJh ;h.
fJ; g{oh xNBk bJh nihp'-rohp
vo?Z; fzzw/tko j?. T[; dh gsBh B/ nihp
soQK dh vo?Z; gfjBh j'Jh ;h. wfjbk B/
;Zg fij/ fdZ;D tkb/ ;N'fezrz (bzphnK
i[okpK) gfjB/ j'J/ ;B. T[j p?Zv 's/ ;[Zsh
gJh ;h. T[; d/ g?o ukdo d/ pkjo fBeb/
j'J/ ;B. ewo/ ftu jbeh o'SBh ;h.
fit/A jh wfjbk dk gsh ewo/ d/ nzdo
dkyb j'fJnk T[; B{z bZrk p?Zv 's/ d'
w?bp"oB (fpT{o') ed/-ed/ ftnesh j[D T[j gSsk fojk j?. ;Zg jB. T[; B/ fpBK d/o p;pkb p?N
;fEsh B{z fpBK ;wM/ gqshfefonk eo ypo ftu ftnesh d/ Bkw dk Bkb jwbk eo fdZsk. e[ZNwko Bkb
p?mdk j?. eJh tkoh nfijh gqshfefonk y[bk;k BjhA ehsk frnk. fJj p/Bkw gsBh dhnK uheK fBeb rJhnK. gsBh
d/ Bshi/ ti'A T[; B{z f;oc gSsktk jh ftnesh fit/A jh xo d/ nzdo dkyb dh nktkz ;[D gsh d/ j'S T[Zv rJ/.
jk;b j[zdk j?. nfijh jh gqshfefonk j'fJnk sK T[; B/ p?Zvo{w ftu fijVh T[; B/ w[nkch wzrfdnK s[ozs gsBh B{z
nk;Nq/bhnk d/ Sfjo w?bp"oB ftu ofjD uhz d/yh T[; pko/ fpBK ftuko/ j;gskb gj[zukfJnk. fcbjkb j;gskb
tkb/ fJe ftnesh B/ ehsh fi; wro'A gqshfefonk eo fdZsh. ewo/ d/ nzdo ftu wfjbk dk fJbki ikoh j?.
fpq;p/B (fpT{o') d[BhnK Go ftZu jo ;kb dh soQK fJ; tko th Bt/A ;kb dh
16 ;kbk bVe/ B/ ehsk uke{ Bkb jwbk, fJe dh w"s
nkwd B{z y[Snkwdhd efjD bJh jo e'Jh gZpK Gko ;h. b'eK B/ nkg'-nkgD/ Yzr 16 ;kbk bVe/ B/ ehsk uke{ Bkb jwbk, fJe dh w"s
16 ;kbk bVe/ B/ ehsk uke{ Bkb jwbk, fJe dh w"s
16 ;kbk bVe/ B/ ehsk uke{ Bkb jwbk, fJe dh w"s
Bkb BZu NZg e/ 2018 B{z nbftdk nkfynk. nk;Nq/bhnk d/ tZy-tZy SfjoK ftZu 16 ;kbk bVe/ B/ ehsk uke{ Bkb jwbk, fJe dh w"s
th gNkfenK d/ S'o ftZu ih nkfJnK fejk frnk. T[ZE/ nk;Nq/bhnk dk fJZe fJj'
fijk fgzv e?woB ekoBo th j?, fiZE/ fe gZe/ s"o 's/ f;oc d' jh gfotko ofjzd/ jB.
uke{ Bkb jwbk eo fdZsk. jwb/ ftu
fJj fgzv nk;Nq/bhnk d/ fszB ;{fpnK fBT{ ;kT{E t/bi, ;kT{E nk;No/bhnk ns/
d't/A B"itkB p[oh soQK zywh j' rJ/.
e[JhBib?Av d/ pkovo s/ tf;nk j'fJnk j?, fiZE/ fe tZyo/ NkJhw z'B j'D eoe/ jo
jwb/ wro'A n?woi?A;h ;/tktK B{z u?N;t[Zv
nZX/ xzN/ d/ nzsokb 's/ wBkfJnk iKdk j?.
ftu rqhftb/ ;NqhN 's/ n?vtK;v ;zrmB
fJ; fgzv dh d{oh jo tZv/ Sfjo s'A bZrGZr 800 s'A 1000 feb'whNo j?. fJ;
;?AN fjZb ;kfJzN'b'ih j?Zve[nkoNo fty/
fgzv ftZu Bt/A ;kb B{z ih nkfJnK efjD bJh nk;Nq/bhnk d/ tZy-tZy SfjoK s'A
p[bkfJnk frnk.
tZvh frDsh ftZu gj[zud/ jB. ;EkBe Bkrfoe fw;No fwbo B/ whvhnk B{z dZf;nk
d'jK zywh B"itkBK B{z s[ozs
fe BtK ;kb ;kv/ bJh fJZe pj[s tZvk fsT[jko j? feT[Afe fJ; fdB jh n;hA pkjo'A
j;gskb fbikfJnk frnk. zywhnK
nkJ/ ;?bkBhnK B{z fwbd/ jK T[AM sK ;kv/ e'b'A e'Jh d[ekB th BjhA j? T[BQK nZr/ fejk
ftu'A fJe eohp 20 ;kbk B"itkB dh
fe B/V/ s'A B/V/ dh d[ekB th 100 feb'whNo d{o j?. T[BQK ;?bkBhnK B{z fJZE/ j'o
w"s j' rJh. n?Ap{b?A; fJz;g?eNo e?o'fbB
w"fenK s/ gj[zuD dh th nghb ehsh.
wkoS B/ dZf;nk fe id'A T[j jkd;k;Eb
's/ gj[zu/ T[d'A B"itkB dh rodB 's/
zyw j'D ekoB ekch wksok ftu y{B
nk;Nq/bhnk L Bt/A ;kb d/ i B w"e/ j'Jh tZvhB w"e/ j'Jh tZvh tZr fojk ;h. d{ik B"itkB fi; dh T[wo
nk;Nq/bhnk L Bt/A ;kb d/ i
nk;Nq/bhnk L Bt/A ;kb d/ i B w"e/ j'Jh tZvh
nk;Nq/bhnk L Bt/A ;kb d/ i
nk;Nq/bhnk L Bt/A ;kb d/ iSB w"e/ j'Jh tZvhB w"e/ j'Jh tZvh
th 20 ;kb d/ eohp ;h j;gskb ftu
fJbki wro'A T[; dh jkbs ;fEo dZ;h
ik ojh j?.
rbsh, T[Zfvnk w
rbsh, T[Zfvnk w B"oE S"o J/ohnk ewKv d/ g[b;
rbsh, T[Zfvnk w
rbsh, T[Zfvnk wzkeke keke ke
rbsh, T[Zfvnk w
nfXekohnK B/ w"e/ 's/ gj[zu e/ 16 ;kbk
bVe/ B{z frqcsko eo fbnk. g[ZS-frZS
bJh bVe/ B{z u?N;t[Zv g[b; ;N/SB
fbikfJnk frnk.
fcbjkb g[b; B/ g{o/ wkwb/ dh iKu
f;vBh (fpT{o') nk;Nq/bhnk d/ Sfjo nk;Nq/bhnkJh j?Zve[nkoNo d/ w?dkB
S[o{ eo fdZsh j?.
f;vBh ftu uou nkc ;kfJzN'b'ih d/ ftu 16 ;kbk bVe/ B/ d' B"itkBK 's/
e[JhB b?Av d/ b?Av d/ fjoh y/soK fjoh y/soK u ;ZgK dh dfj
e[JhB b?Av d/ fjoh y/soK u ;ZgK dh dfj
e[JhB
u ;ZgK dh dfj
e[JhBzb?Av d/ b?Av d/ Sfjoh y/soK fjoh y/soK 'u ;ZgK dh dfju ;ZgK dh dfjSss ss s
e[JhB
b'eK B{z eZfNnk frnk. ;BSkfJB e';N
'u 96, id'A fe T[Zso gZSw fyZs/ d/
pkjob/ y/soK 'u 11 ns/ dZyD-gZSw
'u f;oc uko e/; ;kjwD/ nkJ/ jB.
nkpkdh d/ nB[gks w[skpe e[JhBib?Av
;{p/ 'u fznkdkso b'e dZyD-g{oph fjZ;/
d/ tZy-tZy y/soK 'u ofjzd/ jB go ;ZgK
tb' eZND d/ fznkdk wkwb/ fpq;p/B Bkb
bZrd/ Sfjoh e;fpnK 'u' nk oj/ jB.
:{Bhtof;Nh nkc e[JhBzb?Av d/
;ZgK d/ wkfjo pokfJB cokJh B/ fejk
fe fpq;p/B ns/ dZyD-g{oph e[JhBzb?Av
d/ fznkdkso noX-g/Av{ y/so, i' fe
G{o/ ysoBke ;ZgK d/ ofjD bJh fpbe[b
nB[e{b jB. T[BQK nZr/ fejk fe fiZE/
f;vBh (fpT{o') nk;Nq/bhnk d/ Sfjo f;vBh ftu Bt/A ;kb dk ;tkrs X{wXkw th w[orh ckow ns/ u{j/ gkJ/ iKd/ jB.
Bkb ehsk frnk. fJ; w"e/ z'odko nkfsSpkzh ehsh rJh go fJe rbsh B/ d[Bhnk T[ZE/ G{o/ ;ZgK d/ fznkdk j'D dh ;zGktBk
Go ftu d/S dk wzke pDk fdZsk. j[zdh j?. vZv{ ns/ gkDh dk j'Dk th ;ZgK
f;vBh jkopo fpqi d/ gkJhbB 's/ 15 bZy s'A tZX b'e Bt/A ;kb dk iSB B{z ;Zdk fdzdk j?. fe;/ th ftnesh B{z
wBkT[D bJh fJeZm/ j'J/ ;B. fJ; d"okB z'odko nkfsSpkzh d/ pknd tZvh ;eqhB fpq;p/B (fpT{o') nk;Nq/bhnk d/ rJ/ nzefVnK w[skpe fJeZb/ e[JhBib?Av ;Zg d[nkok eZN/ ikD 's/ gqGkfts ;oho
's/ fJe s;tho nkJh fi; ftu fbfynk ;h ''BtK ;kb w[pkoe 2018''. e[JhBzb?Av ;{p/ dh okiXkBh fpq;p/B 'u ;{p/ 'u 30 Btzpo 2018 sZe 817 ;ZgK d/ fjZ;/ B{z x[ZN e/ gZNh Bkb pzB d/Dk
NftZNo 's/ fJe ftnesh B/ fJ; dk wzke T[vkT[Ad/ j'J/ fbfynk,''f;vBh w[skpe ofj oj/ pj[s ;ko/ b'e SkfJd fJj ;'ud/ d[nkok eZND d/ wkwb/ ;kjwD/ nkJ/ ukjhdk j? s/ e'fSS eoBh ukjhdh j?,
jkb/ th 2018 uZb fojk j?. fJ; bJh w?A tkg; ;"D ik fojk jK.'' jB fe T[j ysoBke ;ZgK s'A pj[s d{o jB. fizBh ibdh j' ;e/ vkeNoh ;jkfJsk
nkfsSpkzh d/ ekoiekoh fBowksk nzBk w?eJhBoB B/ wzrbtko B{z f;vBh jB, go T[j d{o-d[okv/ g/Av{ y/soK tKr go pkjob/ y/soK 'u ofjD tkfbnK bJh fNqgb zho' 's/ ekb eo'. n?Ap{b?A; ;/
ftu gZsoekoK B{z fejk,''n;hA f;oc fJ; 's/ jZ; ;ed/ jK. fit/A n;hA efjzd/ jK jh zfjohb/ ;ZgK dh gj[zu ftu jB. d/ w[ekpb/ Sfjoh t;'A B{z th ;ZgK d[nkok tk B/ fJe fusktBh ikoh eofdnK
ne;o nfijh rbsh j' iKdh j?. fJ; gZXo d/ gq'rokw dk nk:'iB eoB ftu 15 nk;Nq/bhnk Go ftu phs/ ;kb seohpB eZND dh fznkdk ;zGktBk j?. phs/ ;kb fejk fe row wjhfBnK d"okB ;Zg
wjhB/ bZrd/ jB.'' T[BQK B/ fejk,''zkjo j? fe n;hA y[S BjhA ;h go s[;hA nZr/ tZXd/ 3000 b'eK B{z ;ZgK B/ vZf;nk j?. 'u fpq;p/B d/ T[Zso ns/ dZyD y/soK fznkdk ;orow j'Dr/ fi; bJh fznkdk
j'. s[;hA f;oc S'n eoB bJh tkg; nkT[Ad/ j'.'' e[JhBzb?Av n?Ap{b?A; d[nkok ikoh ehs/ ftZu fGnkBe ;ZgK d[nkok e[Zb 156 nfjfsnks tosD dh b'V j?.
11
11
11 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
11 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
11 gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
Pallavi Sinha secured a spot on the Liberal party ticket as a
Candidate for the NSW Upper House/Legislative Council
Sydney (Bureau) We are very regular TV personality. She MC to helping put together line and put number 1 next to Banks (who announced today
happy & proud that our Indian anchored one of our programs a name tags. We are unhappy Pallavi Sinha’s name. You must that she is running as an
community high achiever, Pallavi few years ago. Pallavi has been that Pallavi has been given an then number at least another 14 Independent). Tasmanian
Sinha has secured a spot on the working hard for the Liberal Party unwinnable spot on the ticket. candidates (2-14) because there Senator Lisa Singh was also
Liberal party ticket as a Candidate for many years. She was a We should support Pallavi as a must be at least 15 candidates treated badly & put as the last
spot on the ticket. She fought
for the NSW Upper House / Founder Member of Liberal candidate with merit & a strong numbered below the line so that back & won. We hope to
Legislative Council at the 23 Friends of India & currently holds voice for the Indian & it is a valid vote for Pallavi.The support Pallavi so that she also
March 2019 State elections. office bearer positions. She has Multicultural communities. On Liberal party is losing a lot of wins a well-deserved spot in NSW
She is multi-talented as a helped at many levels with Liberal March 23, we ask you to look at intelligent & well-qualified women Parliament as a voice for the
Lawyer, Academic, MC, dancer & party functions from serving as a your ballot paper & go below the such as Kelly O’Dwyer & Julia people of NSW.
12
12
12 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
12 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
12 gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
u rJh n"os d/ wK pDB dk
u rJh n"os d/ wK pDB dk
u rJh n"os d/ wK pDB dk
e'wk e'wk e'wk e'wk e'wk 'u rJh n"os d/ wK pDB dku rJh n"os d/ wK pDB dk
fJ; Nkg{
fJ; Nkg{ s/ ezw eoB tkb/ ftnesh B{zs/ ezw eoB tkb/ ftnesh B{z
fJ; Nkg{ s/ ezw eoB tkb/ ftnesh B{z
fJ; Nkg{
fJ; Nkg{ 's/ ezw eoB tkb/ ftnesh B{zs/ ezw eoB tkb/ ftnesh B{z
wkwbk, ebhBe w[yh B/ fdZsk n;shck
wkwbk, ebhBe w[yh B/ fdZsk n;shck
wkwbk, ebhBe w[yh B/ fdZsk n;shck
wkwbk, ebhBe w[yh B/ fdZsk n;shck
wkwbk, ebhBe w[yh B/ fdZsk n;shck
fwbDr/ 1,3
fwbDr/ 1,3 vkbo
fwbDr/ 1,3
vkbo
vkbo
fwbDr/ 1,3
fwbDr/ 1,30,, ,, ,000 vkbo vkbo
gfjbK SZv fdZsk frnk ;h ns/ n;hA
fJ; B{z w[V ofjD bkfJe pDkfJnk.
pZN bkJhN jkT{; B{z ubkT[D tkb/
r?o-bkGekoh ftGkr d/ gqw[Zy th jB.
T[BQK B/ fejk fe fJj bkJhN jkT{; fJe
ftbZyD irQk 's/ j?. fJj ;?B cqKf;;e'
ykVh ftu fJe Nkg{ 's/ ;fEs j?. SkfJd
fJj fJe'fJe bkJhN jkT{; j? fi; ftu
ofjD ns/ BkSsk eoB dh ftt;Ek j?.
fJ; s'A fwbD tkb/ wkbhnk N?e; s'A
fJfsjkf;e bkJhN jkT{; dh fJwkos
dh d/yGkb ns/ T[; dh w[ozws dk ezw
tkfSzrNB (fpT{o') ;z:[es oki -d[nkb/ d/ X[zdb/ gkDh ftu o;sk
ehsk iKdk j?.
nwohek d/ e?bhc'oBhnk ftu fJe Nkg{ fdykT[D ftu wdd eoB bJh ;Ekfgs
Jh;N pqdoz dh t?p;kJhN w[skpe
's/ 1,30,000 vkbo (91H56 bZy) dh ehsk frnk ;h. fpB?ekoK e'b j";fgN?fbNh dk uzrk
sBykj ewkT[D dk w"ek j?. fJ; Nkg{ ;kb 1960 d/ djke/ ftu nkN'w?fNe nB[Gt j'Dk ukjhdk j?. fJ; d/ Bkb jh
's/ ezw eoB bJh f;oc d' b'e jh ukjhd/ ehsk frnk fJj bkJhN jkT{; jkb/ th
:{Hn?Z;H e';N rkov ewoShnb p'N
jB. fJZE/ B"eoh eoB tkb/ B{z fJfsjkf;e ezw eo fojk j?. fJj :{Hn?Z;H e';N rkov
nkgo/No dk bkfJ;?A; th j'Dk ukjhdk
bkJhN jkT{; dh d/yGkb eoBh j't/rh. dh wbehns ftu j? ns/ r?o-bkGkoh
j?. B"eoh dhnK j'o :'rsktK ftu
;?B gkpb' ykVh ftu ;fEs Jh;N ;w{j Jh;N pqdo bkJhN jkT{; fJze fJ; dZf;nk frnk j? fe fpB?eko B{z T[Zu
pqdoz bkJhN ;N/SB, ;?B cqKf;;e' ykVh dh d/yGkb eo fojk j?. e?bhc'oBhnk r[DtZsk tkbk G'iB pDkT[Dk nkT[Dk
bk; J/Aib; (fpT{o') nwohek 'u fJe Bof;zr j'w 'u e'wk 'u gJh n"os d/ wK
y/so dk fJe fjZ;k j?. fJj bkJhN jkT{; ftu fouwzv d/ ;EkBe w/no N"w pZN B/
ukjhdk j?, T[j jkT{;ehfgzr eo ;edk
pDB dk wkwbk nkT[D wro'A j[D ebhBe d/ w[yh B/ nkgD/ nj[d/ s'A n;shck d/
;kb 1874 ftu S[o{ ehsk frnk ;h. fejk fe w?A bZrGr 40 ;kbK s'A fJ; 's/
j't/ ns/ T[; B{z w/Bb?Av s'A wfjwkBK B{z
fdZsk j?. ezgBh B/ nkgD/ fpnkB 'u fejk fe vkfJo?eNoK B/ ebhBe d/ w[yh fpb
T[d'A fJj wbkjK B{z ;?B cqKf;;e' d/ nkb/ ezw eo fojk ;h. fJ; bkJhN jkT{; B{z
fbnkT[Dk j't/rk.
Ekw;B dk n;shck ;fteko eo fbnk j?. phs/ fdBhA fejk frnk ;h fe j;gskb
'u ezw eoB tkb/ ;ko/ g[oSK dk vhH n?ZBH J/H N?;N fbnk ikt/rk. ghVs n"os
id'A j;gskb ftZu fJeZm/ roGtsh
id'A j;gskb ftZu fJeZm/ roGtsh
id'A j;gskb ftZu fJeZm/ roGtsh
id'A j;gskb ftZu fJeZm/ roGtsh
id'A j;gskb ftZu fJeZm/ roGtsh
fcBhe; fJbke/ d/ B/V/ ;fEs fJe f;js e/Ado 'u seohpB 10 ;kbK s'A e'wk 's/ j?
ns/ fJ; d"okB T[j roGtsh j' rJh. T[; B/ 29 d;zpo B{z fJe pZu/ B{z iBw fdZsk
j?. n"os dh gSkD iBse BjhA ehsh rJh. T[; d/ wK pDB dh fJ; ypo B/ ;G B{z
j'JhnK 7 Bo;K, g';N ehsh c'N'
j'JhnK 7 Bo;K, g';N ehsh c'N'
j'JhnK 7 Bo;K, g';N ehsh c'N'
j'JhnK 7 Bo;K, g';N ehsh c'N'
j?okB eo fdZsk j? feT[Afe pZu/ d/ fgsk dk ni/ se gsk BjhA bZr ;fenk. fJ;/ j'JhnK 7 Bo;K, g';N ehsh c'N'
bJh g[oS eowukohnK dk vhH n?ZBH J/H eotkT[D dh rZb nkyh rJh j?.
wkD Bkb nkgD/ pZfunK d/ Bkb fJZe
;{soK w[skpe fJ; wkwb/ s'A pknd j;gskb d/ gq'N'e'b 'u pdbkn ehsk
c'N'S{N eotkfJnk j? fi;dh c'N' T[BQK B/
frnk j?. j[D wfjbk wohz d/ ewo/ 'u e'Jh g[oS fe;/ wfjbk d/ Bkb jh nzdo dkyb
nkgD/ fJzNoB?N T[Zs/ g';N ehsh j?. fJ;
j' ;edk j?. ebhBe nfXekohnK dk efjDk j? fe T[j tX/o/ fXnkB oZy oj/ jB ns/
j;gskb s'A gqkgs ikDekoh d/ w[skpe
nkgD/ wohzK dh ;[oZfynk B{z fBSfus eod/ jK.
j;gskb d/ rkfJBh ftGkr ftZu
ekoi eoB tkbhnK brGr 7 Bo;K
B/ fJeZm/ roGtsh j'D dk c?;bk fbnk
Gkosh-nwoheh tehb B/ J/
Gkosh-nwoheh tehb B/ J/
Gkosh-nwoheh tehb B/ J/ hnkJh
Gkosh-nwoheh tehb B/ J/ hnkJhhnkJh ;h.
Gkosh-nwoheh tehb B/ J/ShnkJhhnkJh
nkgD/ pZfunK B{z g?dk eoB s'A
pknd fJBQK ;kohnK B/ fJeZm/ j' e/
xo/b{ fjz;k s/ fbyh feskp pZfunK d/ Bkb c'N'S{N eotkfJnk.
xo/b{ fjz;k s/ fbyh feskp
xo/b{ fjz;k 's/ fbyh feskps/ fbyh feskp
xo/b{ fjz;k
xo/b{ fjz;k s/ fbyh feskp
fJ;d/ Bkb jh T[BQK B/ nkgDh vo/; d/
fgZS/ Bzpo th fby oZfynk ;h, i' pZfunK
d/ g?d/ j'D d/ eqw B{z fdyk fojk ;h.
dZ; d/JhJ/ fe fJ; s'A gfjbK
n?Avo;B j;gskb dhnK Bo;K B/ th
fJe j?okBhiBe gozs{ ;Zuh xNBk ekoi eoB tkbhnK brGr 7 Bo;K
nwohek d/ fJbhB'fJ; s'A nkJh j?. fJZE/ fJeZmhnK roGtsh j' rJhnK. fJeZm/ roGtsh j' e/ c'N'S{N eokfJnk
fJZe j;gskb d/ fJZe' ftGkr ftZu fJ; T[gozs ;kohnK Bo;K B/ g{o/ ;h.
;g/; :ksoh dh 911 s/ ehsh ekbs/ ehsh ekb
;g/; :ksoh dh 911
;g/; :ksoh dh 911 's/ ehsh ekbs/ ehsh ekb
;g/; :ksoh dh 911
;g/; :ksoh dh 911 s/ ehsh ekb
B/ Bk;k B{z gkJhnK GkiVK
B/ Bk;k B{z gkJhnK GkiVK
B/ Bk;k B{z gkJhnK GkiVK
B/ Bk;k B{z gkJhnK GkiVK
B/ Bk;k B{z gkJhnK GkiVK
;g/; ;?ANo 'u ;ko/ j?okB ofj rJ/.
c'B Bzpo dh gfjbh ;zfynk 9 s/
T[; s'A pknd e'v 011 brke/ jh ;g/;
:ksoh c'B eo ;ed/ jB. jkbKfe
ro?ftNh dh r?o-w"i{drh 'u nKdo/ s'A
vkfJfbzr d"okB zho' BjhA dpk j'fJnk
s/ c'B 9011 dh EK 911 's/ bZr frnk.
fBT{zthe dh fJe fog'oN w[skpe
tkfSzrNB (fpT{o') Gkosh nwoheh tehb nB[ g/Sktfonk B/ nwohek 'u dZyDh
J/ShnkJh GkJhuko/ d/ b'eK 'u xo/b{ fjz;k ;pzXh fJe feskp fbyh j?. 'B?to nr/Bz' e[Jhgo; B/ fejk fe w?A fJe rbsh ehsh
Bkwe fJj feskp T[BQK B/ xo/b{ fjz;k dhnK fSeko j'JhnK n"osK Bkb rZb pks s/ nrb/ fdB w?B{z fJe Jhw/b w?;i
eoe/ ns/ nkgD/ nB[GtK d/ nkXko 's/ fbyh j?. fJ; g[;se dh x[zY u[ekJh ;?B fwfbnk fe eh s[;hA 911 's/ ekb ehsh
;h<
coKf;;e' 'u ehsh rJh. fJ; s'A gfjbK g/Sktfonk dhnK d' feskpK th gqekfSs
jkbKfe fJj gfjbh tko BjhA j? id'A
j'JhnK. fJBQK d'jK g[;seK ''fJwhrq?AN; vqhwz' ns/ 'bkJhtz nkB fd fpqezi' B/
nwohek 'u ofjD tkb/ dZyDh J/ShnkJh gfotkoK 'u xo/b{ fjz;k d/ w[Zy ekoB B{z fe;/ ;g/; :ksoh B/ rbsh Bkb 911
ysw eoB tZb ;z;d w?ApoK dk fXnkB fyZfunk ;h. g/Sktfonk efjzdh j? fe vkfJb ehsk j't/. fJ; s'A gfjbK th eJh
nwohek 'u Gkosh ns/ dZyDh J/ShnkJh n"osK 's/ xo/b{ fjz;k d/ ;pzX 'u okSNoh tko fJ; soQK dhnK xNBktK j'JhnK
jB. n;b 'u ;g/; :ksohnK B{z pkjo
gZXo 's/ e'Jh nfXn?B BjhA j'fJnk j? go e[M ekoB jB fiBQK Bkb fJj wzfBnk ik
dh bkJhB bJh 9 vkfJb eoBk g?Adk j?.
;edk j? fe fJj ;wZf;nk tX ojh j?.
b/fyek B/ fejk,'';pzXK 'u fjz;k dk ;kjwDk eo ojhnK n"osK Bkb w?A yk; fJ; s'A pknd fJe nzsookSNoh bkJhB
rZbpks eoe/ fJj c?;bk ehsk fe ;ko/ wkwfbnK 'u n"osK nkgD/-nkg B{z bkuko bJh 011 Bzpo vkfJb eoB j[zdk j?.
;wMdhnK jB. T[BQK B{z vo j[zdk j? fe i/eo T[[BQK dk ftnkj n;cb fojk sK T[BQK BthA fdZbh (fpT{o') fJzNoB?SBb fe nzsookSNoh ;g/; ;?ANo s'A ;g/; nB[Gth ;g/; :ksoh j'bh fofvzr;
d/ nkgD/ d/S dk ;wki eh ;'u/rk< tX/o/ eoe/ n"osK sK fe;/ soQK dh rZb eoB s'A ;g/; ;?ANo s'A fJe vZu ;g/; :ksoh :ksoh B/ nwohek dh n?woiz;h ;oft; w[skpe ;g/; 'u ;g/; :ksoh c'B dh
th vodhnK jB ns/ T[j ekB{zBh ;jkfJsk th BjhA b?AdhnK. ;?B coKf;;e' 'u nKdo/ e[Jhgo; dh ekb B/ Xosh 's/ 911 B{z ;zgoe ehsk sK g{o/ ;?ANo 'u tos'A eod/ jB i' fe ;ekJhg tKr
Gkosh e"A;bo ;zi? gKvk B/ nkgD/ w?;i 'u fejk fe n"osK dh jkbs 's/ fXnkB e/ yso/ dh xzNh tik fdZsh, id'A T[BQK B/ ;B;Bh c?b rJh. e[Jhgo; B{z 9011 uZbdk j?. T[BQK fejk fe ;g/; :ksoh
Adfos eoe/ ns/ T[BQK d/ ekB{zBh nfXekoK pko/ rZb eoe/ ns/ T[BQK d/ w[ZfdnK B{z 911 vkfJb eo c'B ehsk. Bk;k d/ vkfJb eoBk ;h go T[BQK B/ rbsh Bkb d[Bhnk 'u fe;/ th c'B 's/ ekb eo ;ed/
g/Sktfonk B/ ;G d/ ;kjwD/ fbnKdk j?. ikB;B ;g/; ;?ANo B{z id'A gsk uZfbnk 911 vkfJb eo fdZsk, fi; ekoB Bk;k jB.
13
13
13 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
13 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
13 gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
id'A rkT[B u[Ze e/ ;Ve T[Zs/ d"VB bZrhnK fujok fJz;kBK tork, ;oho weVh tork,fujok fJz;kBK tork, ;oho weVh tork,
id'A rkT[B u[Ze e/ ;Ve T[Zs/ d"VB bZrhnK fujok fJz;kBK tork, ;oho weVh tork,
id'A rkT[B u[Ze e/ ;Ve T[Zs/ d"VB bZrhnK
id'A rkT[B u[Ze e/ ;Ve T[Zs/ d"VB bZrhnK fujok fJz;kBK tork, ;oho weVh tork,fujok fJz;kBK tork, ;oho weVh tork,
id'A rkT[B u[Ze e/ ;Ve T[Zs/ d"VB bZrhnK
n;kw ftu fdfynk nihp iht
n;kw ftu fdfynk nihp iht
n;kw ftu fdfynk nihp iht
n;kw ftu fdfynk nihp iht
bkVhnK, bZyK b'eK B/ t/fynk fJj Bikok n;kw ftu fdfynk nihp iht
bkVhnK, bZyK b'eK B/ t/fynk fJj Bikok
bkVhnK, bZyK b'eK B/ t/fynk fJj Bikok
bkVhnK, bZyK b'eK B/ t/fynk fJj Bikok
bkVhnK, bZyK b'eK B/ t/fynk fJj Bikok
s[;hA ;kfonK B/ ;gkfJvo w?B dhnK fcbwK sK y{p t/yhnK j'DrhnKH
fcbw ftZu fJZe fJz;kB d/ nzdo weVh tor/ ;ko/ r[D nk iKd/ jB ns/ T[j
dhtko T[Zs/ wZeVh dh soQK jh ubD bZrdk j?. n;hA s[jkB{z nZi nfij/
iht pko/ dZ;D ik oj/ jK fi; ftZu fJZe weVh ftZu s[jkB{z fJz;kB dk
fujok fdykJh d/t/rk. fJ; weVh dk fujok g{oh soQK Bkb fJz;kB Bkb
fwbdk j? . fJ; weVh B{z n;kw d/ e'fbnkpo ftZu t/fynk frnk j?. weVh
B{z t/ye/ bZrdk j? fit/A T[;B/ nkgD/ g?o BKb doys B{z cVe/ oZfynk j'fJnk
j? wi/dko rZb fJj j? fe e'fbnkpo d/ b'eK B/ fJ; wZeVh dk Bkw
pokfJvb rkT[B ftZu bkVhnK p?Aeke dhnK ;VeK T[Zs/ fJj T[;B{z SkBdko frcN fdZsk iKdk j?
;gkfJvo w?B oZy fdZsk j? .
dh soQK ;ihnK bVehnK ;VeK T[Zs/ Bikok d/yD B{z fwfbnk. ;Ve T[Zs/ . fJBkw gkT[D bJh jo ;kb tZvh
s/i ocsko Bkb d"V ojhnK jB. 300 s'A finkdk d[bjBK ftnkj d/ frDsh ftZu egb fJ; ftZu fjZ;k
T[BQK d/ Bkb-Bkb T[BQK d/ j'D i'V/ ftZu d"V brk ojhnK ;h. p?Aeke b?Ad/ jB .
fJ; ;kb 300 d[bjBK B/ fJ; o/ fJZE/ fpBK bkV/ d/ bkVhnK nkgD/fJZE/ fpBK bkV/ d/ bkVhnK nkgD/
fJZE/ fpBK bkV/ d/ bkVhnK nkgD/
fJZE/ fpBK bkV/ d/ bkVhnK nkgD/
tkb/ gsh th d"V oj/ jB. e'Jh ftZu jo ;kb fJ; nB'yh o/; dk gqpzX fJZE/ fpBK bkV/ d/ bkVhnK nkgD/
nkgDh bkVh d/ Bkb sK e'Jh fgZS/ ehsk iKdk j?. ofBzr nkc pokfJv; ; ftZu fjZ;k fbnk ;h . fJ; o/;
d"V fojk j?. fe;/ B/ nkgDh d[bjB o/; dk gqpzX jo ;kb j[zdk j?. fJ; o/; ftZu S[o{ d/ 2 feb'whNo dk fjZ;k
nkg jh eo b?AdhnK jB ftnkj
nkg jh eo b?AdhnK jB ftnkj
B{z r'd ftZu T[mk oZfynk j? sK fe;/ ftZu pokfJvb rkT[B d/ Bkb Sfjo d/ ftu'A j' e/ r[iodk j?. o/;
nkg jh eo b?AdhnK jB ftnkj
nkg jh eo b?AdhnK jB ftnkj
nkg jh eo b?AdhnK jB ftnkj
B/ T[;B{z w'fYnK T[Zs/. p?Aeke dhnK bVehnK ns/ T[BQK d/ d{bj/ 3 d/ nzsw gVkT[ ftZu d{bj/ B{z nkgDh
;VeK T[Zs/ bkVhnK dk jVQ nkfJnk feb'whNo dh d"V brkT[Ad/ jB . i' d[bjB B{z fgZm T[Zs/ u[Ze e/ d"V
j'fJnk ;h. th i'Vk fJ; o/; B{z fiZs iKdk j? brkT[Dh j[zdh j?.
fJZE/ pZfunK dh bk
fJZE/ pZfunK dh bk B{z B{z whB ftZuwhB ftZu
fJZE/ pZfunK dh bk
fJZE/ pZfunK dh bk B{z whB ftZu
fJZE/ pZfunK dh bkS B{z B{z zwhB ftZuwhB ftZu
BjhA, doysK ftZu dcBkT[Ad/ jB b'e
BjhA, doysK ftZu dcBkT[Ad/ jB b'e
BjhA, doysK ftZu dcBkT[Ad/ jB b'e
BjhA, doysK ftZu dcBkT[Ad/ jB b'e
BjhA, doysK ftZu dcBkT[Ad/ jB b'e
j[D sZe n;hA fJjh t/fynk j? fe bkV/ d/ fpBK ftnkj BjhA j[zdk
iK j' ;edk Gkt ftnkj bJh fJZe bkV/ ns/ fJZe bkVh dk j'Dk io{oh
j?. go s[jkB{z fejk ikt/ fe j[D ftnkj bJh bkVhnK B{z bkfVnK dh
b'V BjhA j't/rh sK s[;hA eh ej'r/.
fJZe tko sK s[;hA io{o j?okB ofj ikUr/ fe nfijk fet/A j' ;edk
j? . go fJZe irQk nfijh j? fiZE/ bkVh fJeZb/ jh ftnkj eo b?Adh j?.
;'Sb whvhnk ftZu uZb ojhnK ypoK d/ nB[;ko ikgkB dh fJZe
ezgBh tZb'A fJj ;j{bs fdZsh ik ojh j?, fi; ftZu bVehnK fpBK
bkV/ d/ ftnkj eo ;edhnK jB .
don;b fJj ezgBh fJZe soQK dk g?e/i fdzdh j?. fJ; g?e/i ftZu
T[j bVehnK, i' ftnkj sK eoBk ukj[zdhnK jB, go fe;/ d/ Bkb
d[Bhnk ftZu eJh o;wK jB i' iKdk j?. go fJzv'B/Shnk ftZu nfijk uZbh nk ojh j?.
T[wo Go BjhA ofjDk ukj[zdhnK, dk ftnkj fpBK bkV/ d/ eotkfJnk
;kBz{ j?okB eo fdzdhnK jB. nfij/ BjhA j[zdk, T[ZE/ fJZe o;w d/ nB[;ko fJ; o;w ftZu fgzv tkb/ nkgD/
iKdk j?.
ftZu eJh o;wK fotkz ;[DB ftZu pZfunK B{z doysK ftZu dcB ehsk T[BQK pZfunK B{z (fiBQK dh S'Nh T[wo
T[j fJZe fdB bJh nkgD/ nkg B{z d[bjB d/ o{g ftZu t/y ;edhnK jB.
nkT[AdhnK jB, i' pj[s jh o'ue ns/ iKdk j? . ftZu jh w"s j' iKdh j?) doysK d/
fJ;d/ bJh ezgBh B/ pekfJdk ofiNo/SB dh ;j{bs fdZsh j?.
o'wKuekoh j[zdhnK jB. fJ;B{z ;[De/ b'e j?okB j[zd/ jB y'bK ftu dcBk fdzd/ jB. fgzv
dZf;nk ik fojk j? fe fi; fdB ftnkj j[zdk j? T[; fdB ezgBh dk jh
n;hA jw/Sk ;[fDnk j? fe fe;/ th go fJj T[ZE'A dh o;w j?. fJzv'B/Shnk tkfbnK dk wzBDk j? fe fJ; soQK
fJZe w/engw?B d[bjB B{z g{oh soQK fsnko eodk j? .
ftnesh iK pZu/ dh zw"s j' ikD T[Zs/ d/ gjkVh fJbke/ d/ ;kT[E ;[bkt/;h pZfunK dk ;oho e[dosh o{g Bkb
fco d[bjB dk c'N';/SB j[zdk j? . d[bjB dh g'Ske ns/ gkoNh dk gqpzX
iK sK T[;B{z ;kV fdZsk iKdk j? iK ohiB d/ BkoE e?fgNb ftZu wZek;o e[dos ftZu fwb iKdk j?.
d[bjB d/ fJZSk d/ nB[;ko ehsk iKdk j?. fJ; ftnkj ;wko'j dk i[dkJh
fco T[;B{z zwhB ftZu dcBk fdZsk fgzv ftZu fJj o;w eJh ;kbK s'A
;wko'j ;XkoD ns/ Skjh d'BK soQK Bkb ehsk iKdk j? .
14
14
14 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
14 gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
14 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
sh;o/ w'ou/ dh e;os
sh;o/ w'ou/ dh e;os
sh;o/ w'ou/ dh e;os
sh;o/ w'ou/ dh e;os
B dk BtK ckow{bk
B dk BtK ckow{bk
B dk BtK ckow{bk
fo fo fo fo fozot/ot/ ot/ot/ ot/SB dk BtK ckow{bkB dk BtK ckow{bk sh;o/ w'ou/ dh e;os
jkb/ sZe nfijk bZr fojk ;h fe 2019 dh b'e;Gk u'D ftZu okSNoh
gZXo d/ d' okiBhse w'ofunK d/ ftZu nkjw' - ;kjwD/ dh NZeo
t'N pN'oB ns/ ;zftXkB pdbD dh o{fbzr gkoNh dh ukjs
t'N pN'oB ns/ ;zftXkB pdbD dh o{fbzr gkoNh dh ukjs j't/rh. fto'Xh B/sk eJh w"fenK T[Zs/ Bkb yVQ/ fdykJh fdZs/ ns/ tZy-
t'N pN'oB ns/ ;zftXkB pdbD dh o{fbzr gkoNh dh ukjs
t'N pN'oB ns/ ;zftXkB pdbD dh o{fbzr gkoNh dh ukjs
t'N pN'oB ns/ ;zftXkB pdbD dh o{fbzr gkoNh dh ukjs
tZy w"fenK T[Zs/ ;G B/ fejk fe T[BQK dh ;G s'A tZvh u[D"sh phi/gh B{z ;Zsk
s'A jNkT[D dh j?. ;ze/s ;kc ;h fe ;w[Zuk fto'Xh gZy fJZei[N j' e/ w'dh
;oeko B{z u[D"sh d/D dk wB pDk u[Zfenk j? ns/ fJ;d/ bJh fJZe
ssekfbe Nhu/ d/ w[ekpb/ T[;dk
phi/gh fto'Xh wjkrmpzXB dk pBDk fBSfus j?. go e[ZM y/soh gkoNhnK
d{orkwh Nhuk fznkdk ftukfoe
dhnK jkbhnk rshftXhnK s'A ;kc j? fe ;kok ng'ihSB fJZe soQK BjhA ;'u
ns/ okSNo-oki bJh fznkdk
fojk.
ysoBke j?. fJ;d/ iohJ/ ;zx-phi/
r?o eKro; - r?o phi/gh w'ouk pDkT[D dh ntXkoDk j[D Bt/A f;o/ s'A
gh B/ ;zftXkB d/ w{b ufoZso ftZu
z'o cV ojh j?. fJ;B{z zwhB T[Zs/ T[skoD bJh s/bzrkBk d/ w[Zywzsoh ns/
j"bh j"bh pdbkt fbnkT[D dh
s/bzrkBk okSNo ew/Nh ( Nh nko n?; ) d/ w[yh e/H uzdoS/yo okt B/
gfjbh tZvh e'fSS ehsh j?.
UvhSk d/ w[Zywzsoh BthB gNBkfJe ns/ gZSw pzrkb dh w[Zy wzsoh wwsk
r[zo/ d' djkfenK ftZu ;zx B{z
pBoih Bkb w[bkeks ehsh. e/H uzdoS/yo okt dk efjDk fe 2019 dhnK
;wM ftZu nk frnk j? fe ;zftXkB
u'DK s'A gfjbK d/S B{z phi/gh ns/ eKro; dk ftebg d/D bJh
B{z fJe tko ftu BjhA pdfbnk ik
y/soh dbK B{z fJZei[N j'Dk j't/rk. T[j fto'Xh gZy d/ j'o th eJh B/sktK
;edk. fJ; bJh T[j j"bh j"bh fJ;d/
B{z fwbD ik oj/ jB. fJ; s'A nfijk bZrdk j? fe nrbhnK u'DK dk ;to{g
w{b ufoZso B{z pdbD ftZu i[fNnk
d'-gk;V j' gkDk brGr n;zGt j?. fszB w'ou/ sK j[D/ jh fdZ; oj/ jB. eh
w'dh ;oeko B/ rohph dh Sq/Dh n?bkB ehsk. fJ; ftZu xZN frDsh j?.
gsk, eZb e'Jh u"Ek cozN th ;kjwD/ nk ikt/. nfijk j'fJnk sK fJ; nkw
t'N dh ukjs
t'N dh ukjs
ftZu nkT[D tkbhnK ;toB ;wkiK dh fJZe' fijh Sq/Dh th Skfwb t'N dh ukjs
t'N dh ukjs
t'N dh ukjs
u'D dh Seb th 2019 d/ iBob fJb?eSB torh jh j't/rh, fi; ftZu
ikshnK - ;w[dkfJnK d/ 'nkoEe ehsh rJh j?. fozot/SB dk dkfJok fBih y/so
wkfJnktsh ns/ tkwgzE dh ;KM tkbk fJZe w'ouk th w?dkB ftZu ;h. fJ;
o{g s'A ewi'o b'eK' B{z ;oekoh ;zB 1973 ftZu 'e/StkBzd Gkosh sZe feT[A BjhA tXkfJnk iKdk < eh
tko tkw dbK dk o[y j[D sZe ;kc BjhA j?, go :{gh ftZu pD oj/ r?o
B"eohnK ftZu 10 ch;dh fozot/SB pBkw oki' d/ w[eZdw/ ftZu ;[gqhw e'oN fe;/ B{z :kd j? fe :{ghJ/ - 1 B/ 2004
eKro;-r?o phi/gh w'ou/ d/ Bkb fwbe/ T[j w'ou/ dh u"Eh e;os B{z nzikw
d/D dk c?;bk nfij/ tes fbnk j?, B/ fJfsjkf;e c?;bk ;[DkT[Ad/ j'J/ ftZu 'rtoB?A; d/ J/izv/' ftZu fJ;B{z
d/ ;ed/ jB.
id'A b'e;Gk u'DK f;oc fszB wjhB/ fejk ;h, ';z;d B{z ;zftXkB ftu ;'X oZfynk ;h < T[;d/ pknd :{ghJ/ - 2
fejk ik fojk j?, :{gh ftZu ;wkitkdh gkoNh, pj[iB ;wki gkoNh
d{o jB. d/S ftZu p/o'irkoh dh do dk nfXeko j?, go ;'X d/ Bkw T[Zs/ th nkfJnk ns/ frnk ns/ j[D
ns/ nihs f;zx d/ okSNoh b'edb ( nko n?b vh ) B/ eKro; B{z dofeBko
7H4 ch;dh j? ns/ r[zo/ ;kb d/S T[j ;zftXkB d/ p[fBnkdh ftuko iK n?BvhJ/ - 2 dk ;wK ysw j' fojk
eo e/ nkg; ftZu fJZe ;wM"sk eo fbnk j?. nfyb/S :kdt gqXkBwzsoh
ftZu e[b 1H1 eo'V B"eohnK ysw ;zouBk B{z BjhA gbN ;edh. ' j?. jo ;w/A d/ Sk;eK B{z gsk j? fe
nj[d/ bJh okj[b rKXh dh T[whdtkoh T[s y[ZbQ e/ nkgDh n;fjwsh isk
j'JhnK jB. fJ; c?;b/ dk ;G s'A w"i{dk ;oekoh c?;b/ d/ ;kotifBe y/so dhnK B"eohnK T[BQK
u[Ze/ jB. fgSbhnK nkw u'D ftZu ;wkitkdh gkoNh B/ fsqDw{b eKro; d/
wjZstg{oD gZy fJj j? fe nkzkdh ssekfbe Nhu/ d/ Bkb fJ;dk fJZe
dh BhshnK d/ ubd/ jh f;wN ojhnK Bkb ns/ phn?;gh B/ tkw dbK Bkb fwbe/ u'D gquko ehsk ;h. fJ; tko
d/ pknd gfjbh tko e'Jh ;oeko d{orkwh Nhuk th Bzo nk fojk j?.
jB. o'irko dk pj[sk fjZ;k fBih :{gh ftZu rm-i'V pDk oj/ fszB/A fto'Xh db okSNoh gZXo T[Zs/ fi; w'ou/
;zftXkB s'A T[bN fozot/SB dk fJZe ssekfbe Nhu/ u[Dkth ;wheoD dh
y/so ftZu j?. fJZe ;XkoD ;oekoh ftZu Skfwb j'D dk c?;bk eoBr/, T[;dk Gko nkgD/ nkg tZX ikt/rk.
BtK ckow{bk ;kjwD/ fbnkJh j?. j[D iwhB B{z do[;s eoBk j?. fszB gqw[Zy
nfX;{uBk Bkb T[ZE/ fozot/SB bkr{ sh;o/ w'ou/ d/ g?o'eko uzdoS/yo okt B/ j[D/ sZe fJj BjhA fejk j? fe w'dh
sZe n?;;h-n?;Nh ns/ Uph;h d/ fjzdhGkSh okiK ftZu phi/gh dh
j' ;edk j?. fco ;zftXkB d/ fJ; ;oeko Bkb T[BQK dk Bhshrs fto'X eh j?, fbjkik u'D pknd fJ; w'ou/
;ko/ soQK d/ fozot/SB-gqktXkB u[Dkth jko dk fJZe ekoB fJj th
N/Y/, g/udko ;'X T[Zs/ fJzBk z'o d/ o[y B{z b? e/ th d[ftXk pDh j'Jh j?. nbpZsk T[BQK dh e'fSS Bkb fJzBk
;kwkie-ftfdne fgZSV/gD T[Zs/ wzfBnk frnk fe n?;;h - n?;Nh
feT[A< fBih y/so T[Zs/ c?;bk feT[A io{o j'fJnk j? fe fto'Xh gZy dk i' w'w?ANw fgSb/ e[ZM fdBK ftZu pDdk
nkXkfos ;B. ;zftXkB B/ fJ; n?eN wkwb/ s'A Boki fjzd{ T[Zu iksh
BjhA< fJ;bJh fe ;kv/ u[D/ j'J/ Sk;e ftyk ;h, r?o - eKro; r?o - phi/gh r'bpzdh Bkb T[j nukBe mzvk g?D
f;ZXKs T[Zs/ Gkos ftZu ';ekokswe d/ fJZe fjZ;/ B/ T[;B{z SZv eKro;
jo iksh - ;w[dkJ/ d/ pdjkb b'eK brk j?.
ekotkJh' dk nkXko s?n ehsk ;h. dk ;kE fdZsk. fJ; s'A phi/gh B/
dh nZy ftZu X{V gk e/ f;oc T[BQK
e/Ado ;oeko B/ 7 cotoh B{z ;zftXkB ;pe fbnk ns/ b'e;Gk u'D s'A n?B
;oho bJh ckfJd/wzd j?
;oho bJh ckfJd/wzd j?
;oho bJh ckfJd/wzd j?
dh t'N pN'oBk ukj[zd/ jB. fJ; edw ;oho bJh ckfJd/wzd j?
d/ fJ; doSB B{z gbNd/ j'J/ fJZe' gfjbK fJ; c?;b/ d/ iohJ/ 'fjzd{ T[Zu ;oho bJh ckfJd/wzd j?
dk ssekfbe T[d/S u[Dkth ckfJdk
fijh Sq/Dh d/ b'eK B{z 'nkoEe fgSV/ iks ' B{z y[S eoB dh e'fSS ehsh j?.
b?Dk ns/ d{orkwh Nhuk ;zftXkB dh
gD' d/ nkXko T[Zs/ f;Zfynk ns/ T[j xZN frDshnK s'A fznkdk
i{; dk ;/tB
i{; dk ;/tB
i{; dk ;/tB
i{; dk ;/tB
p[fBnkd pdbDk j?. i{; dk ;/tB
B"eohnK ftZu fozot/SB d/D dk ;woEB dh T[whd BjhA eodh. fJ;
brksko ;zxo eoB s'A pknd eoB s'A pknd
brksko ;zxo
brksko ;zxo eoB s'A pknd
brksko ;zxo
brksko ;zxoS eoB s'A pknd eoB s'A pknd
nyhoeko J/izv/ T[Zs/ nkJ/ fe;kB
nyhoeko J/izv/ T[Zs/ nkJ/ fe;kB
nyhoeko J/izv/ T[Zs/ nkJ/ fe;kB
nyhoeko J/izv/ T[Zs/ nkJ/ fe;kB
nyhoeko J/izv/ T[Zs/ nkJ/ fe;kB
Bhsh efwSB B/ fejk j? fe xZN' Bhsh efwSB dk ftuko j? fe th fe;kB Boki jB. T[BQK dk efjDk
xZN ;woEB w[Zb ( n?w n?; gh ) dh tkndk ezw-eki B{z gq's;kfjs ehsk j? fe ;zg{oD bkrs dk v/Y r[Dk
irQk j/mbk okytK w[Zb ( n?w nko ikt/ ns/ pkzko B{z ft;Eko d/D bJh n?wn?;gh d/D dk tkndk ehsk ;feB dh SkfJfBzr poeoko oZyDk ukj[zd/ j', sK i{; ghDk p/jZd ckfJd/
gh) s?n ehsk ikDk ukjhdk j?, T[; ftZu dkyb/ Bkb i[VhnK o[ektNK frnk ;h ;h. M'Bk dh bkrs 1, 560 wzd j't/rk, go fJ; s'A gfjbK fJj ikBDk io{oh j? fe s[jkvh ;feB bJh
fiZE'A p'bh dh S[o{nks j't/. fJ; Bkb jNkJhnK ikD. o[gJ/ dh v/Y r[Dk ehws 2, 340 fejVk i{; mhe oj/rk. dZ;d/ jK ;feB NkJhg d/ w[skpe i{; d/ pko/ L
fe;kBK B{z nkgDh T[gi dh n?wn?;gh Bhsh efwSB ;zXh y/sh B{z pVktk o[gJ/ gqsh e[fJzNb p?mdh j?, go fJ; rkio dk i{; ( vokJh ns/ fozeb ;feB ) L
rkio dk i{; ( vokJh ns/ fozeb ;feB ) L
rkio dk i{; ( vokJh ns/ fozeb ;feB ) L
rkio dk i{; ( vokJh ns/ fozeb ;feB ) L rkio ftZu ftNkfwB-
rkio dk i{; ( vokJh ns/ fozeb ;feB ) L
s'A fznkdk ehws fwb ;e/rh. d/D d/ gZy ftZu j?. T[;dk ;[Mkn j? ;kb M'B/ dk ;woEB w[Zb 1, 750 o[gJ/ J/ uzrh etKfNNh ftZu j[zdk j?. fJj vokJh ns/ fozeb ;feB bJh p/jZd
jkb ftZu d/S Go ftZu j'J/ fe;kB fe ;oeko B{z nrb/ gzi s'A d; ;kbK gqsh e[fJzNb x'fSs ehsk frnk j?.
ckfJd/wzd j?. don;b, fJ; ;feB B{z ftNkfwB-J/ dh p/jZd zo{os j[zdh j?.
nzd'bBK B/ nkfyoeko y/sh B{z ;oeko B{z fXnkB ftZu oZy e/ y/shpkVh fe;kB ;zrmBK dh fSekfJs j?
rkio ftZu n?ANh-n"e;hv?AN; j[zd/ jB, i' ;feB d/ w;b; B{z ;NoKr pDkT[Ad/
d/ J/izv/ T[Zs/ fbnk fdZsk j?. fgSb/ fBo:ks Bhsh pDkT[Dh ukjhdh j?, fe fJ; Bkb T[BQK B{z brGr 600
jB. fJjh BjhA, T[wo d/ Bkb tZXdh fgrw?AN/SB B{z o'eD ftZu th fJj p/jZd
e[ZM ;w/A s'A e/Ado ;oeko fe;kBK B{z fi;dh ;whfynk dk th gqktXkB o[gJ/ gqsh e[fJzNb dk B[e;kB j'fJnk
ekoro j?.
okjs d/D d/ T[gokfbnK T[Zs/ uouk j't/. d;skt/z ftZu f;zukJh j?. fpfvzr dh ftt;Ek ftZu fi;
b?wB i{; ( ;?Af;fNt ;feB ) L
b?wB i{; ( ;?Af;fNt ;feB ) L
b?wB i{; ( ;?Af;fNt ;feB ) L
b?wB i{; ( ;?Af;fNt ;feB ) L nfijh ;feB B{z jw/Sk vhNke;hckJh
b?wB i{; ( ;?Af;fNt ;feB ) L
eo ojh j?. Bhsh efwSB B/ fJ; ;zpzX ;j{bsK, eNkJh pknd c;b gqpzXB T[gi dh fizBh wzr oj/rh, T[; nkXko
eoB dh zo{os g?Adh j?. b?wB ftZu bhto B{z vhNke;hckJh eoB dh ;woZEk
ftZu Bt/A ;[Mkn g/S ehs/ jB, fiBQK ns/ fpjso c;b phwk T[sgkdK T[Zs/ T[;dh ehws tX/rh. fJ; BKb
j[zdh j? fi;d/ Bkb ezgb?eSB ;kc j[zdk j?. b?wB i{; B{z Sfjd ftZu fwbk e/
dk we;d fe;kBK dh ewkJh tXkT[Dk nkfd ftZu ;[Xko d/ wkfXnw Bkb fe;kBK B{z ckfJdk j' ;edk j?. jK,
c/; T[Zs/ brkT[D Bkb ozr ;kc j[zdk j?.
j?. efwSB dk efjDk j? fe xZN' xZN y/shpkVh y/so dk nkX[fBeheoD n?wnkogh s?n eoB ftZu ;oeko B{z
N'w?N' i{; ( nkfJbh ;feB ) L
N'w?N' i{; ( nkfJbh ;feB ) L
N'w?N' i{; ( nkfJbh ;feB ) L
N'w?N' i{; ( nkfJbh ;feB ) L
N'w?N' i{; ( nkfJbh ;feB ) L nkfJbh ;feB bJh NwkNo dk i{;
;woEB w[Zb (n?w n?; gh) s'A fe;kBK eoB tor/ ;[Mkn th jB. fBSu/ jh ;ktXkBh tosBh j't/rh. Bhsh
ghDk p/jZd ckfJd/wzd j?. fJjh BjhA, nbNok tkfJb/N feoDK s'A ;feB B{z
dh ;wZf;nk g{oh soQK BjhA ;[bMD fJj gq;skt p/jZd nfjw jB. y/ efwSB B/ fJ;d/ bJh e[ZM g?wkB/ ;[MkJ/
;/c oZyD ftZu th fJj wdd eodk j?. N'w?N' i{; ftZu w"i{d bkfJe'ghB
tkbh. fbjkik y/shpkVh bkrs - shpkVh T[giK dh fpfvzr tor/ jB. nZSk j't/rk fe fJ; pko/ ftZu
n?ANhnke;hv?AN dh soQK ezw eodk j?.
w[Zb efwSB dh irQk T[;B/ fJZe T[gknK B{z bkr{ eoB T[Zs/ rzGhosk oph dh c;b nkT[D s'A gfjbK jh
e[zepo ns/ J/b't/ok ( vokJh ;feB ) L
e[zepo ns/ J/b't/ok ( vokJh ;feB ) L
e[zepo ns/ J/b't/ok ( vokJh ;feB ) L fujo/ d/ dkr-XZfpnK B{z
e[zepo ns/ J/b't/ok ( vokJh ;feB ) L
e[zepo ns/ J/b't/ok ( vokJh ;feB ) L
efwSB dh ;EkgBk eoB ns/ wzvhnK Bkb ftuko ehsk ikDk ukjhdk j?. c?;bk b? fbnk ikt/. eoik wkch
jNkT[D bJh e[zepo iK yho/ dk i{; ;G s'A fznkdk ckfJd/wzd j?. fJj vokJh
ftZu p'bh brk e/ y/shpkVh T[gi dh ;ukJh fJj j? fe n?wn/;gh BKb fe;kBK dk sDkU xNkT[D dk fJZe
;feB B{z e{b oZydk j?. fJj i{; nzvo- nkJh vkoe ;oeb B{z th xZN eodk
yohdkoh dh ftt;Ek pDkT[D dh fe;kB ed/ ;zs[SN BjhA j'J/. ne;o c"oh sohek j?. ;kohnK ;oekoK fJ;B{z
f;ckfoS ehsh j?. T[;d/ fJj ;[Mkn fJ;B{z bkr{ eoB ftZu fttkd j[zdk niwk ojh jB, go fJ; Bkb rZb j?. T[E/ jh, n?b't/ok i{; ftZu w?vhf;Bb gqkgoNhz j[zdhnK jB, i' ;feB B{z
ftZs wzsoh no[D i/Nbh d[nkok ikoh j?. jkb ftZu yohc c;bK dk i' pD BjhA ojh. d{orkwh T[gkn jh jkfJvo/N eodhnK jB. fJj ;feB ;?b; B{z fog/no eoB ftZu th ezw
d;skt/z ftZu doi jB. n?wn?;gh bkr{ ehsk frnk, T[; s'A ;G d/ fjZs ftZu j't/rk. nkT[Adk j?.
15
15
15 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
15 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
15 gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
n?to?;N ikD tkb/ gopsko'jhnK dh frDsh u uhB eo/rk eN"sh
n?to?;N ikD tkb/ gopsko'jhnK dh frDsh
n?to?;N ikD tkb/ gopsko'jhnK dh frDsh
n?to?;N ikD tkb/ gopsko'jhnK dh frDsh 'u uhB eo/rk eN"shu uhB eo/rk eN"sh
18 d"okB uhB dh nkpkdh
18 d"okB uhB dh nkpkdh
18 d"okB uhB dh nkpkdh
2 2 2 2 2018 d"okB uhB dh nkpkdh18 d"okB uhB dh nkpkdh n?to?;N ikD tkb/ gopsko'jhnK dh frDsh u uhB eo/rk eN"shu uhB eo/rk eN"sh
tkb/ gopsko'jhnK dh frDsh 300 s'A
xZN oZyh ikt/rh ns/ jkJhfezr ;hzB
u 1H52 eo'V dk tkXk
u 1H52 eo'V dk tkXk
u 1H52 eo'V dk tkXk
'u 1H52 eo'V dk tkXku 1H52 eo'V dk tkXk th j[D p;zs o[Zs sZe jh ;hws oj/rk.
whvhnk B/ dZf;nk fe ;ckJh e'fSSK
d/ sfjs T[BQK b'eK dhnK bkSK th
pokwd eoBk Skwb j? fiBQK dh w"s
8,000 whNo s'A tZX dh T[ZukJh 's/ j'Jh
;h. n?to?;N uhB ns/ B/gkb ftu g?Adk
j?. jo/e ;kb fjwkfbnk gops d/ uhB
ftu ;fEs T[Zsoh fjZ;/ 's/ eohp 60,000
gopsko'jh ns/ rkJhv iKd/ jB. uhB
B/ gops 's/ w"i{d vZp/, gbk;fNe p?r,
;N't T[geoB, szp{ ns/ nke;hiB N?Ae
;w/s j'o fe;w dk e{Vk fJeZmk eoB,
T[; B{z oh;kJheb eoB bJh e/Ado pDkJ/
jB.
fJZE/ fznkdkso w"sK T[ZukJh 's/
'v?ZE z'B' ftu j[zdhnK jB feT[Afe fJZE/
wB[Zyh fzzdrh bJh nB[e{b jtk BjhA
phfizr (fpT{o') uhB fJ; ;kb wkT{AN fJe tZvh ;ckJh w[fjzw dh :'iBk d/ j[zdh. fjwkbhnB vkNkp/; w[skpe ;kb
n?to?;N 's/ T[Zso tZb'A ikD dh e'fSS sfjs fJe edw u[Zfenk ik fojk j?. 2017 ftu 648 b'eK B/ ;ehfJzr ehsh
;h fi; ftu 202 b'eK B/ T[Zso tZb'A
eoB tkb/ gopsko'jhnK dh frDsh ftu uhBh whvhnk B/ fJj ikDekoh fdZsh.
fJe fsjkJh sZe dh eN"sh eo/rk. ypoK w[skpe 8,850 whNo (29,035 ;ehfJzr ehsh ;h. fJBQK b'eK ftu'A 6
ftSt dh ;G s'A T[Zuh gops u'Nh 's/ c[ZN ) T[Zuh u'Nh 's/ T[Zso tZb'A uVQB b'eK dh w"s j'D dh g[SNh j'Jh ;h.
phfizr (fpT{o') uhB dh nkpkdh 'u ;kb 2018 'u 1H523 eo'V dk tkXk j'fJnk
j? i' fe i' fe d[Bhnk d/ ;G s'A tX nkpkdh tkb/ d/S 'u nkpkdh tkXkdo 'u
j[D
j[D wfjzrh gt/rh e?B/vk dh ghH nkoH
j[D wfjzrhwfjzrh gt/rh e?B/vk dh ghH nkoH gt/rh e?B/vk dh ghH nkoH
nkpkdh 2018 'u 1H395 nop ojh i' T[; d/ fgSb/ ;kb dh s[bBk 'u H381 ch;dh j[D j[D 'wfjzrhwfjzrh' gt/rh e?B/vk dh ghH nkoH gt/rh e?B/vk dh ghH nkoH
froktN dk ;ze/s j?. okSNoh iB;zfynk fpT{o' tb'A ikoh nzefVnK w[skpe uhB dh
tkX/ B{z doSkT[Adh j?. e[b nkpkdh 'u g[oS n"osK s'A fszB eo'V fznkdk jB. fJ; B{z
jkb jh 'u SZvh rJh fJe pZuk Bhsh dk Bshik wzfBnk ik fojk j?. fJ; Bhsh sfjs
ikD bJh nozh GoB ;w/A ns/ e?B/vk
;z;feqfse ekoBK eoe/ bVehnK dh EK bVfenK B{z soihj fdZsh iKdh ;h.
dh Xosh 's/ g[ZiD ;w/A fJwhrq/SB
;oeko dk nB[wkB j? fe uhB dh nkpkdh 2029 'u ;G s'A fznkdk 1H442 nop
nfXekohnK tb'A u?Ze ehsh ikt/rh.
j' ikt/rh, fi; s'A nrb/ ;kb s'A pknd jh fJ; 'u froktN S[o{ j' ikt/rh. d[Bhnk
e?B/vhnB nfXekohnK B/ fejk fe
d/ d{i/ ;G s'A fznkdk nkpkdh tkb/ d/S d/ nkpkdh tkX/ 'u th froktN nkJh j?.
n?e;gq?Z; n?ANoh tkb/ fpB?eko fJj th
;z:[es okSNo d/ nB[wkB d/ nkXko 's/ fJ; wjhB/ fJ; dh e[b nkpkdh 1H362 j'
:ehBh eo b?D fe T[BQK tb'A fdZsh rJh
ikt/rh. uhB dh nkpkdh 'u fJe pZuk Bhsh ysw j'D s'A pknd 2016 s/ 2017
gq'ckJhb ngv/Nv j?. pdb/ fB:w
ftukb/ 1H7 eo'V dk tkXk j'fJnk.
w[skpe i/eo e'Jh fJe ftnesh e?B/vk
d/S 'u pz[orK dh d/yGkb d/S bJh brksko tXdh j'Jh fuzsk j? feT[Afe ezwekih
ikD bJh nozh Godk j? sK T[; B{z j[D
nkpkdh dh n";s brksko fvZr ojh j?. uhBh brksko T[Zu ihtB gZXo, f;Zfynk
12,474 e?BhnvB vkboK dh EK
s/ f;js d/yGkb dk bkG u[Ze oj/ jB go nwhoK s/ rohpK ftukb/ tXdh yZv d/ wZd/
12,669 vkbo dk ;?Nbw?AN czv (S'n
Bzo wkjoK dk efjDk j? fe d/S nwho j'D s'A gfjbK jh p[ZYk j' ikt/rk wsbp
wBh ) fdykT[Dk gt/rk. e?B/vhnB
p[ZfYnK dh frDsh pj[s fznkdk j' ikt/rh.
fJwhrq/SB fB:w s?n eod/ jB fe ;zxh
j[Bowzd ekw/ ns/ ;zxh j[Bowzd No/voz
nkgDh S'n wBh dk ;p{s zo{o d/D.
okfJb B/ wkT{AN jow'B
okfJb B/ wkT{AN jow'B
fJ fJ fJ fJ fJzokfJb B/ wkT{AN jow'BokfJb B/ wkT{AN jow'B fJ; fB:w 'u pdbkn j'D Bkb tX/o/
okfJb B/ wkT{AN jow'B
gqGkt gzikphnK 's/ g?D tkbk j? feT[Afe
e?B/vk 'u jo ;kb jzkoK gzikph iKd/
UNktk (fpT{o') e?B/vk ikD tkb/ gt/rk feT[Afe tZvh frDsh 'u gzikph jB. T[dkjoD d/ s"o 's/ i/eo 5 w?ApoK
;eh fo
;eh fo 'oN ehsk pzd'oN ehsk pzd b'eK bJh fJj nfjw ypo j?. e?B/vk e?B/vk ikD B{z jh gfjb fdzd/ jB. j[D dk fJe gfotko e?B/vk dh ghH nkoH
;eh fo
;eh foz'oN ehsk pzd'oN ehsk pzd
;eh fo 'oN ehsk pzd
dh ;oeko B/ gZeh Bkrfoesk (ghH fijVk th ftnesh e?B/vk dh ghH nkoH ukj[zdk j? sK T[BQK B{z Bt/A fB:wK w[skpe
nkoH) bJh fozot ;?Nbw?AN czv (g?;/ b?D bJh ngbkJh eoBk ukj[zdk j?, T[; e?B/vhnB 410 vkbo (brGr
S'n eoB) d/ fB:w 'u pdbkn ehsk B{z gfjbK Bkb'A tX/o/ iwQK okSh fdykT[Dh 22,025H2 o[gJ/) tkX{ you eoB/
j?, fi; dk f;ZXk gqGkt gzikphnK 's/ gt/rh. fJj okSh ftnesh tb'A e?B/vk g?Dr/.
y{B dh ;kXkoB iKu Bkb jh 16 ;kb gfjbK
y{B dh ;kXkoB iKu Bkb jh 16 ;kb gfjbK
y{B dh ;kXkoB iKu Bkb jh 16 ;kb gfjbK
y{B dh ;kXkoB iKu Bkb jh 16 ;kb gfjbK
y{B dh ;kXkoB iKu Bkb jh 16 ;kb gfjbK
bZr ikJ/rk nb
bZr ikJ/rk nb kJhwo dk gsk
bZr ikJ/rk nb kJhwo dk gskkJhwo dk gsk
bZr ikJ/rk nb
bZr ikJ/rk nbzkJhwo dk gskkJhwo dk gsk
rJ/ fJ; nfXn?B s'A pknd ftfrnkBhnK
dk efjDk j? fe pbZv N?;N p/jZd
nk;kB j?. fJ; d/ Bshi/ uzr/ jB, ck;N
jB ns/ ;G s'A tZvh rZb fJj ;;sk j?.
[o{nksh bZSDK dk gsk bkfJnk
S[o{nksh bZSDK dk gsk bkfJnk[o{nksh bZSDK dk gsk bkfJnk
[o{nksh bZSDK dk gsk bkfJnk
[o{nksh bZSDK dk gsk bkfJnk
ik ;e/rk
ik ;e/rk
ik ;e/rk
ik ;e/rk
ik ;e/rk
ftfrnkBhnK B{z T[whd j? fe fJj
gqhyD nbzkJhwo d/ S[o{nksh bZSDK
ns/ j'o fBT{o'vhi?B/o/fNt fv;nkovo
dk gsk bkT[D 'u wddrko ;kps j't/
rk. e[M ;kbK 'u fJ; B{z ebhfBe 'u
fJ;s/wkb j[zd/ d/fynk ik ;e/rk.
bkfJbki j? phwkoh
bkfJbki j? phwkoh
bkfJbki j? phwkoh
bkfJbki j? phwkoh
bkfJbki j? phwkoh
nB[wkB d/ fj;kp Bkb jo/e T[wo
d/ bZrGr 5H7 nwoheh 2019 'u
tkfSzrNB (fpT{o') fJe y{B gqhyD iKdh j?, i' fdwkr dhnK e'fSektK 'u
nbzkJhwo Bkb ghVs j'J/. nbzkJhwo
okjhA j[D nbzkJhwo dk gsk bkfJnk bhe j'D s'A pknd ;/o/pq';gkJhBb cb{v
n?;';hJ/SB w[skpe 2050 sZe fJj
ik ;e/rk. yk; rZb fJj j? fe tZXdh 'u ubk iKdk j? go fJ; gq'NhB B{z fe;
nzeVk 1H4 eo'V sZe j'D dh ;zGktBk
T[wo Bkb G[ZbD dh fJe phwkoh dk soQK Bkfgnk ikt/, fJ; pko/ gsk BjhA
j?. fJ; ftu o'rh dh :kddkSs 'u ewh
gsk 16 ;kb gfjbK jh ub ikJ/rk. bk ;e/ ;B go ftfrnkBhnK dk efjDk
nk iKdh j?.
:/o{Sbw (fpT{o') fJzokfJbh oZfynk pbK (nkJhHvhHn?ZcH) B/ ;hohnk dh ;ojZd
fJe jkbhnk nfXn?B w[skpe ;kXkoB j? fe T[j y{B dh iKu 'u j[D fJ; gq'NhB
fBT{okB u ewh fd;h
fBT{okB
fBT{okB u ewh fd;hu ewh fd;h
B/V/ ;fEs d/S d/ fJe'fJe ;eh foz'oN wkT{AN jow'B B{z pzd eoB d/ nkd/S fdZs/ jB. fBT{okB
fBT{okB 'u ewh fd;hu ewh fd;h
pbZv N?;N okjhA phwkoh d/ bZSD B{z fvN?eN eo ;ed/ jB. fJzBk jh BjhA
nkJhHvhHn?ZcH B/ ;'wtko B{z fejk fe ;hohnk d/ r[nKYh d/S JhokBh pbK fto[ZX tZv/ fd;D Bkb 16 ;kb gfjbK jh o'r dh fJ; gq'NhB d/ gZXo d/ Bkb jh T[; d/ nfXn?B 'u fjZ;k b?D tkb/
gZXo 's/ S[o{ ehs/ rJ/ jwfbnK d/ pknd fJzokfJb B/ ;?bkBhnK bJh wkT{AN jow'B T[whdtkoK 'u d'Sg{oB ihB t/ohn?AN
iKu ehsh ik ;e/rh. fJ; soQK T[; tXD dh ;ghv dh th iKu ehsh ik
;eh foz'oN pzd eoB dk n?bkB eo fdZsk j?. nkJhHvhHn?ZcH B/ NthN ehsk,'';fEsh tkb/ 40 bZy b'e ;B. nkgDh fgSbh
dk gfjbK jh ;w/A f;o fJbki ehsk ik ;edh j?.
dk w[bKeD eoB d/ pknd c?;bk fbnk frnk fe jow'B foz'oN B{z nZi ;?bkBhnK ebhfBeb iKu d/ 2 ;kb pknd T[BQK
;e/rk. don;b, y'ieko bzp/ ;w/A s'A ;;sk, ;"yk ns/ uzrk j? pbZv N?;N
;;sk, ;"yk ns/ uzrk j? pbZv N?;N
;;sk, ;"yk ns/ uzrk j? pbZv N?;N
;;sk, ;"yk ns/ uzrk j? pbZv N?;N
;;sk, ;"yk ns/ uzrk j? pbZv N?;N
bJh BjhA y'fbQnk ikt/rk.'' T[AM fJzokfJb B/ ;hohnk ;ojZd d/ nkb/-d[nkb/ d/ y/
fJj ikDd/ jB fe nbzkJhwo dh ;/ANb[Jh 'u tkfSzrNB :{Bhtof;Nh dk pq/B ;e?B ns/ gqhfynk 'u th T[es
so ftu e'Jh tkX{ fwbNoh ;ktXkBh BjhA tosh j?. phwkoh 'u fJe gq'NhB dh wksok tZX ;e{b nkc w?vheb dh Nhw tb'A ehs/ fBT{okB 'u ewh fd;h.
16
16
16 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
16 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
16 gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
wkw{bh - fijk
wkw{bh - fijk oho dod j' ;edkoho dod j' ;edk fwzNK ftZu d{o eo'
wkw{bh - fijk oho dod j' ;edk
wkw{bh - fijk
fwzNK ftZu d{o eo'
wkw{bh - fijk Soho dod j' ;edkoho dod j' ;edk
fwzNK ftZu d{o eo'
fwzNK ftZu d{o eo'
fwzNK ftZu d{o eo'
wkfJro/B dk dod
wkfJro/B dk dod
wkfJro/B dk dod
wkfJro/B dk dod
j? fe;/ tZvh fpwkoh dk ;ze/s wkfJro/B dk dod
j? fe;/ tZvh fpwkoh dk ;ze/s
j? fe;/ tZvh fpwkoh dk ;ze/s
j? fe;/ tZvh fpwkoh dk ;ze/s
j? fe;/ tZvh fpwkoh dk ;ze/s
;oho dod dk fJbki
;oho dod dk fJbki
;oho dod dk fJbki
;oho dod dk fJbki
;oho dod dk fJbki
fpBK tks d/ Soho dod BjhA j[zdk
fJ; bJh tks d'S dk fJbki eoBk zo{oh
j?. s/b fJZe ;ot'Zsw tksBkSe gdkoE
j?, fJ; bJh ;G s'A gfjbK ;zg{oB ;oho
dh jbe/ jZE Bkb w;ki eoB Bkb Soho
dod s'A okjs fwbdh j?. T[; s'A pknd
;oho dh row Gkc Bkb f;ekJh eoB
Bkb th ckfJdk fwbdk j?, fJ; Yzr B{z
';t/dB ' efjzd/ j?. gzueow fJbki ftZu
'p;sh' noEks r[dk ok;s/ s'A dtkJh
gdkoE B{z gj[zukT[D Bkb tks d'S SKs
j[zdk j?.
fJ;d/ fJbktk Soho dod s'A okjs
bJh e[ZM xo/b{ T[gkn L
* * * * * Soho dod dk ekoB nX{oh BhAdoho dod dk ekoB nX{oh BhAd
oho dod dk ekoB nX{oh BhAd
oho dod dk ekoB nX{oh BhAd
oho dod dk ekoB nX{oh BhAd
j't/ sK -
j't/ sK -
j't/ sK - fJZe uZwu n;rzX u{oD
j't/ sK -
j't/ sK -
oks ftZu ;"D s'A gfjbK row gkDh Bkb
bU.
* ;odh i[ekw ns/ tkfJob s'A
* ;odh i[ekw ns/ tkfJob s'A
* ;odh i[ekw ns/ tkfJob s'A
* ;odh i[ekw ns/ tkfJob s'A
* ;odh i[ekw ns/ tkfJob s'A
oho dod j'D T[Zs/ -
oho dod j'D T[Zs/ -
Soho dod j'D T[Zs/ -oho dod j'D T[Zs/ - b?wB rok;
oho dod j'D T[Zs/ -
Bkb wkbS eoB s/ g;hBK nkT[D ekoB
wod B{z dod BjhA j[zdk fJj f;oc ;ZN brDk ns/ wkBf;e dod dk ekoB Soho dod xZN j[zdk j? H
nfwskG pZuB tor/ ;Nko fcbwK ftZu wB dk d[yh j'Dk. * w";w ftZu mzv Bkb j'D tkb/ ;oho
vkfJbkr d/ o{g ftu jh p'b ;ed/ jB. ;oho T[Zs/ ;ZN iK m'eo d/ ekoB i' dod ftZu w/Eh d/ bZv{ dk ;/tB eoB
n;b ftZu t/fynk ikt/ sK ;oho ftZu dod j[zdk j?, T[j ;EkBe ;to{g dk Bkb tks d'S SKs j' e/ dod xZN j[zdk
dod jo fe;/ dh nkw ;wZf;nk j?. 'dod j[zdk j? go ed/ ed/ fJj dod ;zg{oD j?.
' GrtkB dh pj[s jh nBw'b d/B j?, ;oho ftZu j[zdk j?, fi;dk ekoB e'Jh * jZvh dod ftZu feZeo phi dk
feT[Afe i/eo ihtB Go ed/ dod Bk fpwkoh j[zdk j?. nk:[ot/d Sk;so ftZu u{oD Sfjd d/ Bkb b?D Bkb dod xZN
j't/ sK, ed/ th ;kB{z ;[y dk nfj;k; Soho dod B{z o'r BjhA wzfBnk frnk, j[zdk j?.
BjhA j't/rk, Bk jh ;kB{z GrtkB dh ;r'A fJj fJZe o'r dk bZSD wzfBnk fJ; bJh T[go'es xo/b{ T[guko Bkb
zo{os j't/rh, go nfijk BjhA j[zdk. frnk j? fi;dk ekoB tks d'S dk Soho dod s'A puDk pj[s jh bkGdkfJe
id'A th fe;/ th ekoBtS Soho dod n;zs[bB j[zdk j?. tks o'r d/ nk;ko j[zdk j?, feT[Afe nkws"o T[Zs/ t/fynk
j[zdk j?, sK ;kB{z GrtkB, wK pkg ftZu ;oho dod dh uouk j?. iKdk j? fe fe;/ th S'N/ fij/ dod j'D
oho dod dk ekoB L
oho dod dk ekoB L
:kd nkT[Ad/ jB. dod d/ ;w/A wK, Soho dod dk ekoB Loho dod dk ekoB L T[Zs/ b'e dod BkSe (g/B febo ) N/
oho dod dk ekoB L
fJ; GZid"V ns/ sDkU Goh fizdrh ftZu finkdkso b'eK B{z f;o ftZu
GrtkB w?B{z dod s'A w[esh fdtk fdU w";w ftZu mzv dk tXDk, finkdk pb/N b?Ad/ jB, fiBQK dh fznkdk wksok
dod dh fSekfJs ofjzdh j?. fJj go/SkBh tko - tko j'D T[Zs/ wkfJro/B dk
nkfd vkfJbkr ;fji jh w{zj s'A fBebd/ :ksok eoBk, BhAd dh ewh, pj[s ns/ finkdk ;w/A sZe tos'A eoBk ;oho
o{g b? b?Adh j?. wkfJro/B d/ ekoB f;o d/ fJZe fjZ;/ ftZu Bk ;fjD;'r s/
jB. fJj dod th d' gqeko dk j[zdk j?, fznkdk fwjBs dk ezw, T[go'es bJh B[e;kBdkfJe j[zdk j?. Soho dod
i dod j'D bZrdk j?.
fJZe ;ohoe dod ns/ d{ik wkBf;e ekoBK Bkb ;oho ftZu ;fEs tks d'S d/ w{b ekoB ns/ w{b o'r B{z ikDe/
eJh tko sK fJj dod fwzNK ftZu mhe j' iKdk j? sK eJh tko fJj dod
dod. ;ohoe dod dk ekoB ;oho T[Zs/ tZX e/ ;oho ftZu dod g?dk eodk j?. T[;dk fJbki eoBk ukjhdk j?.
xzfNnK sZe pDk ofjzdk j?. fit/A jh s[;hA nkw jkbs s'A fJZedw sDkU Go/
wkj"b ftZu g[Zid/ j' sK s[jkvk f;odod ns/ pbvgq?So jkJh j' iKdk j?.
;"D s'A gfjbK oZy' fJBQK rZbK dk yk; fynkb nfijk j'D T[Zs/ ;wM ikU fe s[;hA wkfJro/B dk fSeko j' oj/ j'. nfij/
;"D s'A gfjbK oZy' fJBQK rZbK dk yk; fynkb
;"D s'A gfjbK oZy' fJBQK rZbK dk yk; fynkb
;"D s'A gfjbK oZy' fJBQK rZbK dk yk; fynkb
;"D s'A gfjbK oZy' fJBQK rZbK dk yk; fynkb
ftZu nkgDh woih Bkb e'Jh th g/B febo b?D d/ pikJ/ vkeNoh iKu
eotkU. BjhA sK s[;h e[ZM
ukj[zd/ j' sK oks B{z ;"D s'A gfjbK xo/b{ B[;y/ ngBk e/ th wkfJro/B d/ dod s'A S[Nekok gk ;ed/ j'.
nfijh rbsh Bk eo'. wkfJro/B d/ ekoB -
wkfJro/B d/ ekoB - jkJh pbv gq?So, fznkdk sDkU b?Dk, BhAd
wkfJro/B d/ ekoB -
wkfJro/B d/ ekoB -
wkfJro/B d/ ekoB -
e;os iK toenkT[N
e;os iK toenkT[N
e;os iK toenkT[N
e;os iK toenkT[N
e;os iK toenkT[N
g{oh BjhA j'Dk, w";w ftZu pdbkt d/ ekoB, dod fBtkoe dtkJhnK dk
;"D s'A gfjbK e;os th Bk eo'
finkdk ;/tB.
feT[Afe fJ; BKb th s[jkvh BhAd GZi
wkfJro/B d/ bZSD -
wkfJro/B d/ bZSD -
wkfJro/B d/ bZSD - G[Zy xZN brDk, w[VQek finkdk nkT[Dk,
wkfJro/B d/ bZSD -
wkfJro/B d/ bZSD -
;edh j?. i/eo s[;hA e;os eoBk jh
ewi'oh wfj;{; j'Dk, nZyK ftZu dod iK X[zdbk ftykJh d/Dk, g{o/ iK nZX/
ukj[zd/ j' sK ;"D s'A 2 xzN/ gfjbK eo'.
f;o ftZu s/i dod, s/i ntki iK o'SBh s'A p/u?Bh, T[bNh nkT[Dk, fe;/
fJ; Bkb s[jkB{z v{zxh ns/ u?B dh BhAd
ezw ftZu wB BjhA brDk.
nkt/rh.
wkfJro/B d/ xo/b{ T[gkn
wkfJro/B d/ xo/b{ T[gkn
wkfJro/B d/ xo/b{ T[gkn
wkfJro/B d/ xo/b{ T[gkn
;"D s'A gfjbK Nhth t/yDk
;"D s'A gfjbK Nhth t/yDk wkfJro/B d/ xo/b{ T[gkn
;"D s'A gfjbK Nhth t/yDk
;"D s'A gfjbK Nhth t/yDk
;"D s'A gfjbK Nhth t/yDk
d/;h xh -
d/;h xh -
d/;h xh -
d/;h xh - wkfJro/B d/ dod s'A S[Nekok gkT[D bJh o'ikBk S[ZX d/;h
ed/ th ;"D s'A gfjbK Nhth Bk d/;h xh -
t/y' feT[Afe n;hA Nhth d/yD ftZu fJzB/ xh dhnK 2-2 p{zdK BZe ftZu gkU. fJ; Bkb s[jkB{z fJ;d/ dod s'A okjs
w;s j' iKd/ jK fe ;kvh BhAd th rkfJp
fwb/rh.
j' iKdh j?.
;/p -
;/p -
;/p -
;/p -
;/p - o'i ;t/o/ ykbh fYZv ;/p dk ;/tB eo' . wkfJro/B s'A S[Nekok
ewo/ dk skgwkB
ewo/ dk skgwkB
ewo/ dk skgwkB
ewo/ dk skgwkB
ewo/ dk skgwkB
gkT[D bJh fJj ekch n;odko sohek j?.
i/eo s[;hA ewo/ dk skgwkB finkdk
b"Ar - i/eo f;o ftZu fznkdk dod j' fojk j? sK s[ozs b"Ar gkT[vo
b"Ar -
b"Ar -
b"Ar -
b"Ar -
oyd/ j' sK th s[jkvh BhAd yokp j' ;edh
ns/ b{D fwbke/ d[ZX d/ Bkb fwbke/ gh bU. nfijk eoB Bkb f;o dk
j?. fJ; bJh ;"D tb'A gfjbK ewo/ dk
dod MZN rkfJp j' ikt/rk.
skgwkB xZN oZy' feT[Afe fJ; Bkb oks
BhAp{ dk fSbek -
BhAp{ dk fSbek - BhAp{ d/ fSb e/ B{z X[Zg/ ;[ek e/ g/;N pDk bU. fJ;
BhAp{ dk fSbek -
BhAp{ dk fSbek -
B{z ;oho dk skgwkB fvZrdk ns/ BhAd BhAp{ dk fSbek -
th uzrh nkT[Adh j?. g/;N B{z wZE/ T[Zs/ brkT[D Bkb s[jkB{z wkfJro/B d/ dod s'A S[Nekok fwb
;Nvh eoe/ s[zos ;'Bk
;Nvh eoe/ s[zos ;'Bk
;Nvh eoe/ s[zos ;'Bk
;Nvh eoe/ s[zos ;'Bk ikt/rk.
;Nvh eoe/ s[zos ;'Bk
i/eo s[;h oks B{z gVQD-fbyD d/
gkbe ns/ rkio dk i{; -
gkbe ns/ rkio dk i{; -
gkbe ns/ rkio dk i{; -
gkbe ns/ rkio dk i{; - wkfJro/B d/ dod s'A S[Nekok gkT[D bJh
gkbe ns/ rkio dk i{; -
pknd s[ozs ;"A iKd/ j' sK nkgDh fJ;
gkbe ns/ rkio dk i{; ghU. fJ; Bkb s[jkvk dod fwzNK ftZu rkfJp j'
nkds ftZu ;[Xko fbnkU. feT[Afe ;"Ad/
ikt/rk.
;w/A th ;kvk fdwkr T[;/ ftZu T[bfMnk
yhok - yho/ dh ;bkfJ; B{z f;o T[Zs/ orV/ iK fco fJ;B{z ;{zx'. fJ; Bkb
ofjzdk j? ns/ fJ; tiQk Bkb BhAd BjhA
s[jkB{z wkfJro/B d/ dod s'A nkokw fwb/rk.
fdB Go dh GZid"V d/ pknd id'A b? e/ r[ikoBh g?Adh j?. nkT[Adh. fJ; bJh ;"D s'A 1-2 xzN/
ndoe -
ndoe -
ndoe -
ndoe - 1 uZwu ndoe dk o; ns/ Sfjd B{z fwe; eoe/ ghU. fJ;d/
ndoe -
n;h Ee/ - jko/ xo gos e/ nkT[Ad/ jK nZi n;hA s[jkB{z T[BQK rbshnK pko/ gfjbK jh ;ko/ ezw fBgNkU ns/ pknd
sK nkokw eoB bJh fp;so/ dh sbkS dZ;D ik oj/ jK, fiBQK ftZu ;[Xko ftZu ;"A ikU. fJbktk wkfJro/B d/ dod B{z d{o eoB bJh s[;hA ndoe dk N[eVk th w{zj
dtkJhnK
dtkJhnK
dtkJhnK
dtkJhnK
eod/ jK, sKfe ;oho dh EekD d{o j' eoBk pj[s io{oh j?, T[d'A s[;h uzrh dtkJhnK ftZu oZy ;ed/ j'. ndoe dk fe;/ th o{g ftZu ;/tB wkfJro/B ftZu okjs
;e/. id'A fp;so/ T[Zs/ b/N iKd/ jK sK BhAd ns/ ;[e{B Bkb ofj ;ed/ j'. i/eo ;"D s'A gfjbK o'ikBk fe;/ fdtkT[Adk j?.
BhAd BjhA nkT[Adh ns/ ;koh oks p?m e/ ;wkoNc'B iK b?gNkg dtkJh dk ;/tB eod/ j' sK th BhAd wkfJro/B s'A S[Neko/ tkb/ :'r
;wkoNc'B iK b?gNkg
;wkoNc'B iK b?gNkg
;wkoNc'B iK b?gNkg
;wkoNc'B iK b?gNkg
wkfJro/B s'A S[Neko/ tkb/ :'r
wkfJro/B s'A S[Neko/ tkb/ :'r
wkfJro/B s'A S[Neko/ tkb/ :'r
wkfJro/B s'A S[Neko/ tkb/ :'r
eZNDh g?Adh j?. don;b, fJ;d/ fgZS/ ne;o t/fynk iKdk j? fe yokp j' ;edh j?. fJ; bJh dtkJh
wkfJro/B d/ dod s'A S[Nkekok gkT[D bJh s[;h o'ikBk :'r ns/ e;os
th ;kvh jh rbsh j?. ;"D s'A gfjbK fp;so/ T[Zs/ b/Nd/ jh n;hA b'e b?D s'A gfjbK nkgD/ vkeNo s'A g[ZS'
eo'. B/wh o{g ns/ mhe sohe/ Bkb :'r eoB T[Zs/ th s[jkvh wkfJro/B dh
n;hA ne;o nfijhnK rbshnK eo ;wkoNc'B iK b?gNkg y'bQ e/ p?m fe s[jkvh BhAd Bk nkT[D dh
;wZf;nk jw/Sk bJh d{o j' ikt/rh. wkfJro/B dh ;wZf;nk ftZu s[;hA nB[b'w
p?md/ jK, fi;dh tiQk Bkb ;kvh BhAd iKd/ jK, fi; tiQk Bkb BhAd T[Zv ;wZf;nk dk ekoB fes/ fJj dtkJh
- ftb'w gqkDk:kw, eo ;ed/ j'.
GZi iKdh j? ns/ oks fJt/A jh eotNK iKdh j?. fJ; bJh fpjso BhAd gkDk jh sK BjhA.
17
17
17 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
17 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
17 gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
nwohekL gfjbh tko fpBK ;?boh ezw eo d/ oj/ c"ih
nwohekL gfjbh tko fpBK ;?boh ezw eo d/ oj/ c"ih
nwohekL gfjbh tko fpBK ;?boh ezw eo d/ oj/ c"ih
nwohekL gfjbh tko fpBK ;?boh ezw eo d/ oj/ c"ih
nwohekL gfjbh tko fpBK ;?boh ezw eo d/ oj/ c"ih
nk;Nq/bhnk L jkJht/n s/ gbNh pZ;, fJe s/ gbNh pZ;, fJe
nk;Nq/bhnk L jkJht/n
nk;Nq/bhnk L jkJht/n s/ gbNh pZ;, fJe
nk;Nq/bhnk L jkJht/n
nk;Nq/bhnk L jkJht/n 's/ gbNh pZ;, fJe s/ gbNh pZ;, fJe zywhywh ywhywh ywh
w?bp"oB (fpT{o') nk;Nq/bhnk ftu
uKvbo jkJht/n B/V/ g{oph-T[Zsoh
cqht/n B{z tzvD tkbh wZX gZNh 's/ fJe
pZ; dk ;zs[bB ftrV frnk. ;zs[bB
ftrVB ekoB vokJhto dk pZ; 's/
ezNo'b Bk fojk ns/ fJj gbN rJh.
pZ; d/ gbND ekoB vokJhto zywh j'
frnk. fJ; jkd;/ dh ;{uBk n?woi?A;h
;/tktK B{z fdZsh rJh.
jkd;/ dh ;{uBk fwbd/ jh n?woi?A;h
;/tktK s[ozs w"e/ 's/ gj[zu rJhnK.
n?Ap{b?A; fteN'ohnk d/ fJe p[bko/ B/
dZf;nk fe pZ; d/ vokJhto B{z wkw{bh
;ZNK bZrhnK ;B ns/ fJbki bJh T[;
B{z w?bp"oB j;gskb fbikfJnk frnk.
tkfSzrNB (fpT{o') nwohek 'u SNvkT{B Gkt/A j[D ysw j' frnk j? go nwoheh
fJ; jkd;/ ftu e'Jh j'o zywh BjhA
fJfsjk; 'u fJj gfjbk w"ek j? id'A e'Jh SNvkT{B fJzB/ fdB sZe uZfbnk j?.
j'fJnk. jkd;/ ekoB jkJht/n 's/
nwohek 'u ;B 1976 s'A 20 tko ;oekoh SN vkT{B j' u[Zek j? go okSNogsh
nktkikJh ekch ;w/A sZe mZg ojh.
v'Bkbv Nozg d/ ekoiekb 'u fJj ;G s'A fznkdk fdBK sZe uZbD tkbk SNvkT{B
j?. fJ; SNvkT{B ekoB nwoheh c"ihnK B{z fpBK sBykj d/ ezw eoBk fgnk j?.
Nozg B{z w?e;he' ;ojZd ezX bJh 5H7 fpbhnB vkbo ukjhd/ ;B s/ T[BQK fusktbh
JhokBh jtkpk h ezgBh d/ gfoukbBh ezgBh d/ gfoukbB
JhokBh jtkpk fdZsh ;h fe id'A sZe nwoheh eKro; fJ; oew B{z wBz{oh BjhA fdzdh, SNvkT{B
JhokBh jtkpk
JhokBh jtkpkzh ezgBh d/ gfoukbBh ezgBh d/ gfoukbB
JhokBh jtkpk h ezgBh d/ gfoukbB
ysw BjhA j't/rk.
8 bZy eowukohnK B{z BjhA fwbh ;?boh
8 bZy eowukohnK B{z BjhA fwbh ;?boh
8 bZy eowukohnK B{z BjhA fwbh ;?boh
8 bZy eowukohnK B{z BjhA fwbh ;?boh
8 bZy eowukohnK B{z BjhA fwbh ;?boh
s/ iowBh brk ;ed? o'e
s/ iowBh brk ;ed? o'e
s/ iowBh brk ;ed? o'e
's/ iowBh brk ;ed? o'es/ iowBh brk ;ed? o'e fJ; SNvkT{B ekoB nwoheh ;oeko d/ fJe u"EkJh eowukoh fpBK sBykj d/
ezw eoB bJh wip{o oj/. eJh ;oekoh ftGkrK 'u eowukohnK B{z sBykj BjhA
fwbh. fBT{:koe NkJhw dh ypo w[skpe eohp 8 bZy ;oekoh eowukohnK B{z
pofbB (fpT{o') iowBh nkgD/ jtkJh nZv/ s'A JhokB dh jtkpkzh
;?boh BjhA fwbh. 50 ch;dh s'A fznkdk eowukohnK B{z fpBK ;?boh d/ ezw eoB dk
ezgBh 'wjkB J/no' d/ gfoukbB 's/ o'e brkT[D pko/ ;'u fojk j?.
j[ew fdZsk frnk. fJBQK eowukohnK 'u jh nwoheh fwbNoh d/ th w?Apo ;B, i'
fJokB fto[ZX :{ogh :{BhnB tZb'A brkJhnK rJhnK gkpzdhnK d/ sfjs
fpBK ;?boh d/ ezw eoB bJh wip{o oj/. B/th NkJhw; tb'A nzdkik bkfJnk frnk
fJj edw u[Zfenk ikDk j?. fJe nzro/zh nypko dh ypo w[skpe
j? fe eohp 43 jzko e';N rkov eowukoh fpBK oew d/ ezw eo oj/ ;B.
c?vob jtkpkzh dcso (n?ZbHphHJ/H) JhokBh jtkpkzh ezgBh 'wjkB J/
n?vfwob B/ fdZsh ikDekoh
n?vfwob B/ fdZsh ikDekoh
n?vfwob B/ fdZsh ikDekoh
n?vfwob B/ fdZsh ikDekoh
n?vfwob B/ fdZsh ikDekoh
no' dk gfoukbB bkJh;?A; w[nZsb eo d/t/rk.
:{Hn?Z;H e';N rkov d/ ewKv/AN n?vfwob ekob n?Zb ;ebNz B/ c"ihnK B{z fJ;
pofbB ftu ftd/S wzsokb/ d/ fJe p[bko/ B/ nypko B{z dZf;nk fe
rZb dh ikDekoh fdZsh j?. T[BQK B/ dZf;nk fe s[jkB{z wjhB/ d/ ftukb/ fwbD tkbk
T[j nzdo{Bh oDBhse c?;bk gqfefonk d/ pko/ ftu ;{fus BjhA eo
;?boh u?Ze SNvkT[B ysw j'D s'A pknd fwb/rk. T[BQK B/ nZr/ fbZfynk fe T[BQK d/
;edk. JhokB J/no d/ pknd d{ih ;G s'A tZvh jtkpkzh ezgBh 'wjkB
fXnkB 'u fJj d/S dk nfijk gfjbk w"ek j? id'A nwoheh c"iK B{z ;oeko d/
J/no' s/jokB ns/ iowBh d/ Sfjo fvT{;/bv'oc ns/ fwT{fBy ftueko
wsG/d ekoB sBykj BjhA fwbh. T[BQK fejk fe fJ; nfBSfussk dh ;fEsh 'u T[j
jcs/ ftu uko T[vkDK dk gfoukbB eodh j?. gkpzdh d/ sfjs :{ogh
c"ihnK s/ T[BQK d/ gfotkoK dhnK fuzsktK B{z ;wMd/ jB. T[BQK B/ ikDekoh fdZsh j?
:{BhnB B/ JhokB d/ y[chnk wzsokb/ ns/ nfXekohnK Bkb i[Vh okSh
fe e';N rkov fwT{ub nf;;N/AN B{z :{Hn?Z;HJ/H tb'A 15 fwbhnB vkbo dh wdd
ns/ ftZsh ikfJdkdK ns/ nfXekohnK 's/ o'e brk fdZsh j? go fe;/
fwbh j? sKfe b'Vtzd c"ihnK dh wdd ehsh ik ;e/.
ezgBh B{z fBSkBk BjhA pDkfJnk frnk j?.
18
18
18 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
18 gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
18 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
e?B/vk ns/ nwohek
e?B/vk ns/ nwohek 'u pochb/ s{ckB B/u pochb/ s{ckB B/
e?B/vk ns/ nwohek u pochb/ s{ckB B/
e?B/vk ns/ nwohek
ykD/ dh Ekbh pdbD dk tes e?B/vk ns/ nwohek u pochb/ s{ckB B/u pochb/ s{ckB B/
ykD/ dh Ekbh pdbD dk tes
ykD/ dh Ekbh pdbD dk tes
ykD/ dh Ekbh pdbD dk tes
ykD/ dh Ekbh pdbD dk tes
iB-ihtB ehsk gqGkfts
iB-ihtB ehsk gqGkfts
tZy fjZf;nK ftZu w"i{d b'e nkgD/
iB-ihtB ehsk gqGkfts
iB-ihtB ehsk gqGkfts
iB-ihtB ehsk gqGkfts
G'iB ftZu tZy - tZy soQK d/ pdbkU
eoB sK fJZe goc?eN vkfJN fsnko
j't/rh i' jkoN nN?e, ;Nq'e ns/ e?A;o
torhnK eJh fpwkohnK s'A pukt/rh.
fJ; Bkb jo ;kb eohp 1 eo'V b'eK
dh ;w/A s'A gfjbK j'D tkbh w"s B{z
o'fenk ik ;e/rk. ftfrnkBhnK d[nkok
fsnko fJ; vkfJN gbkB Bkb Xosh
ns/ gfonktoD dh oZfynk th j' ;e/
rh. fJ; Bkb Xosh T[Zs/ j[D/ w"i{d
eJh iht ikshnK B{z ftb[gs j'D s'A
pukfJnk ik ;e/rk.
e[ZM b'eK B{z bZr ;edk j? fe fJj
d{o dhnK ;wZf;nktK jB. go Gkos
d/ nkgD/ ;w[zdoh fJbkfenK ftZu th
tZv/ wZShwko ijki eJh gkDh d/ ihtK
ns/ tB;gshnK d/ Bkb-Bkb wS/fonK
dh th popkdh dk ekoB pD oj/ jB.
fJ; d/ fto'X ftZu ub/ T[BQK d/ nzd'bB
nZi th p/Bshik jB. ;kc j?, G'iB
ftZu wSbhnK xZN j'DrhnK sK ;kv/
;w[zdo sN fznkdk y[Sjkb ofjDr/. go
f;oc vkfJN pdbD Bkb pj[s fznkdk
ckfJdk sZd sZe BjhA j't/rk id'A sZe
ykD dh popkdh Bk o[e/.
;kv/ ykD-ghD dk ;zpzX ;kv/ G{r'b
d/ fJbktk ;kvh ;kwkfie - UANkohU$ fBT{ io;h (fpT{o') e?B/vk ns/ nwohek 'u pochb/ s{ckB B/ d;se
;fGnkukoe gozgok Bkb th fojk j?. fdZsh j? ns/ fJ; ekoB iB-ihtB p[oh soQK gqGkfts j'fJnk. poc Bkb GohnK
go jkb d/ ;kbK ftZu pkzko B/ fJ; ;VeK ekoB ;Ve jkd;/ tkgo oj/ jB ns/ b'eK B{z tkjB fXnkB Bkb ubkT[D
i/eo tes ofjzd/ n;hA nkgDh ykD j?. T[BQK dk efjDk j? fe wB[Zy iksh T[Zs/ rfjok n;o gkfJnk j?. ykD dk dh ;bkj fdZsh rJh j?. e?B/vk d/ Bkb jh nwohek th gqGkfts j'fJnk j?. fSekr'
dh Ekbh ftZu pdbkU BjhA ehsk sK i/eo nkgD/ ykD/ ftZu o?v whN ns/ fJZe rb'pb pkzko fsnko j'fJnk j?, 'u 8 fJzu (20 ;?ANh whNo) se poc g?D ekoB d' tZv/ jtkJh nZv/ pzd ehs/ rJ/.
nkT[D tkbhnK ghVQhnK eJh soQK dhnK S[ro dh wksok nZXh eoe/ T[;dh irQk fi;B/ fJ;B{z zo{os d/ pikJ/ c?SB ns/ nfXekohnK w[skpe j[D se 3, 000 cbkJhNK oZd eoBhnK gJhnK jB. ;EkBe
xkNK dk fSeko j'DrhnK ns/ n;hA eJh cb ns/ ;pihnK tXk d/t/ sK Bk f;oc ;NkJhb torh uhi pDk fdZsk j?. Gkos ;w/A w[skpe w";w nrb/ fdBK ftu yokp ofjD dh ;zGktBk j?. fBT{ io;h ns/
soQK dhnK fpwkohnK dk. pdbd/ tes eJh fpwkohnK s'A pukU j't/rk ;r'A b'eK ftZu ize c{v fJ; bJh fJzBh s/ih Bkb g?Bf;btkBhnk d/ rtoBoK B/ s{ckB B{z d/yd/ j'J/ n?woi?A;h dh fusktBh fdZsh j?.
d/ Bkb nkgD/ nkg B{z pdbDk io{oh dh T[wo th tX/rh. c?fbnk j? ns/ wfjzr/ wK;kjko d/ Bkw nwohek d/ T[Zsoh-g{oph fJbke/ 'u s{ckB ekoB jtkJh T[vkDK oZd j' rJhnK,
j?. ftfrnkBhnK d/ nB[;ko, :{og T[Zs/ nfij/ G'iB gqubs j' rJ/ jB, i' fi; ekoB :ksohnK B{z Gkoh B[e;kB j'fJnk j? ns/ gq/SkBh ;fjDh gJh. b'eK B/
d[Bhnk d/ e[ZM gqw[Zy ftfrnkBhnK ns/ BkoE nwohek d/ b'e o?v whN pj[s f;js B{z B[e;kB gj[zuKd/ jB. fJ;B{z fejk fe yokp w";w ekoB T[BQK B{z nkgD/ eJh zo{oh ezw oZd eoB/ gJ/. poc dh
dh ;KMh okJ/ j? fe ;zB 2050 sZe d; fznkdk yKd/ jB. T[BQK B{z fJ; ftZu ;'u-ftuko dk fjZ;k pDkJ/ fpBK ukdo 'u Ye/ wZX nwohek d/ b'eK B{z then?Av 's/ th xo jh ofjDk gt/rk feT[Afe
nop d/ nKeV/ B{z gko eo ikD tkbh ewh eoB dh zo{os j?. g{oth J/Shnk szdo[;s vkfJN B{z pVQktk BjhA fdZsk No/BK th oZd j' rJhnK jB ns/ ;Ve nktkikJh ;[oZfyns BjhA j?. jfwbNB
;z;ko dh iB;zfynk dk fYZv GoB bJh ftZu wZSh ykD dk ubB pj[s fznkdk ik ;edk. ftfrnkBhnK dh fJ; ;bkj wkT{AN/B ns/ jfwbNB Sfjo 'u pochb/ s{ckB ekoB SBhtko B{z b'eK dk ezw eoBk
io{oh j? fe n;hA j[D/ s'A nkgD/ ykD dh j?, fi; ftZu eN"sh dh b'V j?. ncohek B{z fXnkB ftZu oZy e/ ;oekoK th c{v pj[s w[Seb j' frnk ;h. UANkohU d/ T[Zsoh ns/ dZyDh fJbke/ 'u yokp w";w
Ekbh ftZu spdhbh eohJ/. ;z;ko d/ d/ b'eK B{z ;Nkou tkbhnK ;pihnK ;?eNo B{z o?r[b/N eo ;edhnK jB, go ekoB b'eK B{z tX/o/ fXnkB oZyD bJh nboN ehsk frnk j?.
37 tZv/ ykDk ftfrnkBhnK B/ fwbe/ (nkb{, Seoezdh) xZN ykDh ukjhdh ;wkfie ikro{esk fJ;dh gfjbh Sos
'd gb?B/Noh j?bE vkfJN' fsnko ehsh j?. fJ; soQK i/eo d[Bhnk d/ tZy - j?.
eohp 6 j ko e/B Bkb ko e/B Bkb y; B/y; B/
eohp 6 j ko e/B Bkb y; B/
eohp 6 j
eohp 6 j
eohp 6 jzko e/B Bkb ko e/B Bkb Sy; B/y; B/
d';s d/ ftS'V/ s'A d[yh d[Bhnk
d';s d/ ftS'V/ s'A d[yh d[Bhnk
d';s d/ ftS'V/ s'A d[yh d[Bhnk
d';s d/ ftS'V/ s'A d[yh d[Bhnk
d';s d/ ftS'V/ s'A d[yh d[Bhnk
pDkJh w
pDkJh w j{o g/AfNzr dh Beb
pDkJh w
pDkJh w j{o g/AfNzr dh Bebj{o g/AfNzr dh Beb
pDkJh wSj{o g/AfNzr dh Bebj{o g/AfNzr dh Beb
d/ ;G s'A feT{N v"r dh j'Jh w"s
d/ ;G s'A feT{N v"r dh j'Jh w"s
d/ ;G s'A feT{N v"r dh j'Jh w"s
d/ ;G s'A feT{N v"r dh j'Jh w"s
d/ ;G s'A feT{N v"r dh j'Jh w"s
tkfSzrNB (fpT{o') d[Bhnk d/ ;G s'A ;kbK se fJeZm/ oj/. ;kb 2017 'u gfotko dk fdb N[ZN frnk j? go ;kB{z
feT{N v"r 'p{' dh w"s j' rJh. dZ; dJhJ/ id pvh dh w"s j' rJh sK p{ ekch d[yh fJ; rZb dh s;Zbh j? fe p{ B{z j[D
fe ;kb 2017 'u p{ d/ ;G s'A fgnko/ ;h ns/ sd s'A jh T[; B{z fdb ;pzXh fe;/ soQK dk dod BjhA j't/rk. d't/A phfizr (fpT{o') jo fJB;kB ftu ebk dk j[Bo j[zdk j?. b'V f;oc fJ; j[Bo dh
d';s 'pvh' dh w"s j' rJh ;h, fi; d/ gq/SkBhnK j'D bZr rJhnK ;B. s[jkB{z fJe-d{i/ B{z fwb e/ pj[s y[S j'Dr/.'' gSkD eoB dh j[zdh j?. uhB ftu ofjD tkb/ fJe Sy; B/ nkgD/ nzdo d/ j[Bo dh
pknd s'A p{ th T[dk; ofjD bZrk ;h. dZ; dJhJ/ fe p{ B{z ;'Sb whvhnk 's/ 1 fzeo:'r j? fe p{ B{z T[; d/ wkbe gSkD ehsh ns/ j[D T[j uouk ftu j?. uhB d/ SKe;h ;{p/ ftu ofjD tkb/ rkU
d';s dh w"s d/ pknd s'A jh p{ B{z fdb eo'V 60 bZy s'A tX/o/ b'e ckb' eod/ 2006 'u xo b? e/ nkJ/ ;B. T[; pkUJ/B dh g/AfNzr ;[oyhnK pN'o ojh j?.
Bkb i[VhnK rzGho gq/SkBhnK j'D jB. T[; d/ BK 's/ fJe feskp th fbyh ;w/A p{ ns/ pvh dh d';sh dh S[o{nks n;b ftu T[; B/ 6 jzko s'A tZX e/B (cans) d/ N[ZefVnK Bkb 28 whNo bzph
bZrhnK ;B. p{ brksko sebhcK Bkb rJh j?. feskp dk BK 'p{- fd bkJhc j' rJh ;h. T[; d/ wkbeK B/ fejk fe ns/ 1H3 whNo u"Vh foto;kJhv ;hB dk toiB pDkfJnk j?. fJ; g/AfNzr B{z
i{M fojk ;h. p{ d/ wkbeK B/ dZf;nk fe nkc tobvz feT{fN;N v"r' j?. T[j ikDd/ jB fe T[BQK B{z p{ d'pkok eftzrfwzr c?;Nhtb d"okB gqdofSs ehsk frnk. fJZE/ dZ; dJhJ/ fe foto;kJhv
T[; dh w"s BhAd d"okB j' rJh. nwohek 'u ofjD tkb/ p{ d/ BjhA fwb/rk ns/ T[j jw/Sk T[; dhnK ;hB dh n;bh g/AfNzr B{z ebkeko M/Arr i/vkB B/ pDkfJnk ;h. fJ; ftu T[BQK B/
p{ d/ nfXekoe ;'Sb g/z 's/ T[; d/ wkbeK B/ ;'Sb whvhnk 's/ SokosK B{z :kd eod/ ofjDr/. T[BQK T[Zsoh rhs vkfJB/;Nh (960-1127) d/ Sk;B ftu Sfjoh b'eK d/ ihtB B{z
wkbeK B/ fbfynk,'';kB{z bZrdk j? fe dZf;nk,''n;hA pj[s d[yh fdb Bkb fbfynk,''p{ d/ c?Bz dk XzBtkd, fiBQK do;kfJnk ;h.
id 'pvh' B/ d[Bhnk B{z nbftdk fejk dZ;Dk ukj[zd/ jK fe BhAd 'u jh p{ dh B/ fgSb/ 10 ;kbK s'A p{ dhnK SokosK rkU pkUJ/B B{z fJ; ebkfeqsh B{z pDkT[D bJh eohp YkJh ;kb dk ;wK bZrk.
sK p{ dk fdb ;Zu-w[Zu N[ZN frnk ;h. w"s j' rJh. T[j nkgD/ ;G s'A uzr/ d/yhnK. T[whd j? fe ;G d/ fJj 10 fJ; ebkfeqsh ftu 800 s;thoK jB ns/ eJh fJwkosK Xks dh e/B Bkb pDkJhnK
p{ ns/ T[; dk d';s seohpB 10-11 d';s B{z fwbD bJh frnk j?. ;kv/ ;kb SkBdko oj/ j'Dr/.'' rJhnK jB.
19
19
19 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
19 gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
19 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
d[Bhnk d/ ;G s'A p [or 113 ;kbk [or 113 ;kbk y; dh w"sy; dh w"s
d[Bhnk d/ ;G s'A p [or 113 ;kbk y; dh w"s
d[Bhnk d/ ;G s'A p
d[Bhnk d/ ;G s'A pz[or 113 ;kbk [or 113 ;kbk Sy; dh w"sy; dh w"s
ekopB vkJhnke;kJhv Bkb
ekopB vkJhnke;kJhv Bkb d[Bhnk d/ ;G s'A p
ekopB vkJhnke;kJhv Bkb
ekopB vkJhnke;kJhv Bkb
ekopB vkJhnke;kJhv Bkb
N'ehU (fpT{o') d[Bhnk d/ ;G s'A
pD/rh fpibh ns/ pkbD
pD/rh fpibh ns/ pkbD pz[or 113 ;kbk Sy; w;kz' B'Bkek
pD/rh fpibh ns/ pkbD
pD/rh fpibh ns/ pkbD
pD/rh fpibh ns/ pkbD
dh w"s T[Zsoh ikgkB ;fEs T[BQK d/ xo
ftu j' rJh. T[BQK d/ gfotko B/ dZf;nk
fe w;kz' B'Bkek dh w"s US/o/ ;fEs
T[BQK d/ xo ftu j'Jh.
fJj irQk ikgkB d/ T[Zso ftu
;fEs j'ekfJd' d/ w[Zy Nkg{ ftu j?.
gfotko B/ dZf;nk fe T[BQK dh w"s
e[dosh ekoBK j'Jh. B'Bkek dk gfotko
phsh uko ghVQhnK s'A j"N ;gfozr; fJB
ubkT[Adk nk fojk j?. phs/ ;kb id'A
T[BQK dh T[wo 112 ;kb ns/ 259 fdB
j'Jh ;h T[d'A T[BQK B{z d[Bhnk dk ;G s'A
tZX pz[or fiT[Adk ftnesh j'D dk
;oNhfce/N fdZsk frnk ;h. T[BQK dk
iBw 25 i[bkJh, 1905 B{z j'fJnk ;h.
jkd;/ s'A pknd bkgotkjh Bkb eko
jkd;/ s'A pknd bkgotkjh Bkb eko
jkd;/ s'A pknd bkgotkjh Bkb eko
jkd;/ s'A pknd bkgotkjh Bkb eko
jkd;/ s'A pknd bkgotkjh Bkb eko
ubkT[Ad/ B o nkJ/ fgqz; fcfbgo nkJ/ fgqz; fcfbg
ubkT[Ad/ B
ubkT[Ad/ Bzo nkJ/ fgqz; fcfbgo nkJ/ fgqz; fcfbg
ubkT[Ad/ B o nkJ/ fgqz; fcfbg
ubkT[Ad/ B
bzvB (fpT{o') fpqN/B d/ fgqz; fcfbg eko jkd;/ ftu tkb-
tkb puD d/ d' fdB pknd jh fpBK ;hNp?bN d/ rZvh ubkT[Ad/
Bzo nkJ/. g[b; B/ fJ; f;bf;b/ ftu T[BQK Bkb fwb e/ rZb
ehsh j?. fJe fBT{z g/go tb'A gqekfSs s;thoK ftu wjkokBh
n?bhzkp/E-2 d/ gsh fpBK ;hNp?bN d/ rZvh ubkT[Ad/ Bzo
nkJ/. s;tho ftu fvT{e nkc n?fvBpor fgqz; fcfbg BthA
b?Av o'to cqhb?Avo eko ftu nkgDh gsBh d/ fBZih ;?Afvqzxw
fJ;N/N (jkT{;) iKd/ Bzo nk oj/ jB. fpqN/B g[b; fB:wK
f;Ub (fpT{o') ftfrnkBhnK B/ fJe BthA gqDkbh ftef;s ehsh j? i' ekopB w[skpe fpBK ;hNp?bN d/ rZvh ubkT[D 's/ 500 g"Av sZe dk
vkJhnke;kJhv s'A fpibh ns/ pkbD g?dk eo ;edh j?. ekopB vkJhnke;kJhv i[owkBk ehsk iKdk j? go g[b; B/ 97 ;kb d/ fcfbg B{z f;oc
dk rb'pb skgwkB ftu tkX/ ftu w[Zy :'rdkB j?. tkofBzr fdZsh j?.
S'X eosktK B/ dZf;nk fe jkJhfpqv n?ZBHJ/H ekopB vkJhnke;kJhv brksko fzeo:'r j? fe fgqz; g{oph fJzrb?Av d/ B"ocbke ftu ;?Afvqzxw
fpibh T{oik g?dk eo ;edk j?. dZyDh e'ohnk ftu T[b;kB B?SBb fJz;NhfuT{N fJ;N/N B/V/ jkd;/ dk fSeko j'J/ ;B. jkbKfe fJ; jkd;/ ftu
nkc ;kfJz; n?Av seBkb'ih (:{Hn?ZBHnkJhHn?Z;HNhH) d/ r[zN/ few B/ dZf;nk,''rb'pb T[BQK B{z fe;/ soQK dh e'Jh ;ZN BjhA bZrh ;h. go fJ; jkd;/
ibtk:{ spdhbh Bkb BfiZmD ftu ekopB e?guo, :{NhbkJhi/SB n?Av ftu d{ih eko ftu ;tko fJe 28 ;kbk wfjbk ukbe B{z r'v/
;eft;Nq/SB (;hH;hH:{Hn?Z;H) seBkb'ih dk wjZstg{oB :'rdkB fojk j?.'' few B/ ftu ;ZN bZrh id'A fe eko ftu ;tko fJe j'o 45 ;kbk
fejk,''fJ; seBkb'ih dh wjZstg{oB rZb fJj j? fe fJ; Bkb o;kfJfDe o{g Bkb n"os d/ r[ZN dh jZvh N[ZN rJh ns/ T[; d/ Bkb 9 wjhB/ dk
;fEo ekopB vkJhnke;kJhv d/ nD{nK B{z j'o gdkoEK ftu nk;kBh Bkb spdhb pZuk fJ; jkd;/ ftu tkb-tkb pZu frnk. fcfbg B/ fJ;
ehsk ik ;e/rk. ;kvh BthA gqDkbh B/ ekopB vkJhnke;kJhv dh ft;Eko gqDkbh jkd;/ pko/ fejk fe fJj jkd;k xZN o"SBh ekoB tkgfonk.
dh fJ; ;wZf;nk dk jZb eo fdZsk j?.''
fdwkr
fdwkr u b[fenk j?u b[fenk j?
fdwkr
fdwkr u b[fenk j?
fdwkr 'u b[fenk j?u b[fenk j?
nk;NhUg'fof;; dk fJbki
nk;NhUg'fof;; dk fJbki
nk;NhUg'fof;; dk fJbki
nk;NhUg'fof;; dk fJbki
nk;NhUg'fof;; dk fJbki
;?B coKf;;e' (fpT{o') ftfrnkBhnK B/ fJe p/jZd nfjw y'i 'u dkntk ehsk j? fe n"osK 'u tXdh
T[wo 'u jZvhnK 'u ewz'o s/ G[oG[ok eoB tkbk o'r nk;NhUg'fof;; s'A S[Nekok jh ;zGt BjhA j? ;r'A T[;
B{z wzp{s pDkT[D 'u 'uwsekoh' ;cbsk th fwb ;e/rh.
ftfrnkB w?rzhB 'B/uo efwT{Bhe/SB;' 'u fobhz skzk ;'X 'u d' :{Btof;NhnK :{Bhtfo;Nh nkc
e?bhc'oBhnk bk; J/Aib; (:{H;hHn?ZbHJ/H) ns/ :{Bhtof;Nh nkc e?bhc'oBhnk ;?B coKf;;e' (:{H;hHn?Z;Hn?ZcH)
d/ ftfrnkBeK B/ fejk j? fe T[BQK B/ e[M nfijhnK fdwkr dhnK e'fSektK dk gsk bkfJnk j?, i' n"osK
dh p'B v?Af;Nh B{z ezNo'b eoB 'u 'uwsekoh' G{fwek fBGk ;edhnK jB. ftfrnkBh nkgD/ skzk nfXn?B
s'A fJ; Bshi/ 's/ gj[zu/ jB fe n"osK dhnK jZvhnK B{z p[Ykg/ 'u th wzp{s oZfynk ik ;edk j?.
2 2 2 2 20 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
gzikp NkJhw
19 u'D L jkbhnk ;ot/ tor/ nkJ/ Bshi/ sK
19 u'D L jkbhnk ;ot/ tor/ nkJ/ Bshi/ sK
;zgkdeh
;zgkdeh
;zgkdeh
;zgkdeh
19 u'D L jkbhnk ;ot/ tor/ nkJ/ Bshi/ sK
;zgkdeh
2 2 2 2 2019 u'D L jkbhnk ;ot/ tor/ nkJ/ Bshi/ sK19 u'D L jkbhnk ;ot/ tor/ nkJ/ Bshi/ sK
gzikp NkJhwz
Bfozdo w'dh bJh j' ;ed/ jB fJj pdb
Bfozdo w'dh bJh j' ;ed/ jB fJj pdb
Bfozdo w'dh bJh j' ;ed/ jB fJj pdb
Bfozdo w'dh bJh j' ;ed/ jB fJj pdb
gzikp NkJhw Bfozdo w'dh bJh j' ;ed/ jB fJj pdb
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw
eBQJhnk d/ fybkc fszB ;kb
eBQJhnk d/ fybkc fszB ;kb
eBQJhnk d/ fybkc fszB ;kb
eBQJhnk d/ fybkc fszB ;kb
eBQJhnk d/ fybkc fszB ;kb
ftZu ukoi
ftZu ukoi
ftZu ukoi
ftZu ukoiShNhN hNhN hN
ftZu ukoi
fdZbh g[fb; B/ i/n?B:{ ftZu efEs s"o T[Zs/ okSNo fto'Xh
Bkjo/ brkT[D d/ wkwb/ ftZu eohp fszB ;kb pknd nkgDh
ukoiShN ckJhb ehsh j?. fJ; ftZu i/n?B:{ Skso ;zx d/
;kpek gqXkB eBQJhnk e[wko ;w/s 10 b'eK B{z d'Sh pDkfJnk
i/eo 2019 ftZu n?BvhJ/ B{z pj[ws BjhA fwfbnk sK gqXkBwzsoh e[ZM BthnK gkoNhnK i' rm-i'V ftZu
frnk j?.
pj[ws BjhA fwfbnk sK gqXkBwzsoh Bfozdo w'dh eh eoBr/ ns/ T[BQK dh Skfwb j' e/ ;oeko pDkT[Dk ukj[zd/
fXnkB :'r j? fe ;z;d T[Zs/ jwb/ d/ d'Sh ncib r[o{ dh Bfozdo w'dh eh eoBr/ ns/ T[BQK dh gkoNh ftZu eh G{fwek j't/rh < jB, T[j fJ;dh wzr eo ;ed/ jB.
gkoNh ftZu eh G{fwek j't/rh < fit/A jkbhnk ;ot/ ftZu nfijh jkbs ftZu okiBkE f;zx iK
cK;h dh po;h T[Zs/ 9 cotoh 2016 B{z i/n?B:{ ftZu fJZe
2019 dhnK b'e;Gk u'DK B{z b? e/ ftykfJnk frnk j? fe n?BvhJ/ pj[ws fBfsB rveoh ghn?w pD ;ed/ jB.
gq'rokw ehsk frnk ;h. g[fb; dk efjDk j? fe fJ; w"e/ T[Zs/
jkb d/ fdBK ftZu eJh ;ot/ j'J/ jB. d/ nKeV/ ( 272 ) s'A 15 ;hNK d{o j? jkb d/ fdBK ftZu fBfsB rveoh B{z
e[ZM ftfdnkoEhnK B/ d/S fto'Xh Bkjo/ brkJ/. fJ; s'A d' brGr ;ko/ soQK d/ ;ot/ ftZu e/Ado sK nfijh jkbs ftZu ghn?w w'dh b? e/ eJh soQK dhnK ypoK nkJhnK
dh ;Zsk s/ ekpi gkoNh Gkigk B{z d/ uj/s/ okSNogsh okwBkE e'ftzd jB. rveoh ;zx dh g;zd th dZ;/
fdB pknd 11 cotoh B{z g{oth fdZbh s'A phi/gh ;z;d w?Apo
fBokS eoB tkb/ Bshi/ fdykJ/ rJ/ tZvh gkoNh ns/ rm-i'V dk B/sk iKd/ jB. fJ; ;{os ftZu Bfozdo w'dh
wj/S B/ eBQJhnk e[wko ;w/s eJh b'eK T[Zs/ okidq'j dk w[eZdwk jB. yk; s"o s/ fszB fjzdh p?bN okiK j'D d/ Bks/ T[BQK B{z ;oeko pDkT[D ns/ nfws Skj fow'N ezNo'b okjhA
ftZu Gkigk dh jko s'A pknd fJj bJh ;Zd ;ed/ jB. Bfozdo w'dh ns/ ;oeko ubk ;ed/ jB. B/sk fto'Xh gZy
doi eotkfJnk. p;zs e[zi BkoE EkD/ ftZu wkwbk doi j'D
fenk; brkJ/ ik oj/ jB fe Gkigk nfws Skj dh i'Vh fJ; jkbs ftu dh G{fwek L jkbKfe ;ot/ ftZu fe;/
s'A pknd g[fb; B/ eBQJhnk e[wko, T[wo ykfbd ns/ nfBopkB
j[D 2014 tork fJfsjkf;e gqdoSB 15 w?Apo gkobhw?ANK dk i[rkV ;"y Bkb th rm-i'V B{z pj[ws fwbdk BjhA fd;
GZNkukfonk s'A g[ZSfrS ehsh ns/ 12 cotoh B{z eBQJhnk B{z BjhA eo gkJ/rh. fJzvhnk Nhth- eo ;ed/ jB. fJ; ftZu UvhSk dh fojk j?, sK ;zGktBk nfijh th pDdh
;hn?Bn?e; UghBhnB g'b nB[;ko, ;ZskXkoh phi{ iBsk db ( phi/vh ) j? fe 1996 tor/ jkbks pDB ns/
frqcsko eo fbnk. T[wo ykfbd ns/ nfBopkB GZNkukfonk
Gkigk b'e;Gk u'DK ftZu nkgD/ dw d/ w[yh BthB gNBkfJe ns/ s/bzrkBk n?uvh d/tr"Vk dh soQK wwsk p?Boih
B{z 24 cotoh B{z frqcsko ehsk frnk ns/ 19 wkou B{z fJBQK T[Zs/ pj[ws dk nKrVk BjhA S{j dh ;ZskXkoh s/bzrkBk okSNo ew/Nh iK uzdopkp{ BkfJv{ iK fco Sod gtko
gkJ/rh. n?BvhJ/ dh e[b frDsh 257 (Nhnkon?;) d/ w[yh e/;hnko Gkt e/ gqXkBwzsoh pD ikD ns/ eKro; T[BQK
fszBK B{z e'oN s'A zwkBs fwb rJh.
sZe gj[zu ;edh j?, i' pj[ws (272) uzdoS/yo okt w'dh bJh ;zeNw'ue dh ;oeko B{z pkjo s'A ;woEB eo/.
d/yD ftu fJj wkwbk S[o{ tb'A jh T[bfMnk j'fJnk bZrdk d/ nKeV/ s'A 15 xZN j?. fJj ;ot/ 15 ;kps j' ;ed/ jB. dZ; d/JhJ/ fe jkbKfe, nfijhnK ;oekoK d/ fdB
s'A 20 fd;zpo d/ ftZu ehs/ rJ/ ;B. nfws Skj eJh okiK ftZu i'V-s'V bzp/ BjhA oj/ jB ns/ d/tr"Vk,
fojk j?. g[fb; B/ fJ; wkwb/ ftZu i' thvhU g/S ehs/, T[;
jkbKfe, Btzpo ftZu ehs/ rJ/ ;ot/ eoe/ Gkigk iK rm-i'V dh ;oeko r[iokb, thgh f;zx, u"Xoh uoD f;zx,
ftZu thvhU-nkvhU fw;w?u dh ;wZf;nk ;h. gfjbK g[fb;
ftZu n?BvhJ/ B{z 281 ;hNK d/ Bkb pDtk u[Ze/ jB ns/ T[j w"i{dk w'ookih d/;kJh dhnK ;oekoK xZN ;w/
B/ eBQjhnk T[Zs/ jh Bkjo/ brkT[D dk fJbzkw brkfJnk, pj[ws fwbd/ j'J/ ftykfJnk frnk ;h. okiBhsh d/ ukDfenk ejkT[Ad/ jB. A ftZu jh fvZr rJhnK. yk;eo eKro;
Gkt fit/A-fit/A u'DK B/V/ nk ojhnK d{ih jkbs fJj j' ;edh j? fe dk foekov nfijhnK rm-i'V
fco efjD bZrh fe T[BQK B/ Bkjo/ Gkt/A BjhA brkJ/ j'D, go
jB, T[t/A Gkigk ns/ n?BvhJ/ dk i/eo Gkigk 150-200 ;hN ) fiZs ;oekoK d/ gqsh yokp fojk j?. sK
gq'rokw ftZu T[j w"i{d ;B. fco g[fb; B/ fJj ;N?Av fbnk nKeVk xNdk ik fojk j?, id'A fe ;e/ ns/ n?BvhJ/ pj[ws d/ nKeV/ s'A wZXekbh u'DK j'D T[Zs/ fco eKro;
:{ghJ/ ns/ r?o eKro;h, r?o GkigkJh eohp 50 ;hNK d{o j't/ sK Bfozdo w'dh ns/ Gkigk ftZu bVkJh j' ;edh j?
fe eBQJhnk B/ fJj gqpzX j'D jh feT[A fdZsk <
gkoNhnK dk nKeVk tXdk fd; fojk T[Zs/ ghn?w nj[dk SZvD dk dpkU ns/ T[d'A se Bfozdo w'dh ps"o B/sk
j[D g[fb; dk efjDk j? fe T[;d/ e'b ftfdnkoEhnK d/
j?. nfij/ ftZu ;tkb fJj T[Zmdk j? tZX ;edk j?. fJj dpkn nkon?;n?; fto'Xh gZy dh G{fwek ftZu ofjzd/ j'J/
fybkc g[ysk gqwkD jB. ;tkb fJj j? fe fJj gqwkD i/eo fe i/eo 2019 ftZu n?BvhJ/ B{z ns/ ;kEh dbK tb'A j' ;edk j?. iK ;zrmB B{z j'o wip{s pDk ;ed/ jB.
T[;d/ e'b S[o{ tb'A ;B sK ukoiShN fsnko eoB ftZu T[;B/
fszB ;kb feT[A brkJ/< g[fb; B/ S[o{ s'A jh w[;s?dh feT[A BjhA
n?;gh-phn?;gh rmi'V d/ wkfJB/
n?;gh-phn?;gh rmi'V d/ wkfJB/
n?;gh-phn?;gh rmi'V d/ wkfJB/
n?;gh-phn?;gh rmi'V d/ wkfJB/
n?;gh-phn?;gh rmi'V d/ wkfJB/
ftykJh< pfjojkb, fi; soQK ns/ fi; ;w/A fJj nko'g gZso
dkfyb j'fJnk j?, T[; s'A fJ; itkph fJbzkw B{z i'o fwbdk
j? fe ;oeko fJ; wkwb/ dk okiBhse ckfJdk T[ZmDk ukj[zdh
T[Zso gqd/S ftZu ;gk-p;gk rzY- ;wkitkdh gkoNh ns/ phn?;gh, d'jK j'JhnK ftXkB;Gk u'DK dk fJZe
j?. eBQjhnk nkgDh fojkJh s'A pknd s'A jh e/Ado ;oeko dh i'V d/ pj[s ;ko/ wkfJB/ fBeb oj/ bJh ckfJd/ dk ;"dk BjhA fojk. eKro; Bshik fJj fBefbnk j? fe fJeZb/ s/
jB. T[E/ jh, eKro; ns/ phi/gh dh B{z th nfij/ rmi'VK s'A ed/ e'Jh bzrkBk B{z SZv e/ r?o - phi/gh r?o-
nkb'uBk eod/ oj/ jB ns/ phi/gh d/ fybkc u'D bVD dh
nkgDh oDBhsh j? fe fe; soQK ;kb ckfJdk BjhA j'fJnk. eKro; ftebg dh uouk ;sQk s'A
fsnkoh ftZu th jB. nfij/ ftZu fJj dbhb ysw BjhA 2019 dhnK b'e ;Gk u'DK ftZu jehes fJj j? fe n?;gh ns/ phn?/ rkfJp j' rJh j?. Gkt okSNoh gZXo
nkgDk ozr uVQkfJnk ikt/. j[D phi/ ;gh d't/A gkoNhnK w[Zy s"o s/ ;wkfie T[Zs/ nrbhnK nkw u'DK dk ;to{g
ehsh ik ;edh fe ;oeko T[BQK B{z frqcsko eoe/ okSNotkdh
gh bJh bVkJh UBh nk;kB BjhA wzBh ;wheoDK dh okiBhsh eodhnK jB fse'Dk BjhA, phi/gh pBkw eKro;
ekov y/vDk ukj[zdh j?. ;Zsk s/ ekpi gkoNh d/ B/sk fi;
ik ojh, fizBh nk;kB e[ZM wjhB/ id'A fe eKro; ns/ phi/gh wkj"b tork jh oj/rk, go okiK ftZu tZy -
soQK i/n?B:{ d/ ftfdnkoEh B/sktK d/ fybkc nfGnkB gfjbK sZe bZrdh ;h. pDke/ u'D fiZsdhnK jB. d'jK tZy soQK dhnK bVkJhnK fdyDrhnK,
byBT{ ftZu ;wkitkdh gkoNh S?bhnK ftZu d[ZX ns/ gkDh tork w/ fiBQK ftZu finkdkso irQktK T[Zs/
ubkT[Ad/ oj/ jB, T[; s'A th fJj Se rfjok jz[dk j?.
ns/ pj[iB ;wki gkoNh ftZu rmi'V b ;zGt BjhA j?. nrbhnK u'DK ftZu bVkJh w'dh pBkw okj[b jh fdykJh
fXnkB oj/ fe e[ZM ;wK gfjbK r[ioks d/ ;oeko fto'Xh d/ n?bkB B/ nrbhnK b'e;Gk u'DK th n?;gh ns/ phn?;gh fwb e/ u'D d/t/rh. go phi/gh B{z uzrh soQK gsk j?
dh bVkJh B{z r?o o;wh s"o s/ S[o{ eo dh bVkJh B{z zwhBh ns/ oki;h Seb fe bVkJh dh Seb 2014 torh
B"itkB B/sk jkofde gN/b ns/ eJh ;kwkie eowukohnK -
fdZsk j?. YkJh djke/ d/ e[VZsD Go/ d/D dh e'fSS eoBrhnK, id'A fe phi/ nk;kB BjhA ofjD tkbh j?, fizBh j[D/
p[ZXhihthnK T[Zs/ th okidq'j d/ w[eZdw/ doi ehs/ rJ/ jB,
d"o B{z fgZS/ Sv e/ n?;gh ns/ phn?;gh gh dh e'fSS :{gh B{z okSNoh u[Dkth d' - fszB wjhB/ gfjbK sZe bZrdh
fiBQK B{z gsk BjhA feT[A okSNodq'j iK d/Sdq'j dZf;nk ik fojk B/ fJZe-d{i/ Bkb jZE fwbkT[D dk bfjo dk fjZ;k pDkT[D dh oj/rh. ;h. fpbe[b ;zGt j? fe nrb/ fJZe
c?;bk fJj ;'u e/ ehsk j? fe u'DK ftZu T[Ai, fJj rmi'V d/S ftZu fjzd{ - wjhB/ ftZu ;oeko ns/ phi/th d/
j?. okjs dh rZb j? fe ndkbs B/ nfij/ ;ko/ wkwfbnK
d't/A gkoNhnK fJZe-d{i/ B{z nkgD/ t'N w[;bwkB Xo[theoD dh r[zikfJS th soeS s'A eJh nfij/ sho fBebd/
ftZu ;orow dys fdZsk j? ns/ T[whd j? fe i/n?B:{ wkwb/ NoK;co eoB ns/ T[BQK dh T{oik xNkt/rk. Bzo nkT[D, fiBQKdh fe;/ B/ ebgBk
nkg;h bVkJh ftZu you Bk j't/. fJ; ojh rZb phi/gh dh sK :{gh ftZu th Bk ehsh j't/. phi/gh B{z ;Gs'A tZvh
ftZu th T[j S/sh jh d[ZX dk d[ZX gkDh dk gkDh eo d/t/rh.
bJh 80 b'e;Gk ;hNK tkb/ fJ; oki eKro; dk fJ; rmi'V s'A pkjo ofjBk u[D"sh fcbjkb :{gh ftZu n?;gh -
ftZu 38-38 ;hNK nkg; ftZu tzv T[;dh bVkJh B{z nk;kB BjhA phn?;gh rm-i'V s'A jh fwbD tkbh
gzikp NkJhw
gzikp NkJhwz ftZu Sg/ fJ ftZu Sg/ fJSfsjkoK bJh fJfsjkoK bJh fJSfsjko d/D tkb/ y[dfsjko d/D tkb/ y[d
gzikp NkJhw ftZu Sg/ fJ ftZu Sg/ fJ fsjkoK bJh fJfsjkoK bJh fJ fsjko d/D tkb/ y[dfsjko d/D tkb/ y[d
gzikp NkJhw ftZu Sg/ fJ fsjkoK bJh fJ fsjko d/D tkb/ y[d
gzikp NkJhw
b?D dk fJj ;wM"sk fJe tko eKro; pDkT[Adk. jK, n?;gh-phn?;gh rm- j?, fbjkik Ssozi dk nrbk w'jok
fizw/tko jB ns/ SghnK ouBktK d/ gkso ekbgfBe jB i' nkw fizdrh
fizw/tko jB ns/ SghnK ouBktK d/ gkso ekbgfBe jB i' nkw fizdrh
fizw/tko jB ns/ SghnK ouBktK d/ gkso ekbgfBe jB i' nkw fizdrh
fizw/tko jB ns/ SghnK ouBktK d/ gkso ekbgfBe jB i' nkw fizdrh
fizw/tko jB ns/ SghnK ouBktK d/ gkso ekbgfBe jB i' nkw fizdrh
B{z g?db eo d/D tkbk bZrdk j?. go i'V i/eo fe;/ d/S ftnkgh sh;o/ w'ou/ T[j SkfJd fpjko dh soQK fJZE/ th nfs
d/ ftZu fe;/ Bk fe;/ Bkb fwbd/ i[bd/ j' ;ed/ jB. b/yeK dhnK nkgDhnK
d/ ftZu fe;/ Bk fe;/ Bkb fwbd/ i[bd/ j' ;ed/ jB. b/yeK dhnK nkgDhnK
d/ ftZu fe;/ Bk fe;/ Bkb fwbd/ i[bd/ j' ;ed/ jB. b/yeK dhnK nkgDhnK
d/ ftZu fe;/ Bk fe;/ Bkb fwbd/ i[bd/ j' ;ed/ jB. b/yeK dhnK nkgDhnK
d/ ftZu fe;/ Bk fe;/ Bkb fwbd/ i[bd/ j' ;ed/ jB. b/yeK dhnK nkgDhnK
wkfJnktsh dk fJj efjDk mhe j? dk fjZ;k j[zdk sK phi/gh B{z fJ;dk - gSfVnk, nfs - dfbs e'N/ d/
ouBktK T[jBK dh ebgBk s/ nkXkfos jB ns/ b/ye nkgDhnK ouBktK
ouBktK T[jBK dh ebgBk s/ nkXkfos jB ns/ b/ye nkgDhnK ouBktK
ouBktK T[jBK dh ebgBk s/ nkXkfos jB ns/ b/ye nkgDhnK ouBktK
ouBktK T[jBK dh ebgBk s/ nkXkfos jB ns/ b/ye nkgDhnK ouBktK
ouBktK T[jBK dh ebgBk s/ nkXkfos jB ns/ b/ye nkgDhnK ouBktK
fe eKro; Bkb fwb e/ u'D bVDk ;gSN ckfJdk fwbdk. jkb ftZu ;zgzB o{g ftZu oZy/.
bJh y[d fizw/tko jB.
bJh y[d fizw/tko jB.
bJh y[d fizw/tko jB.
bJh y[d fizw/tko jB.
bJh y[d fizw/tko jB.
21
21
21 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
21 gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
21 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
nk;Nq/bhnk L izrbh MkVhnK
nk;Nq/bhnk L izrbh MkVhnK
nk;Nq/bhnk L izrbh MkVhnK u bZrh nZr, n?woi?A;h bkr{
nk;Nq/bhnk L izrbh MkVhnK u bZrh nZr, n?woi?A;h bkr{u bZrh nZr, n?woi?A;h bkr{
nk;Nq/bhnk L izrbh MkVhnK 'u bZrh nZr, n?woi?A;h bkr{u bZrh nZr, n?woi?A;h bkr{
id'A nkb{ d/ doys T[Zs/ T[r nkJ/
id'A nkb{ d/ doys T[Zs/ T[r nkJ/
id'A nkb{ d/ doys T[Zs/ T[r nkJ/
id'A nkb{ d/ doys T[Zs/ T[r nkJ/
id'A nkb{ d/ doys T[Zs/ T[r nkJ/
NwkNo, t/y e/ j?okB ofj rJ/ b'e
NwkNo, t/y e/ j?okB ofj rJ/ b'e
NwkNo, t/y e/ j?okB ofj rJ/ b'e
NwkNo, t/y e/ j?okB ofj rJ/ b'e
NwkNo, t/y e/ j?okB ofj rJ/ b'e
T[Zso gqd/S d/ ;hskg[o fibQ/ d/
o{Vk fgzv ftu fJe nihp fijh rZb t/
yD ftu nkJh j?.
fJ; fgzv d/ t;Bhe Xow/S S[ebk
g/S/ ti'A fe;kBh eod/ j?. Xow/S S[ebk
B/ nkgD/ y/s ftZu nkb{ phi/ ;B go
id'A T[BQK B/ fsnko j'Jh nkb{nK dh c;b
g[ZNDh S[o{ ehsh sK nB/eK nkb{ d/
g"fdnK ftZu NwkNo bZr/ j'J/ fdykJh
fdZs/.
fJj ypo izrb ftu nZr tKr c?b
rJh ns/ fJ;B{z d/yD bJh nkb/ d[nkb/
d/ ekch b'eK dh GhV T[ZE/ fJeZm/ j'
rJh. fi;B{z th fJ;dk gsk bZrdk T[j
j?okB j' iKdk. b'eK dk efjDk j? fe
nfijk wkwbk T[BQK B/ Bk sK gfjbK
ed/ t/fynk ns/ BjhA jh ;[fDnk j?.
nkb{ d/ doys T[Zs/ NwkNoK d/
bZr/ j'D dh tiQk Bkb fJj pj[s tkfJob
j' oj/ jB.
f;vBh (fpT{o') nk;Nq/bhnk d/ ;{p/ fteN'ohnk d/ p?Bb'u d/ izrbh y/so ftu
fJZE/ fJz;kB BjhA gzSh eod/
fJZE/ fJz;kB BjhA gzSh eod/
fJZE/ fJz;kB BjhA gzSh eod/ nZr bZrh j'Jh j?. fJj nZr s/zh Bkb c?bdh ik ojh j?. T[ZXo nZr p[MkT{ eowukoh
fJZE/ fJz;kB BjhA gzSh eod/
fJZE/ fJz;kB BjhA gzSh eod/
nZr p[MkT[D dh e'fSS ftu bZr/ j'J/ jB go jkb/ sZe nZr 's/ ekp{ BjhA gk ik
;fenk j?.
fJe tku ns/ n?eN fusktBh e/Ado B/ p?Bb'u ns/ B{bk t/b y/so d/ BkrfoeK
jB prhu/ dh ;kc - ;ckJh bJh n?woi?A;h fusktBh ikoh ehsh j?. n?woi?A;h fteN'ohnk B/ nkgD/ fJe fpnkB
jB prhu/ dh ;kc - ;ckJh
jB prhu/ dh ;kc - ;ckJh
jB prhu/ dh ;kc - ;ckJh
jB prhu/ dh ;kc - ;ckJh
ftu dZf;nk fe fJ; ;w/A nZr feuBjwz o'v, p?Bb'u ns/ g{op-dZyD-g{oph fdSk
ftu fcB/:; b/B s/ f;v ;fwE b/B tZb c?b ojh j?.
T[j prhu/ dh G{wh s'A e{Vk u[Ze e/ ezNoh ckfJo nEkfoNh (;hHn?ZcHJ/H) B/ dZf;nk fe 30 NoZe ns/ 5 jtkJh
fJZe S'N/ e{V/dkB ftZu fJeZmk eod/ T[geoB nZr p[MkT[D dh e'fSS ftu bZr/ j'J/ jB. dZyDh nk;Nq/bhnk ftu e'wp/ B/
jB, pdb/ ftZu fJBQK B{z G'iB fwbdk V/ fvT{e jkJht/n 's/ izrbh y/so ftu fGnkBe nZr bZrh j'Jh j?.
j?. don;b T[j id'A e{V/dkB ftZu
e{Vk ;[ZNd/ jB sK fJ; ftu'A fJBQK d/
bJh ykD dh ;wZroh fBebdh j?.
fJZE/ fJZe d{i/ B{z p[bkT[D
fJZE/ fJZe d{i/ B{z p[bkT[D
fJZE/ fJZe d{i/ B{z p[bkT[D
fJZE/ fJZe d{i/ B{z p[bkT[D
fJZE/ fJZe d{i/ B{z p[bkT[D
nfijk fJZe ;ckJh eoB tkbk eK
gfjbK jh prhu/ ftZu s?Bks ehsk
ik u[Zfenk j?.
bJh b'e wkod/ B/ ;hNhnKaaaa
bJh b'e wkod/ B/ ;hNhnKaaaa
bJh b'e wkod/ B/ ;hNhnKaaaa
bJh b'e wkod/ B/ ;hNhnKaaaa
bJh b'e wkod/ B/ ;hNhnKaaaa
pkeh d{i/ ektK B{z j[D s?Bks ehsk
ikt/rk. prhu/ d/ gqw[Zy fBe'b; v/
ftbhno; d/ w[skpe, ;kvk Nhuk
f;oc ;kc-;ckJh BjhA j?, feT[Afe
prhu/ ftZu nkT[D tkb/ finkdkso
b'e ;kc-;ckJh d/ gqsh ikro{e j[zd/
nihp'rohp rZb i' s[jkB{z j?okB dh iwhB B{z ;kc- ;[Eok pDkJ/ oZyD jB.
eo d/t/rh. coK; ftZu fJZe Ehw ftZu gkoe d/ eowukohnK dh don;b, fJj gfjbh tko BjhA j?
gkoe w"i{d j?. fJj Ehw gkoe nZi ;jkfJsk eoBr/. ypoK d/ w[skpe, id'A ektK B/ nkgDh fJzN?bhi?A; dk
eZb uouk dk ftSk pfDnk j'fJnk gZSwh coK; ftu w"i{d g[J/ v[ c{ Ehw ;p{s fdZsk j?. fJ; s'A gfjbK, fJ;
j?. don;b fJ; Ehw gkoe d/ w?dkB gkoe d/ ektK B{z prhu/ dh iwhB s'A ;kb dh S[o{nks ftZu ftfrnkBhnK
dh ;kc - ;ckJh bJh 6 ;{MtkB ektK f;roN d/ N[eV/ ns/ e{V/ d/ S'N/ - B/ fJZe t?Afvzr wShB dh wdd Bkb
B{z s?Bks ehsk frnk j?. S'N/ N[efVnK B{z fJeZm/ eoB bJh ektK tb'A go/SkBh dk jZb eZYD dh
fJj eK e{Vk - eoeN u[Ze e/ prhu/ Nq/fBzr fdZsh rJh j?. ;woZEk B{z ;kfps ehsk ;h.
dh T[wo ftZu th kBdko g'bkBdko g'b
dh T[wo ftZu th kBdko g'b
dh T[wo ftZu th
7 7 7 7 70 dh T[wo ftZu th dh T[wo ftZu th SkBdko g'bkBdko g'b
vK; eodh j? fJj n"os
vK; eodh j? fJj n"os
vK; eodh j? fJj n"os
vK; eodh j? fJj n"os
vK; eodh j? fJj n"os
fJ; tko n;h s[jkB{z fJZe nfijh
n"os pko/ dZ;Kr/ fi; pko/ ikD e/
s[;hA j?okB ofj ikUr/. don;b,
n;hA fi; n"os dh rZb eo oj/ jK
T[;dk Bkw dkJh gkJh j? fi;dk j[D
g'b vK; Bkb ekch gq/w j' frnk j?.
ikDekoh d/ w[skpe fJ; n"os
dh T[wo 73 ;kb dh j? ns/ fJ; T[wo w/xkb/ dk fJZe eKrEKr fgzv j? fiZE/ jo fJZe Sy; B{z ;hNh wko e/
ftZu T[j gq'c?SBb g'b vK;o th pD p[bkfJnk iKdk j?. fJZE/ fJ; fotki B{z fizrotkJh :kT{p/ fejk iKdk j?.
u[Zeh j?. T[;B/ fejk fe S[o{ ftZu T[B{z fJZE/ fe;/ B{z p[bkT[D bJh ;hNh dk fJ;s/wkb ehsk iKdk j?. wsbp fJj
f;ZyD ftZu nB/eK fdZesK dk fe fJZE/ b'eK dk fe;/ th soQK dk e'Jh Bkw BjhA j[zdk. id'A th fJ; fgzv
;kjwDk eoBk fgnk.
ftZu fe;/ pZu/ dk iBw j[zdk j?, sK T[;d/ Bkw dh irQk T[;d/ bJh ;hNh dh
nB/eK tko T[;B{z nfijhnK ;ZNK
fJZe BthA X[B fsnko ehsh iKdh j?.
bZrhnK fi;dh tiQk Bkb T[;B{z jcs/
pZu/ B{z fe; soQK dh ;hNh wko e/ p[bkfJnk ikt/rk, fJj T[;dh wksk jh
jcs/ Go xo ftZu jh ofjDk fgnk.
fBSfus eodh j?. ;G s'A fdbu;g rZb sK fJj j? fe fe;/ dh w"s d/ pknd
go fco th T[;B/ fJj g?SB BjhA
T[;dh tkbh ;hNh dh tos' pzd j' iKdh j?.
SZfvnk. dZ; d/JhJ/ fe 3 ;kb gfjbK
fJ; n"os B/ J/Shnk r"N N/b?AN ftZu ikDekoh d/ w[skpe fJj fgzv fi; ;EkB T[Zs/ j?, T[ZE'A d/ gopsK ftZu
th nkgDk ipod;s gqdoSB ehsk ftnesh dh ntki d{o - d{o se ;[DkJh BjhA fdzdh, id'A fe fuVhnK dk
;h. ufjujkT[Dk nkgDh jkJh fgu dh tiQk Bkb d{o - d{o sZe ;[DkJh fdzdk j?.
fJ; n"os dk thvhU th fJzNoB?N fJ;/ ekoB gqkuhB tes ftZu b'eK B/ fJZe - d{i/ B{z p[bkT[D dh irQk
T[Zs/ ekch tkfJob j'fJnk ;h fi;B{z
;hNh tikT[Dk S[o{ ehsk j't/rk, nZi fJj b'e fJ; uhz d/ fJzB/ nkdh j'
pj[s t/fynk ns/ g;zd th ehsk frnk.
u[Ze/ jB fe fJBQK B{z fJjh ;ob bZrdk j?.
22
22
22 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
22 gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
22 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
Gkos ftu fJ; tko piN ftu d[ZrDh skgwkB 1 fvroh tXD Bkb 6 bZy NB xZN ikt/rh eDe dh c;b bZy NB xZN ikt/rh eDe dh c;b
Gkos ftu fJ; tko piN ftu d[ZrDh
Gkos ftu fJ; tko piN ftu d[ZrDh
Gkos ftu fJ; tko piN ftu d[ZrDh
Gkos ftu fJ; tko piN ftu d[ZrDh
skgwkB 1 fvroh tXD Bkb 6
skgwkB 1 fvroh tXD Bkb 60 bZy NB xZN ikt/rh eDe dh c;b bZy NB xZN ikt/rh eDe dh c;b
skgwkB 1 fvroh tXD Bkb 6 bZy NB xZN ikt/rh eDe dh c;b
skgwkB 1 fvroh tXD Bkb 6
nkT[D tkb/ tes ftZu d[ZX ns/ y/
j' ;edh j? fJBew N?e; S'N
j' ;edh j? fJBew N?e; S'N
j' ;edh j? fJBew N?e; S'N shpkVh T[sgkdK d/ fi; x'o ;zeN dk
j' ;edh j? fJBew N?e; S'N
j' ;edh j? fJBew N?e; S'N
nzd/Sk y/shpkVh wzsokb/ B/ ftnes
ehsk j?, T[j tZvh fusktBh j?. y/
shpkVh wzsokb/ B/ y/sh, d[ZX T[sgkdB
ns/ gS{gkbD T[Zs/ ibtk:{ ;zeN d/
gqGkt T[s/ fo;ou eotk ojh ;z;dh ew/
Nh B{z fJ;dh fog'oN ;"Agh ;h.
gfonktoD, izrb ns/ ibtk:{
spdhbh wzsokb/ Bkb i[Vh ;z;d dh
ew/Nh B/ y/shpkVh wzsokb/ dh fJ;
fog'oN dk fieo ehsk j?.
fgSb/ e[ZM ;kbK ftZu fi; s/ih Bkb
w";w-uZeo pdfbnk j?, T[;dk y/shpkVh
T[Zs/ rzGho n;o fgnk j?. y/shpkVh, j? T[BQK ftZu T[Zso gqd/S, oki;EkB, ftZu s/ih Bkb ezw eoBr/, sK i' Xosh
gS{gkbB ns/ d[ZX T[sgkdB fszB/ y/so sfwbBkv{ ns/ gZSw pzrkb j?. ns/ tk:{wzvb d/ skgwkB B{z tXD s'A
fJZe-d{i/ Bkb i[V/ jB ns/ w";w skgwkB tXD Bkb fJBQK okiK ftZu o'fenk ik ;e/. go ibtk:{ ;zeN tZXdk
Gkos Go d/ ;w[Zu/ wZXtorh b'e Gkt/A T[j B"eoh eod/ j'D iK tgo, T[BQK dh spdhbh dk fJBQK ;kfonK T[Zs/ rfjok gkDh dh ewh j't/rh ns/ fJ;dk f;ZXk fJ; bJh ik fojk j? fe fJ; fdSk ftZu
fBrkj 1 cotoh B{z g/S j'D tkb/ wZXekbh piN s/ j?. n;b ftu ;toBK B{z 10 gqGkt g?Adk j?. fJ;d/ fJbktk, nkpkdh n;o c;b ns/ gS{XB T[Zs/ e'Jh th d/S m'; edw BjhA T[mk fojk.
ch;dh foiot/SB d/D d/ wkwb/ ftu ;kbkBk nkwdB 8 bZy se dk bkG d/D d/ dk tZvk fjZ;k y/shpkVh ns/ gS{gkbB gt/rk. fJ; Bkb d[ZX T[sgkdB ftZu Gkos ns/ j'o ftek;Shb d/SK bJh fJj
Bkb wZX tor d/ tgkohnK ns/ B"eohg/Sk b'eK B{z fJj nk; pZM rJh j? fe i/eo T[Zs/ jh fBoGo j?, fJ; bJh fJj fuzsk th Gkoh ewh nkt/rh. y/shpkVh wzsokb/ fJZe tZvh u[D"sh j?. tZvh nkpkdh bJh
piN ftu fJBew N?e; s'A S'N gqkgs oew 8 bZy BjhA ehsh ikt/rh sK gfjbK j'o tZX iKdh j?. i/eo y/sh BjhA pu/rh dh fog'oN ftZu fejk frnk j? fe i/eo nBki ns/ d[ZX dk pzd'p;s eoBk
Bkb'A d[rDh sK j' jh ;edh j?. d' wjhB/ pknd j'D ik ojhnK b'e;Gk u'DK ftu sK fe;kB eo/rk eh, b'eK B{z nBki ssekb edw BjhA u[Ze/ rJ/ sK 2020 n;kB BjhA j?. Gkos dk y/shpkVh y/
b'eK B{z GowkT[D bJh w'dh ;oeko fJj tZvk dkn y/v ;edh j? nfijh b'eK dh feZE'A fwb/rk, gS{XB BjhA pu/rk sK sZe d[ZX T[sgkdB ftZu 1H6 whfNqe so ns/ fe;kB gfjbK s'A jh rzGho
nk; pDh j'Jh j?. d[ZX feZE'A nkt/rk< fJj nfij/ ;tkb NB dh ewh nk ;edh j? ns/ nrb/ ;zeN Bkb i{M oj/ jB. fe;kBK dh
n;b ftu ;oeko B/ phwk, f;js ns/ xo d/ y/so ftZu i' :'iBktK S[o{ jB i' ssekb m'; jZb eZY/ ikD dh fszB djkfenK ftZu fJj ;zeN d; nkpkdh dk tZvk fjZ;k rohph ftZu ih
ehshnK jB, T[j wZX tor B{z b[GkT[D tkbhnK jB. fgSb/ d'-fszB wjhfBnK ftZu wzr eod/ jB. r[Dk tZX ikt/rk. y/shpkVh wzsokb/ fojk j? ns/ w[Sfeb jkbks ftZu y/sh
ihn?;Nh Bkb ;pzXs e[ZM tZv/ ;[Xko th ehs/ rJ/ jB, i' T[d:'r Bkb ;pzXs wZX y/shpkVh wzsokb/ dh fog'oN ftZu dh fJj fog'oN e/Ado ns/ okiK dhnK eoB B{z wip{o j?. ;oekoK s'A eoik
tor bJh bkGdkdfJe jB. fco th fJ; tor dk efjDk j? fe fJBew N?e; ftu fejk frnk j? fe ibtk:{ ;zeN d/ ekoB ;oekoK bJh yso/ dh xzNh j? . w[nkch s'A fJbktk fe;kBK B{z nksw-
okjs Bkb pus ns/ fBt/S tXDr/. y/sh T[Zs/ i' n;o g?D tkb/ jB, T[j ibtk:{ ;zeN thjthA ;dh d/ nzBQ/ fBoGo pDkT[D bJh m'; e'fSS j[zdh
w"i{dk ;w/A i/eo d/S ftu e'Jh tor nkgD/ nkg B{z ;G s'A sq;s wfj;{; eo nrb/ djke/ ftZu fdZ;D bZr ikDr/. ftek; dh d/D j?. fJ; Bkb fBpVB fdykJh BjhA fdzdh. ;z;dh ew/Nh B/ th
fojk j? sK T[j wZX tor jh j/ ns/ fJ;/ wZX tor B/ fjzdh jkoNb?Av d/ fszB okiK fw;kb ti'A, 2020 sZe M'B/dh c;b ftZu dh fdSk ftZu fgSb/ fszB - uko fJ; rZb T[Zs/ d[y ikfjo ehsk j? fe y/
ftu Gkigk B{z jok e/ fJj rZb ;kfps eo fdZsh j? fe j[D wZX tor B{z fJrB'o uko s'A S/ ch;dh, wZeh ftZu nmkoK djkfenK ftZu d[Bhnk d/ d/S fznkdk shpkVh y/so B{z ibtk:{ ;zeN s'A
ehsk sK T[j BthA ;oeko th fbnk ;ed/ jB. tZvh frDsh ftZu nkw b'e fJj ch;dh, nkb{ ftZu frnkoK ch;dh ns/ ;[u/s j'J/ jB. jo ;kb ftSt gZXo T[Zs/ pukT[D bJh i' edw u[ZeD/ ukjhd/
efjzd/ jB fe wfjzrkJh ns/ yofunK B/ T[BQK d/ bZe s'V ;[ZN/ jB. j'o sK j'o ;oQ'A dh c;b ftZu d' ch;dh sZe dh ibtk:{ ;zw/bB j' oj/ jB ns/ ;ko/ d/S jB, T[j BjhA u[Ze/ rJ/. nfij/ ftZu y/
jkT[f;zr b'B ;w/s jo soQK d/ ;kwkB wfjzr/ j[zd/ ik oj/ jB. xoK ftu B"itkB ewh nk ;edh j?. skgwkB fJZe fvroh fJ; ;bkj wSto/ ns/ ;zebg d/ Bkb shpkVh ns/ d[ZX T[sgkdB bJh j[D/ s'A
pZfunK B{z e'Jh o'irko BjhA fwb fojk. d{i/ gk;/ rohp spe/ B{z eJh soQK dhnK tXD Bkb eDe dh c;b ;Zm bZy NB gosd/ jB fe T[j ibtk:{ ;zeN d/ ekoro oDBhsh BjhA pDkJh rJh sK
;j{bsK fdZshnK ik ojhnK jB, fe;kBK d/ eoi/ wkc ehs/ ik oj/ jB, tZv/ sZe xZN ;edh j?. fJ; ;zeN dk n;o ;G s'A wjZstg{oD ns/ fzzw/tko ekoe nkT[D tkbhnK ghVhnK T[Zs/ fJ;dk wko{
T[d:'rgshnK B{z fonkfJsK fdZshnK ik ojhnK jB ns/ fg; fojk j? sK f;oc wZX fiBQK okiK T[Zs/ ;G s'A fznkdk g? ;edk ekopB T[s;oiB B{z xZN eoB d/ okj n;o gt/rk !
tor.
b'eK B{z nk; j? fe w"i[dk ;w/A YkJh bZy sZe dh N?e; coh nkwdB B{z tXk e/
gzi bZy o[gJ/ ehsk ik ;edk j?. fJ;d/ Bkb jh b'e ukj[zd/ jB fe T[ZgobhnK ;b?pK
y;skjkb wkbh jkbs ftZu th nZXh nkpkdh
y;skjkb wkbh jkbs ftZu th nZXh nkpkdh
ftu th S'N tXkJh ikt/. Gkt 10 bZy o[gJ/ dh nkwdB T[Zs/brd/ 20 ch;dh N?e; y;skjkb wkbh jkbs ftZu th nZXh nkpkdhy;skjkb wkbh jkbs ftZu th nZXh nkpkdh
y;skjkb wkbh jkbs ftZu th nZXh nkpkdh
B{z xNk e/ 10 ch;dh, 10 bZy o[gJ/ s'A 20 bZy se 20 ch;dh ns/ 20 bZy o[gJ/ s'A
finkdk dh ewkJh T[Zs/ 25 ch;dh N?e; fbnk ikt/. ;hBhno f;fNiB ns/ wfjbk
d/ fizBh j? f;oc B"A GkoshnK dh ikfJdkd
d/ fizBh j? f;oc B"A GkoshnK dh ikfJdkd
d/ fizBh j? f;oc B"A GkoshnK dh ikfJdkd
d/ fizBh j? f;oc B"A GkoshnK dh ikfJdkd
tor bJh N?e; S'N dh ;hwk ftu tkXk ehsk ikDkl ukjhdk j?. Xkok 80 - ;h d/ fizBh j? f;oc B"A GkoshnK dh ikfJdkd
sfjs eN"sh dh ;hwk tXke/ YkJh bZy o[gJ/ ehsh ikDh ukjhdh j?. fJ;d/ fJbktk
f;js you/ ns/ NqK;g'oN GZs/ T[Zs/ th fJBew N?e; S'N fwbDh ukjhdh j?.
nwoheh vkbo d/ w[ekpb/ ewi'o fojk,
d/S d/ nKeV/ d;d/ jB fe Gkt/A fgSb/ 10 tfoQnK ftu b'eK dh ewkJh tXh j?
g?No'b-vhib B/ b'eK d/ g;hB/ eZY
go T[BQK dh wkbh jkbs ftu e'Jh ;[Xko BjhA j'fJnk. 2014 - 15 ftZu 3H65 eo'V
fdZs/ ns/ d/S dk y/shpkVh y/so ns/
b'eK B/ fJBew N?e; foNoB ckfJb ehsh id'A fe 2015 - 16 ftZu 4H07 eo'V
fe;kB nkgDh pdjkbh T[Zs/ nZi th o'
b'eK, 2016 - 17 ftZu 6H26 eo'V b'eK ns/ 2017 - 18 ftZu 6H84 eo'V b'eK B/
fojk j?. nfij/ ftZu ;tkb j? fe nwhoK
fJBew N?e; foNoB Goh. fJj frDsh pj[s xZN j?.
d/ fJ; tZXd/ yikB/ T[Zs/ fe; Bz{ ns/
feT[A y[S j'Dk ukjhdk j?!
Gkos d/ ;kjwD/ u[D"shnK rzGho
w/j[b u"e;h fybkc ekotkJh bJh Gkos B{z
w/j[b u"e;h fybkc ekotkJh bJh Gkos B{z
w/j[b u"e;h fybkc ekotkJh bJh Gkos B{z
w/j[b u"e;h fybkc ekotkJh bJh Gkos B{z
w/j[b u"e;h fybkc ekotkJh bJh Gkos B{z jB. f;Zfynk ns/ f;js torhnK
p[fBnkdh ns/ iBse ;/tktK d/ w'ou/
T[Zs/ ;oekoK g{oh soQK Bekw ojhnK
b?Dh j't/rh n?AzNhr[nk dh fJikis
b?Dh j't/rh n?AzNhr[nk dh fJikis
b?Dh j't/rh n?AzNhr[nk dh fJikis jB. d/S ftZu ;oekoh f;js ;j{bsK
b?Dh j't/rh n?AzNhr[nk dh fJikis
b?Dh j't/rh n?AzNhr[nk dh fJikis
Gkosh nopgshnK dh ikfJdkd nke;c/w B/ nkgDh fog'oN ikoh ehsh dh jkbs so;:'r j?. nkpkdh d/
B/ nkgDk Gkosh gk;g'oN th Gkos B{z ftZu 2018 ftZu 2,200 eo'V o[gJ/ dk j?. fJ; fog'oN s'A fJj y[bk;k j'fJnk nBgks ftZu ;woE frDsh ftZu Bk
tkg; eo fdZsk j?. Gkt/A ;oeko dk tkXk j'fJnk j?. fJ; d"okB, d/S d/ fe Gkos d/ B"A nwhoK e'b fizBh sK j;gskb jB, Bk jh vkeNo ns/
j[D th fJjh efjDk j? fe Bkrfoesk fJZe ch;dh nwhoK dh ikfJdkd ftZu ikfJdkd j? T[j d/S dh nZXh nkpkdh j'o nwbk. fJjh jkb w[Ybh ns/ fwvb
SZvD Bkb th u"e;h BjhA pu/rk ns/ 39 ch;dh dk tkXk j'fJnk id'A fe 50 e'b w"i{d e[b ikfJdkd d/ pokpo j?. f;Zfynk dk j?. T[Zu f;Zfynk y/so
;ko/ Gr"V/ Gkos fbnkJ/ ikDr/ go ch;dh rohp nkpkdh dh ikfJdkd ftZu nfij/ nfXn?B d/ nkgD/ eJh wkgdzv fJzBk wfjzrk eo fdZsk frnk j? fe
n;bhns fJjh j? fe u"e;h tor/ pzfdnK f;oc fszB ch;dh dk tkXk j'fJnk j?. ns/ sohe/ j[zd/ jB. fJBQK s'A i' Bshi/ j[D nkw Gkosh gfotko pZfunK B{z
B{z j[D Gkos fbnkT[D bJh n?ANhr[nk nke;c?w B/ nkgDh fog'oN ftZu fJj ;kjwD/ nkT[Ad/ jB T[j tZv/ gZXo T[Zs/ T[Zu f;Zfynk fdtkT[D d/ pko/ ;'u th
tor/ w[be dh fJikis b?Dh gt/rh i' rZb ejh j?. pD ojh s;tho B{z ftykT[D bJh ;woE BjhA ;edk . fJj nzdkik brkT[Dk
;zGt BjhA j?. ftd/SK B{z GZi/ wkbhnk Gkos d/ nwho j'o fznkdk nwho j[zd/ jB. fJ; bJh fJBQK BshfinK B{z w[Sfeb BjhA fe nkT[D tkb/ tes
ns/ w/j[b u"eoh tor/ nkofEe b[N/fonK j[zd/ ik oj/ jB, T[BQK dh ikfJdkd ns/ ykfoi BjhA ehsk ik ;edk. ftZu Gkos d/ rohp spe/ dh s;tho
dk ezw jh fJj j[zdk j? fe T[j fe;/ Bk o[gJ/ g?;/ ftZu j'o tkXk j' fojk j?. fJj j?okBh tkbh rZb fJj j? fe fgSb/ fet/A dh =j't/rh. fJj ;'u e/ y[S j'fJnk
fe;/ sohe/ Gkosh nfXekohnK dh ypo j?okB eoB tkbh BjhA j? fe nwho ;kb Gkos d/ nopgshnK dh ikfJdkd ik ;edk j? fe n;hA d[Bhnk dh s/ih
fezBh j?okBh dh rZb j? fe nkgD/ frqcskoh s'A pu ;eD. fJ;/ we;d d/ gfjbK d/ w[ekpb/ j'o tZv/ nwoh pD ftZu o'ikBk pkJh nop o[gJ/ dk tkXk Bkb tZXdh wkbh skes pBD tkb/
w[be s'A eo'VK nopK o[gJ/ veko e/ ftd/ sfjs u"e;h B/ n?ANhr[nk dh Bkrfoesk oj/ jB. fuzsk tkbh ;ukJh fJj j? fe j'fJnk ns/ fJZe ch;dh nwhoK dh nkr{ jK, coK; B{z gSkV u[Ze/ jK ns/
SK ftu GZi ikD tkb/ b'eK B{z ;kv/ d/ jkf;b ehsh j? feT[Afe n?ANhr[nk ns/ rohp dh rohph d{o BjhA j' ojh. rohp ikfJdkd sK ;kb Go d/ nzdo 39 fpqN/B B{z fgZS/ SZvD tkb/ jK, go
S dh ;oeko tkg; cV e/ fbnkT[D t/ Gkos ftZu j[D/ sZe e'Jh nfijh ;zXh ns/ nwho d/ ftukb/ ykJh brksko ch;dh sZe tZX rJh ns/ B"A nwhoK B/ fJ;d/ ekb/ gfjb{ B{z Bionzdki BjhA
b/ eJh tko ekw:kp BjhA j' gKdh ns/ BjhA j? fi; Bkb n?ANhr[nk T[;B{z Gkos u"Vh j[zdh ik ojh j?. d/S dh nZXh nkpkdh d/ e'b w"i{d e[b ehsk ik ;edk. ;w[Zu/ ftek; d/ wkwb/
fJj nkofEe b[N/o/ nopK,yopK o[gJ/ b[ZN B{z ;"Ag d/t/. T[;d/ ftd/Sh Bkrfoe j'D ;ftNiob?Av d/ Sfjo dkt'; ftZu ikfJdkd d/ pokpo nkgDk yikBk ftu Gkos nkgD/ S'N/ r[nKYh d/SK
e/ nfij/ w[beK ftu dkfyb j' iKd/ jB, d/ ubd/ T[; T[Zs/ w"i{dk fB:wK d/ ftSt nkoEe wzu dk ;zw/bB th S[o{ j' Go fbnk. d{i/ gk;/ rohpK dh ikfJdkd s'A th fgZS/ j?. don;b, Gkos j[D
i' fJBQK b[N/fonK B{z tkg; ;kv/ w[be B{z sfjs fe;/ th soQK dh ekZotkJh s'A fojk j? fi; ftZu d[Bhnk d/ gqw[Zy B/ dk rokc f;oc fszB ch;dh tfXnk.
nwhoK dh w[Zmh ftZu j? . BhshnK
;"AgD s'A fJBekoh j' iKd/ jB. d/S d/ gfjbK Gkos B{z n?ANhr[nk dh fJikis sk , T[d:'rgsh ns/ noESk;soh Gkos ftZu nwhoK dh uKdh T[; tes
nwhoK bJh jh pD ojhnK jB ns/
p?AeK s'A nopK o[gJ/ dh oew eoik b? e/ dh zo{os gt/rh. fJjh BjhA, j[D i/eo ;w[Zu/ ;z;ko dh nkoEe jkbs ns/ ftZu j'Jh id'A d/S dh wkbh jkbs
fJBQK dk n;o th ;kc Bzo nk fojk
GZiD tkb/ w/j[b u"eoh dh skik fw;kb u"e;h B{z ekB{zBh ekotkJh bJh Gkos GftZy dhnK u[B"shnK T[Zs/ uouk y;skjkbh d/ ;ze/s d/ ojh j?,
j?. eoik b? e/ w"i eoB tkfbnK dh
;kjwD/ j?. gzikp B/SBb p?Ae B{z u"dK fbnkfJnk th iKdk j? sK T[;B{z ftd/Sh eoBr/. nwhoK dh iwks dk fJj ;zw/ T[d:'re T[sgkdB T[s;kj r[nk
frDsh ftZu tkXk th nwhoK dh
jiko eo'V o[gJ/ d/ eohp dk u{Bk Bkrfoe dh j?;hns Bkb fbnkT[Dk gt/ bB jo ;kb fJ;/ Sfjo ftZu j[zdk j? u[Zfenk j?, ;oekoh ns/ fBih y/so ,
frDsh B{z tXkT[Adk j?. nfij/ ftZu
brkT[D tkb/ w/j[b u"e;h B/ Gkos dh rk. Gkt fJj fe i/eo Gkos ;oeko ns/ T[d'A gsk th brdk j? fe d[Bhnk d'BK ftZu jh B"eohnK s/ih Bkb ysw
rohpK dh sdkd sK tX/rh jh Bkb
Bkrfoesk SZv e/ N?e; - u'oh d/ JhwkBdkoh Bkb w/j[b u"e;h fybkc d/ nwhoK-rohpK dk jkb eh j?. fJ; ehshnK ik ojhnK jB ns/
jh T[BQK dh jkbs th j'o so;:'r
fJZe tZv/ fNekD/ tkb/ d/S n?ANhr[nk ekB{zBh ekZotkJh eoBk ukj[zdh j? sK ;zw/bB s'A mhe gfjbK d[Bhnk s'A rohph p/o'irkoK dh c"i tZXdh ik ojh j?.
pD/rh.
dh Bkrfoesk b? bJh j?. w/j[b u"e;h j[D fJ; ftZu ;kbK br ;ed/ jB. d{o eoB dk phVk u[ZeD tkb/ ;zrmB fgSb/ ;kb eJh wjhfBnK sZe o[fgnk
23
23
23 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
23 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
23 gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
rb/ ftZu b'j/ d/ SZb/
rb/ ftZu b'j/ d/ SZb/
rb/ ftZu b'j/ d/ SZb/
rb/ ftZu b'j/ d/ SZb/
y{p;{os fd;D bJh fJ; e[Vh B/ ehs/ 16 rb/ ftZu b'j/ d/ SZb/
y{p;{os fd;D bJh fJ; e[Vh B/ ehs/ 16
y{p;{os fd;D bJh fJ; e[Vh B/ ehs/ 16
y{p;{os fd;D bJh fJ; e[Vh B/ ehs/ 16
y{p;{os fd;D bJh fJ; e[Vh B/ ehs/ 16
gKdh j? fJj j;hBk
gKdh j? fJj j;hBk
gKdh j? fJj j;hBk
gKdh j? fJj j;hBk
eo'V you, 2 s'A tZX ;oiohnK s'A tZX ;oiohnK
eo'V you, 2 gKdh j? fJj j;hBk
eo'V you, 2
eo'V you, 2 s'A tZX ;oiohnK
eo'V you, 200 s'A tZX ;oiohnK s'A tZX ;oiohnK
s'A tZX dh oew th you eo fdZsh.
28 ;kb dh w?oh v?brkfJfv; Bkw dh
fJ; e[Vh B{z pugB s'A pkoph vkb dh
soQK Bzo nkT[D dk S"e ;h.
v/brkfJfv; pugB ftZu fJzBh
y{p;{os BjhA ;h ns/ id'A T[;B/
y{p;{os b'eK d/ ;zpzX ftZu ekch e[ZM
;[fDnk sK T[;B/ ;[zdo Bzo nkT[D
bJh pkoph v"b torh fd;D dk wB
pDk fbnk .
fJZe fog'oN ftZu dZf;nk frnk
j? fe T[;B/ 17 ;kb dh T[wo ftZu xo
SZv fdZsk ;h. pknd ftZu g'b vK;o
d/ s"o T[Zs/ ezw eoBk nozG ehsk ns/
T[; s'A fwbD tkb/ g?f;nK B{z ;oioh
bJh pukT[Dk nozG eo fdZsk.
nyhoeko j[D T[j pkoph v"b torh
n;hA s[jkB{z fJZe nfijh e[Vh pko/ bJh 200 s'A tZX ;oiohnK eotk
dZ;Kr/ fi;B/ pkoph v"b torh fdZ;D bJhnK ns/ fJ; T[Zs/ 16 eo'V o[gJ/ jh fdykJh fdzdh j?.
fJzv'B/ hnk d/ ;w[zdoh ezY/hnk d/ ;w[zdoh ezY/
fJzv'B/
fJzv'B/
fJzv'B/Shnk d/ ;w[zdoh ezY/hnk d/ ;w[zdoh ezY/
fJzv'B/ hnk d/ ;w[zdoh ezY/
fwfbnk nihp ;w[zdoh iht
fwfbnk nihp ;w[zdoh iht
fwfbnk nihp ;w[zdoh iht
fwfbnk nihp ;w[zdoh iht
fwfbnk nihp ;w[zdoh iht
fJ; iht B{z t/y e/ fJZE/ d/ ofjD
tkb/ b'e pj[s j?okB ofj rJ/. fJ;
;w[zdoh iht dh bzpkJh bZrGZr 50 c[N
dZ;h ik ojh j?. d{o'A fJj fe;/ ftSkb
feSsh dh soQK bZr fojk ;h. go id'A
fJ;d/ e'b b'e g[Zi/ sK fJj gsk bZfrnk n;hA s[jkB{z fJZe nfijh wkvb pko/ dZ;Kr/ fi;B/ nkgDh rodB B{z bzwhA ns/
fe fJj iht wfonk j'fJnk ;h. fJzv'B/ y{p;{os fdykT[D bJh rodB ftu b'j d/ SZb/ gk bJ/.
Shnk d/ s[nkB[e'sk BK d/ ftnesh B/ 30 ;kb dk nwoheB wkvb f;vBh ;fwE B/ nkgDk ;[cBk g{ok eoB bJh ;oho
;G s'A gfjbK fJ; iht B{z t/fynk sK d/ fJ; nzr ftZu b'j/ d/ SZb/ XkoB ehs/ j'J/ jB. .
T[j T[j u"Ae frnk. T[;B/ fejk fe d{o'A f;vBh ;fwE fJj ukj[zdh j? fe T[j nkgDh rodB bJh ;ko/ ;z;ko ftZu ikDh
d/yD ftZu gfjbK fJj e'Jh feSsh jh ikt/. fJ;d/ bJh T[j jo soQK dh e'fSS eo ojh j?.
Bzo nkJh. fJ; iht d/ fwbD dh ypo 5 ;kb gfjbK T[;B/ b'j/ d/ SZfbnK dh wdd Bkb fyZu g?dk eoe/ nkgDh
izrb ftunZr tKr c?b rJh ns/ tZvh rodB dh bzpkJh ftZu tkXk eoB dh e'fSS ehsh.
frDsh ftu b'e fJeZm/ j' go j[D ike/ T[;B{z nkgDh fJ; rbsh dk yfwnkik T[mkT[Dk g? fojk j?, id'A
rJ/. ;{uBk s'A pkd fJzv'B/Shnk d/ wohB T[;d/ ;oho s/ fJ;d/ wkV/ gqGkt g?D bZr/ jB ns/ T[j fpwkoh Bkb rq;s j' rJh j?.
ns/ d{i/ ftGkrK d/ nfXekoh g[Zi/ ns/ jkbKfe j[D T[j fJ;dk fJbki th eotk ojh j?.
wB[Zy Gkt/A nZi wzrb rqfj s/ gj[zuD j'o tXk fdzdh j?. ;?Agb b? e/ fJ;dh gfjukD eoB bJh
dh fsnkoh eo fojk j? go n;bhns n;h s[jkB{z fJZe nfijh jh xNBk iKu th S[o{ eotk fdZsh rJh j?. fJj
H H sK fJ; bJh oks
H H sK fJ; bJh oks
H H sK fJ; bJh oks
H H sK fJ; bJh oks
H H sK fJ; bJh oks
fJj j? fe nkgDh Xosh d/ G/s th wB[Zy pko/ dZ;Kr/. fJzv'B/Shnk ftZu fJZe th wzfBnk ik fojk j? fe fJj ;w[zdoh
g{oh soQK ikD BjhA ;fenk j?. fes/ Bk wfonk j'fJnk pj[s tZvk ;w[zdoh iht iht ;w[zdo d/ ekch nzdo s'A pkjo
fes/ ns/ ed/ Bk ed/ nfijh xNBk ;w[zdo ezY/ fdykJh fdZsk j? i' o[VQ e/ nkfJnk j? ns/ fJ;dh tiQk fgSb/ fdBhA
tkgo iKdh j? i' wB[Zy dh fifrnk;h B{z fJZE/ nk frnk. ;w[zdo ftu nkJ/ G[ukb th j' ;ed/ jB.
d/ ;w/A o'Ad/ jB e[Zs/
d/ ;w/A o'Ad/ jB e[Zs/
d/ ;w/A o'Ad/ jB e[Zs/
d/ ;w/A o'Ad/ jB e[Zs/
d/ ;w/A o'Ad/ jB e[Zs/
;kvh BZe ftZu feT[A j[zd/ jB 2
;kvh BZe ftZu feT[A j[zd/ jB 2
;kvh BZe ftZu feT[A j[zd/ jB 2
;kvh BZe ftZu feT[A j[zd/ jB 2
;kvh BZe ftZu feT[A j[zd/ jB 2
S/e< nkU ikDhJ/ fJ; pko/
S/e< nkU ikDhJ/ fJ; pko/
S/e< nkU ikDhJ/ fJ; pko/
S/e< nkU ikDhJ/ fJ; pko/
S/e< nkU ikDhJ/ fJ; pko/
fJj rZb nkw ejh iKdh j? fe
cbK rZb sK w/oh BZe dk ;tkb pD
rJh j?. nZi n;hA fJ;/ BZe B{z b? e/
rZb eo/ jK. ;tkb fJj j? fe BZe
ftu d' S/e feT[A j[zd/ jB. n;hA s[jkB{z
;kvh BZe d/ fJBQK d' S/eK pko/
dZ;Kr/.
;N?Bc'ov :{Bhtof;Nh d/
ftfrnkBhnK B/ fJZe fo;ou ftZu
gkfJnk fe ;kok fdB ;kv/ d'jK BZe
d/ S/eK ftu'A fJe, d{i/ S/e dh s[bBK
oks t/b/ rbhnK ftu e[Zs/ feT[A o'Ad/ jB. eJh tko nfijkj[zdk j? fe id'A n;hA
ftu fpjso ns/ finkdk s/ih Bkb
oks B{z BhAd b?Ad/ j? sK e[ZfsnK d/ o'D dh ntki io{o ;[DkJh fdzdh j? ns/ BhAd th
;kj Bz{ ep{b eodk j? .
yokp j' iKdh j?. fJjh BjhA fJe nihp fijk vokT[Dk nfj;k; th wB ftu iBw
dZ; d/JhJ/ fe BZe d/ fJj 2 S/e
b? b?Adk j?. fwE fJj j? fe e[Zs/ fe;/ dh w"s B{z nrkT[A t/y b?Ad/ jB ns/ w"s d/ d{sK
jh jB i' ;kB{z finkdk s'A finkdk B{z t/y e/ o'Ad/ jB.
t;sK dh pdp' iK y[Sp' B{z ;wMD i'sShnK d/ w[skpe, e[Zs/ T[d'A fznkdk o'Ad/ jB id'A nkb/ d[nkb/ e'Jh nkswk
ftZu ;jkfJsk eod/ jB. j[zdh j? feT[Afe e[Zs/ nkswk B{z t/y ;ed/ jB.
fJBQK d/ ekoB s[;h BthnK soQK fJj th fejk iKdk j? fe id'A e[Zs/ ntki eod/ jB sK fJ;dk wsbp j[zdk j? fe
T[j nkgDk ;[B/jk fe;/ B{z d/ oj/ j?. fJ;d/ fJbktk fJBQK B{z fJeZb/ ofjDk g;zd
dhnK ;?ANK B{z th gfjukD gkT[Ad/ j'.
BjhA j[zdk.
;kvh BZe nfijhnK ;?ANK gqsh
fJ; bJh id'A T[j nkgD/ nkg B{z fJeZbk wfj;{; eod/ j? T[d'A T[j o'D torh
Bkowb j' iKdh j? fiBQK B{z n;hA
ntki eZYd/ jB. ftfrnkBh dZ;d/ jB fe i/eo e[Zs/ dod ftZu jB sK th T[j
o'ikBk ;z[xd/ jK.
oks d/ tes nktkiK eZYd/ jB.
24
24
24 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
24 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
24 gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
fJ; wjhB/ dk s[jkvk ok
fJ; wjhB/ dk s[jkvk ok hcbhcb
fJ; wjhB/ dk s[jkvk ok
fJ; wjhB/ dk s[jkvk ok hcb
fJ; wjhB/ dk s[jkvk okShcbhcb
w/y L
w/y L ftd/S :ksok T[Zs/
w/y L
w/y L
w/y L eoe L s[bk L weo L
weo L gfjbK dh
weo L
weo L
weo L
s[bk L
s[bk L fe;/ tkd
s[bk L
eoe L
eoe L fJ; wjhB/ nkgD/
eoe L
eoe L
s[bk L
ikD dh fsnkoh eo ;ed/ fto'XhnK dk ;kjwDk eoBk fttkd ftZu g? ;ed/ j'. soQK j[D/ th nkgDh
j'. s[jkv/ you/ ftZu tkXk gt/rk jkbKfe pknd ftZu e'oN eujoh d/ wkwfbnK f;js dk fXnkB
j't/rk go d{i/ gk;/ g?;k th csfj s[jkvh jh j't/rh. ftZu ;cbsk fwbD dh oZyDk zo{oh j't/rk.
uzrk nkt/rk. nukBe wkBf;e sDkU j' ;edk j?. uzrh ;zGktBk j?. ekoi nukBe e'Jh youk ;kjwD/ nk e/
w[Bkc/ ns/ B[e;kB d'BK d/ ekoi y/so ftZu jkbks s[jkv/ gZy ftZu y/so ftZu th uzr/ Bshi/ s[jkB{z p/u?B eo ;edk j?. fJ;
:'r pDBr/ fJ;bJh u/szB oj/. ekoi y/so j'Dr/ ns/ s[;hA wBukfjnk NoK;co ns/ gqkgs j'Dr/ go gfotkoe ihtB s'A s[;hA d"okB wBukjh :ksok d/ :'r
ftZu ;po pDk e/ oZy'. nkgD/ fgskih dh B"eoh ftZu pdbkt jkf;b eo ;ed/ j'. e[ZM n;zs[SN oj'r/. s[jkv/ Gok G?DK B{z pDBr/ ns/ e[ZM b'eK B{z ftd/S ikD
f;js dk g{ok fXnkB oZy'. gfotkoe ihtB ipod;s ckfJdk j'D d/ ;ze/s jB. gqhfynk e'Jh ;wZf;nk j' ;edh j? jkbKfe T[j dk w"ek fwb/rk. s[jkv/ fJBew ftZu
ftZu nSKsh ofj ;edh j?. ftZu o[ektN dk ;kjwDk eoBk gt/rk. s[jkB{z jo ;zGt ;fj:'r gqdkB eoBr/. uzrk tkXk j't/rk.
e[zG L
e[zG L
e[zG L
fpoy L fJ; wjhB/ ekch f;zx L fpq;ue L e[zG L fJ; wjhB/
e[zG L
fpq;ue L fJ; wjhB/
f;zx L fpwkoh s'A ;[u/s oj'.
fpq;ue L
fpq;ue L
f;zx L
fpq;ue L
f;zx L
f;zx L
y[S oj'r/. ;fji frnkB s[jkv/ bJh zo{oh j? fe fe;/ nkgD/ ekoi y/so ftZu w[Bkc/ dh ;[rks fwb
ftZu tkXk j't/rk ns/ th p[oh ;zrs s'A pu e/ oj' dZp e/ SkpkSh gqkgs eo'r/ ;edh j?. fJ; d"okB
ftukoK ftZu wzp{sh feT[Afe fJ; d"okB s[jkv/ ns/ gdT[ZBsh dh gqkgsh g?;k pukT[D ftZu
nkt/rh. tgkoh tor B{z ;BwkB B{z B[e;kB gj[zu th j' ;edh j?. i' b'e ;cb j't'r/. ekoi y/so
ftS/S o{g Bkb uzr/ cb ;edk j? ns/ s[jkv/ T[Zs/ e'Jh tgko eod/ jB T[j fJ; ftZu s[jkvk ezw fpjso Bshik b?
gqkgs j'Dr/ fi;d/ Bkb w[Bkc/ dk :'r M{mk fJbzkw brkfJnk ik ;edk j?. G'iB ;w/A ftZu g?;k fJeZmk eoB ftZu ;cbsk e/ nkt/rk ns/ ;ko/ b'e s[jkv/ s'A
pD/rk. s[jkv/ ekoi y/so ftZu e'Jh tZvk ftZu finkdk row gdkoEK dk ;/tB eoBk gqkgs eoBr/. s[;hA y[S oj'r/ ns/ i' ezw y[S ofjDr/. s[jkv/ ;fjeowh s[jkB{z
pdbkt nk ;edk j?. gfotkoe ihtB ftZu s[jkB{z y{B Bkb ;pzXs e'Jh o'r d/ ;edk eo'r/ T[; ftZu ;cbsk fwb/rh. gfotkoe jo ;zGt ;jkfJsk d/Dr/. s[jkv/
SKsh oj/rh. j?. ekoi y/so ftu ipod;s ;cbsk ihtB tXhnk oj/rk ns/ s[jkvh n"bkd bJh zo{oh j't/rk fe nkgD/ T[Zu
fwE[B L
fwE[B L fJ; wjhB/ s[jkvh
fwE[B L fwb/rh. gfotkoe ihtB tXhnk uZb/rk. th szdo[;s ns/ y[S oj/rh. nfXekohnK Bkb skbw/b oZy'.
fwE[B L
fwE[B L
whB L
whB L fJ; wjhB/
whB L
whB L
nkwdBh d/ o;s/ y[bQDr/. ezfBnk L XB[ L whB L
XB[ L fJ; wjhB/ E'VQk
ezfBnk L
ezfBnk L
ezfBnk L G?DK dk ;fj:'r
XB[ L
ezfBnk L
XB[ L
XB[ L
jkbKfe you/ tX/ ofjDr/. fwb/rk. T[j s[jkv/ ekoi ftZu u/szB ofjDk j't/rk nkgD/ ;[Gkn T[Zs/
s[jkv/ ekoi dh SkpkSh th s[jkB{z wdd d/t/rh ns/ feT[Afe fiZE/ fJZe gk;/ ftS/S o{g Bkb ekp{
j't/rh go s[jkB{z nkgDh ;zGt j'D T[Zs/ s[jkvh nkoEe T[BQK dh f;js B{z eSN oZy'. ekoi y/so ftu
f;js dk fXnkB oZyDk j't/rk. ekoi y/so s"o T[Zs/ ;jkfJsk th eo/rh. j' ;edk j? T[E/ jh d{i/ fJZe gk;/ s[jkv/ ezw
ftZu fe;/ th gqeko dh ;kfiS s'A pZu e/ oj' ekoi y/so ftZu ;fEshnK gk;/ T[BQK d/ ;[Gkn ftZu fuVfuVkjN ftZu s[jkB{z finkdk fwjBs eoBh
ns/ fe;/ Bkb e"Vk Bk p'b'. B"eoh eoB mhe-mke ofjDrhnK. s[jkB{z nkgD/ ezw tXD Bkb fJ;dk gqGkt ihtB d/ ;ko/ gt/rh T[E/ jh d{i/ gk;/ e'Jh fttkd
tkfbnK B{z ckfJdk fwb/rk go i' tgko eoB T[Zs/ w[Zy o[g Bkb c'e; eoBk j't/rk. s[jkv/ gkf;nK T[Zs/ gt/rk. ekoi y/so ftZu g?dk j' ;edk j?. jo ekoi B{z E'VQk
tkfbnK B{z nkgD/ ;KMhdko Bkb ;pzXK ftZu T[Zu nfXekoh s[jkv/ ezw T[Zs/ Bzo pDk e/ ;fEsh finkdk nB[e{b BjhA j't/rh fJ; ibdpkih ftZu eoBk g;zd eo'r/.
e[VZsD dk ;kjwDk eoBk g? ;edk j?. oZyDr/. fe;/ :ksok T[Zs/ ikD dh s[jkvh bJh ;'u ;wM e/ ekoi eo'. s[jkv/ gfotkoe ihtB T[Zs/ s[jkv/ ekoi
gfotkoe ihtB T[sko-uVQkU Bkb Gfonk ;zGktBk ftykJh fdzdh j?. gfotkoe ihtB yofunK ftZu th tkXk j't/rk fi; Bkb y/so dk gqGkt gt/rk fJ; bJh
oj/rk. ftZu e[ZM nSKsh ofjD dh ;zGktBk th j?. ftZsh gqpzX ftrV ;edk j?. gotko B{z ;wK zo{o fdU.
fJ; x'V/ B{z fwfbnk nk;Nq/bhnB
fJ; x'V/ B{z fwfbnk nk;Nq/bhnBnk;Nq/bhnB
fJ; x'V/ B{z fwfbnk 'nk;Nq/bhnBnk;Nq/bhnB
fJ; x'V/ B{z fwfbnk nk;Nq/bhnk B{z gSkD fdtkT[D tkb/
fJ; x'V/ B{z fwfbnk
nk;Nq/bhnk B{z gSkD fdtkT[D tkb/
nk;Nq/bhnk B{z gSkD fdtkT[D tkb/
nk;Nq/bhnk B{z gSkD fdtkT[D tkb/
nk;Nq/bhnk B{z gSkD fdtkT[D tkb/
fpqfNS y'ih d/ fwb/ nt y'ih d/ fwb/ ntS/////S
nkc dh :hno
nkc dh :hno dk NkJhNb
nkc dh :hno dk NkJhNb dk NkJhNb
nkc dh :hno fpqfN y'ih d/ fwb/ nt y'ih d/ fwb/ nt
nkc dh :hno' dk NkJhNb dk NkJhNb
fpqfN y'ih d/ fwb/ nt
fpqfN
fpqfN
f;vBh (fpT{o') nk;Nq/bhnk wjkdhg dh ;?o eoB
ns/ d/S d/ Bkw B{z gqf;ZXh fdtkT[D tkb/ gfjb/ fpqfNS
y'ih d/ ntS/S bzvB d/ fJe fpZih o/bt/ ;N/SB B/V/
fwb/. :{;NB ;N/SB B/V/ fJe tZv/ epo;skB dh
y'dkJh eo oj/ g[oksZst ftfrnkBhnK B/ dZf;nk fe
T[BQK B{z skp{s 's/ bZrk fJe sysk fwfbnk, fi; s'A
gsk uZfbnk fe fJj okfJb B/th d/ e?gNB w?fET{
cfbzvo; dh epo j?.
cfbzvo B{z 23 i[bkJh 1814 ftu dcBkfJnk
frnk ;h go fJj 'J/ t"J/i N{ N/ok nk;Nq/bhz' (A
Voyage to Terra Australis) d/ gqekSB d/ pknd
j'fJnk ;h. fJ; gZsfoek ftu cfbzvo; d/ nk;Nq/
bhnk d"o/ dk fzeo ;h i' ;kps eodk ;h fe fJ;
soQK d/ fe;/ wjkdhg dh j'Ad j?. n?ZuHn?Z;H 2 jkJh
;ghv o/b gqki?eN bJh uZb ojh y'dkJh ezw dh
fBrokBh eo oj/ g[oksZst ftfrnkBh j/b/B tk; B/
fejk,''fJe wbkj ns/ fJe y'ih d/ s"o 's/ nkgDh
w[jkos ns/ brB d/ uZbd/ cfbzvo; nk;Nq/bhnk B{z
n?Nb; 's/ oZy gkJ/.''
f;vBh (fpT{o') nk;Nq/bhnk ftu ;ys fwjBs, j"A;b/ ns/ JhwkBdkoh d/ gqdoSB
bJh jo ;kb fJe o'b wkvb u[fDnk iKdk j?. phs/ ;kb bJh fi; B{z o'b wkvb d/
e[zG ftu v[Zpeh brkT[D nkJ/ w"ohShn; d/ gqXkB wzsoh B{z BjhA fwfbnk hn; d/ gqXkB wzsoh B{z BjhA fwfbnk 'gkDhgkDh gkDhgkDh gkDh'
e[zG ftu v[Zpeh brkT[D nkJ/ w"oh
e[zG ftu v[Zpeh brkT[D nkJ/ w"oh
e[zG ftu v[Zpeh brkT[D nkJ/ w"oh hn; d/ gqXkB wzsoh B{z BjhA fwfbnk
s"o 's/ B{z u[fDnk frnk, T[; pko/ ikD e/ s[;hA j?okB ofj ikUr/. fJe e[zG ftu v[Zpeh brkT[D nkJ/ w"oh hn; d/ gqXkB wzsoh B{z BjhA fwfbnk hn; d/ gqXkB wzsoh B{z BjhA fwfbnk
nk;Nq/bhnkJh nypko B/ c?;bk ehsk j? fe fJ; tko dk o'b wkvb fJe x'Vk j?.
fJe nzro/zh nypko B/ u?AghnB x'V/ ftze; B{z 'nk;Nq/bJhnB nkc dh :hno'
gq:kroki (fpT{o') nk;Ek ns/ w[esh dk e/Ado wzB/ iKd/ e[zG
u[fDnk j?. fJj x'Vk fJBh fdBhA wkvb pD u[Zek j?. fJ; NkJhNb B{z jk;b eoB
w/b/ ftu w"ohShn; d/ gqXkB wzsoh gqftzd irBBkE v[peh BjhA
bJh nypko B/ b'VhAd/ r[DK dh fJe bzph ;{uh ikoh ehsh ;h. fJ; ftu fBogZy
brk ;e/, feT[Afe gkDh dk gZXo xZN ;h. irBBkE eohp 10 fwzN
y/vD ns/ ;ZfGnsk d/ nk;Nq/bhnkJh w[Zb Skwb ;B.
se gkDh ftu yV/ oj/ ns/ g{ik-nouBk eoe/ jh pkjo nk rJ/.
f;vBh d/ nypko B/ fejk fe ftze; B/ doiBK d"VK fiZshnK jB ns/ T[; d/
T[BQK B/ fJ; d"okB ;BksB f;XKs d/ w[skpe ;koh g{ik ftXh g{oh
ibdh jh foNkfJo j'D dh T[whd j?. T[j fJe'fJe nk;Nq/bhnkJh j? fi; B/
ehsh.
'nk;Nq/bhnkB nkc dh :hno' d/ NkJhNb B{z fiZsD bJh zo{oh wkgdzvK B{z g{ok
tkokD;h ftu fszB fdB se ub/ gqtk;h Gkosh ;zw/bD dh
ehsk. nypko w[skpe T[; B{z fJj ;BwkB ekch ;'u ftuko d/ pknd fdZsk frnk.
;wkgsh s'A pknd 3200 gqtk;h GkoshnK B{z T[so gqd/S ;oeko
fJZE/ dZ; dJhJ/ fe ftze; ;kb 2015 s'A jh p?;N x'Vk fojk j?. T[; B/ j[D sZe 39
tb'A gq:kroki fdykT[D dk ;Zdk fwfbnk ;h. gqtk;h GkoshnK d/
d"VK (races) d"VhnK jB, fiBQK ftu'A 33 fiZshnK jB. fJ; bJh T[j 2 eo'V, 29
gq'rokw d/ w[y wfjwkB ti'A ;zrw sN T[s/ gj[zu/ w"ohShn; d/
bZy 34 jzko 920 vkbo (eohp 1 nop 16 eo'V o[gJ/) dk fJBkw fiZs u[Zek j?.
gqXkB wzsoh gqftzd Bkb T[BQK dh gsBh e'ftsk th jkzo ;h.
fJj n?bkB ;kbkBk g[o;eko ;wko'j s'A fJe fdB gfjbK ehsk frnk. r"osbp
;zrw T[s/ Gkosh ohsh fotkiK Bkb T[BQK B/ 10 fwzN se gkDh
j? fe ;oekoh nk;Nq/bhnB nkc dh :hno d/ Bkw dk n?bkB 26 iBtoh B{z
ftu yV/ ofj e/ g{ik ehsh. g{ik gkm eotkT[D tkb/ gzvs w[skpe
nk;Nq/bhnk v/n dh Skw B{z ehsk iKdk j?. fJ; tko fJ; fb;N ftu 8 b'eK d/ Bkw
gqXkB wzsoh B/ ohsh fotkik Bkb g{ik gkm ehsh go fJ; d"okB
Skwb jB. fJ; ftu fouov j?fo; th Skwb jB, fiBQK B/ EkJhb?Av dh fJe r[ck
T[BQK dh ewo se jh gkDh ;h. fi; ekoB T[j gkDh ftu v[Zpeh
ftu c;/ 12 pZfunK dh ikB pukJh ;h. fJ; d/ fJbktk fJ; ftu eJh gde fiZsD
tkb/ g?okbzghnB eoN coBb/ ns/ ;wkfie ekoe[zB pBov/N d/ Bkw th Skwb jB. BjhA brk ;e/, feT[Afe gkDh e[M finkdk jh xZN ;h.
25
25
25 gzikp NkJhw gzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
25 gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
25 gzikp NkJhw gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
26
26
26 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
26 gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
26 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
nk;Nq/bhnk v/n w"e/ 16 j ko s'A tX/o/ b'eK
nk;Nq/bhnk v/n w"e/ 16 j w"e/ 16 j ko s'A tX/o/ b'eKko s'A tX/o/ b'eK
'nk;Nq/bhnk v/nnk;Nq/bhnk v/n' w"e/ 16 j w"e/ 16 jzko s'A tX/o/ b'eKko s'A tX/o/ b'eK e?B/vkL N'oKN' d/ o?;N'o?AN u uZbhnKu uZbhnK
nk;Nq/bhnk v/n
e?B/vkL N'oKN' d/ o?;N'o?AN
e?B/vkL N'oKN' d/ o?;N'o?AN
e?B/vkL N'oKN' d/ o?;N'o?AN u uZbhnK
e?B/vkL N'oKN' d/ o?;N'o?AN 'u uZbhnKu uZbhnK
B{z fwbh nk;Nq/bhnkJh Bkrfoesk
B{z fwbh nk;Nq/bhnkJh Bkrfoesk
B{z fwbh nk;Nq/bhnkJh Bkrfoesk r'bhnK, 2 b'eK dh w"s
B{z fwbh nk;Nq/bhnkJh Bkrfoesk
B{z fwbh nk;Nq/bhnkJh Bkrfoesk
r'bhnK, 2 b'eK dh w"s
r'bhnK, 2 b'eK dh w"s
r'bhnK, 2 b'eK dh w"s
r'bhnK, 2 b'eK dh w"s
fe fcbjkb fJZE/ iKu uZb ojh j?.
nfXekoh id xNBk tkbh EK 's/ g[Zi/
sK T[BQK B{z d' ftnesh zywh jkbs 'u
fdykJh fdZs/ fiBQK 'u'A fJe B/ xNBk
tkbh EK 's/ jh dw s'V fdZsk idfe
d{i/ zywh B/ j;gskb 'u dw s'fVnk .
g[b; B/ dZf;nk fe 23 ;kbk fJ;
B"itkB dhnK bZsK 's/ r'bhnK tZihnK
;B. g[b; sh;o/ ftnesh B{z bZG ojh
j?, i' fJ; xNBk 'u zywh j'fJnk
j't/rk go T[BQK B{z ni/ fJ; pko/ e'Jh
gZeh ikDekoh BjhA j?. ni/ se g[b;
B/ fwqse ftneshnK dh gSkD ;KMh
BjhA ehsh.
uZb ojh j? iKu
uZb ojh j? iKu
uZb ojh j? iKu
uZb ojh j? iKu
uZb ojh j? iKu
nfXekohnK B/ dZf;nk fe fi; ;w/
A r'bhpkoh j'Jh, T[; ;w/A o?;N'o?AN d/ nzdo
ekch b'e w"i{d ;B. g[b; B/ o?;N'o?AN
ns/ gkofezr fJbke/ dh iKu S[o{ eo
N'oKN' (fpT{o') e?B/vk d/ N'oKN' Sfjo d/o pknd j' rJh. r'bhpkoh eoB tkb/ fdZsh j? ns/ fe;/ d/ th T[ZE/ nkT[D s'A
o'e brk fdZsh rJh j?. nfXekohnK B/
'u fJe o?;N'o?AN 'u r'bhpkoh j'D ekoB SZeh pko/ e'Jh ikDekoh ;KMh BjhA ehsh
fejk fe T[BQK B{z ni/ se e'Jh pzd{e th
2 b'eK dh w"s j' rJh. ;EkBe whvhnk rJh.
w?bp"oB (fpT{o') 26 iBtoh B{z nk;Nq/bhnk Go 'u 'nk;Nq/bhnk v/n' e"wh fdjkV/
BjhA fwbh ns/ Bk jh e'Jh rtkj fwfbnk
B/ ikDekoh fdZsh fe rq/N N'oKN' y/so b'eK B/ ;[DhnK r'bhpkoh dhnK
b'eK B/ ;[DhnK r'bhpkoh dhnK
b'eK B/ ;[DhnK r'bhpkoh dhnK
b'eK B/ ;[DhnK r'bhpkoh dhnK
b'eK B/ ;[DhnK r'bhpkoh dhnK
ti'A wBkfJnk frnk. fJ; fdB seohpB 146 d/SK d/ eohp 16,212 b'eK B{z i' dZ; ;e/ fe fJ; xNBk fgZS/ fe; dk
nktk
nktk
'u ;fEs 'vohw o?;N'o?AN n?Av p?Ae[fJN nktk
nktkzKK KK K
nktk
nk;Nq/bhnkJh Bkrfoesk gqdkB ehsh rJh, fi; 'u tZvh frDsh 'u Gkosh th
jkb' 'u r'bhpkoh j'Jh. ;EkBe g[b; o?;N'o?AN d/ nzdo iSB wBk oj/ pj[s jZE j?.
Skfwb jB.
B{z fJ; dh ikDekoh fdZsh rJh. ;ko/ b'eK B/ dZf;nk T[BQK B{z r'bhpkoh g[b; tb'A o?;N'o?AN ns/ B/Vb/
d/S Go 'u seohpB 365 ;j[z u[Ze ;wkrwK 'u Bt/A pD/ BkrfoeK B{z ;j[z
fJbkfenK 'u bZr/ e?wfonK dh iKu
r'bhpkoh 'u fJe ftnesh dh w"s dhnK nktkzK ;[DkJh fdZshnK ns/ T[j
u[ekJh rJh ns/ Bkrfoesk d/ ;oNhfce/N tzv/ rJ/. gqXkB wzsoh ;ekN w"oh;B
ehsh ik ojh j? sK fe e'Jh ;p{s T[BQK
xNBk tkb/ ;EkB 's/ jh j' rJh ns/ ekch xpok rJ/. wkwb/ dh iKu eo oj/
okiXkBh e?Bpok 'u eotkJ/ rJ/ ;oekoh ;wkrw 'u Skwb j'J/. fzeo:'r j? fe d/ jZE bZr ;e/.
d{i/ dh w"s j;gskb iKfdnK jh e[M ;Nkc ;oi?AN v/ftv fwS/b B/ dZf;nk
fgSb/ ;kb nk;Nq/bhnk 'u j'J/ tZy-tZy ;wkrwK 'u 80,000 s'A tZX b'eK B/
nk;Nq/bhnkJh Bkrfoesk jk;b ehsh ;h s/ fJjQK 'u 18,000 b'e Gkos s'A ;B.
'nk;Nq/bhnk v/n' B{z Bk wBkT[D d/ fJtz tz'A w?bp"oB, f;vBh, n?vhb/v,
uhB u e?B/vk d/ nzp?;vo B/ fdZsk n;shck
uhB u e?B/vk d/ nzp?;vo B/ fdZsk n;shcku e?B/vk d/ nzp?;vo B/ fdZsk n;shck
uhB
fpq;p/B, goE, j'pkoN nkfd SfjoK 'u nk;Nq/bhnk d/ w{b fBtk;hnK ns/ ;EkBe uhB uhB 'u e?B/vk d/ nzp?;vo B/ fdZsk n;shcku e?B/vk d/ nzp?;vo B/ fdZsk n;shck
b'eK tZb'A tZvh frDsh 'u o'; gqdoSB ehsk frnk. w{b tk;hnK w[skfpe fJzrb?Av
s'A nkJ/ nzro/zK B/ nk;Nq/bhnk B{z poskBthA oki dk fjZ;k pDkT[D bJh ;EkBe
fi; d/ pknd T[BQK B/ nkgDk n;shck
b'eK dh BSbe[Sh ehsh ;h, ;' fJ; fdB B{z ';'r fdt;' tz'A wBkfJnk ikt/. nk;Nq/
d/ fdZsk ns/ w?A fJ; B{z ;fteko eo
bhnkJh b'eK tb'A ;oeko s'A wzr ehsh ik ojh j? fe 'nk;Nq/bhnk v/n' wBkT[D dh
fbnk j?.''
skohe B{z pdfbnk ikt/ iK fJ; S[ZNh B{z oZd ehsk ikt/.
No{v' B/ w?ee[bw B{z T[BQK dh ;/tk
bJh XzBtkd ehsk ns/ ;gZSN ehsk
pqk pqk pqk pqk pqkzhb hb hb hb hb 'u g[b fvZrD ekoB 4u g[b fvZrD ekoB 40 fe n;shc/ d/ pknd phfizr 'u
u g[b fvZrD ekoB 4
u g[b fvZrD ekoB 4
u g[b fvZrD ekoB 4
e?B/vhnB nzp?;h 'u fwSB T[g w[yh fiw
fBe/b uhB 'u e?B/vk d/ wkwfbnK d/
ekoi ;zGkbDr/.
uhB dh tZvh jkJhN?Ze ezgBh j[tJh
b'eK dh w"s, 3
b'eK dh w"s, 3 bkgsk bkgsk dh w[Zy ftZsh nfXekoh w/Ar 's/ JhokB
b'eK dh w"s, 3 bkgsk
b'eK dh w"s, 300 bkgsk bkgsk
b'eK dh w"s, 3
d/ fybkc nwoheh o'eK dk T[bzxD eoB
dk SZe ;h ns/ nwohek dh nghb 's/
t?Be{to 'u d;zpo wjhB/ T[; B{z
frqcsko eo fbnk frnk ;h. fJ; wro'A
e?B/vk ns/ uhB ftueko ;pzX ekch
ftrV rJ/. fJ; xNBk wro'A uhB B/
itkph ekotkJh 'u e?B/vk d/ d'
BkrfoeK B{z uhB dh okSNoh ;[oZfynk
UNktk (fpT{o') e?B/vk d/ gqXkB d/ nzp?;vo dk n;shck b? fbnk j?. dk T[bzxD eoB d/ SZe 'u fjok;s 'u
wzsoh i;fNB No{v' B/ fejk fe T[BQK B/ No{v' B/ fJe fpnkB 'u fejk,''w?A uhB b? fbnk. uhB B/ jkbKfe fJ; edw B{z
uhB ns/ e?B/vk ftueko sDkn tkb/ 'u e?B/vk d/ okid{s (nzp?;vo) ikB w/Ar dh frqcskoh Bkb ;pzXs edw
;pzXK B{z d/yd/ j'J/ uhB 'u nkgD/ d/S w?ee[bw B{z n;shck d/D bJh fejk ;h, wzBD s'A fJBeko ehsk j?.
o{; d/ e?c/
o{; d/ e?c/ u Xwkek, 22 b'eu Xwkek, 22 b'e
o{; d/ e?c/ u Xwkek, 22 b'e
o{; d/ e?c/
o{; d/ e?c/ 'u Xwkek, 22 b'eu Xwkek, 22 b'e
ywh s/ 6 dh jkbs rzGho
ywh s/ 6 dh jkbs rzGho
ywh s/ 6 dh jkbs rzGho
zywh s/ 6 dh jkbs rzGhoywh s/ 6 dh jkbs rzGho
wk;e' (fpT{o') o{; d/ ;koks't y/so
po[wkfvB' (fpT{o') pqkzhb 'u S[Zeotko B{z fJe e'bk ykB 's/ pD/ g[b d/ fvZr
'u ;fEs fJe e?c/ 'u r?; p[nkfJbo 'u
ikD ekoB SBhtko B{z woB tkfbnK dh frDsh tX e/ 40 j' rJh. wbp/ 'u ni/
Xwkek j'D ekoB T[ZE/ w"i{d 40 b'eK
th b'eK d/ dZp/ j'D dk ydSk gqrNkfJnk ik fojk j? ns/ pukn eowukoh T[BQK
'u'A 22 zywh j' rJ/. ;EkBe n?woi?A;h
B{z bZGD dhnK e'fSSK eo oj/ jB. fJe nzdkz/ w[skpe 300 b'e bkgsk jB
wzsokb/ B/ fJ; dh ikDekoh fdZsh.
ns/ gqSk;B B{z fwqseK dh frDsh tXD dk ydSk j?. o[e-o[e e/ g? oj/ whAj
wzsokb/ B/ fejk fe zywh b'eK 'u'A
ekoB pukn ekoi 'u gq/SkBh j' ojh j?. eJh bkgsk b'eK d/ foSs/dko T[BQK B{z
14 b'eK B{z j;gskb 'u fJbki
bZG oj/ jB.
eotkT[D bJh Gosh eotkfJnk frnk
fwBk; r/okfJ; ;{p/ d/ rtoBo o'w/:{ i/wk B/ tkndk ehsk fe jkd;/ bJh fzzw/
j?, fiBQK 'u'A 6 b'eK dh jkbs rzGho j?
tko b'eK B{z pyfSnk BjhA ikt/rk. fJj ykB ezgBh 't/b' d/ e'b j? fi; B{z fJj
ns/ T[j fzzdrh s/ w"s Bkb bV oj/
ubkT[Adh j?. g[b T[; ;w/A fvfrnk id eowukoh G'iB eo oj/ ;B. d/yd/ jh d/yd/
jB. Xwke/ 'u 2 pZu/ th M[b; rJ/, fiBQK
g{ok YKuk Yfj frnk ns/ jo gk;/ f;oc wbpk Bzo nkT[D bZrk.
dh jkbs 's/ brksko fXnkB oZfynk
okSNogsh i?o p'b;'Bkoh ns/ nfXekohnK B/ fJ; jkd;/ B{z 'sqk;dh' eoko
ik fojk j?. nfXekohnK B/ dZf;nk fe
fdZsk j?. SBhtko B{z d[gfjo se 40 bkSK eZYhnK ik u[ZehnK ;B. fwBk; r/
fJZE/ r?; d/ p[nkfJbo 'u Xwkek j'fJnk
okfJ; d/ n?woi?A;h nfXekohnK B/ dZf;nk fe 23 b'eK dk j;gskb 'u fJbki
fi; ekoB B/V/ yVQ/ b'e nZr dh ug/N
uZb fojk j?. pukn eowukohnK B/ e[M b'eK B{z fiT{Ad/ eZfYnk fi; ekoB
'u nk rJ/. fcbjkb okjs ekoi ikoh
T[whd j? fe fJZE/ j'o b'e th fiT{Ad/ j'Dr/.
j? ns/ gfotko tkfbnK tb'A zywhnK d/
ezgBh d/ nfXekohnK B/ th fejk j? fe seohpB 100 eowukoh ;[oZfyns
ibdh mhe j'D bJh gqkoEBk ehsh ik
fwb rJ/ jB go ezgBh B/ fJe fpnkB 'u fejk fe 200 eowukoh j[D se
ojh j?.
bkgsk jB idfe n?woi?A;h nfXekohnK B/ fJj frDsh seohpB 300 dZ;h j?.
27
27
27 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
27 gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
27 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
Gko xNkT[D bJh ykU fwZNh!
Gko xNkT[D bJh ykU fwZNh!
Gko xNkT[D bJh ykU fwZNh!
Gko xNkT[D bJh ykU fwZNh!
d' ftneshnK
d' ftneshnK s/ jwb/ dh d's/ jwb/ dh d' h n"os B{zh n"os B{z Gko xNkT[D bJh ykU fwZNh!
d' ftneshnK
d' ftneshnK s/ jwb/ dh d' h n"os B{z
d' ftneshnK 's/ jwb/ dh d's/ jwb/ dh d'Sh n"os B{zh n"os B{z
ndkbs B/ ;[DkJh ;zkk kk k
ndkbs B/ ;[DkJh ;
ndkbs B/ ;[DkJh ;
ndkbs B/ ;[DkJh ;
ndkbs B/ ;[DkJh ;
eo fdZsk. n?w'o d/ 7 fJb?tB ;N'o fty/
tkgoh fJ; xNBk 'u 2 ftnesh rzGho
o{g ftZu zywh j' rJ/ ;B.
nwksh Bkwe n"os B/ fpB:kwhB
fozwo ns/ S?oB j?eo Bkwe ftneshnK
B{z zywh eo fdZsk. fJj wkwbk id'A
;EkBe ndkbs 'u g[Zik sK ;ko/ wkwb/
dh x'y eZYD s'A pknd fJj gsk bZrk
fe nwksh BK dh n"os wkBf;e fpwkoh
Bkb ghVs j?, fi; ekoB fJj jwbk
j'fJnk T[;d/ wkBf;e sDkn dk ekoB
T[; d/ fbzr gfotosB B{z dZf;nk ik
fojk j?, i' fe T[;B/ eotkfJnk j?. fJ;
;ZG s'A pknd T[es n"os dh wkBf;e
dSk mhe Bk j'D ekoB ;EkBe ndkbs
d/ wkD:'r iZi ftbhnw tZb'A i{oh d/
f;vBh (fpT{o') nk;No/bhnk 'u phs/ fdZsk. fJj wkwbk pj[s rzGho ;h, fi; T[; dknt/ B{z ykoi eo fdZsk frnk fe
T[j fpwkoh ekoD d'Sh Bjh ;h go ;zk
;w/A s'A uZb oj/ fJZe e/; dk T[d'A nzs j' 'u n/th nwksh BK dh 26 ;kb dh n"os
frnk, id'A f;vBh dh wkD:'r ;EkBe tZb'A ;N'o fty/ d' ftneshnK 's/ e[jkVh ;[DkT[D ;w/A fJ; B{z fXnkB ftZu oZfynk
ndkbs B/ fJ; 's/ nkgDk c?;bk ;[Dk Bkb jwbk eo e/ T[BQK B{z rzGho zywh frnk ;h.
61 ;kb dh Gkb s'A pknd n"os B/ bZGh nkgDh 'wKwK wKwK wK'
61 ;kb dh Gkb s'A pknd n"os B/ bZGh nkgDh
61 ;kb dh Gkb s'A pknd n"os B/ bZGh nkgDh
61 ;kb dh Gkb s'A pknd n"os B/ bZGh nkgDh
61 ;kb dh Gkb s'A pknd n"os B/ bZGh nkgDh
w?bp'oB (fpT{o') nZi d/ ;w/A 'u b'e Gko B{z xZN eoB bJh gsk BjhA fezB/
T[gkn eod/ jB. e'Jh tkfezr eodk j?, sK e'Jh e;os eo e/ fiw 'u g;hBk
th foSs/dko BjhA j?.'' fco fJ; d/ e[M
tjkT[Adk j?. fJBQK ;kfonK ftukb/ eJh b'e ;oioh th eotkT[Ad/ jB, go fJe
wjhfBnK pknd jh T[j fJe
jkbhnk ;NZvh pko/ ;[D e/ s[;hA j?okB ofj ikUr/.
rkfJBhe'b'fi;N dh wdd Bkb nkgDh
;NZvh 'u dZf;nk frnk j? fe fvBo Bkb fJe yk; soQK dh fwZNh ykD Bkb
wK B{z bZGD ftu ;cb ojh.
w'Nkg/ B{z ezNo'b ehsk ik ;edk j?. whvhnk fogo'NK w[skpe fwZNh ykD Bkb ;oho
n?bhB B/ fejk fe w?B{z fJ; rZb
'u izwh uoph pkjo fBeb iKdh j?. fJj ;NZvh nk;No/bhnk 'u ehsh rJh ;h.
's/ ftStk; BjhA j' fojk fe w/oh wK
y'iekoK B/ fJj ;NZvh u{fjnK T[Zgo ehsh ;h. T[BQK B/ gkfJnk fe fJe yk; soQK dh
jkb/ th fzzdk j?. w?A f;oc fJe tko
fwZNh ykD tkb/ u{fjnK dk Gko dtkJh ykD tkb/ u{fjnK s'A xZN fojk.
T[BQK Bkb fwbDk ukj[zdh jK. T[;
fJfsjk; dh rZb eohJ/ sK id'A b'eK dk g/N yokp j' iKdk j? sK T[j fwZNh yKd/
w[skpe wK dh fgZmG{wh iK T[BQK d/
j[zd/ ;B, go dZyD nk;No/bhnk d/ y'iekoK B/ gkfJnk fe tZyoh-tZyoh soQK dh
w?vheb fJfsjk; d/ pko/ ftu w?B{z e'Jh
fwZNh yokp g/N B{z mhe eoB s'A fJbktk Gko xZN eoB 'u th pj[s n;odko
ikDekoh BjhA. n?bhB B/ dZf;nk fe
;kfps j' ;edh j?. y'iekoK B/ dZf;nk fe fwZNh d/ gkoNheb; c?N B{z n?p;'op eo
jkb jh ftu T[; B/ nkgDh 103 ;kb
b?Ad/ jB, fi; Bkb Gko ezNo'b eoB 'u wdd fwbdh j?.
dh wK Bkb c'B 's/ rZb ehsh ns/
nrb/ e[M fdBK ftu T[j nkgDh wK
Bkb fwbD dh :'iBk pDk ojh j?. ftd/
ftd/ h e[Vh dk esb eoBh e[Vh dk esb eoB
ftd/
ftd/Sh e[Vh dk esb eoBh e[Vh dk esb eoB
ftd/ h e[Vh dk esb eoB
n?bhB B/ dZf;nk fe w/oh wK 103
;kb dh j? ns/ ibd jh 104 ;kb dh
bzvB (fpT{o') fJ; d[Bhnk ftu wK whvhnk 's/ tkfJob j' ojh j?.
j' ikt/rh. w?A T[BQK Bkb c'B 's/ rZb
tkbk nk;Nq/bhnB B"itkB ekp{
tkbk nk;Nq/bhnB B"itkB ekp{
tkbk nk;Nq/bhnB B"itkB ekp{
tkbk nk;Nq/bhnB B"itkB ekp{
oZp dk d{ik o{g j?. wK d/ fgnko dh n?bhB dk gkbD-g'SD vpfbB d/
ehsh go T[j w/oh nktki ;[D BjhA tkbk nk;Nq/bhnB B"itkB ekp{
ehws T[; d/ fgnko s'A tKM/ ofj rJ/ fJe :shwykB/ ftu j'fJnk ;h. T[j id'A
;eh. T[j e[M jZd sZe w/o/ torh jh
fJB;kB B{z fznkdk gsk j[zdh j?. fJzrb?Av 19 ;kb dh ;h, T[d'A T[; B/ iBw d/D j?. w?B{z th fJe ezB s'A jh uzrh soQK
ftu ofjD tkbh 81 ;kbk n?bhB w?e/B tkbh nkgDh wK ns/ gfotko B{z bZGDk
;[DkJh fdzdk j?. n?bhB B/ fejk fe
B/ nkgDh brB ns/ ftStk; ;dek S[o{ ehsk ;h. n?bhB phs/ ;kb i' vch
T[BQK dh wK c'B 's/ f;oc fJjh efjzdh
61 ;kb pknd nkgDh wK B{z bZG fbnk. bkJhtbkJhB o/fvU S'n ftu fdZ;h ;h.
ojh w?A s[jkvh nktki BjhA ;[D gk
T[; dh y[Sh dk nzdkzk brk gkT[Dk T[; d"okB T[BQK B/ fejk ;h,''w?A pj[s
ojh jK.
w[Seb j?. j[D T[; dh ejkDh ;'Sb d[yh jK feT[Afe fJ; Xosh 's/ w/ok e'Jh
nk;Nq/bhnk L fpq;p/B Bdh
nk;Nq/bhnk L fpq;p/B Bdh
nk;Nq/bhnk L fpq;p/B Bdh
nk;Nq/bhnk L fpq;p/B Bdh
nk;Nq/bhnk L fpq;p/B Bdh 'uu uu u
bkgsk j'J/ Sy; dh fwbh bky; dh fwbh bkS
bkgsk j'J/ y; dh fwbh bk
bkgsk j'J/
bkgsk j'J/ y; dh fwbh bky; dh fwbh bk
bkgsk j'J/
f;vBh (fpT{o') nk;Nq/bhnk d/ ;{p/
e[JhBzb?Av d/ ofjD tkb/ Sy; dh bkS
d' fdB pknd fpq;p/B Bdh ftu'A fwb
rJh j?. 34 ;kb d/ w?N ikoft; fpq;p/B
Bdh ftu fvZrD wro'A bkgsk j' rJ/
;B. w?N T[d'A bkgsk j' rJ/ ;B id'A
w?bp"oB (fpT{o') nk;Nq/bhnk d/ nfXekohnK B/ ikDekoh fdZsh fe 20 ;kbk
T[j nkgD/ d';sK Bkb ezrko{ g[nkfJzN
nk;Nq/bhnB B"itkB B{z fJzokfJbh e[Vh dk fiB;h S'SD eoe/ T[; dk esb eoB
efbc d/ j/mK fgefBe wBkT[D bJh rJ/
d/ d'S 'u d'Sh mfjokfJnk frnk j?. T[; B/ fgSb/ jcs/ fJe e[Vh 's/ T[; ;w/A jwbk
;B.
ehsk ;h id T[j w?bp"oB dh rbh 'u'A bzx ojh ;h. e'vh j?ow?B BK d/ ftnesh B{z
w?N d/ d';sK B/ id'A T[; B{z gkDh
ekp{ ehsk frnk ns/ T[; B{z ndkbs 'u g/S ehsk frnk. fcbjkb T[; B{z zwkBs
ftu pkjo fBebD bJh ;zxoS eod/
fwb rJh j? ns/ j[D T[;B{z d[pkok ndkbs 'u g/S j't/rk ns/ fco T[; B{z ;zk
d/fynk sK T[BQK B/ wdd bJh s[ozs
;[DkJh ikt/rh.
nbkow tikfJnk ;h. g{oh oks g[b; B/
g[b; B/ dZf;nk fe 21 ;kbk bVeh nkgD/ d';sK Bkb x[zw e/ tkg; nk ojh
jtk, gkDh ns/ zwhB 's/ T[; dh y'i
;h ns/ nkgDh G?D Bkb c'B 's/ rZb eo ojh ;h. fJ;/ d"okB d'Sh B/ T[; 's/ jwbk
ehsh. ;'wtko ;t/o/ w?N dh bkS gkDh
ehsk ns/ e[Vh dk w'pkfJb j/mK fvZr frnk ns/ T[j w[V c'B se g[Zi Bk ;eh.
ftu fwbh. ikDekoh w[skpe id'A w?N
S[Zeotko Skw B{z ;?AeV/ b'e ;z;d dhnK g"VhnK 's/ p?m rJ/ ns/ T[BQK wzr ehsh fe
nkgD/ d';sK d/ ;w{j Bkb Bdh d/ feBko/
nfijk BjhA j'Dk ukjhdk ns/ d'Sh B{z ;zk fwbDh ukjhdh j?. T[BQK fejk fe fJe
's/ uZb fojk ;h sK nukBe gkDh ftu
;kb s'A th xZN ;w/A 'u Sfjo 'u nfijh d{ih tkodks tkgoh j?. fJ; bJh ;oeko
fvZr fgnk. fszB b'eK d/ ;w{j B/ T[; B{z
B{z ;ys edw u[ZeD dh zo{os j?.
pukT[D bJh gkDh ftu Skb wkoh go
s[jkB{z dZ; dJhJ/ fe fwqse e[Vh d/ fgsk B{z nk;Nq/bhnk ;Zd fbnk frnk j? ns/
T[; sZe gj[zu BjhA gkJ/. fJ; wro'A g[b;
T[BQK B/ bkS dh gSkD eo bJh j?. T[BQK fejk fe T[BQK dh Xh d/ jZe 'u ;?AeV/ b'e
B/ y'i w[fjzw S[o{ ehsh fi; ftu T[; dh
fBZso/ jB ns/ T[BQK B{z s;Zbh j? fe T[BQK dh Xh B{z fJB;kc fwb/rk. fteN'ohnk d/
bkS fwbh.
gqhwhno v?Bhnb n?AvohT{ B/ fJ; xNBk 's/ d[Zy gqrN ehsk j?.
28
28
28 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
28 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
28 gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
fjzd{ ;z;Ek B/ fo
fjzd{ ;z;Ek B/ fo ot p?Ae nkc nk;No/bhnkot p?Ae nkc nk;No/bhnk
fjzd{ ;z;Ek B/ fo ot p?Ae nkc nk;No/bhnk
fjzd{ ;z;Ek B/ fo fJ; d/ u ezgBhnK d/ ojhnK
fjzd{ ;z;Ek B/ fozot p?Ae nkc nk;No/bhnkot p?Ae nkc nk;No/bhnk
fJ; d/ u ezgBhnK d/ ojhnK
u ezgBhnK d/ ojhnK
fJ; d/
fJ; d/S 'u ezgBhnK d/ ojhnKu ezgBhnK d/ ojhnK
fJ; d/
B{z fejk 'phc Bkb pD/ B'N Bk Skg'phc Bkb pD/ B'N Bk Skg''
B{z fejk phc Bkb pD/ B'N Bk Skg'
B{z fejk
B{z fejk
B{z fejk phc Bkb pD/ B'N Bk Skg'phc Bkb pD/ B'N Bk Skg'
jB 'fgnko eoB bJh S[ZNhfgnko eoB bJh S[ZNh'
jB
jB fgnko eoB bJh S[ZNhfgnko eoB bJh S[ZNh
jB
jB fgnko eoB bJh S[ZNh
j?okBh Gfonk zo{o j? go fJ; ftuko
dk Nhuk T[BQK w[ZfdnK dk fBgNkok ;h
i' n"osK B/ T[BQK d/ 30 d/ djke/ 'u
uhBh ;wki 'u ;kjwDk ehsk.
nfijhnK n"osK B{z T[BQK dh T[wo d/
ekoB g[oSK tb'A xZN g;zd d/ o{g d/
fynk iKdk j? s/ T[BQK B{z b?cN Uto
t{w/B iK fco S/ArB{ fejk iKdk j?. d
N?bhrqkc dh fog'oN w[skpe Bkrfoe
wkwfbnK d/ wzsokb/ dh 2013 dh fog'oN
w[skpe uhB 'u ftnkj eoB tkfbnK
dh frDsh 'u ewh nkJh j?. fJ; fog'oN
'u 200 fwbhnB n?vbN j'D dh rZb
ejh rJh ;h.
;kb u 8 fdBK dh S[ZNh
;kb
;kb
;kb 'u 8 fdBK dh S[ZNhu 8 fdBK dh S[ZNh
;kb u 8 fdBK dh S[ZNhu 8 fdBK dh S[ZNh
fJ; c?;b/ 's/ ezgBh d/ nfXekohnK
B/ fejk j? fe wfjbk eowukoh
f;vBh (fpT{o') nk;No/bhnk 'u fJe fjzd{ ;zrmB B/ fozot p?Ae nkc fznkdkso ezgBh d/ nzdo{Bh ftGkrK
nk;No/bhnk (nkoH phH J/H) s'A phc Bkb pD/ B'N Bk SkgD dh nghb ehsh j?. 'u ezw eodh j?, idfe e[M S'n
;zrmB dk nkyDk j? fe phc tkb/ B'N SkgD Bkb fjzd{nK dhnK GktBktK B{z m/; gockowo jB. fJ; bJh fJBQK b'eK B{z
gj[zudh j?. fjzd{ ;zrmB B/ fJj r[ikfoS T[d'A ehsh j? id'A nk;No/bhnk dh ;oeko pkjoh d[Bhnk Bkb pj[s xZN brkn
Bt/A B'N Sgtk ojh j?. fozot p?Ae nkc nk;No/bhnk 20 ns/ 100 vkbo d/ Bt/A j?. fJ; bJh ezgBh B/ f;zrb wfjbk
B'N Skg fojk j?. fzeo:'r j? fe fJj B'N 2019 ns/ 2020 'u ikoh ehs/ eowukohnK B{z ;kb 'u 8 fdB dh S[ZNh
ikDr/. jkb jh 'u fJE/ 5, 10 ns/ 50 vkbo d/ B'N gqubB 'u nk u[Ze/ jB. d/D dk c?;bk ehsk j? sK fe T[j pkjo
dZf;nk ik fojk j? fe fJBQK B'NK 'u rT{ dh uoph dk fJ;s/wkb ehsk frnk j?. b'eK Bkb fwb-i[b ;eD. ezgBh d/ fJ;
B'NK B{z pDkT[D 'u fJe uophB[wk ns/ ;ys gdkoE Nkb' dk fJ;s/wkb ehsk c?;b/ s'A pknd eowukohnK 'u y[Sh dh
iKdk j?. Nkb' gS{nK dh uoph Bkb pDdk j?. gfjbK fJ; dk fJ;s/wkb w'wpZsh bfjo j?.
fJ; ;e{b u th fwbdh j? S[ZNhu th fwbdh j? S[ZNh
fJ; ;e{b 'u th fwbdh j? S[ZNhu th fwbdh j? S[ZNh
fJ; ;e{b
fJ; ;e{b u th fwbdh j? S[ZNh
ns/ ;kpD pDkT[D 'u ehsk iKdk j?. fJ; dk fJ;s/wkb nZi th p?Ae d/ B'NK bJh fJ; ;e{b
fJ;s/wkb 'u fbnKdk iKdk j?. fJ; Bkb n?ANh ;?gfNe fsnko ehsk iKdk j?. p?Ae jKrM{ d/ M'fi:Kr ;{p/ d/ fJe jkJh
nkc fJzrb?Av gfjbK jh fJ; d/ fJ;s/wkb dh g[SNh eo u[fenk j?. go Nkb' dk ;e{b tb'A nkgD/ f;zrb s/ ;Nq?;v nkT{N
fJ;s/wkb f;oc fJzrb?Av jh BjhA pbfe nk;No/bhnk th eodk j?. nfXnkgeK B{z jo wjhB/ d' fdB dh tX/
o/ S[ZNh fdZsh iKdh j?. fJ; d/ fgZS/ ;e{b
phfizr (fpT{o') uhB dhnK d' xo ikD s/ b'eK B{z v/N eoB. jKrz'
dk wzBDk j? fe fJ; S[ZNh ;jko/ T[j
ezgBhnK nkgD/ fJE/ ezw eoB tkbhnK ;'Aru/Ar gockow?A; s/ jKrz' ;'A;u/Ar
nkgD/ sDkn B{z xZN eo ;edhnK jB.
v{w;v/ ebke B{z b? e/ B{z b? e/
f;zrb wfjbk eowukohnK bJh uzrh
N{fozw gqpzXB B/ nkgD/ f;zrb wfjbk
v{w;v/ ebke
'v{w;v/ ebkev{w;v/ ebke' B{z b? e/ B{z b? e/ gfjb eo ojhnK jB. ezgBhnK nkgD/ eowukohnK B{z ;kb 'u 8 fdB dh j'o fi; d/ ekoB nfXnkge nkgDhnK fzzw/
v{w;v/ ebke B{z b? e/
dkohnK dk mhe soQK Bkb gkbD eodk
fJE/ ezw eo ojhnK n"osK, fiBQK dh S[ZNh d/D dk c?;bk fbnk j?.
j?. ;e{b gqpzXB dk wzBDk j? fe fJj
uhB
uhB u xZN ojh j? ftnkfjnK dh
uhB
uhB u xZN ojh j? ftnkfjnK dhu xZN ojh j? ftnkfjnK dh
T[wo 25 s'A 30 ;kb d/ ftukb/ j?, B{z uhB 'u xZN ojh j? ftnkfjnK dhu xZN ojh j? ftnkfjnK dh
ftfrnkBeK dh fusktBh jcs/tko S[ZNh s'A fJbktk ;kb 'u 8 frDsh f;zrb wfjbk eowukohnK d/ wB'pb B{z
ftfrnkBeK dh fusktBh
ftfrnkBeK dh fusktBh
ftfrnkBeK dh fusktBh
ftfrnkBeK dh fusktBh
frDsh
frDsh
frDsh
frDsh
tXkT[D 'u wdd eodk j?.
S[ZNhnK d/ ojhnK jB sK fe T[j nkgD/ jkbKfe fJj eJh b'eK bJh E'Vk
e'ohnkJh gqkfJdhg dh gqwkD{ jfEnkoK B{z
e'ohnkJh gqkfJdhg dh gqwkD{ jfEnkoK B{z
e'ohnkJh gqkfJdhg dh gqwkD{ jfEnkoK B{z
e'ohnkJh gqkfJdhg dh gqwkD{ jfEnkoK B{z
e'ohnkJh gqkfJdhg dh gqwkD{ jfEnkoK B{z
ysw eoB dh gqfefonk
ysw eoB dh gqfefonk
ysw eoB dh gqfefonk u o{; dk nfjw o'b
ysw eoB dh gqfefonk u o{; dk nfjw o'bu o{; dk nfjw o'b
ysw eoB dh gqfefonk 'u o{; dk nfjw o'bu o{; dk nfjw o'b
tkfSzrNB (fpT{o') o{; d/ T[g ftd/S
wzsoh fJr'o w'or[b't B/ nkfynk j? fe
nwohek d/ T[Zsoh e'ohnk bJh ftS/S
d{s ;N/cB phrB B/ tkfSzrNB vhH ;hH
'u j'Jh rZbpks d"okB fJ; rZb dh
g[SNh ehsh j? fe nwohek e'ohnk
gqkfJdhg d/ gqwkD{ jfEnkoK B{z ysw
eoB dh gqfefonk 'u o{; dh G{fwek pj[s
nfjw wzBdk j?. w'or[b't B/ fejk fe
phrB B/ rZbpks d/ nkfyo 'u g[SNh
ehsh fe nwohek e'ohnkJh gqkfJdhg d/
gqwkD{ jfEnkoK B{z spkj eoB 'u o{;
dh nfjw G{fwek B{z ;theko eodk j?.
nwohek o{; dh fJ; G{fwek dk g{ok
;BwkB eodk j?.
tkfSzrNB (fpT{o') g{oh d[Bhnk 'u fJ; ;w/A e'bv tko ysw j' u[Zeh j?. gqwkD{
jfEnkoK dh j'V, rqhB jkT{; r?; ns/ ;N/N gqk:'fis fjz;k dhnK ypoK fJe tko
nk;eo i/s{ wkJheb b/rqKv dk d/jKs
nk;eo i/s{ wkJheb b/rqKv dk d/jKs
nk;eo i/s{ wkJheb b/rqKv dk d/jKs
nk;eo i/s{ wkJheb b/rqKv dk d/jKs
nk;eo i/s{ wkJheb b/rqKv dk d/jKs
fco ftSt d/ ysoBke jkbks dZ;D bJh ekch j?. gqwkD{ ftfrnkBeK B/ th nfij/
jh ;ze/s fdZs/. ftfrnkBeK B/ dZf;nk fe v{w;v/ ebke fwvBkJhN s'A 2 fwzN
gfjbK go brksko 2 ;kb s'A o[fenk j?. ftfrnkBeK fJ; B{z ysoBke ;ze/s dk
fJSkok wzB oj/ jB. v{w;v/ ebke B{z wB[Zyh fBows yso/ dk SZe dZ;D tkb/ :zso g?fo; (fpT{o') coK; d/ wzB/-
d/ s"o 's/ d/fynk iKdk j?. fJ; 'u fwZvBkJhN wsbp 12 tZiD dk wsbp gqwzB/ ;zrhseko wkJhe b/rqKv dk
ftBkSekoh j?. d/jKs j' frnk. T[j 86 ;kb d/
fSekr' ;fEs ftfrnkBeK d/ ;w{j B/ nkfynk fe 2018 s'A j[D sZe xVh dhnK ;B. ;zrhseko d/ p[bko/ B/ fJj
;{JhnK 'u e[M yk; pdbkn BjhA j'fJnk j? fJ; bJh fJ; B{z fe;/ ;fEosk d/ d"o/ d/ ikDekoh fdZsh. wkJheb B/ 50
s"o 's/ BjhA d/fynk ikDk ukjhdk. ftSt d/ tZv/ B/sktK ns/ BkrfoeK bJh fJj ;kb s'A th fznkdk ;w/A d/ eohno
fJe fusktBh j? ns/ fJ;/ o{g 'u fJ; B{z b?Dk ukjhdk. ftfrnkBeK dh Nhw B/ ftu fszB tko nk;eo n?tkov
gqwkD{ jfEnko ns/ ibtk:{ gfotosB B{z th tZv/ yso/ d/ o{g 'u wzfBnk. fiZfsnk ;h.
ftfrnkBeK B/ nkfynk fe fJ; ;w/A dhnK 2 ;G s'A tZvhnK gqwkD{ jfEnkoK T[BQK B{z gfjbh tko 1969 ftu
dk ;zrqfj ns/ ibtk:{ gfotosB j?. fJ; ;w/A g{oh d[Bhnk 'u v'Bkbv Nozg dhnK fcbw fd Ekw; eqkT[B nc/no; d/
2016 'u u'DK fiZsD s'A pknd v{w;v/ ebke 2017 ns/ 2018 'u 2 tko 20 rhs fd ftzvfwb; nkc :'o
;fezN nZr/ sZe dh joes b? u[Zeh j?. dZ; dJhJ/ fe T[; d"o 'u Nozg ns/ T[Zsoh wkJhAvi bJh nekdwh n?tkov
e'ohnk d/ skBkSkj few i'Ar UB ftukb/ sDksDh dhnK ypoK nkw ;B. v{w;v/ gqdkB ehsk frnk ;h. T[BQK B{z gzi
ebke fJe fJe'fvzr xVh j? i' wB[Zyh rshftXhnK ekoB rb'pb spkjh d/ SZe B{z tko rq?wh n?tkov th fdZsk frnk.
dZ;dh j?. xVh B{z nZXh oks 12 tZiD B{z Gkoh spkjh dk ;ze/s wzfBnk iKdk j?. T[BQK d/ p[bko/ B/ J/Hn?cHghH B{z
1945 'u fjo'Shwk ns/ Bkrk;keh 'u j'J/ jwb/ s'A pknd ftfrnkBeK B/ wB[Zyh dZf;nk fe oks t/b/ T[BQK dk
fBows yso/ s'A d[Bhnk B{z nkrkj eoB bJh fJ; xVh dk fBowkD ehsk frnk ;h. d/jKs j' frnk.
29
29
29 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
29 gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
29 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
n?ZcHphHnkJhH B/ fjok;s
n?ZcHphHnkJhH B/ fjok;s
n?ZcHphHnkJhH B/ fjok;s
'n?ZcHphHnkJhH B/ fjok;sn?ZcHphHnkJhH B/ fjok;s e?B/vhnB Bkpkbr nZstkdh
e?B/vhnB Bkpkbr nZstkdh
e?B/vhnB Bkpkbr nZstkdh
e?B/vhnB Bkpkbr nZstkdh
e?B/vhnB Bkpkbr nZstkdh
d"okB ehsh vokT[D dh e'fSS'
d"okB ehsh vokT[D dh e'f
d"okB ehsh vokT[D dh e'f
d"okB ehsh vokT[D dh e'f ;kf ouD d/ d' u frqcsko
d"okB ehsh vokT[D dh e'f
ouD d/ d' u frqcsko
u frqcsko
;kf
;kf
ouD d/ d'
;kfzS ouD d/ d' ouD d/ d'S 'u frqcskou frqcsko
;kf
wKNohnb (fpT{o') e?B/vk 'u fJe
Bkpkbr B{z frqcsko eoe/ T[; 's/
nZstkd Bkb i[V/ ngokXK d/ d'S bkJ/
rJ/ jB. okfJb e?B/vhnB wkUAN/v g[b;
d/ fJe ;hBhno nfXekoh ghNo
bkwpoN[;h B/ gZsoekoK B{z dZf;nk fe
e?B/vhnB iKueosktK B{z d;zpo d/
nyho 'u n?ZcHphHnkJhH dh y{chnk fog'oN
fwbh ;h, fi; 'u nZstkdh jwb/ dh
;kfzS d/ pko/ 'u dZf;nk frnk ;h.
jkbKfe fJ; 'u fJj ikDekoh BjhA
fdZsh rJh ;h fe fJj jwbk ed'A, feE/
s/ ed'A j't/rk. T[BQK dZf;nk fe nkw
b'eK dh ;[oZfynk 's/ e'Jh ysok BjhA j?
go SZeh B"itkB xo/b{ ft;c'Ne
pDkT[D 'u Skwb ;h s/ fJj jh ;kvh
iKu dk ekoB j?. g[b; nfXekoh B/
dZf;nk fe fezr;NB s/ UBNkohU d/ d'
wekBK 'u sbkSh d"okB ft;c'Ne
gdkoE pokwd j'fJnk. fJ; ft;c'Ne
B{z Bekok eo fdZsk frnk j?. Bkpkbr
dh gSkD ni/ r[gs oZyh rJh j?.
No/B B/ wkoh ;e{b pZ; B{z
No/B B/ wkoh ;e{b pZ; B{z
No/B B/ wkoh ;e{b pZ; B{z
No/B B/ wkoh ;e{b pZ; B{z
No/B B/ wkoh ;e{b pZ; B{z
NZeo, fJe ftfdnkoEh dh w"s
NZeo, fJe ftfdnkoEh dh w"s
NZeo, fJe ftfdnkoEh dh w"s
NZeo, fJe ftfdnkoEh dh w"s
NZeo, fJe ftfdnkoEh dh w"s
tkfSzrNB (fpT{o') nwohek 'u iBwh JhokB d/ ;oekoh N?bhthzB dh wfjbk
gZsoeko B/ fJe fto'X o?bh 'u fejk fe nwoheh c?vob iKu fpT{o' B/ w?B{z 10 fdBK
sZe r?o-ekB{zBh Yzr Bkb fjok;s 'u oZfynk s/ nfijk eoe/ w[;fbw npkdh 'u
vo g?dk eoB dh e'fSS ehsh ik ojh j?.
n?ZcHphHnkJhH tb'A jkS/wh B{z r?o-ekB{zBh o{g Bkb oZyD fybkc tkfSzrNB 'u
nwoheh fv;fNqeN e'oN jkT{; 'u tZvh frDsh 'u b'eK B/ fto'X gqdoSB ehsk.
gqdoSBekohnK B/ 'nwohehU Sow eo'' d/ Bkno/ bkJ/ s/ Bkb jh fBnk s/ gqrNktk
eoB dh ;[szsosk dh wzr ehsh. jkw/Sh B/ gZsoekoK B{z fejk fe T[j b'e efj ;ed/
jB fe fJj fjok;s ;jh ;h go w?A ikDdh jK fe d[Bhnk d/ ;ko/ ;[szsosk B{z ukj[D
tkb/ b'e fJ; B{z r?o-ekB{zBh efjDr/. T[BQK B/ w/ok fjikp bkj e/ w?B{z i/b 'u pzd
eo fdZsk. n;hA ikDd/ jK fe fJj r?o-ekB{zBh j?. T[j b'e ;kv/ 'u vo g?dk eoBk
ukj[zd/ jB.
jkw/Sh B/ d'S bkfJnk fe n?ZcHphHnkJhH nfXekohnK B/ T[; B{z fjok;s 'u oZy/
ikD dh rZb whvhnk 'u iBse Bk eoB dh th fusktBh fdZsh. fzeo:'r j? fe
jkw/Sh ;kb 1982 s'A fJokB 'u ofj ojh j?. T[; B/ JhokBh Bkrfoe Bkb ftnkj
ehsk j? s/ ;kb 2008 s'A JhokB d/ ;oekoh Nhth bJh ezw eo ojh j?.
fJNbh u ijk
fJNbh u ijk s/ j?bhekgNo s/ j?bhekgNo
fJNbh u ijk s/ j?bhekgNo
fJNbh
fJNbh 'u ijku ijkz s/ j?bhekgNo s/ j?bhekgNo
n?E/B; (fpT{o') g{oph N?e;k; d/ No/B eqkf;zr 's/ yVQh ;h. ikDekoh BjhA fwb ;eh j?. ;e{b B/
ftukb/ NZeo, 5 b'eK dh w"s
ftukb/ NZeo, 5 b'eK dh w"s fJe ;e{b B/ dZf;nk fe No/B tb'A fJ; n?E/B; ;e{b v;NqfeNh B/ fJe dZf;nk fe pZ; 'u e'Jh j'o ftfdnkoEh
ftukb/ NZeo, 5 b'eK dh w"s
ftukb/ NZeo, 5 b'eK dh w"s
ftukb/ NZeo, 5 b'eK dh w"s
;e{b dh pZ; B{z NZeo wko d/D ekoB fpnkB 'u dZf;nk frnk fe fJe BjhA ;h. pZ; dk vokJhto th zywh j'
fJe ftfdnkoEh dh w"s j' rJh j? nDgSksk ftfdnkoEh wkfonk frnk frnk j? s/ T[; B{z th j;gskb dkyb
idfe d' j'o b'e zywh jB. NkfJbo j? s/ zywh ftfdnkoEhnK B{z fJbki eotkfJnk frnk j?. fJ; NZeo d/
wkofBzr N?bhrqkc dh ypo w[skpe fJj bJh j;gskb dkyb eotkfJnk frnk ekoBK dk fcbjkb gsk BjhA bZr
NZeo T[; ;w/A j'Jh fi; t/b/ pZ; fJe j?. zywhnK dh jkbs pko/ ni/ ;fenk j?.
Gkosh w{b dk ftnesh jzkoK gkT{Av dh voZrkoK gkT{Av dh voZrz
Gkosh w{b dk ftnesh j
Gkosh w{b dk ftnesh j koK gkT{Av dh voZr
Gkosh w{b dk ftnesh j
Gkosh w{b dk ftnesh j koK gkT{Av dh voZrkoK gkT{Av dh voZr
dh ;gbkJh ekoB d' h eokoh eoko
dh ;gbkJh ekoB d'
dh ;gbkJh ekoB d' h eoko
dh ;gbkJh ekoB d'
dh ;gbkJh ekoB d'Sh eokoh eoko
bzvB (fpT{o') Gkosh w{b d/ fJe
ftnesh B{z 60 jzko gkT{Av dh
r?o-ekB{zBh voZrz dh ;gbkJh dh
;kfiS dk d'Sh gkfJnk frnk j?.
T[; B{z fpqN/B 'u ub/ w[eZdw/ 'u fJ;
jcs/ d'Sh mfjokfJnk frnk. bzvB
'u ;kT{Etkoe eqkT{B e'oN B/
pbihs frZb B{z 'ebk; J/' voZrz
dh ;gbkJh dh ;kfiS d/ 2 d'SK,
'ebk; ph' dh ;gbkJh dh ;kfiS
o'w (fpT{o') T[Zsoh fJNbh 'u nbg; gjkVh y/so 'u fJe j?bhekgNo jbe/
d/ fJe d'S ns/ 'ebk; ;h' voZrz
ijkz Bkb Neok frnk ns/ fJ; xNBk 'u 5 b'eK d/ wko/ ns/ 2 d/ zywh j'D dh
dh ;gbkJh dh ;kfiS d/ fJe
ypo fwbh j?. gjkVh pukn nfXekohnK B/ fJj ikDekoh fdZsh. fJNbh dh gjkVh
ngokX 'u d'Sh mfjokfJnk frnk
pukn ;/tk B/ NftZNo 's/ fog'oN g';N ehsh. fJ; d/ w[skpe coK; Bkb bZrdh
j?. 38 ;kbK frZb B{z n?b/e; tkB
nkU;sk xkNh 'u o{No rb/Shno s'A gko fJe j?bhekgNo ns/ fJe jbe/ ijkz
fBZvk T[oc n?b/e; fezr Bkb d'Sh
ftukb/ NZeo j' rJh. wdd bJh 2 j?bhekgNoK B{z xNBk tkbh EK 's/ G/fink frnk
mfjokfJnk frnk. fezr B{z T[BQK d'SK
j?. gjkVh pukn B/ NthN ehsk fe 5 b'e wko/ rJ/ jB. fJ; s'A gfjbK T[; B/
'u r?o-jkzoh d"okB jh d'Sh
nkfynk ;h fe 2 zywhnK B{z j?bhekgNo dh wdd Bkb fJE'A eZY e/ j;gskb
mfjokfJnk frnk.
fbikfJnk frnk j?.
3 3 3 3 30 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
id'A i/b
id'A i/b u e?dh B/ uke{ Bkb
id'A i/b u e?dh B/ uke{ Bkb
id'A i/b 'u e?dh B/ uke{ Bkbu e?dh B/ uke{ Bkb
ikD' 16 nop o[gJ/ u fe; B/ yohfdnku fe; B/ yohfdnk
ikD' 16 nop o[gJ/ id'A i/b u e?dh B/ uke{ Bkb
ikD' 16 nop o[gJ/
ikD' 16 nop o[gJ/ u fe; B/ yohfdnk
ikD' 16 nop o[gJ/ 'u fe; B/ yohfdnku fe; B/ yohfdnk
jwbk eo d{i/ e?dh ehs/ ywhywh
jwbk eo d{i/ e?dh ehs/
jwbk eo d{i/ e?dh ehs/ zywhywh
jwbk eo d{i/ e?dh ehs/ ywh
jwbk eo d{i/ e?dh ehs/
nwohek dk ;G s'A wfjzrk xo
nwohek dk ;G s'A wfjzrk xo
nwohek dk ;G s'A wfjzrk xo
nwohek dk ;G s'A wfjzrk xo
nwohek dk ;G s'A wfjzrk xo
gkoe 'u 200 ;kb g[okD/ xo B{z foekov
12H2 eo'V vkbo (8 nop 68 eo'V
91 bZy o[gJ/) 'u yohfdnk ;h.
bzvB 'u pD/ 20,000 tor c[ZN d/
fJ; xo 'u fJe fiw, g{b ;w/s eJh
yk;hnsK jB. fJ; s'A fJbktk T[BQK B/
fBT{:koe ns/ fSekr' 'u 50 eo'V
vkbo s'A tZX dh ikfJdkd yohdh j?.
dZ; dJhJ/ fe 50 ;kbk e/B frqchB B/
jkotov :{Bhtof;Nh 'u nkgD/ j';Nb
d/ ewo/ 'u'A eztoNhpb pKv; dk tgko
S[o{ ehsk ;h. cb'ohvk d/ ofjD tkb/ e/
B B/ ;kb 1990 'u f;Nkv/b dh ;EkgBk
ehsh ns/ fJ; j/i czv' ns/ pzkoK B{z
pukT[D tkb/ rb'pb ;woki 'u pdb
fdZsk.
pb{wpor fpbhnBhno; fJzv?e;
w[skpe T[j d[Bhnk d/ 500 ;G s'A
fznkdk nwho b'eK 'u Skwb j?. T[BQK
tkfSzrNB (fpT{o') bzvB 'u ;G s'A ngkoNw?AN 'u T[; t/b/ ofjDr/, id'A
dh e[b ikfJdkd 9H6 nop vkbo
wfjzrhnK fojkfJSh ikfJdkdK 'u'A fJe T[j fBT{:koe 'u ezw eo oj/ j'Dr/.
(683H74 nop o[gJ/) j?. T[j goT[gokgh
yohdD s'A e[M fdBK pknd f;N/vb d/ UbSB fonkfbNh fJze dh gq?zhv?AN
ekoiK 'u th ;orow jB. T[BQK B/ ebk
;z;Ekge e/B frqchB B/ 220 ;q?ANb gkoe v'wk UbSB B/ nkfynk fe e/B B/ i'
ns/ f;Zfyne ekoiK bJh 60 eo'V
;kT{E 'u 23H8 eo'V vkbo (16 nop yohfdnk T[j :ehBB j[D fBT{:koe
vkbo dk dkB fdZsk j?. fJ; d/ sfjs
95 eo'V o[gJ/) 'u g/ANjkT{; yohfdnk dh Bzpo fJe fJwkos j't/rh. dZ; dJhJ/
T[BQK B/ fSekr' d/ nkoN fJz;NhfuT{N,
j?. ehws d/ fj;kp Bkb fJj nwohek fe fJ; wjhB/ dh S[o{nks 'u frqchB B/
ftQNBh fwT{zhnw nkc nwoheB nkoN
dk ;G s'A wfjzrk xo dZf;nk ik fojk pfezxw g?b/; s'A brGr nZXk whb (800
ns/ jkotov :{Bhtof;Nh B{z dkB fdZsk
j?. brGr 24,000 tor c[ZN d/ fJ; whNo) dh d{oh 's/ bzvB d/ ;?AN i/w;
;h.
tfdnkoEh dh M{mh nctkj ekoB
tfdnkoEh dh M{mh nctkj ekoB
tfdnkoEh dh M{mh nctkj ekoB
f f f f ftfdnkoEh dh M{mh nctkj ekoBtfdnkoEh dh M{mh nctkj ekoB
e'bzp; (fpT{o') nwohek d/ Ujk:' dh fJe i/b 'u fdb dfjbk d/D tkbh thvhU
;kjwD/ nkJh j? fi; 'u ;?Zb d/ pkjo p?m/ 4 e?dhnK 's/ fJe j'o e?dh uke{ Bkb
cbkJhN u wuh jcVk-dcVhu wuh jcVk-dcVh jwbk eodk fdZy fojk j?. T[j uko'A e?dh fJXo-T[Xo GZid/ ofjzd/ jB feT[Afe T[BQK
cbkJhN
cbkJhN
cbkJhN u wuh jcVk-dcVh
cbkJhN 'u wuh jcVk-dcVhu wuh jcVk-dcVh
d/ jZE jEeVQh Bkb pzBQ/ j[zd/ jB.
fJ; thvhU B/ i/b d/ nzdo dh ;[oZfynk ftt;Ek 's/ ;tkb g?dk eo fdZsk j?.
fJe cbkJhN ftu pzp j'D dh M{mh ypo xNBk ;odB Ujk:' eo?eSBb c?;hfbNh 'u j'Jh j? fijVh fe Ujk:' dhnK ;G s'A
fdZsh sK i' cbkJhN tkg; gos ikt/ ;[oZfyns i/bK 'u wzBh iKdh j?. uko'A e?dhnK B{z rzGho ;ZNK bZrhnK ;B. T[BQK dh
ns/ T[; ftu ;tko T[; d/ wksk-fgsk Sksh, pKj ns/ fgZm 's/ uke{ Bkb jwbk ehsk frnk ;h. id'A T[BQK 's/ jwbk
T[; B{z fwbD bJh Bk nk gkT[D. j'fJnk T[j nkgD/ ;?Zb d/ pkjo ekov (skS) y/v oj/ ;B. dZ; dJhJ/ fe jwbkto
J/nobkJhBz fJzh i?ZN d/ p[bko/ B/ e[M wjhB/ gfjbK th fJ; soQK dk jwbk eo u[Zfenk j? fi; 'u fJe rkov rzGho
nypko B{z dZf;nk,''18 cotoh B{z fbUB o{g s'A zywh j' frnk ;h.
s'A o/B/; ik ojh cbkJhN 5ZY4319 B{z
;[oZfynk ekoBK ekoB tkg; fbUB
h gqshe tkbh Nh- oN gk e/ g/
h gqshe tkbh Nh- oN gk e/ g/oN gk e/ g/
h gqshe tkbh Nh-
G/i fdZsk frnk.'' Bk Bk Bk Bk Bkzh gqshe tkbh Nh-h gqshe tkbh Nh-SoN gk e/ g/oN gk e/ g/Sekohekoh ekohekoh ekoh
o/B/; d/ ;oekoh tehb B/ dZf;nk
fe cbkJhN ftu pzp j'D dh M{mh ypo
d/D tkb/ dh gSkD eo bJh rJh j?.
d/D tkbh rkfJek B/ wzrh w[nkch
d/D tkbh rkfJek B/ wzrh w[nkch
d/D tkbh rkfJek B/ wzrh w[nkch
d/D tkbh rkfJek B/ wzrh w[nkch
T[BQK B/ nZr/ dZf;nk fe M{mh ypo d/D d/D tkbh rkfJek B/ wzrh w[nkch
tkbk B"itkB fJe ftfdnkoEh j? i' BjhA
ukj[zdk ;h fe cbkJhN ftu nk oj/ T[;
d/ wksk-fgsk T[; B{z fwbD bJh nk
gkT[D. pzp j'D dh ypo M{mh ;kps j'D
g?fo; (fpT{o') ne;o pZu/ nkgD/ sK i' T[; d/ wksk-fgsk T[; B{z fwbD d/ pknd j[D ftfdnkoEh B{z fjok;s
wksk-fgsk B{z fwbD bJh T[sktb/ j[zd/ bJh Bk nk ;eD. ftu b? fbnk frnk j?. whvhnk ypoK
jB. go coK; d/ fJe ftfdnkoEh dk fJe nzro/zh nypko dh ypo w[skpe i/eo w[eZdwk ubkfJnk iKdk
j?okB eo d/D tkbk wkwbk ;kjwD/ w[skpe coK; d/ fJe 23 ;kbk j? sK ftfdnkoEh B{z 5 ;kb dh i/b ns/
nkfJnk j?. T[; B/ ijkz ftu f;oc fJ; ftfdnkoEh B/ 18 cotoh B{z fbUB s'A 85,000 vkbo dk i[owkBk GoBk g?
bJh pzp j'D dh M{mh ypo c?bk fdZsh o/B/; nk ojh fJzh i?ZN (Easy Jet) dh ;edk j?.
phwk ezgBhnK B/ j?bhekgNo x[NkfbnK B{z
phwk ezgBhnK B/ j?bhekgNo x[NkfbnK B{z
phwk ezgBhnK B/ j?bhekgNo x[NkfbnK B{z
phwk ezgBhnK B/ j?bhekgNo x[NkfbnK B{z
phwk ezgBhnK B/ j?bhekgNo x[NkfbnK B{z
b? e/ B/gkb B{z fdZsh fusktBh
b? e/ B/gkb B{z fdZsh fusktBh
b? e/ B/gkb B{z fdZsh fusktBh
b? e/ B/gkb B{z fdZsh fusktBh
b? e/ B/gkb B{z fdZsh fusktBh
ekmwzv{ (fpT{o') e"wKsoh phwk ezgBhnK B/ fusktBh
fdZsh fe B/gkb ftu gotsko'jhnK tb'A j?bhekgNoK okjhA
pukT[D ftu X'ykXVh d/ wkwfbnK ftu i/eo ekmwzv{
p?Aeke (fpT{o') EkJhb?Av d/ fJe wSj{o ;zrhs ro[Zg dh g/Sekoh d"okB nkgDh
ekotkJh BjhA eodk j? sK nrb/ wjhB/ s'A fJ; d/S ftu
fJe w?Apo tZb'A Bkzh iowBh d/ ';tk;fse' gqshe fBSkB tkbh Nh-SoN gkT[D 's/
nkT[D tkb/ ;?bkBhnK B{z phwk eto/i BjhA fwb/rk. phwk
w[nkch wzrh j?. wfjbk ;zrhs ;w{j phH n?ZBHe/H-48 Bkb i[Vh fJj xNBk nzsookSNoh
eoB tkbhnK ezgBhnK d/ jZE fgZS/ fyZuD s'A B/gkb d/
j'b'ek;N ;woD fdt; s'A 2 fdB gfjbK j'Jh id'A d[Bhnk d/ j'oBK fjZf;nK 'u
wjZstg{oB ;?bkBh T[d:'r 's/ rzGho gqGkt gt/rk.
nvkbc fjNbo d/ e?AgK 'u wko/ rJ/ 60 bZy :j{dhnK ns/ j'o b'eK B{z :kd ehsk
fzeo:'r j? fe B/gkb ftu fgSb/ ;kb gfjbh tko
ik fojk ;h.
10 bZy s'A fznkdk ;?bkBh nkJ/ ;B. fgSb/ ;kb fJe
EkJhb?Av 'u fJzkokfJbh d{sxo B/ NftZNo 's/ fJe fpnkB ikoh eo fJ; xNBk
iKu ftu fJe o?e/N pko/ gsk bZrk ;h fiE/ X'y/pkz
s/ j?okBh ikfjo ehsh ;h. fpnkB 'u fejk frnk j? fe BkzhnK d/ gqshe fBSkB
gotsko'jh ;zrmB ;?bkBhnK 's/ r?o zo{oh ns/ wfjzrh
Bkb ;w{j dh rkfJek tZb'A g/Sekoh d/D Bkb d[Bhnk Go 'u T[BQK bZyK b'eK dhnK
jtkJh nktkikJh iK fJe T[vkD d/ fbjkz Bkb eJh
GktBktK B{z m/; gj[zuh j? fiBQK d/ ;pzXhnK dk BkzhnK B/ esb/nkw ehsk ;h.
r[Dk fpZb d/ dpkn pDkT[Ad/ jB. phwk ezgBhnK B{z 2018
19 ;kbk ebkeko fgukfJnk Bk;;kJh BEk B/ fJ; d/ bJh y[d B{z fzzw/tko
d/ gfjb/ gzi wjhfBnK ftu 1300 j?bhekgNo pukn
mfjokT[Ad/ j'J/ w[nkch wzrh j?. T[; B/ fJz;Nkrqkw 's/ wkchBkwk th ikoh ehsk. ;w{j
w[fjzwK 's/ 65 bZy nwoheh vkbo s'A fznkdk d/ fpb dk
d/ gqpzXB B/ th w[nkch wzrd/ j'J/ nkfynk fe T[; s'A nDikD/ 'u fJj rbsh j'Jh
G[rskB eoBk fgnk ;h fi; s'A pknd B/gkb ;oeko B/
fi; Bkb ghVsK, b'eK dh GktBktK B{z m/; gj[zuh j?.
i{B ftu fJe iKu S[o{ ehsh ;h.
31
31
31 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
31 gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
31 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
gkfe L Bkpkbr fjzd{ e[Vh B{z nrtk
gkfe L Bkpkbr fjzd{ e[Vh B{z nrtk
gkfe L Bkpkbr fjzd{ e[Vh B{z nrtk
gkfe L Bkpkbr fjzd{ e[Vh B{z nrtk
nk;No/bhnk gkfe L Bkpkbr fjzd{ e[Vh B{z nrtk
nk;No/bhnk u g? ojh Gh
nk;No/bhnk 'u g? ojh Ghu g? ojh GhSDD DD D
nk;No/bhnk u g? ojh Ghu g? ojh Gh
nk;No/bhnk
eo ehsk w[;fbw y; Bkb ftnkjy; Bkb ftnkj
eo ehsk w[;fbw
eo ehsk w[;fbw
eo ehsk w[;fbw y; Bkb ftnkj
eo ehsk w[;fbw Sy; Bkb ftnkjy; Bkb ftnkj
rowh, 9 izrbh x'fVnK dh w"s izrbh x'fVnK dh w"s
rowh, 9
rowh, 9
rowh, 9 izrbh x'fVnK dh w"s
rowh, 90 izrbh x'fVnK dh w"s izrbh x'fVnK dh w"s
;h fe nfijk th e[M j'fJnk ;h. fJe
j'o ;EkBe Sy; B/ fejk fe T[E/ nkw
s"o 's/ gkDh ofjzdk ;h ns/ fJ; bJh
x'V/ fes/ j'o BjhA ikfJnk eod/ ;B.
ekT{f;b B/ fejk fe n;hA pu/ j'J/
x'fVnK B{z wkoB dh :'iBk fJ; bJh
pDkJh feT[Afe T[j woB tkb/ jh ;B.
;hH n?ZbH ;hH d/ vkfJo?eNo v/ftv ok;
B/ fejk fe gqhSd fgnk; Bkb wo oj/
120 j'o izrbh x'V/, rfXnK B{z wkoB
dh :'iBk pDk fojk j?. nk;No/bhnk d/
w";w ftGkr w[skpe fgSb/ 2 jcfsnK
d"okB n?fb; ;fgqzr; 'u skgwkB 42
fvroh ;?ANhrq/v sZe tX frnk j?, idfe
fJE/ nkw s"o 's/ iBtoh 'u fJ; Bkb 6
fvroh xZN skgwkB ofjzdk j?.
gqSk;B B/ f;js ;pzXh fusktBh
fdzd/ pz[orK ns/ pZfunK d/ phwko j'D
dk SZe iskT[Ad/ j'J/ fJBQK b'eK B{z xoK
fJ;bkwkpkd (fpT{o') gkfe;skB ftu nZi th fjzd{ ns/ f;Zy GkJhukok ;[oZfyns
d/ nzdo ofjD dk nghb ehsh j?. GhSD
BjhA j?. jkb jh ftu tkgoh xNBk ftu gkfe;skB d/ f;zX ;{p/ ftu fJe fjzd{ e[Vh
e?Bpok (fpT{o') nk;No/bhnk dh j?. n?vhb?v 'u 1939 d/ foekov B{z s'Vd/ rowh Bkb eJh j'o izrbh iht th
GhSD rowh 'u fgSb/ e[M fdBK d"okB j'J/ skgwkB 46H2 fvrgh ;?ANhrq/v sZe gqGkfts j'J/ jB. fBT{ ;kT{E t/b; 'u dk efEs o{g ftu Xow gfotosB eok e/ fJe w[;fbw Sy; Bkb ftnkj eokT[D
90 s'A fznkdk izrbh x'fVnK dh w"s j' gj[zu frnk. uwrkdVK dh ;w{fje w"s dh fog'oN dk wkwbk ;kjwD/ nkfJnk j?. fog'oN w[skpe 16 ;kbk e[Vh B{z nrtk eo e/
rJh j?. wZX ns/ T[Zsoh-wZX d/ BkoEB ;EkBe nEkoNh ;?ANqb b?Av ekT{f;b th fwbh j?. ;'e/ s'A gqGkfts okiK 'u zpod;sh fJe w[;fbw Sy; Bkb T[; dk ftnkj eotk fdZsk frnk. ghVsk dk
Bkw nB[Sk w/xtko dZf;nk frnk j?, fi; B{z gkfe;skB d/ f;zX ;{p/ d/ Ekogkoeo
N?o/Noh d/ n?fb; ;fgqzr; B/V/ ;[e u[Ze/ (;hH n?ZbH ;hH) B/ dZf;nk fe o/AioK B{z Bdh ezY/ eohp 10 bZy wZSbhnK th
d/ ;bkw e'N y/so s'A nrtk ehsk frnk ;h.
sbkpK 'u o/AioK B{z fJj wo/ j'J/ ikBto x'fVnK dk gsk T[d'A bZrk id'A fJe wohnK j'JhnK gkJhnK rJhnK jB. fJ;
fwb/. eohp 40 x'V/ gkDh dh ewh ns/ GkJhuko/ d/ b'eK B/ T[BQK dh r?o-w"i{drh wjhB/ dh S[o{nks 'u nfXekohnK B/ gkfe;skB ftu fjzd{ xZN frDsh d/ Bkb j'D tkbh fJj e'Jh BthA xNBk BjhA
G[Zy Bkb gfjbK jh wo u[Ze/ ;B ns/ B{z wfj;{; ehsk. T[BQK B/ rZbpks d"okB dZf;nk ;h fe ;kb 2018 ns/ 2017 j?. fJe ;wkuko J/iz;h dh fog'oN w[skpe fi; w[;fbw ftnesh Bkb ;[Swk dk
eJhnK dh jkbs Bkz[e j'D ekoB nkfynk fe fJj w/o/ bJh pj[s tZvh nk;No/bhnk dk shik ns/ u"Ek ;G s'A ftnkj j'fJnk j? T[; B{z efEs s"o 's/ ;EkBe w[;fbw Xow r[o{ dk ;woEB gqkgs
j?. fog'oN w[skpe Ekogkoeo fJbke/ ftu bZrGr 80 ch;dh b'e fjzd{ Xow Bkb
gqSk;B B/ T[BQK B{z wko fdZsk. e'fSS ;h, w?A gfjbK ed/ fJ; soQK dk row ;kb foekov ehsk frnk j?. w";w
;pzXs jB. gkfe;skB ftu fjzd{ nkpkdh ne;o eJh n?ANh fjzd{ ;w{j dk fSeko
nk;No/bhnk 'u fgSb/ 2 jcfsnK s'A e[M BjhA d/fynk ;h. uko' gk;/ x'fVnK ftGkr B/ 2018 dh nkgDh fog'oN 'u
GhSD rowh g? ojh j?. fJ; B/ g{oh d/S dhnK bkSK gJhnK j'JhnK ;B. T[BQK dZf;nk j? fe ibtk:{ gfotosB Bkb j[zdh j?, i' T[BQK B{z nrtk, pbkseko, zpod;sh Xow gfotosB ns/ ftnkj bJh
'u rowh d/ fgSb/ foekov B{z s'V fdZsk nkfynk fe w?B{z :ehB jh BjhA j' fojk d/S 'u GhSD rowh d/ wkwb/ tX/ jB. wzp{o eod/ jB.
gkfe;skB ftu g[b; fJ; soQK d/ wkwb/ pj[s xZN doi eodh j?. T[ZE/ nfijhnK
xNBktK gkfe;skB ;oeko dh n;cbsk T[ikro eodhnK jB. wB[Zyh nfXeko
j[D wB[Zyh o'rK dh o'eEkw bJh ekoe[zB efgb d/t dk efjDk j? fe nB[Sk dk zpod;sh ftnkj fJe tko fco
j[D wB[Zyh o'rK dh o'eEkw bJh
j[D wB[Zyh o'rK dh o'eEkw bJh
j[D wB[Zyh o'rK dh o'eEkw bJh
j[D wB[Zyh o'rK dh o'eEkw bJh
fJbke/ d/ fjzd{ GkJhuko/ B{z ;zd/S fdzdk j? fe T[BQK d/ pZu/ gkfe;skB ftu ;[oZfyns
BjhA jB ns/ T[BQK B/ ;kb 1947 ftu f;zX ofjD dk rbs c?;bk fbnk ;h.
fzeo:'r j? fe Gkos ftu phs/ eJh ;kbK s'A tZvh frDsh ftu gkfe;skBh fjzd{
uhB B/ pDk fdZs/ pKdo d/ eb'B SoBkoEh ofj oj/ jB i' nZfsnkuko ekoB tkg; nkgD/ d/S ikD bJh fsnko
uhB B/ pDk fdZs/ pKdo d/ eb'B
uhB B/ pDk fdZs/ pKdo d/ eb'B
uhB B/ pDk fdZs/ pKdo d/ eb'B
uhB B/ pDk fdZs/ pKdo d/ eb'B
BjhA jB.
wB[Zyh pZu/ B{z iBw d/D dk dkntk uhB
d/ ftfrnkBhnK B/ ehsk ;h. fJ; r?o-
wb/ hnk d/ kjh gfotko
wb/
wb/ hnk d/ hnk d/ kjh gfotkokjh gfotko
nfXekfoe gq:'r B{z b? e/ ftfrnkfBe wb/wb/Shnk d/ hnk d/ Skjh gfotkokjh gfotko
irs 'u jcVk-dcVh wu rJh ;h.
;oekoh gZsoeko J/iz;h f;Bj{nk
B/ u[fDnk BtK okik
B/ u[fDnk BtK okik
B/ u[fDnk BtK okik
B/ u[fDnk BtK okik
B/ u[fDnk BtK okik
B/ dZf;nk fe j[D uhB d/ ftfrnkBhnK
B/ BhAd dh ;wZf;nk, sDkn s/
nbzkJhwo torhnK phwkohnK Bkb
i[V/ ekoBK tkb/ fJe pKdo d/ ihB 'u
pdbkn eoe/ T[; d/ gzi eb'B pDkJ/
rJ/. J/iz;h B/ fejk fe gfjbh tko iht-
ftfrnkBh fo;ou bJh pKdo d/ ihB
pdbe/ eJh eb'B pDkJ/ rJ/ jB.
uhB d/ ftfrnkBhnK B/ nzrq/zh 'u
gqekfSs j'D tkbh uhB dh u'Nh dh w?r/
zhB B?SBb ;kJhA; foft:{z 'u gqekfSs
d' b/yK Bkb thotko B{z pKdo eb'fBzr
dk n?bkB ehsk. eb'fBzr d/ wkfXnw
Bkb w?vheb fo;ou Bkb wdd
phfizr (fpT{o') uhB d/ ftfrnkBhnK
Bkb pZfunK B{z SzxkJh ;fEs
B/ nbzkJhwo tor/ eJh wB[Zyh o'rK d/ fwb/rh. fJ; Bkb ihB 'u pdbkn B{z b?
fJz;NhfuT{N nkc fBT{o';kJhA; nkc
gfjb{nK d/ nfXn?B bJh ihB; 'u e/ Bt/A f;o/ s'A B?fse fuzsktK g?dk j'
pdbkn eoe/ eb'B Bkb gzi pKdoK B{z ;edhnK jB. e[M fdB gfjbK jh ihB ukJhBhz ne?vwh nkc ;kJhA; 'u iBw
iBw fdZsk s/ dkntk ehsk j? fe fJ; 'u gfotosB eoe/ d[Bhnk d/ gfjb/ fdZsk.
s/ r?; Xwkek, wuh jcVk-dcVh
s/ r?; Xwkek, wuh jcVk-dcVh
nk;Nq/bhnk L ;oft; ;N/
nk;Nq/bhnk L ;oft; ;N/SB B B B B 's/ r?; Xwkek, wuh jcVk-dcVhs/ r?; Xwkek, wuh jcVk-dcVh
nk;Nq/bhnk L ;oft; ;N/
nk;Nq/bhnk L ;oft; ;N/ s/ r?; Xwkek, wuh jcVk-dcVh
nk;Nq/bhnk L ;oft; ;N/
f;vBh (fpT{o') nk;Nq/bhnk d/ Sfjo n?vhb/v ftu
jkd;k tkgfonk. fJZE/ fJe ;oft; ;N/SB 's/ r?;
Xwkek j' frnk. Xwke/ wro'A nZr bZr rJh, fi;
ekoB T[ZE/ w"i{d b'eK ftu ikB pukT[D bJh jcVk-
dcVh wu rJh. nZr ekoB nZX/ fwbhnB vkbo dk e[nkbkbzg[o (fpT{o') wb/Shnk d/ Skjh gfotko B/ Bt/A okik dh u'D ehsh j?.
B[e;kB j'fJnk. uSwdhdK w[skpe nZr p/ekp{ j[zd/ ;[bskB npd[Zbk ;[bskB B{z BtK okik u[fDnk frnk j?. y/v-gq/wh npd[Zbk chck
jh s/zh Bkb c?bdh rJh. ;w/s y/v Bkb i[VhnK eJh ;z;EktK 'u nfjw nj[fdnK 's/ ofj u[Ze/ jB. wb/Shnk
vqkJh eqhe d/ 'dh oB ;oft; ;N/SB' 's/ tkgo/ d/ fJ;bkwh okiSkjh dh ftS/S p?me d"okB T[BQK B{z BtK okik u[fDnk frnk.
fJ; jkd;/ dh ;{uBk fNqgb zho' 's/ c'B eo e/ ;[bskB npd[Zbk B{z 16tK okik u[fDnk frnk j?. T[BQK dk 5 ;kb dk ekoiekb
nfXekohnK B{z fdZsh rJh. n?ZbHghHihH bhe j'D ekoB 31 iBtoh, 2019 s'A S[o{ j't/rk.
bZrh nZr ftu d' ekoK ns/ g?No'b GoB tkbhnK d' phs/ wjhB/ ;[bskB w[jzwd 5t/A B/ ;kpek o{;h ;[zdoh Bkb efEs ftnkj dhnK
N?AehnK B[e;kBhnK rJhnK. ypoK ;kjwD/ nkT[D s'A pknd okirZdh SZv fdZsh ;h, fi; s'A pknd Bt/A okik
nZr bZrD wro'A fJe w'No;kJheb ;tko s/zh dh Gkb S[o{ j' rJh ;h. ;[bskB w[jzwd 5t/A d/ c?;b/ B/ g{o/ wb/Shnk B{z j?okB eo
Bkb GZfink. uzrh fe;ws Bkb T[; B{z e'Jh B[e;kB fdZsk ;h. w[;fbw pj[b wb/Shnk d/ fJfsjk; 'u gfjbh tko fe;/ okik B/ 5 ;kb dk
BjhA gj[zfunk. ;N/SB 's/ g?No'b dh ;gbkJh B{z c?bD nkgDk ekoiekb g{ok eoB s'A gfjbK jh rZdh fsnkr fdZsh ;h. T[j 2 ;kbK sZe
s'A o'eD bJh n?woi?A;h SZN nkc tkbt fefonkShb okik oj/. wb/Shnk 'u ;zftXkBe okiszso j?, fi; 'u fJe nB'yh ftt;Ek d/ sfjs
eo fdZs/ rJ/ ;B. fcbjkb r?; bhe j'D d/ ekoBK fJ;bkwh Skjh gfotko dh nrtkJh tkb/ d/S d/ 9 okiK d/ Sk;eK ftukb/ okSNoh
dh iKu ehsh ik ojh j?. okirZdh jo 5 ;kb 'u pdb iKdh j?.
32
32
32 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
32 gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
32 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
19 wjhB/ dh pZuh B/ pukJh 3 pZfunK dh
19 wjhB/ dh pZuh B/ pukJh 3 pZfunK dh
19 wjhB/ dh pZuh B/ pukJh 3 pZfunK dh
19 wjhB/ dh pZuh B/ pukJh 3 pZfunK dh
19 wjhB/ dh pZuh B/ pukJh 3 pZfunK dh
HHHsK fJ; soQK pfDnk
HHHsK fJ; soQK pfDnk
HHHsK fJ; soQK pfDnk
HHHsK fJ; soQK pfDnk
HHHsK fJ; soQK pfDnk
fffffzzdrh, fwfbnk zdrh, fwfbnk 'rkov nkc nkBorkov nkc nkBo'
zdrh, fwfbnk rkov nkc nkBorkov nkc nkBo
zdrh, fwfbnk rkov nkc nkBo
zdrh, fwfbnk
Xosh s/ ihtB ;zGt
Xosh
Xosh
Xosh s/ ihtB ;zGts/ ihtB ;zGt
Xosh 's/ ihtB ;zGts/ ihtB ;zGt
ekb 'u T[bek fgzvK d/ nfXn?B d/
nkXko 's/ ftfrnkBhnK B{z bzw/ ;w/A s'A
ikDekoh ;h fe Xosh ns/ ;"o wzvb
dhnK nzdo{Bh iwksK 'u ;fEs uZNkBK
tkb/ j'o rqfjnK 'u ftxNB j' e/ sZs
fBebd/ ofjzd/ jB go fJ; d/ ;w/A ns/
gqDkbh 's/ pfj; ubdh ojh.
';kfJz; n?vtKf;;' BK d/ o;kb/ 'u
gqekfSs nfXn?B d/ ;fj b/ye dk;
r[gsk w[skpe ;kvh y'i gfjbh j?, i'
;kohnK G{-o;kfJfDe sZEK w[skpe
;w/A dh ftnkfynk eo ;edh j?. okJh;
:{Bhtof;Nh d/ rq?i{J/SB d/ ftfdnkoEh
dwBtho ro/tkb B/ gq:'rK dh eVh 'u
bzw/ ;w/A s'A wzB/ ik oj/ fJ; f;XKs d/
gqhyD bJh sZE i[NkJ/ fe Xosh 's/ ihtB
bJh fzzw/tko sZs fJe rqfj Bkb NZeo
s'A pknd g?dk j'J/, fi; ekoB ;bco
tkfSzrNB (fpT{o') Gkosh w{b d/ rqfjnK dh NZeo dh T[; xNBk s'A pknd
dh wksok tZX ;h. ro/tkb w[skpe
tkfSzrNB (fpT{o') nwohek dh fJe 19 wjhB/ dh pZuh dh ejkDh ;'Sb whvhnk ftfrnkBhnK dh nrtkJh 'u j'J/ fJe j'Jh, fi; d/ Bshi/ ti'A 4H4 nop ;kb
Xosh 's/ ekopB-BkJhNq'iB dk nB[gks
's/ ekch tkfJob j' ojh j?. n;b ftu w?e;he' d/ wkBN/o/oh Sfjo dh pZuh nbKdok skzk nfXn?B 'u ;kjwD/ nkfJnk j? gfjbK uzdowk dh T[sgsh j'Jh ;h.
ns/ ekopB, BkJhNq'iB ns/ ;bco dh
N"o; n?fo; fJBhA fdBhA ;[oyhnK ftu j?. fJ; pZuh B/ woB s'A gfjbK 3 pZfunK dh fe Xosh 's/ ihtB bJh zo{oh ekopB, nwohek dh okJh; :{Bhtof;Nh d/
g{oh wksok uzdowk dh T[sgsh d/
ikB puk bJh. f;oc 1 ;kb 7 wjhB/ dh fJ; pZuh dk fdwkr v?Zv j' frnk ;h. BkJhNq'iB ns/ j'o nfij/ sZsK dh gqkgsh okidhg dk; r[gsk B/ fejk fe gqkuhB
nB[e{b j?.
pZuh dk bzp/ ;w/A sZe fiT[Ad/ ofjDk ;zGt BjhA ;h. fJ; bJh wksk-fgsk B/ pZuh dh
fevBh ns/ bhto dkB eoB dh ;'uh.
nbKdok dh wK i/Bh B/ ;'Sb whvhnk 's/ fJe g';N fbyh. T[BQK B/ nkgDh p/Nh
e?B/vk B{z fwbh n?vkbc
e?B/vk B{z fwbh n?vkbc
e?B/vk B{z fwbh n?vkbc
e?B/vk B{z fwbh n?vkbc
B{z r[ZvpkJ/ fejk. T[BQK B{z gsk ;h fe ;oioh d/ pknd T[BQK dh p/Nh wo ikt/rh. e?B/vk B{z fwbh n?vkbc
i/Bh B/ fbfynk,''T[; B/ SkfJd e[M fdB gfjbK jh ;kB{z SZv fdZsk ;h. w?A T[; Bkb
rZb ehsh ns/ fJe nkyoh feZ; th ehsh. T[; B/ p"vh gkoN; B{z dkB eo e/ fszB
pZfunK dh ikB pukJh j?.''
nbKdok d/ fgsk B/ fejk, ''j;gskb ftu ;ko/ SKs ;B. ;G B/ fJ; B/e ezw
fjNbo dh yk; feskp
fjNbo dh yk; feskp
fjNbo dh yk; feskp
fjNbo dh yk; feskp
fjNbo dh yk; feskp
dh skohc eofdnK jZE fwbkfJnk. n;hA nkgDh pZuh B{z r[ZvpkJ/ fejk.'' pZuh B{z
j;gskb tZb'A 'rkov nkc nkBo' fdZsk frnk. pZuh dh fJ; GktBkswe ejkDh
B{z ;'Sb whvhnk 's/ ekch S/no ehsk ik fojk j?.
UNktk (fpT{o') e?B/vk dh bkfJpq/oh
B/ x'SDk ehsh fe T[; B/ 1944 dh fJe
d[obZG feskp yohdh j? i' ed/ n?vkbc
mzv Bkb izfwnk e?B/vk dk
mzv Bkb izfwnk e?B/vk dk fjNbo dh j[zdh ;h. iowBh GkSk 'u fbyh
mzv Bkb izfwnk e?B/vk dk
mzv Bkb izfwnk e?B/vk dk
mzv Bkb izfwnk e?B/vk dk
;N?fNe;, whvhnk ns/ 'nkor/BkJhi/SB
nkc fiT{oh fJB fd :[BkJhNv ;N/N;
fBnkrok ckb
fBnkrok ckb n?Av e?B/vk' 137 gzfBnK dh fJe fog'oN
fBnkrok ckb
fBnkrok ckb
fBnkrok ckb
j? i' 1944 'u jhBz eb'; B/
g/S ehsh ;h.
eb'; iowBh GkSk wkfjoK 'u'A fJe
;B, fiBQK d/ nwoheh Bkzh ;woEeK
Bkb ;zgoe ;B. p[egb/N 'u fJe pki
ns/ ;tk;fse dk fuzB ns/ n?vkbc
fjNbo dk BK fbfynk j'fJnk j?, fi;
Bkb gsk bZrdk j? fe fJj feskp
fjNbo dh nkgDh fBZih bkJhpq/oh dk
fjZ;k ojh j't/rh. e?B/vk dh bkJhpq/oh B/
dZf;nk fe ;zGktBk j? fe fJj feskp
:[ZX dh :kd d/ s"o 's/ nwohek fbnkJh
rJh j't/rh feT[Afe 1945 'u nwoheh
c"ih iowB n?bg; 'u Bkzh B/sk d/ d{i/
xo s'A jzkoK feskpK b? rJ/ ;B. ;z;Ek
B/ dZf;nk fe T[; B/ T[Zu ftnesh i[v?ek
s'A fJj feskp yohdh j?, fiBQK B/ :j{dh
esb/nkw d/ ghVsK dh :kd d/ s"o 's/
fJ; B{z jk;b ehsk ;h.
nk;Nq/bhnk L NoZe gbND
nk;Nq/bhnk L NoZe gbND
nk;Nq/bhnk L NoZe gbND
nk;Nq/bhnk L NoZe gbND
nk;Nq/bhnk L NoZe gbND
ekoB vokJhto dh w"s
ekoB vokJhto dh w"s
ekoB vokJhto dh w"s
ekoB vokJhto dh w"s
ekoB vokJhto dh w"s
w?bp"oB (fpT{o') nk;Nq/bhnk d/
Sfjo w?bp"oB d/ T[g Bro ftu fJe
dodBke jkd;k tkgfonk. fJZE/ fJe
NoZe gbND ekoB T[; ftu ;tko
vokJhto dh w"s j' rJh. n;b ftu
id'A NoZe gbfNnk sK vokJhto T[; d/
j/mK c; frnk ;h. jkd;/ wro'A
n?woi?A;h ;/tktK B{z s[ozs e/t gs/ 's/
p[bkfJnk frnk.
g[b; dk wzBDk j? fe NoZe ubk
fojk ftnesh id'A T[; B{z xo'A pkjo
N'oKN' (fpT{o') e?B/vk dk ftSt gqf;ZX fBnkrok ckb pocpkoh wro'A g{oh soQK
eZY fojk ;h. T[;/ t/b/ nukBe NoZe
izw frnk j?. fBnkrok ckb fszB MofBnK dk ;w{j j?. fi; ftu'A fJe e?B/vk d/
T[; T[Zs/ gbN frnk. vokJhto fi; dh
UANkohU ftu g?Adk j? ns/ d' nwohek d/ fBT{:koe ftu.
gSkD BjhA j' ;eh j? T[; dh w"e/ 's/ jh
e?B/vk tkb/ MoB/ B{z j"o;S{ ckbz fejk iKdk j? idfe nwohek tkb/ MoB/ B{z
w"s j' rJh. g[b; fJ; wkwb/ ftu iKu
nwoheB ckbz ns/ pqkJhvb t/b ckbz fejk iKdk j?.
eo ojh j? ns/ fJ; wkwb/ ftu e'o'Bo
wkJhB; fvroh d/ skgwkB ftu th jo ;kb bZyK ;?bkBh fJ; dh y{p;{osh
s'A fog'oN fsnko eo/rh.
d/yD nkT[Ad/ jB.
33
33
33 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
33 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
33 gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
NvkT{B Bkb nwohek B{z j'fJnk 11 nop vkbo dk B[e;kB
NvkT{B Bkb nwohek B{z j'fJnk 11 nop vkbo dk B[e;kB
SNvkT{B Bkb nwohek B{z j'fJnk 11 nop vkbo dk B[e;kBNvkT{B Bkb nwohek B{z j'fJnk 11 nop vkbo dk B[e;kB
NvkT{B Bkb nwohek B{z j'fJnk 11 nop vkbo dk B[e;kB
nwohek u r'Gh dku r'Gh dk
nwohek u r'Gh dk
nwohek
nwohek
nwohek 'u r'Gh dku r'Gh dk
tkfSzrNB (fpT{o') nwoheh ;oeko
d/ gzi jcfsnK d/ pzd Bkb noEftt;Ek
o[gJ/
w[Zb 7
w[Zb 7
w[Zb 7 o[gJ/ B{z 11 nop vkbo dk B[e;kB j'fJnk
o[gJ/
w[Zb 7
w[Zb 70,, ,, ,000 o[gJ/ o[gJ/
j?, i' T[; okSh s'A d[rDk j?, fi; B{z
okSNogsh Nozg ;ojZd 's/ ezX pDkT[D
bJh wzr oj/ jB. eKro; dcso B/ fJe
fog'oN 'u fejk fe jkbKfe fszB nop
vkbo iK ihvhgh d/ 0H02 ch;dh dh
GogkJh ;oeko dk ezweki pjkb j'D
d/ Bkb eo bJh ikt/rh.
nwohek d/ fJfsjk; 'u j[D sZe d/
;G s'A bzp/ SNvkT{B Bkb eohp 8 bZy
c?vob eowukoh iK sK fpBK sBykj
d/ ezw eo oj/ jB iK fco S[ZNh 's/ jB.
r?o-ekB{zBh gqtk;hnK B{z o'eD bJh
w?e;he' ;ojZd 's/ ezX pDkT[Dk Nozg
d/ 2016 d/ u'D gquko nfGnkB dk
nfjw tkndk ;h.
nZi th ;G s'A fpZih nzsook
nZi th ;G s'A fpZih nzsook
nZi th ;G s'A fpZih nzsook Noh jtkJh nZvk j? d[pJh
nZi th ;G s'A fpZih nzsook Noh jtkJh nZvk j? d[pJhNoh jtkJh nZvk j? d[pJh
nZi th ;G s'A fpZih nzsookSNoh jtkJh nZvk j? d[pJhNoh jtkJh nZvk j? d[pJh
d[pJh (fpT{o') d[pJh nzsookSNoh jtkJh
nZv/ dk efjDk j? fe nzsookSNoh :ksok
bJh T[j nZi th d[Bhnk dk ;G s'A fpZih
jtkJh nZvk j?. jtkJh nZv/ d/ p[bko/ B/
fejk fe T[; B/ ;kb 2018 ftu 8H9 eo'V
:ksohnK dk ;tkrs ehsk. ;kb 2017
ftu fJZE/ nkT[D tkb/ :ksohnK dh frDsh
tkfSzrNB (fpT{o') nwohek d/ g/A;bt/Bhnk 'u fJe 9 ;kb dh pZuh B{z ;G s'A 8H8 eo'V ;h.
tZvh r'Gh T[rkT[D bJh ;BwkfBs ehsk frnk j?. fgN;por d/ ghpb; n?bhw?ANoh d[pJh nzsookSNoh jtkJh nZv/ B/ gfjbh
;e{b 'u u"Eh rq/v 'u gVQD tkbh fbbh oh; B{z fJ; d/ bJh 70,000 o[gJ/ dk fJBkw tko ;kb 2014 ftu nzsookSNoh
th fdZsk frnk. fbbh B/ B?SBb p'Bh gbKN; gq'rokw d/ sfjs r'Gh T[rkT[D dh nktkikJh ftu d[Bhnk d/ ;G s'A fpZih
fJe gqsh:'rsk 'u fjZ;k fbnk ;h. jtkJh nZv/ d/ s"o 's/ bzvB d/ jhEo' jtkJh
fbbh tZb'A fJzBh tZvh r'Gh T[rkT[D 's/ T[; dh wK th j?okB j?. T[; dh wK oh; nZv/ B{z fgZS/ SZv fdZsk ;h. d[pJh
dk nkyDk j? fe T[; B/ T[whd BjhA ehsh ;h fe fbbh nfijk eo gkt/rh. go r'Gh nzsookSNoh jtkJh nZv/ B/ T[d'A s'A nkgDh
'u brksko tkXk j[zdk ubk frnk. fJ; T[gbpXh B{z poeoko oZfynk j? ns/ fJZE'A
fbbh dk efjDk j? fe T[; B{z fJ; B{z tXkT[D 'u e[M ftS/S BjhA ehsk. id'A fJ; eohp 75 J/nobkJhBz nkgDhnK T[vkDK
dh eNkJh ehsh rJh T[d'A fJj ekch tZvh ;h. fJ; Bkb fJzBk ;bkd fsnko j'fJnk ;zukfbs eodhnK jB. ikoihnk ftu
fe fJ; B{z g{ok ykfJnk th BjhA ik ;fenk. pkeh dk fjZ;k fJBQK B{z fJBQK d/ :kov jkoN;chbv-i?e;B nNbKNk nzsookSNoh
'u gkb/ rJ/ yor'SK B{z ytkT[Dk fgnk. r'Gh T[rkT[D dh fJ; gqsh:'rsk 'u g{o/ jtkJh nZvk e[Zb fwbk e/ d[Bhnk dk ;G s'A
g/A;bt/Bhnk s'A brGr 23,000 pZfunK B/ fjZ;k fbnk ;h. fpZih jtkJh nZvk pfDnk j'fJnk j?.
TANDA PEST CONTROL
BSK FABRICATION
34
34
34 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
34 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
34 gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
gkfe ndkbs B/ n;EkJh s"o
gkfe ndkbs B/ n;EkJh s"o nihp'-rohp cowkB L wkou sZe ;kohnK
gkfe ndkbs B/ n;EkJh s"o 's/s/ s/s/ s/
gkfe ndkbs B/ n;EkJh s"o
gkfe ndkbs B/ n;EkJh s"o
nihp'-rohp cowkB L wkou sZe ;kohnK
nihp'-rohp cowkB L wkou sZe ;kohnK
nihp'-rohp cowkB L wkou sZe ;kohnK
nihp'-rohp cowkB L wkou sZe ;kohnK
fJwkosK
fJwkosK s/ j't/ s/ j't/ fJe' fijk ozrfJe' fijk ozr
fJwkosK s/ j't/ fJe' fijk ozr
fJwkosK
Nkbh w[zpJh jwb/ dh ;[DtkJh
Nkbh w[zpJh jwb/ dh ;[DtkJh
Nkbh w[zpJh jwb/ dh ;[DtkJh fJwkosK 's/ j't/ s/ j't/ 'fJe' fijk ozrfJe' fijk ozr'
Nkbh w[zpJh jwb/ dh ;[DtkJh
Nkbh w[zpJh jwb/ dh ;[DtkJh
;zxh iKu J/iz;h d/ tehb B/ p?Au B{z
dZf;nk fe eJh rtkjK dk gsk brk
fbnk frnk j?. fJ; 's/ i;fN; fenkBh
B/ fejk fe eh rtkj ndkbs 'u g/S
j'Dr/. fJ; 's/ e[o?Sh B/ fejk fe T[BQK
'u'A e[M rtkjK dk gsk brk fbnk frnk
j? s/ T[j ndkbs 'u g/S j'D bJh fsnko
jB. i;fN; nkfwo cko[e B/ j/mbh
ndkbs 'u ;[DtkJh dh nrbh sohe
pko/ g[ZfSnk, fi; 's/ c?vob iKu J/
iz;h d/ tehb B/ dZf;nk fe nZstkd
o'e{ ndkbs 'u wkwb/ 's/ ;[DtkJh dh
sohe s?n ehsh rJh j?. Bkb jh T[BQK
B/ ;[DtkJh 's/ o'e dh nghb ehsh j?.
ndkbs B/ nghb ;fteko eoe/
nZstkd o'e{ ndkbs dh ;[DtkJh B{z
fJ;bkwkpkd (fpT{o') gkfe;skB dh fojk j?. fJ;bkwkpkd jkJh e'oN dh fJe
nrb/ jcs/ sZe Nkb fdZsk j? s/
fJe ndkbs B/ 2008 d/ w[zpJh jwbk p?Au B/ ;zxh iKu J/iz;h dh T[; gNhSB
ofi;Noko B{z wkwb/ dh ;[DtkJh nrb/
wkwb/ dh ;[DtkJh n;EkJh o{g Bkb 's/ ;[DtkJh ehsh fi; 'u nZstkd o'e{
jcs/ s?n eoB dk j[ew fdZsk j?.
o'e fdZsh j? sK fe gq';hfeT{SB gZy j'o ndkbs 'u ikoh ;[DtkJh 's/ o'e dh
bSeo d/ fiBQK 7 nZstkdhnK
rtkj g/S eo ;e/. Btzpo 2008 'u wzr ehsh rJh ;h. fJ; p?Au 'u i;fN;
fybkc w[eZdwk uZb fojk j? T[BQK 'u
eokuh s'A feSsh okjhA w[zpJh rJ/ bSeo- nkfwo cko[e s/ i;fN; nyso fenkBh
ieh ofjwkB byth, npd[Zb tkfid,
J/-s'fJpk d/ 10 nZstkdhnK B/ Gkos Skwb jB. ekfjok (fpT{o') fw;o d/ okSNogsh npd/b csfj nb ;h;h B/ fJe nihp'-
wzjo fJepkb, jwkd nwhB ;kfde,
dh nkofEe okiXkBh 'u f;bf;b/tko fJe gZsoeko J/iz;h dh ypo rohp cowkB ikoh ehsk j?. T[BQK B/ fejk j? fe okiXkBh ekfjok dhnK ;kohnK
Skfjd iwhb fonki, iwhb nfjwd
jwb/ ehs/ ;B, fi; 'u 166 b'eK dh w[skpe ndkbs B/ ;[DtkJh 's/ o'e fJwkosK 's/ wkou sZe wNw?bk ozr (dusty shades) eo fdZsk ikt/. fJ; d/
s/ :{fB; nzi[w Skwb jB. fJBQK b'eK
w"s j' rJh ;h s/ 300 s'A tX/o/ b'e zywh brk fdZsh j? sK fe gq';hfeT{SB 19 fJbktk fiZE/ Bdh B/V/ bZrdh j? T[ZE'A dhnK fJwkosK Bhb/ ozr dhnK j'DhnK
's/ esb bJh T[e;kT[D, esb dh
j' rJ/ ;B. rtkjK 'u'A e[M rtkjK B{z ;zwD ikoh ukjhdhnK jB. r"osbp j? fe ekfjok Sfjo Bhb Bdh d/ feBko/ tf;nk j?. fJ; dk
e'fSS, w[zpJh jwfbnK bJh :'iBk
gkfe;skB dh nZstkd o'e{ fJe eo ;e/. ;[DtkJh d"okB ;zxh iKu fJe fjZ;k Bdh d/ feBko/ g?Adk j?.
pDkT[D s/ T[; B{z nzikw d/D d/ d'S
ndkbs 'u bSeo d/ 7 w?ApoK d/ fybkc J/iz;h d/ gq';hfeT{No neow e[o?Sh okSNogsh B/ fJj th fejk j? fe i/eo nfijk Bk ehsk frnk sK fJ; bJh
2009 s'A bZr/ jB. byth B{z SZv e/
10 ;kb s'A fznkdk ;w/A s'A uZb oj/ ndkbs 'u g/S j'J/. i;fN; fenkBh B/ fzzw/tko eowukohnK ns/ wekB wkbeK B{z ekotkJh dk ;kjwDk eoBk j't/rk.
j'o 6 d'ShnK B{z oktbfgzvh 'u T[Zu
w[eZdw/ 'u fznkdk gqrsh BjhA j'Jh j?, fejk fe eJh rtkj vo ekoB g/S BjhA fJzBk jh BjhA b'eK B{z fJ; bJh ;oeko tZb'A e'Jh nkofEe wdd th BjhA fwb/rh.
;[oZfynk tkbh nfdnkbk i/b 'u
feT[Afe gkfe;skB T[BQK d/ fybkc j' oj/ idfe e[M j'oK d/ fNekfDnK dk nfijk b'eK B{z y[d d/ you/ Bkb eoBk j't/rk. okSNogsh d/ fJ; nkd/S d/ pknd
oZfynk frnk j?.
b'VhAd/ ;p{s Bk j'D dk dkntk eodk gsk BjhA uZb ;fenk j?. ekfjok ftu b'eK ftu jVezg wu frnk j?. b'e nkgD/ xoK ns/ fJwkosK B{z
;c/dh eokT[D ftu i[N rJ/ jB.
okSNogsh npd/b csfj dk wzBDk j? fe ekfjok ftu fJe ozr dhnK fJwkosK
o{; ijk jkd;/ u 6 GkoshnK dh w"s, 6 bkgsk
u 6 GkoshnK dh w"s, 6 bkgsk
o{; ijk
o{; ijk
o{; ijk jkd;/ jkd;/ u 6 GkoshnK dh w"s, 6 bkgsk j'D Bkb Sfjo ftu fJe;kosk nkt/rh. fJ; Bkb Sfjo dh pDktN fJe' fijh
o{; ijkz jkd;/ jkd;/ 'u 6 GkoshnK dh w"s, 6 bkgsku 6 GkoshnK dh w"s, 6 bkgsk
bZr/rh ns/ fJe tZyoh gSkD pD/rh. jkb/ fJj fJwkosK pj[s jh p/soshp fdZ;dhnK
jB. okSNogsh dhnK rZbK dk gqXkB wzsoh w';sck w/vp'bh B/ th ;woEB ehsk
w[fjzw ubkJh. fi; EK 's/ jkd;k j'fJnk
j?. T[BQK B/ ejk fe ;kohnK fJwkosK dk ozr fJe' fijk j'Dk ukjhdk j?. i/eo
T[j o{;h fJbkek j?. jkd;krq;s j'J/ e?Avh
nfijk BjhA j[zdk sK fJwkosK d/ wkbe B{z ;zk zo{o fdZsh ikt/rh.
BK d/ ijkz 'u 17 w?Apo Skwb ;B,
fiBQK 'u 9 s[oeh s/ 8 Gkosh ;B. d{i/
ijkz 'u 15 w?Apo ;B, fi; 'u s[oeh
nkog[o dh w[fNnko B/ fBT{ hb?Av
nkog[o dh w[fNnko B/ fBT{
j[f j[f j[f j[f j[fSnkog[o dh w[fNnko B/ fBT{nkog[o dh w[fNnko B/ fBT{zhb?Av hb?Av 'uu uu u
nkog[o dh w[fNnko B/ fBT{ hb?Av hb?Av
d/ 7, Gkos d/ 7 s/ fJe bhphnB
Bkrfoe ;B.
BthA fdZbh 'u ftd/S wzsokb/ tb'A
fJe fpnkB 'u fejk frnk fe n;hA fJj rZv/ Mzv/, ehsk wK-pkg dk BK o"
rZv/ Mzv/, ehsk wK-pkg dk BK o"
rZv/ Mzv/, ehsk wK-pkg dk BK o"
rZv/ Mzv/, ehsk wK-pkg dk BK o"SBB BB B
dZ;d/ j'J/ d[yh jK fe ijkz jkd;/ 'u rZv/ Mzv/, ehsk wK-pkg dk BK o"
woB tkfbnK 'u Gkosh Bkrfoe th
Skwb jB. fwqseK dh gSkD fgBb
e[wko GosGkJh Nzv/b, fteow f;zx,
;otBB BkrokiB, ftSkb v'v, okik
wk;e'$BthA fdZbh (fpT{o') o{;h ijkzK d/ ukbe db 'u Gkosh s/ s[oeh d/tBkokfJD s/ eoB e[wko jfoGkJh
;ojZd B/V/ d' ijkzK 'u nZr bZrD w?Apo Skwb ;B. Nzv/b d/ o{g 'u ehsh rJh j?. 6 bkgsk
dh xNBk s'A pknd xZN s'A xZN 6 Gkosh eqhwhnk B{z o{; s'A tZy eoB tkbh GkoshnK 'u f;XkoE w/jo, Bhoi f;zx,
;/boK dh w"s j' rJh s/ 6 j'o bkgsk j' eou ;w[zdoh ;ojZd 'u d' ijkzK 'u ;?p/;NhnB fpqN' pqhzfbB, foShe/S oki{
rJ/. bkgsk ;/boK dh sbkS bJh o{; B/ nZr bZrD s'A pknd 10 bkgsk b'eK ;egkb, neS? pkpB ikXt s/ nkBzd
d[pkok w[fjzw S[o{ ehsh j?. fJBQK d'tK dh Gkb bJh o{;h nfXekohnK B/ sbkSh e/;o nftBkS Skwb jB.
e?B/vk 'u dkyb j'D ;w/A gzr/ u dkyb j'D ;w/A gzr/ 'u gk ;edh j? u gk ;edh j? 'GzrGzr GzrGzr Gzr'
e?B/vk u dkyb j'D ;w/A gzr/ u dkyb j'D ;w/A gzr/ u gk ;edh j? u gk ;edh j?
e?B/vk
e?B/vk
e?B/vk u dkyb j'D ;w/A gzr/ u gk ;edh j?
N'oKN' (fpT{o') GkoshnK bJh ;[gfBnK
d/ d/S e?B/vk 'u ukj/ wkohi[nkBk (Gzr)
dk ekB{zBheoB eo fdZsk frnk j? go
e?B/vk 'u Gzr b? e/ dkyb j'D tkfbnK
bJh ekB{zB ni/ th pj[s ;ys jB. fJ;
's/ d'Sh ftnesh B{z ;ys ;zk d/ Bkb-
Bkb Gkoh i[owkBk th ehsk ik ;edk j?.
j[fSnkog[o (fpT{o') fJE'A d/ fgzv okw Bro Y/jk dh ofjD tkbh oftzdoihs e"o
e?B/vk 'u 17 nes{po B{z ekB{zBheoB
gfjr[ok B/ fBT{zhb?Av dh J/no c'o; 'u Gosh j' e/ d/S dh gfjbh f;Zy wfjbk pDB
s'A pknd pkbrK B{z 30 rqkw sZe
d/ ehoshwkB jk;b ehsk j?. fJ; s'A gfjbK fBT{zhb?Av dh J/no c'o; 'u e'Jh th
wkohi[nkBk e'b oZyD s/ S/no eoB dh
f;Zy wfjbk nkgDk ;EkB pDkT[D 'u ekw:kp BjhA j' ;eh j?. oftzdoihs e"o d/
nkfrnk fdZsh rJh j? go c?vob pkovo
fgsk 1987 'u fBT{zhb?Av ub/ rJ/ ;B. oftzdo e"o B/ nkgDh ;koh gVQkJh fBT{zhb?Av
;oft; J/iz;h tb'A ekB{zBheoB dk
'u jh g{oh ehsh j?. id'A oftzdoihs e"o d/ J/no c'o; 'u Gosh j'D pko/ iZdh fgzv
BkikfJz ckfJdk u[ZeD tkfbnK fybkc
okwg[o Y/jk 'u gsk bZrk sK fJE/ ofjzd/ gfotko tZb'A wfmnkJhnK tzv e/ y[Sh
;ys ekotkJh eoB dh fsnkoh eo bJh
wBkJh rJh.
rJh j? s/ fJ; B{z BSk s;eoh dh Sq/Dh 'u
oftzdo d/ iZdh fgzv 'u ofj oj/ foSs/dkoK B/ dZf;nk fe oftzdoihs e"o d/
oZfynk frnk j?.
fgsk r[ogkb f;zx ns/ T[; dh wksk wBtho e"o 1987 'u ftnkj s'A pknd
c?vob pkovo ;oft; J/iz;h dk
fBT{zhb?Av ub/ rJ/ ;B. oftzdo d/ d' S'N/ Gok jB. oftzd; d/ fgsk B/ T[S/ nkgDk
efjDk j? fe i/eo fe;/ th ftnesh e'b
eko'pko S[o{ ehsk. T[BQK B/ dZf;nk fe T[j ne;o gzikp nkT[Ad/-iKd/ ofjzd/ jB,
e?B/vk 'u n?ANoh t/b/ wkohi[nkBk ;D/ e'Jh
feT[Afe oftzdoihs e"o d/ ukuk, skJ/ ns/ T[BQK d/ uu/o/ Gok iZdh fgzv 'u g[okD/
th BShbk gdkoE j? sK T[; dh ikDekoh
xo 'u ofjzd/ jB. T[BQK B/ dZf;nk fe oftzdoihs e"o B/ ;?eq/v jkoN b'no ns/
d/Dk bkzwh j?. nfijk Bk eoB 's/
fteN'ohnk :{Bhtof;Nh, t?fbzrNB s'A ro?i{J/SB eoB s'A pknd nkgDh gVQkJh
frqcskoh s'A pknd tkjB th zps ehsk
g{oh ehsh j?. ngq?b 2018 'u e"o B/ jtkJh c"i 'u gqt/S eoB bJh Nq/fBzr bJh
ik ;edk j? s/ fJ; d/ Bkb jh 14 ;kb
dkybk fbnk. T[; B/ fgSb/ ;kb d;zpo 'u nkgDh ro?i{J/SB dh gVQkJh g{oh ehsh
sZe dh ;zk j' ;edh j?.
ns/ fBT{zhb?Av 'u J/no c'o; ti'A Gosh j' e/ ehoshwkB jk;b ehsk.
35
35
35 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
35 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
35 gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
fpBK th
fJ; ezgBh B/ nkgD/ eowukohnK B{z p'B; d/D fpBK th
fpBK th k eo ;ed/ j' fJ;
fpBK th k eo ;ed/ j' fJ;k eo ;ed/ j' fJ;
fJ; ezgBh B/ nkgD/ eowukohnK B{z p'B; d/D
fJ; ezgBh B/ nkgD/ eowukohnK B{z p'B; d/D
fJ; ezgBh B/ nkgD/ eowukohnK B{z p'B; d/D
fpBK thzk eo ;ed/ j' fJ;k eo ;ed/ j' fJ;
fJ; ezgBh B/ nkgD/ eowukohnK B{z p'B; d/D
bJh B'NK dk pDk fdZsk gjkV
bJh B'NK dk pDk fdZsk gjkV nwoheh wjkdhg d/ dh :ksok dh :ksok
nwoheh wjkdhg d/
bJh B'NK dk pDk fdZsk gjkV
nwoheh wjkdhg d/S dh :ksok dh :ksok
nwoheh wjkdhg d/
nwoheh wjkdhg d/ dh :ksok
bJh B'NK dk pDk fdZsk gjkV
bJh B'NK dk pDk fdZsk gjkV
Bt/A ;kb dk zSB wBkT[D 'u br/ j'J/
jB.
Gkos 'u fznkdkso ezgBhnK
dhtkbh d/ eohp p'B; fdzdhnK jB. uhB
'u fJ; fBT{ Jhno d/ eohp ezgBhnK
'u p'B; dk fotkz j?. uhB 'u finKrSh
BK dk fJe ;{pk, fiZE/ fJe ;Nhb ezgBh
B/ nkgD/ eowukohnK B{z p'B; d/D dk
ysoBke sohek bZfGnk j?. ezgBh B/
300 fwbhnB :{nkB (eohp 314 eo'V
o[gJ/) Bkb B'NK dk gjkV pDk fdZsk.
fJ; e?S B{z ezgBh B/ eohp 5 jzko
ekfwnK ftukb/ tzfvnk. u[D/ rJ/ jo/e
eowukoh B{z 60 jzko :{nkB (eohp
6H25 bZy o[gJ/) dk p'B; fdZsk frnk
j?. nfijk eoe/ ezgBh B{z cqh dk gq'wSB
fwb fojk j?.
nfijk gfjbh tko BjhA j?, id'A fe;/
uhBh ezgBh B/ e[M fJ; sohe/ Bkb p'B;
tzfvnk j't/. e[M ;kb gfjbK ezgBh B/ fJetkv'o (fpT{o') ftd/S ikD d/ ukjtkBK j' sK s[jkv/ bJh fJj tZvh ypo j?.
e?S r/w S'n oZfynk ;h, fi; s'A pknd j[D s[;hA :{H n?Z;H J/H d/S fJetkv'o dh :ksok thzk coh eo ;ed/ j'. fJj fpbe[b
;Zu j? s/ fe;/ Nq?tb ezgBh dk e'Jh nkco th Bjh j?. fJ; d/S dh :ksok bJh sjkB{z
S'Sb whvhnk 's/ T[j fBT{z tkfJob j'
f;oc s[jkvk gk;g'oN ukjhdk j?. fi; d/ ;jko/ s[;hA :{H n?Z;H J/H d/ fJ; y{p;{os
phfizr (fpT{o') 5 cotoh B{z uhB th ikfDnk iKdk j?. fit/A n;hA Gkos rJh ;h. jkb jh 'u uhB s'A fJe ypo
nkgD/ e?bzvo w[skpe Bt/A ;kb dk 'u dhtkbh, Bt/A ;kb iK fe;/ j'o nkJh ;h fe fJe ezgBh B/ eowukohnK d/S dh :ksok eo ;e'r/. fJE/ sjkB{z dZ; dJhJ/ fe Gkosh gk;g'oN d/ okjhA s[;h 61
zSB wBkT[Adk j?. fJ; fBT{ Jhno fsT[jko nkT[D s'A gfjbK jh b'e w;sh B{z Nkor/N g{ok Bk eoB 's/ 'e[Zs/' tKr d/SK dh :ksok thzk coh eo ;ed/ j'. fJBQK 61 d/SK 'u jh :{BkJhNv ;N/N; nkc
c?;Nhtb B{z ;fgqzr c?;Nhtb d/ BK Bkb d/ w{v 'u ofjzd/ jB. uhB d/ b'e th r'fYnK Gko s[oB B{z wzp{o ehsk ;h. nwohek dk fJj d/S th Skwb j?.
fJ; soQK eo ;ed/ j' ;co
fJ; soQK eo ;ed/ j' ;co
fJ; soQK eo ;ed/ j' ;co
fJ; soQK eo ;ed/ j' ;co
fJ; soQK eo ;ed/ j' ;co
fJ; d/S dh :ksok d"okB Gkosh Bkrfoek B{z d/S gj[zuD 's/ (nkB nokfJtb)
wkjoK tb'A y[bk;k, brksko
wkjoK tb'A y[bk;k, brksko
wkjoK tb'A y[bk;k, brksko 90 fdB se ofjD bJh thzk T[gbpX eotkfJnk iKdk j?. pSos/ noihdksk dk
wkjoK tb'A y[bk;k, brksko
wkjoK tb'A y[bk;k, brksko
gk;g'oN xZN'-xZN 6 wjhfBnK bJh t?X j't/. tkg;h J/no fNeN s/ fJetkv'o ftu
mfjoD d"okB j'D tkb/ ftZsh you B{z MbD dk gqwkD j'Dk bkzwh j?. fJ; d/S dh
eoz;h :{H n?Z;H vkbo jh j?.
ew
ew 'o j' ojh j? uhBh c"i'o j' ojh j? uhBh c"i T[E/ gj[zu e/ 60 vkbo (brGr 4279 Gkosh o[gJ/) dh thzk ch; ndk eo e/ nkB
fJ; d/S dh :ksok bJh Gkos s'A s[;hA f;Xh cbkfJN fJ; d/S bJh cV ;ed/ j'.
ew 'o j' ojh j? uhBh c"i
ew
ewz'o j' ojh j? uhBh c"i'o j' ojh j? uhBh c"i
nokfJtb thik jk;b eo ;ed/ j'.
n?wk kB d/ izrbK s/ ;iktNh wjZbK bJh wkB d/ izrbK s/ ;iktNh wjZbK bJh w j{o j? d/j{o j? d/
n?wk kB d/ izrbK s/ ;iktNh wjZbK bJh w j{o j? d/
n?wk
n?wk
pNkbhnB ewKvo i{ S/ArfpnkU B/ fejk n?wkzkB d/ izrbK s/ ;iktNh wjZbK bJh wkB d/ izrbK s/ ;iktNh wjZbK bJh wSj{o j? d/j{o j? d/S
fe fgSb/ ;kb ibdpkzh 'u n;hA Bt/A fJ; d/S pko/ dZ; dfJJ/ fe fJetkv'o fJe nfijk d/S j? fiE/ 90 Gkosh t;d/
p?Nb N?Ae; B{z pkovo 's/ skfJBks eo jB. fiBQK ftu'A 47 Gkosh j[D fJ; d/S d/ Bkrfoe pD u[e/ jB. fJj d/S dZyDh
fdZsk go T[BQK dh ;jh tos'A BjhA j' gk nwohek d/ gZSwh sZN 's/ ;fEs j?. fJ; d/ tZy-tZy y/soK ftZu n?wkzkB izrb,
ojh j?. N?eK dh ;woEk w[skpe T[BQK dh nzv/B jkJhb?Ze; ns/ izrbh-ihtB Bkb Gog{o rbkg/r'; Nkg{ Skwb jB. 2,850
i' tos'A j'Dh ukjhdh j? T[j BjhA j' gk whNo dh T[ukJh 's/ nzvhnBK dhnK sbjhnK 'u, okiXkBh e[JhN' ;fEs j?. fJe
ojh j?. nfXekohnK 'u'A fJe B/ fejk fe okiXkBh poskBth ;g/Bh p;shtkdsk s/ 16thA ns/ 17thA ;dh d/ ;[do ;iktNh
T[BQK B/ g[okD/ N?eK dhnK ;woEktK pko/ wjZbK ns/ Xkofwe ;EkBK bJh wSj{o j?.
gfVnk j? go T[j Bt/A N?eK B{z ni/ sZe
;wM BjhA gk oj/ jB.
c"i B{z bVkJh dk nB[Gt BjhA
c"i B{z bVkJh dk nB[Gt BjhA
c"i B{z bVkJh dk nB[Gt BjhA
c"i B{z bVkJh dk nB[Gt BjhA
c"i B{z bVkJh dk nB[Gt BjhA
e?B/vk u gzikph B"itkB dh w"s
e?B/vk
e?B/vk u gzikph B"itkB dh w"su gzikph B"itkB dh w"s
T[E/ phfizr 'u fJe fwbNoh e?B/vk e?B/vk 'u gzikph B"itkB dh w"su gzikph B"itkB dh w"s
n?e;goN B/ rb'pb NkJhw; B{z dZf;nk
fe f;oc jfEnkoK Bkb jh izr BjhA
fiZsh ik ;edh j?. B?SBb fJzNq?;N d/
Bkb ps"o fvc?A; n?vhNo i[V/ v?ft;
n?e; w[skpe uhBh whvhnk tb'A nkJh
fog'oN 'u fJ; rZb tZb fJSkok fwbdk
phfizr (fpT{o') uhB o'zkBk Bt/A fwbNoh nc;o B/ fJj rZb uhB dh
j? fe uhB fJ; t/b/ b'V s'A xZN c"ih
jfEnko v?tbg eo fojk j?. uhB dh ;oekoh whvhnk B{z fdZs/ fJzNoftT{ 'u
nkowh, J/noc'o; s/ B/th B{z j'o ejh j?. uhB fJBQh fdBh nkgD/ d{i/ J/ skes dh fdZes Bkb i{M fojk j?
skesto pDkT[D bJh brksko Bt/A noeqkcN e/ohno 's/ ezw eo fojk j? s/ feT[Afe d/S dh c"i d/ e'b bVkJh dk
nB[Gt xZN j?. uhBh c"i B/ ;B 1970
s/ n?vtK;v jfEnko fsnko j' oj/ jB. wzfBnk ik fojk j? fe fJ; B{z fJ;/ ;kb
s'A pknd e'Jh izr BjhA bVh j?. uhB
go j[D uhB d/ fJe ;hBhno fwbNoh ;w[zdo 'u T[sko fdZsk ikt/rk.
ni/ sZe ;wM BjhA nkJh seBhe
ni/ sZe ;wM BjhA nkJh seBhe
nc;o B/ fJ; rZb B{z wzfBnk j? fe ni/ sZe ;wM BjhA nkJh seBhe fJ; t/b/ f;oc B/th, J/noc'o;, oke/N
ni/ sZe ;wM BjhA nkJh seBhe
ni/ sZe ;wM BjhA nkJh seBhe
c"ihnK B{z ;wM BjhA nk fojk fe nkfyo uhB d/ ;oekoh pqkvek;No c'o; s/ ;Nq?N/fie ;g'o; c'o; 's/ fXnkB
T[j fJBQK jfEnkoK dk eh eoB s/ fJBQK ;h;hNhth tb'A jkb jh 'u fJe fog'oN brk fojk j?. idfe T[; dh nkowh, fi;
'u itkBK dh frDsh xZN eo fdZsh
dh tos'A fet/A eoB. fJ; fwbNqh nc;o 'u uhBh fwbNoh nc;oK B/ fJj rZb
rJh j?, B{z ;G s'A fznkdk pdbkn dh
dk fJSkok jkb jh 'u v?tbg Bt/A ehsh rJh ;h. fJ; fJzNoftT{ 'u d'
b'V j?.
NkJhg 099J/ p?Nb N?Ae; tZb ;h. fwbNoh nfXekoh Skwb ;B. uhB d/
nwohek
nwohek u gjkVh s'A fvZrD tkbk Gkosh i'Vk Bu gjkVh s'A fvZrD tkbk Gkosh i'Vk B u ;h NZbhu ;h NZbh
nwohek u gjkVh s'A fvZrD tkbk Gkosh i'Vk B u ;h NZbh
nwohek
nwohek 'u gjkVh s'A fvZrD tkbk Gkosh i'Vk Bu gjkVh s'A fvZrD tkbk Gkosh i'Vk BS/ / / / / 'u ;h NZbhu ;h NZbh
fBT{:koe (fpT{o') e?bhc'oBhnk d/ :';wkfJN okSNoh
gkoe 'u fJe YbkB tkbh gjkVh 's/ ;?bch b?D d"okB
nes{po 'u efEs s"o 's/ fvZr e/ ikB r[nkT[D tkbk
Gkosh i'Vk xNBk d/ ;w/A BS/ 'u ;h. fJj ikDekoh
g';NwkoNw fog'oN 'u ;kjwD/ nkJh j?. fog'oN w[skpe
;oh$ poBkbk (fpT{o') fzzdrh 'u e[M pDB dk ;[gBk ;ik e/ ir;ho f;zx
ftSD[ ftStBkE (29) ns/ T[; dh gsBh whBkeSh (30) ftoe BK dk B"itkB e?B/vk frnk ;h go e'Jh BjhA ikDdk ;h fe ftd/S dh Xosh
B/ 25 nes{po B{z 800 c[ZN T[Zu/ 'NkcN g[nkfJzN' s'A
's/ T[; dh w"s fbyh j?. T[; d/ gfotko bJh fJj d[Zy jzYkT[Dk pj[s w[Seb j?.
fvZrD s'A gfjbK 'fJEkfJb nbe'jb' dk ;/tB ehsk
poBkbk d/ fgzv X"bk dk izwgb ir;ho f;zx ;NZvh thz/ 's/ e?B/vk frnk ;h, fi;
;h.
dh 20 iBtoh B{z ;Ve jkd;/ 'u w"s j' rJh.
fJEkfJb nbe'jb phno, Sokp fij/ gdkoEK 'u 24 ;kbk ir;ho T[oc iZrh e?B/vk d/ Sfjo ;oh 'u ofjzdk ;h, fiZE/ tZvh
gkJh iKdh j?. wkohg';k ekT{Nh dh ;jkfJe eko'Bo frDsh 'u gzikph GkJhukok ofjzdk j?. fJZE/ ofjzd/ GkJhuko/ 'u th ;'r dh bfjo j?.
nKfdqnk ;NhtoN B/ nkfynk fe T[Zuh gjkVh s'A fvZrD
gfotkoe w?ApoK dk efjDk j? fe T[BQK B/ ni/ se ir;ho dh wksk ih B{z fJ;
s'A pknd bkSK dh yokp jkbs ekoB BS/ dh fznkdk
wBj{; ypo dh ikDekoh BjhA fdZsh. ir;ho dh fwqse d/j e?B/vk s'A Gkos fbnkT[D
wksok Bk gsk bZr ;eh. woeoh fBT{z B/ ;NhtoN d/
dhnK e'fSSK uZb ojhnK jB. gfotko B/ dZf;nk fe iZrh ni/ pj[s S'Nk ;h id
jtkb/ s'A ypo fdZsh fe n;hA fJ; Bshi/ 's/ gj[zu ;ed/ T[; d/ fgsk dh w"s j' rJh ;h ns/ T[; dh wK B/ eJh w[SebK MZb e/ nkgD/ Xh-g[Zs
jK fe T[BQK B/ Sokp dk ;/tB ehsk ;h ns/ T[BQK d/ ;oho B{z gkfbnk. ir;ho dh G?D dk ftnkj j' u[Zek j? ns/ wK ir;ho d/ ftnkj d/ ;[gB/
'u Sokp dh wksok ;h go ;kB{z fJj BjhA gsk fe T[BQK
;ikJh p?mh j?, T[j BjhA ikDdh fe fi; B{z d/yD bJh T[j so; ojh j?, j[D T[; e'b
B/ fezBh Sokp ghsh ;h.
iZrh dh fwqse d/j jh nkt/rh.
36
36
36 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
36 gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
36 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
rqhBb?Av 'u 2u 2003 w[ekpb/ uko3 w[ekpb/ uko
rqhBb?Av u 2 3 w[ekpb/ uko
rqhBb?Av
rqhBb?Av u 2u 2 3 w[ekpb/ uko3 w[ekpb/ uko
rqhBb?Av
fJ; wfjbk B{z j'fJnk oikJh
fJ; wfjbk B{z j'fJnk oikJh
fJ; wfjbk B{z j'fJnk oikJh
fJ; wfjbk B{z j'fJnk oikJh
fJ; wfjbk B{z j'fJnk oikJh
r[Dk s/
r[Dk s/ h Bkb fgxb ojh j? poch Bkb fgxb ojh j? poc
r[Dk s/zh Bkb fgxb ojh j? poch Bkb fgxb ojh j? poc
r[Dk s/ h Bkb fgxb ojh j? poc
r[Dk s/
Bkb fgnko, oukJ/rh ftnkj
Bkb fgnko, oukJ/rh ftnkj
Bkb fgnko, oukJ/rh ftnkj
Bkb fgnko, oukJ/rh ftnkj
Bkb fgnko, oukJ/rh ftnkj
ftnkj dk ekov th SZg u[Zek j?.
gk;eb B/ ftnkj Bkb ;pzXs fJe
thvhU pDkJh j?. fi; ftu T[j efjzdh
j?,''b'e fJ; ftnkj B{z iZi eoBr/ go
nfijk e'Jh BjhA j? i' oikJh d/ fpBK
ofj ;edk j't/.'' v/t'B bkJht B{z fdZs/
fJzNoftT{ ftu gk;eb B/ fejk fe w/ok
oikJh Bkb ftbZyD foSsk j?. v[tN
jw/Sk w/o/ Bkb ofjzdk j? ns/ w?B{z iZch
gkT[Adk j?. w?A nkgDh oikJh Bkb fJzBk
fgnko eodh jK fe b'eK B{z p[bk e/ fJ;
Bkb ftnkj eoBk ukj[zdh jK. fJBQK
d'jK dk ftnkj 10 cotoh B{z v/t'B d/
'dh rb'ohn; nkoN jkT{;' ftu
j't/rk. fJ; ftnkj bJh gk;eb B/ fJe
vo?Z; e'v th oZfynk j?, fi; B{z ftnkj
ftu nkT[D tkb/ jo wfjwkB B{z ckb'
eoBk j't/rk. wfjwkBK B{z vo?Z; e'v
tkfSzrNB (fpT{o') rqhBb?Av 'u w"i{d poc dh ukdo Xosh d/ tk:{wzvb d/ s/zh
ftu rkT{B, gikwk ns/ ;bhgo gfjB
Bkb row j'D d/ uZbd/ 2003 dh s[bBk 'u uko r[Dk s/zh Bkb fgxb ojh j?. fJe
e/ nkT[Dk j't/rk. fJ; d/ Bkb jh N?vh
nfXn?B 'u fJj dkntk ehsk frnk j?.
bzvB (fpT{o') fe;/ B/ ;Zu jh fejk fe;/ w[zv/ Bkb BjhA ;r'A fJe oikJh Bkb phno ns/ row gkDh dhnK p'sbK th
;w[zdo d/ tXd/ ib gZXo B{z b? e/ fuzss ftfrnkBhnK B/ bzp/ ;w/A s'A rqhBb?Av d/
fe fgnko nzBQk j[zdk j?. fgnko fe;/ fgnko j' frnk j?. fJ; oikJh B{z v[tN fbnkT[D bJh fejk frnk j?. f;oc fJzBk
dZyD-g{oph s/ T[Zso-gZSwh y/so 'u bzp/ ;w/A s'A fXnkB e/Adfos ehsk j?. n;b 'u
fJB;kB B{z fe;/ ;w/A th fe;/ Bkb th j' (duvet) efjzd/ jB, fi; ftu f;zE/fNe jh BjhA gk;eb ftnkj d/ pknd fJ;
T[E/ rb/Shno fgxb e/ nNbKfNe ;kro 'u fwb oj/ jB. fJj nfXn?B gq';hfvzr
;edk j?. nZi n;hA s[jkB{z fi; wfjbk ckJhpo ns/ c/do j[zdh j?. 49 ;kbk oikJh Bkb jBhw{B dh th :'iBk pDk
nkc dk B/SBb ne?vwh iBob 'u gqekfSs j'fJnk j?. nwohek d/ UjhU ;N/N
ojh j?. gk;eb ns/ v[tN d/ ftnkj dk
pko/ dZ; oj/ jK T[; d/ fgnko dh ejkDh gk;eb B/ X{wXkw Bkb ftnkj eoB
:{Bhtof;Nh d/ w[Zy nfXnkge wkJheb p/ft; B/ fejk fe nfXn?B 'u gkfJnk
ekch fdbu;g j?. fJzrb?Av d/ v/t'B dh :'iBk pDkJh j?, fi; ftu ;zrhs, thvhU ;'Sb whvhnk 's/ ekch tkfJob
frnk fe 2003 s'A 2013 d/ ftukb/ rqhBb?Av d/ dZyD-gZSwh y/so 'u rb/Shno dh
Sfjo dh ofjD tkbh gk;eb ;/fbe B{z vK;, G'iB nkfd ;G e[M j't/rk. fJ; j' u[Zek j?.
fJe tZvk fjZ;k fgxb frnk. nfXn?B eoB tkb/ ftfrnkBhnK dk wzBDk j? fe
rb'pb tkofwzr d/ uZbd/ rb/Shno fgxb fojk j?. fJ; dk wsbp j? fe rqhBb?Av
d/ dZyD-gZSwh fjZ;/ 'u rowhnK d"okB BdhnK dk ib gZXo tX fojk j?.
nwohek u j'Jh ;h d' ftd/u j'Jh ;h d' ftd/
nwohek
nwohek nfXn?B db 'u Skwb ftfrnkBhnK w[skpe dZyD-gZSwh rqhBb?Av B{z j[D
nwohek u j'Jh ;h d' ftd/
nwohek 'u j'Jh ;h d' ftd/u j'Jh ;h d' ftd/Shh hh h
sZe fJe rzGho ysok BjhA wzfBnk iKdk ;h go ;w[zdoh ib gZXo tXD dh GftZypkDh
'u fJj fJe tZvk ekoB pD ;edk j?. ftfrnkBhnK w[skpe fJ; d/ nfij/ sZNh d/
G?DK dh w"s, j[D ;[bMh r[ZEh
G?DK dh w"s, j[D ;[bMh r[ZEh
G?DK dh w"s, j[D ;[bMh r[ZEh SK 's/ rzGho Bshi/ d/yD B{z fwb ;ed/ jB, i' ;w[zdo d/ tXd/ ib gZXo B{z b? e/
G?DK dh w"s, j[D ;[bMh r[ZEh
G?DK dh w"s, j[D ;[bMh r[ZEh
yso/ dk ;kjwDk eo oj/ jB.
wkfjoK B/ dZf;nk,''dcso fJj
n?woi?A;h b?Afvzr eo e/ cf;nk ijk
n?woi?A;h b?Afvzr eo e/ cf;nk ijk , mzv B/, mzv B/
n?woi?A;h b?Afvzr eo e/ cf;nk ijk , mzv B/
n?woi?A;h b?Afvzr eo e/ cf;nk ijk
g[SNh eodk j? fe d'jK G?DK B/ nwohek n?woi?A;h b?Afvzr eo e/ cf;nk ijkz, mzv B/, mzv B/
'u SoD b?D bJh nozh fdZsh ;h.
tkfSzrNB 'u ;kT{dh nop d/ d{sxo
iwkfJnk :ksohnK dk y{B
iwkfJnk :ksohnK dk y{B
iwkfJnk :ksohnK dk y{B
iwkfJnk :ksohnK dk y{B
dh p[bkok ckfswk B/ dZf;nk,''fJj ypoK iwkfJnk :ksohnK dk y{B
;jh BjhA jB fe n;hA ;kT{dh nop dhnK
G?DK skbk ns/ o'skBk ckfonk Bkb
;pzXs fe;/ th ftnesh B{z SoD wzrD
d/ ekoB s'A nwohek SZvD bJh fejk
;h. fJj d't/A G?DK toihBhnk 'u nkgD/
gfotko d/ xo 'u'A eJh tko GZi u[ZehnK
;B. T[j ;kb 2017 s'A nkgD/ gfotko
Bkb BjhA ofj ojhnK ;B. T[j fJe
SoDkoEh xo 'u ofj ojhnK ;B go
fBT{:koe (fpT{o') fgSb/ ;kb ;h. Sfjo d/ wkfjo vkeNoK B/ fJ; dh T[BQK B/ nr;s 'u toihBhnk SZv fdZsk
fBT{:koe 'u Bdh d/ feBko/ ;kT{dh nop ikDekoh fdZsh. o'skBk ckfonk (22) ;h ns/ fBT{:koe ubhnK rJhnK ;B.''
dhnK d' e[VhnK dhnK bkSK fwbhnK ns/ T[; dh G?D skbk(16) dhnK bkSK
nwoheh whvhnk B/ g[b; B{z fJj efjzd/
;B, fiBQK dh w"s ;pzXh y[bQk;k j'fJnk nes{po 'u jv;B Bdh d/ feBko/ j'J/ dZf;nk fe d'tK G?DK B/
j? fe T[BQK B/ nksw-jZfsnk ehsh ;h. fwbhnK ;B. T[BQK d/ ;oho 's/ ;ZNK d/ ;ze/s fdZsk ;h fe ;kT{dh nop tkg;
fJBQK d'jK G?DK B/ nkgD/-nkg B{z N/g fBSkB th BjhA ;B ns/ fJ;/ ekoB ;koh ikD dh EK T[j y[d B{z B[e;kB gj[zuk
Bkb nZvhnK ns/ ewo s'A pzBQ fbnk r[ZEh T[bMh j'Jh ;h. b?DrhnK.
fJNbh L jtkJh nZv/ s/ eotkJh rJh wfjbk dh fvbhtohs/ eotkJh rJh wfjbk dh fvbhtoh
fJNbh L jtkJh nZv/
fJNbh L jtkJh nZv/ s/ eotkJh rJh wfjbk dh fvbhtoh
fJNbh L jtkJh nZv/ 's/ eotkJh rJh wfjbk dh fvbhtohs/ eotkJh rJh wfjbk dh fvbhtoh
fJNbh L jtkJh nZv/
fwbkB$fJNbh (fpT{o') e[dos nkgD/
ozr ne;o fdykT[Adh ofjzdh j? . nfijh jh
fJe e[dosh y/v fJNbh dh okiXkBh o'w d/
N'oKN' (fpT{o') d[Bhnk dh ;G s'A bzph jtkJh T[vkD ftu ;tko fJe :ksoh dh
nzsookSNoh jtkJh nZv/ 's/ fd;h id' fJe
ikB pukT[D bJh SBhtko B{z ijkz dh n?woi?A;h b?Afvzr eotkJh rJh. wkwbk
30 ;kbk wfjbk B{z jtkJh nZv/ s/ wK pDB
e?B/vk jtkJh nZv/ dk j?. ;wkuko J/iz;h w[skpe :{BkJhfNv J/nobkJhBz dh
dk ;[Zy gqkgs j'fJnk.
cbkJhN179 B/ nwohek d/ fBT{io;h d/ B/tkoe jtkJh nZv/ s'A 250 :ksohnK B{z
fvbhtoh s'A mhe fJe jcsk gfjbk fJj
b? e/ T[vkD Goh ;h. fJj cbkJhN fBT{io;h s'A jKreKr ik ojh ;h. o;s/ ftu fJe
wfjbk nkgD/ d/S pqkzhb ikD bJh J/no
:ksoh dh sphns yokp j'D ekoB ijkz B{z e?B/vk d/ g{oph sZN d/ fBT{ckT{vb?Av
fJNbh dh cbkJhN zohJ/ ;g/B d/ Sfjo w?fvqv
ns/ b?pokv'o ;{p/ d/ r{z-p/n jtkJh nZv/ 's/ T[skfonk frnk.
bJh cbkJhN b?D ik ojh ;h sK T[; B{z dodK
J/nobkJhBz B/ ;wkuko J/iz;h B{z dZf;nk fe g?ok w?vheb Nhw d/ w?Apo phwko
S[o{ j' rJhnK. fJ; s' gfjbK fe fJ; wfjbk
:ksoh B{z j;gskb b? rJ/. go T[ZE'A dk skgwkB wkJhB; 30 fvroh s'A j/mK ;h.
B{z B/Vb/ j;gskb sZe gj[ZukfJnk iKdk
uko/ gk;/ poc g? ojh ;h. :ksoh d/ T[soB wro'A id'A ijkz T[vkD GoB dh fsnkoh
T[; B/ jtkJh nZv/ 's/ jh 3 feb' 200 rqkw
eoB bZrk sK T[; dk fJe dotkik poc ekoB ikw j' frnk ns/ pzd BjhA j'
d/ pZu/ (w[Zv/) B{z iBw fdZsk. SkfJd fJj
gkfJnk. T[ZE/ d/o oks j'D ekoB jtkJh nZv/ 's/ e'Jh eowukoh th BjhA ;h. nfij/
gfjbh tko j'fJnk j't/ id'A fe;/ pZu/ B/ o'w
ftu ijkz ftu ;tko pkeh :ksohnK B{z bZrGr 13 xzN/ ijkz ftu jh fpskT[D/
d/ fJ; jtkJh nZv/ 's/ ;XkoB sohe/ Bkb
gJ/.
iBw fbnk j't/.
nfij/ jkbks Bkb BfiZmD bJh ijkz ftu ezpb ns/ ykD-ghD d/ ;kwkB dh
gqkgs ikDekoh w[skpe fJj wfjbk
th b'VhAdh ftt;Ek BjhA ;h. mzv Bkb go/SkB :ksohnK B/ g{oh oks ekch w[Seb
nkgD/ pZu/ d/ iBw bJh nkgD/ d/S pqkzhb
Bkb r[ikoh. pknd ftu bZrGr 10 xzN/ pknd nfXekoh ykDk ns/ gkDh b? e/
ik ojh ;h go SkfJd e[dos B{z e[M j'o jh
ijkz ftu gj[zu/. ijkz ftu ;tko fJe :ksoh ;zi? dZsk B/ ;wkuko J/iz;h B{z c'B
wBz{o ;h. pZu/ B/ fJNbh ftu jh iBw b?
's/ dZf;nk fe ijkz nzdo ekch mzv j' rJh ;h. g{o/ fJbke/ ftu Gkoh pocpkoh j'D
fbnk. ;EkBe whvhnk s'A fJbktk S'Sb
ekoB ns/ ijkz dk dotkik y[ZbQk j'D ekoB nzdo dk jhNo th
whvhJ/ 's/ th pZu/ d/ iBw dhnK ypoK
c/b j' frnk ;h. ijkz ftu ;tko j'o :ksohnK B/ th NthN eo e/ nkgDh fJ; e"V/
uouk dk ftSk pDhnK j'JhnK jB.
nB[Gt B{z S/no ehsk.
37
37
37 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
37 gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
37 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
fpjko dh Xh pDh nwohek
fpjko dh Xh pDh nwohek ;?B/No;?B/No, rhsk , rhsk s/ jZE oZy u[Zeh ;j[zs/ jZE oZy u[Zeh ;j[z BtK fjo ffjo f b/ d/ B"itkBb/ d/ B"itkB
fpjko dh Xh pDh nwohek ;?B/No, rhsk s/ jZE oZy u[Zeh ;j[z
fpjko dh Xh pDh nwohek 'u u u u u ';?B/No;?B/No', rhsk , rhsk 's/ jZE oZy u[Zeh ;j[zs/ jZE oZy u[Zeh ;j[z
fpjko dh Xh pDh nwohek
BtK
BtKSfjo ffjo fzb/ d/ B"itkBb/ d/ B"itkB
BtK
BtK fjo f b/ d/ B"itkB
;h. 8 wjhB/ dh T[wo ftu T[j nkgD/
dh wBhbk
dh wBhbk u jZfsnk
dh wBhbk
wksk-fgsk Bkb nwohek ubh rJh ;h.
dh wBhbk u jZfsnku jZfsnk
dh wBhbk 'u jZfsnku jZfsnk
w'Bk B/ f;Bf;BkNh :{Bhtof;Nh s'A
wB'ftfrnkB ftu rq/i{J/SB ehsh j?.
w'Bk d/ fgsk ;[p'X dk; fJzihBhno jB.
fzeo:'r j? fe w'Bk dk; B/ u'DK ftu
d' tko ;?B/No oj/ ohgpfbeB gkoNh d/
B/sk i'n c/B B{z jokfJnk. w'Bk dk; B/
nkgD/ ;j[z u[Ze ;wkrw d/ pknd nkgD/
Gk;D dh ;wkgsh ftu 'wfjbk
efbnkD, ;G ek wkD' dk Bknok
fdZsk.
Bfozdo w'dh dh tZvh gq z;ez;e
Bfozdo w'dh dh tZvh gq z;e
Bfozdo w'dh dh tZvh gq
Bfozdo w'dh dh tZvh gq
Bfozdo w'dh dh tZvh gqSz;ez;e
w'Bk dk; ghHn?ZwH w'dh dh pj[s
tZvh gqSz;e j?. nkgD/ ;j[z u[Ze ;wkrw
d"okB w'Bk B/ fejk fe wjkswk rKXh
dh soQK jh w"i{dk T{oiktkB B/sk gqXkB
wzsoh Bfozdo w'dh ih B/ fejk j? fe
n"osK dh fzzdrh ftu ;cbsk dh ukph
f;Zfynk jh j?. e[VhnK B{z f;Zfyns eo
e/ fJe g{o/ gfotko ns/ nkT[D tkbhnK
ghVQhnK B{z f;Zfyns ehsk ik ;edk j?.
w'Bk dk; ps"o ;?B/No g/Av{ fJbke/ dhnK
tkfSzrNB$BthA fdZbh (fpT{o') fJe e[Vh B{z f;Zfyns eo e/ s[;hA g{o/
n"osK dh f;Zfynk ns/ g/Av{ fJbkfenK
nwoheh gqSk;B ftu Gkosh w{b d/ eJh gfotko ns/ nkT[D tkbhnK ghVQhnK B{z
dhnK j'o ;wZf;nktK 's/ nkgDk fXnkB
ftnesh yk; nj[fdnK 's/ fB:[es j' th f;Zfyns eod/ j'. u[D/ rJ/ w?Apo d/
e/Adfos eoB dh rZb efj u[Zeh j?.
u[Ze/ jB. j[D fJ; bVh ftu fJe j'o o{g ftu w'Bk B/ e[VhnK nZr/ tXD bJh
;?B/N dhnK ew/NhnK ftu j't/rh
;?B/N dhnK ew/NhnK ftu j't/rh
;?B/N dhnK ew/NhnK ftu j't/rh
;?B/N dhnK ew/NhnK ftu j't/rh
BtK Bkw w'Bk dk; dk i[V frnk j?. gq/fos eoB dk c?;bk fbnk j?. w'Bk dk; ;?B/N dhnK ew/NhnK ftu j't/rh
kwb
Skwbkwb
kwb
kwb
fpjko d/ w[zr/o fzb/ ftu iBwh w'Bk B/ nkgDh wksG{wh B{z :kd eofdnK
j[D w'Bk ;?B/N dh jkT{f;zr ;N/fpbNh
dk; nwohek d/ tkfSzrNB ;{p/ d/ fejk fe w/oh :'iBk j? fe fJe fdB w?A
wBhbk (fpT{o') wBhbk 'u phs/ ;w/A s'A gzikph B"itkBK dhnK ehshnK ik
n?Av n?c'ovfpbNh ew/Nh d/ fvgNh gqXkB
47t/A fzb/ dh ;?B/No u[Dh rJh j?. T[BQK nkgD/ iZdh xo fpjko d/ dfonkg[o
d/ s"o 's/ ;/tktK d/t/rh. fJ; d/ fJbktk ojhnK jZfsnktK dk f;bf;bk ikoh j?. nZi th BtKSfjo fzb/ d/ pbke pzrk d/
B{z fJj ;cbsk gfjbh e'fSS ftu jh iktK. T[BQK B/ Gkos d/ pkeh fjZf;nK
fwbh. v?w'eq/fNe gkoNh dh w?Apo w'Bk ftu x[zwD dh fJZSk zkjo ehsh. w'Bk T[j ;?B/N dh NoK;g'N/SB ew/Nh ftu fgzv pfjokw d/ B"itkB dh wBhbk fty/ b[N/fonK B/ r'bh wko e/ jZfsnk eo fdZsh.
fwqse r[ogqhs T[oc r'gh (35) d/ wksk-fgsk B/ dZf;nk fe T[BQK dk bVek i'
oj/rh. fJBQK ew/NhnK d/ fJbktk w'Bk
dk; (47) B/ nwoheh ;?B/N ftu Xkofwe B/ fejk fe w?A Gkos d/ pkeh fjZf;nK
fe wBhbk 'u ckJhBK; dk ezw eodk ;h i' fe seohpB fgSb/ 12 ;kbK s'A T[E/
B{z ;?B/N dh tksktoB, T{oik ns/
rqzE rhsk B{z jZE ftu b? e/ nj[d/ dh ftu x[zwDk ukj[zdh jK feT[Afe fJj w/ok
ofj fojk ;h. b[N/fonK B/ b[ZN dh Bhns Bkb r'bh wko e/ T[; dh jZfsnk eo fdZsh
seBkb'ih Bkb i[Vh ew/Nh ftu th
;j[z u[Zeh. w'Bk dk; B/ fjzd{ fsT[jko n;bh d/S j?.
Gkos d/ fpjko oki Bkb j? ;zpzX
Gkos d/ fpjko oki Bkb j? ;zpzX
weo ;zeqKsh d/ w"e/ ;j[z u[Zeh. Gkos d/ fpjko oki Bkb j? ;zpzX Skwb ehsk ikt/rk. w'Bk B/ j[D n"osK ns/ b[N/o/ Brdh ns/ T[; dh ;e{Noh b? e/ coko j' rJ/.
Gkos d/ fpjko oki Bkb j? ;zpzX
Gkos d/ fpjko oki Bkb j? ;zpzX
w'Bk B/ fdZsk fJj ;zd/S
w'Bk B/ fdZsk fJj ;zd/
w'Bk B/ fdZsk fJj ;zd/
w'Bk B/ fdZsk fJj ;zd/ w'Bk dk iBw ;kb 1971 ftu B{z pokpoh d/ nfXeko d/D bJh bVkJh s[jkB{z dZ; dJhJ/ fe 10 cotoh B{z th wBhbk 'u fJe gzikph B"itkB dh
w'Bk B/ fdZsk fJj ;zd/
G/sGoh jkbs 'u w"s j' rJh ;h. fwqse dh gSkD ;sBkw f;zx ti'A j'Jh ;h.
bVB dk wB pDkfJnk j?.
w'Bk B/ nkgD/ ;zd/S ftu fejk fe fpjko d/ doGzrk j;gskb ftu j'fJnk
seohpB 10 e[ fdBK wro'A r[ogqhs d/ esb dh ypo ;[D e/ fJZE/ ofj oj/ gzikph
GkJhuko/ 'u vo dk wkj"b pD frnk j?.
y; B/ nkgDh gsBh B{z s'jc/ u fdZshnK 55 ju fdZshnK 55 j ko vo?Z;Kko vo?Z;K
y; B/ nkgDh gsBh B{z s'jc/ u fdZshnK 55 j ko vo?Z;K
y; B/ nkgDh gsBh B{z s'jc/
fJ; fJ; fJ; fJ; fJ; Sy; B/ nkgDh gsBh B{z s'jc/ y; B/ nkgDh gsBh B{z s'jc/ 'u fdZshnK 55 ju fdZshnK 55 jzko vo?Z;Kko vo?Z;K
;?AeV/ GkoshnK B{z fBT{ hb?Av b?
;?AeV/ GkoshnK B{z fBT{
;?AeV/ GkoshnK B{z fBT{ hb?Av b?hb?Av b?
fvzkJhBo vo?Z; frcN eod/ nk oj/ jB. ;?AeV/ GkoshnK B{z fBT{;?AeV/ GkoshnK B{z fBT{zhb?Av b?hb?Av b?
;kb 2014 ftu T[BQK B/ vo?Z; yohdDh
pzd eo fdZsh. T[BQK d/ fJ; iB{zB ekoB
ik ojh fe sh j'Jh bkgsksh j'Jh bkgsk
ik ojh fe
ik ojh fe sh j'Jh bkgsk
ik ojh feSsh j'Jh bkgsksh j'Jh bkgsk
T[BQK dk Bkw frBhz p[Ze nkc tobv ik ojh fe
foekov ftu doi ehsk frnk j?.
pq'ewB B/ fJBQK ;kohnK vo?Z;K dk
eb?eSB th ehsk j?. d'jK d/ ftnkj B{z
61 ;kb j' u[Ze/ jB. pq'ew?B B/ fJe
thvhU ftu dZf;nk fe T[j fejVh rZb
s'A gq/fos j' e/ nkgDh gsBh B{z vo?Z;
frcN eod/ oj/ ;B. T[BQK B/ fejk,''n;hA
g{oh oks vK; ehsk. ;kB{z T[;/ t/b/ fJe-
d{i/ Bkb fgnko j' frnk. fJj T[j ;wK
;h id'A wkor'N e'b ;eoN ns/ ;c/d
g?Nhe'N ;B.'' T[BQK B/ fznkdkso eZgV/
;/b ftu'A jh yohd/ jB.
pq'ewB dk eZgfVnK dk eb?eSB
ekch tZvk j?. fJ; ;wK nfijk th ;h
id'A T[BQK B/ nwoheh fvgkoNw?ANb ;N'o
Bkb vhb sZe eo bJh ;h. T[BQK dk
ftnesh dk Bkw gkb pq'ewB (Paul
pofbB (fpT{o') d[Bhnk ftu jo
efjDk j?,''id'A ;NkJhb pdbd/ ;B sK
ftnkj[sk i'Vk yk; w"fenK 's/ fJe- Brockmann) j?. fJ; rZb dk y[bk;k
T[j w?B{z c'B eod/ ;B ns/ T[fus w[Zb
d{i/ B{z s'jck fdzdk j?. go nZi n;hA y[d pq'ewB B/ ehsk j?. T[BQK dk efjDk
's/ eZgV/ t/ud/ ;B.'' T[BQK B/ eZgV/
s[jkB{z fi; Sy; pko/ dZ; oj/ jK T[; B/ j? fe T[j BjhA ukj[zd/ fe T[; dh gsBh
yohdDk fJ; bJh pzd eo fdZsk feT[Afe
nkgDh gsBh B{z s'jc/ d/D dk tobv wkor'N fJe jh vo?Z; d[pkok gfjB/.
T[BQK e'b eZgV/ oZyD dh irQk BjhA puh
foekov pDkfJnk j?. iowBh d/ pofbB pq'ewB B/ dZf;nk fe gfjbh tko
;h. fJZE/ dZ; dJhJ/ fe i'V/ B/ j[D sZe
d/ ofjD tkbk fJe 83 ;kbk Sy; j[D T[j wkor'N Bkb vK; jkb ftu fwfbnk
7 jzko vo?Z;K t/u fdZshnK jB ns/ e/ob$ nkeb?Av (fpT{o') 100 s'A 200 GkoshnK B{z b? ik ojh fJe feSsh bkgsk
sZe nkgDh gsBh B{z 55 jzko ;h. fJ; w[bkeks wro'A d'jK B/ ftnkj
nkT[D tkb/ ;kbK ftu 48 jzko vo?Z;K j' rJh j?, i' SkfJd fBT{zhb?Av ik ojh ;h. Gkosh g[b; B/ fejk fe j' ;edk j? fe
fvzkJhBo vo?Z;K s'jc/ ftu d/ u[Zek j?. eo fbnk. T[;/ ;w/A s'A T[j wkor'N B{z
B{z t/uD bJh fsnko j?. fJj feSsh fBT{zhb?Av tZb ik ojh j't/rh. g[b; B{z fJBQK b'eK d/ 70 s'A fznkdk
p?r fwb/ jB. fJBQK 'u ;tko fznkdkso b'e BthA fdZbh ns/ skfwbBkv{ s'A jB.
fJj Gkosh fJe fcfSzr feSsh 'u ;tko ;B. S[o{nksh ypoK w[skpe ;ko/
nk;Nq/bhnk L jkJht/n s/ eko j'Jh jkd;/ dh fs/ eko j'Jh jkd;/ dh f eko, 1 iywheko, 1 iywh
nk;Nq/bhnk L jkJht/n SoDkoEh ;B. fJj feSsh 12 cotoh B{z e/ob d/ w[Bkwpkw jkopo s'A fBebh ;h.
nk;Nq/bhnk L jkJht/n 's/ eko j'Jh jkd;/ dh fs/ eko j'Jh jkd;/ dh fSeko, 1 iywheko, 1 iywh
nk;Nq/bhnk L jkJht/n s/ eko j'Jh jkd;/ dh f eko, 1 iywh
nk;Nq/bhnk L jkJht/n
fJ; wkwb/ 'u d' nfXekoh th Skwb dZ;/ ik oj/ jB. g[b; B/ BthA fdZbh s'A fJe
f;vBh (fpT{o') nk;Nq/bhnk d/ Sfjo ftnesh B{z fjok;s 'u fbnk j?.
ihb'Ar ftu 50 ;kbk fJe wfjbk eko jkd;/ d/S dh okiXkBh fdZbh s'A fjok;s 'u bJ/ rJ/ fJ; ftnesh dk BK gqG{ XKvkgkBh
dh fSeko j' rJh. ikDekoh w[skpe ihb'Ar j?. g[b; B/ fejk fe fJ; xNBk 'u Skwb d'jK nfXekohnK B/ dZf;nk fe feSsh
B/V/ fgqz;?Z; jkJht/n 's/ gj[zud/ jh wfjbk fBT{zhb?Av ikD bJh fBebh ;h.
dk eko 's/ ezNo'b Bk fojk ns/ eko ;Ve dZf;nk ik fojk j? fe feSsh 'u 100 s'A 200 b'e ;tko ;B, fiBQK 'u n"osK
s'A j/mK T[so rJh. jkd;/ dh ;{uBk s[ozs ns/ pZu/ th Skwb ;B. g[b; nfXekoh thih oftzdoB B/ dZf;nk fe feSsh 'u
n?woi?A;h ;/tktK B{z fdZsh rJh. ;tko b'eK d/ 70 s'A fznkdk p?r fwb/ jB. fJBQK 'u'A 20 s'A fznkdk b'eK d/ gSkD
;{uBk fwbd/ jh nfXekoh bkok ftu gZso th g[b; B{z fwb/ jB.
jkJht/n 's/ gj[zu/. fteN'ohnk g[b; B/ fJe g[b; tb'A fdZsh rJh ikDekoh w[skpe fJBQK p?rK 'u eZgV/ ns/ vqkJh co{N
fpnkB ftu dZf;nk fe fJ; jkd;/ ftu tor/ ;wkB fwb/ jB, Gkt fJj b'e bzph :ksok dh fsnkoh d/ we;d Bkb fBeb/
wfjbk B{z wkw{bh ;ZNK bZrhnK jB. fJbki ;B. g[b; nfXekoh n?wi/ ;'iB B/ fejk fe bZrdk j? fe bzph ib:ksok dk we;d
bJh T[; B{z j;gskb fbikfJnk frnk j?. Bkb b'eK B/ nkgD/ p?r g?e ehs/ ;B.
jkd;/ ekoB fgqz;?Z; jkJht/n 's/ d'jhA gk;hA dZf;nk ik fojk j? fe bkgsk b'e ;w[zdo 'u jh fes/ c;/ j'J/ jB. g[b; dk
nktkikJh pzd eo fdZsh rJh j?. g[b; jkd;/ efjDk j? fe Gkosh J/iz;hnK fJBQK b'eK dh Gkb 'u bZrhnK j?. fJBQK 'u fJzvhnB
d/ ekoBK dh iKu ftu i[ZN rJh j?. e';N rkov dhnK NhwK th Skwb jB.
38
38
38 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
38 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
38 gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
Ks wB s/ sDkn T[sgzBsk
Ks wB s/ sDkn T[sgzBsk
Ks wB s/ sDkn T[sgzBsk
n n n n nSKs wB s/ sDkn T[sgzBskKs wB s/ sDkn T[sgzBsk
;zzw dh pj[s zo{os j?. wB ;dk j[Bo th e[okjhnk j' ;edk j?. sghnk ftyktk ;h fe fJjBK bJh e'Jh gopzX dh eh T[; e'b bVB dh fJZSk j? nksw ftStk;
Gkb/ sK fpjso oj/rk. tX iK fezBk j?. BkBe nzdo'A N[odk j?. pkjo'A Bk ed/ io{os j?. ezwz'oh bJh e'Jh gopzX Bjh j?. r'fpzd e'b Sk;so th j? S;so th.
ykDk j? ;oho iK bkb;k dZ;/rh. ;kX{ N[o'. fBozsosk ;dk ;zzw BjhA j?. fzzdrh ukjhdk. T[j jo/e z[bw bJh BrwK j?, okr j?
e'b th BjhA j? fJ; soK dk ;zzw. GNeD BkBe e'b j?. eJh tko x'V;tko th ;ikJ/ iKd/ jo ;so dk, rhs j? jo ;w/A dk.
jh fzzdrh dh bJh fcodk j? do ¢. ;ZG ed/ th fSVek d/y e/ whAj Bk ;wM jB B/sk th T[;ko/ iK gZE/ iKd/ jB nZi ;Zsk th J/jh wkgdzv tos ojh
ekw ro;s fefonk j? d[BhnK. sgh igh b?Dk fJj jo gk;/ fd;/rk Ud'A :ehB fit/A wK r'po s'A gkEh pDk fdzdh ;h j?. vo G"n tzv fdsk j? sys B/. rohp
;ziwhA Bjh j?-ftykt/ eod/ B/HHH;o;/ eh eoBk. ezNo'b fBozsosk ekB{zBD j? u"Aek fbZg f;zrko fdzdh ;h. MZb fojk j? xo xo, r[opZs do xo 'u
ftSk fdsh rJh j?HHH< J/jh ;Zsk dk
BjhA j'fJnk, nk;k okw tofrnK B/ eh- ftXk. xZN ykDk gfjBDk ;"Dk ;zzw gozgok e'Jh ;zzw BjhA. nkswpbh
fBSkBk j[zdk j?.
eh BjhA ehsk. jo o'z j[zdk j? f;oc god/ BjhA fbydk . j' ikU BkBe dk okj jh nkswpb
fJjBK jbksK u ;dk sbt/ uZN
B/ sD/ j'J/. BkBe dhnK g?VK 'u ;zzw d/y'r/. f;ykT[Adk j?. vog'e ewz'o ed/ xohA
nwho iK sob/ fwzBsK tkb/ bkjk yZNd/
p[ZX d/ okj 'u ;zzw j?. i' s[jkv/ nZi fiZsK BjhA b? e/ gos/. w/ohnK ;soK
jB. nfijk eJh tko d/o se j' iKdk
xo nk g?ohA fvr e/ ;zzw bZGdk j? T[j g[ekodhnK jB ni/ th feHHHH
vk nwoihs NKvk (f;vBh)
vk nwoihs NKvk (f;vBh)
vk nwoihs NKvk (f;vBh) j? iK fco bkG w"ek ;zGkb ckfJdk uZe
vk nwoihs NKvk (f;vBh)
vk nwoihs NKvk (f;vBh)
;zg{oB BjhA j?. nkgD/ nkg d/ wkbe j' r'fpzd BjhA ed/ jko/
b?Ad/ jB. fJj o[Zuh ftT[gkoh tor 'u
i' nkJ/ ys BjhA gVd/ ikU BkBe nkgD/ nkg 'u ;zzw j?. ;kfjpzkd/ jh sbtkoK u[zwd/ nkJ/ B/
nkw j[zdh j?.
i' fJj efjzdk j? fe w?A ;oho B{z ;zzw T[j ftStk; oZydk j? nkgD/ nkg 'u. dhtkoK sK BzB/ ¢ f;sko/ th Ykj
;dhnK she gSskDr/
id'A fJj ;'ud/ j' fe wB nSKs j?
ftZu oZydk jK ns/ fJ; B{z nkgDk fJe tko fe;/ B{z ;ogzu u[D fbnk fdzd/ jB-
ys sK ;[B/j/ j[zd/ B/
sK wB u sDkn T[sgzB j[zdk j?. nkg;h
r[bkw pBkT[Adk jK. i' b'eK ftZu gquko
ftbed/ ;kj j[zd/ B/ pu/ j'J/HHH fpB t'N fe fJj pzdk B/e j? jZb eo/rk ewz'oK w{jo/ jh nkT[Adhnk jB
wB fto'Xsk dk gouzw T[vdk j?. fe;/
eoB s'A pkd fJj efjzdk j?HHH w{oy jo/e dh w[Seb dk. b'eK T[gkXh pyS
ft:'rh oksK 'u fbyhnK fuZmhnK w[SebK. xo T[jBK d/ jh frokJ/ iKd/
nkgD/ dh T[vhe u T[dk; wB M[odk j?.
ejkDhnK ;[DkT[Ad/ jB fiBQK dk fe;/ fdsh go id'A n;bh ;ogzu nkfJnk sK jB i' sob/ eod/ jB. i' nkgD/ pb s/
f;oBkt/A GkbdhnK jB
y[Sh nb'g eo b?Ad/ j' s[;hA. J/;/ jh
Sesh s/ ;Zu Bkb e'Jh w/b BjhA T[j T[m e/ goK j' frnk efjzdk nkU ih fJeZb/ jh yV iKd/ jB T[jBK e'b'A jo
Sfjo pdb e/ f;oBkt/A jh pdbd/ B/
wzdGkrh dSk u'A eZYDk w/ok T[d/S j?
j?HHHfJjBK ejkDhnK d/ okjhA Bk uZb'. ;ogzu ;kfjp fJj s[jkvh e[o;h j?. e'Jh voB brdk j? G?n yKdk j? jo/e.
dZ; d/t/Arh sK ys y[deSh BjhA fJ; tkosk dk. nkgD/ nkg 'u y[S j'
nkgD/ nkg okj T[;ko'. nkgD/ nkg d/
eoBr/ T[jBK B/ ;ko/ gopzX eo oZy/ ;B fe T[jBK dh jtk tZb th BjhA e'Jh ikU BkBe dhnK SktK 'u nBzd wkD'
;Zu/ ;/te pD'.
;'u ;zzw dh ;hwk s/ gohGkSk th nZi c;kd j't/rk go ;ogzu B/ e'Jh Mke/rk. e'Jh d[BhnK dh skes BjhA o[bk ;e/rh
r[o BkBe ;zzwhA j?. e'Jh igh sgh nfijk BjhA ;h ehsk HH;r'A efj fojk eZp/ e'b'A feT[A vod/ B/ ;ko/ feT[Afe
j[zdh j?. T[j fbydk s/ efjzdk. ;oho B{z s[jkB{z .
ftfrnkBhnK B/ ;sQk B{z d{f s j'D s'A
ftfrnkBhnK B/ ;sQk B{z d{f s j'D s'As j'D s'A
ftfrnkBhnK B/ ;sQk B{z d{f ihtkD{ Gog{o fMZbh Bkb pfDnk fcbNo eo/rk gkDh B{z ;kc
ftfrnkBhnK B/ ;sQk B{z d{f
ftfrnkBhnK B/ ;sQk B{z d{fSs j'D s'As j'D s'A
ihtkD{ Gog{o fMZbh Bkb pfDnk fcbNo eo/rk gkDh B{z ;kc
ihtkD{ Gog{o fMZbh Bkb pfDnk fcbNo eo/rk gkDh B{z ;kc
ihtkD{ Gog{o fMZbh Bkb pfDnk fcbNo eo/rk gkDh B{z ;kc
ihtkD{ Gog{o fMZbh Bkb pfDnk fcbNo eo/rk gkDh B{z ;kc
tkfSzrNB (fpT{o') ftfrnkBhnK B/
o'eD d/ T[gkn dk bkfJnk gsk
o'eD d/ T[gkn dk bkfJnk gsk
o'eD d/ T[gkn dk bkfJnk gsk gkDh B{z fcbNo eoB tkbh fJe BthA
o'eD d/ T[gkn dk bkfJnk gsk
o'eD d/ T[gkn dk bkfJnk gsk
N?eBkb'ih ftef;s ehsh j?, fi; pko/
T[; dk efjDk j? fe fJj ihtkD{
fMZbhnK ns/ rqkchB nke;kJhv dh
tos'A eoe/ gkDh B{z S[ZX pDkT[Adh j?.
nwohek dh tkfSzrNB :{Bhtof;Nh
d/ y'iekoK w[skpe ftSt 'u jo/e 10
'u'A fJe s'A tZX ftnesh B{z ghD tkb/
gkDh dh w[ZYbh ;j{bs jk;b BjhA j?
ns/ 2025 sZe ftSt dh nZXh nkpkdh
B{z gkDh dh xkN MZbDh gt/rh.T[BQK
dZf;nk fe BthA nbNokfcbNq/SB fMZbh
gkDh d/ gqtkj B{z o'eD tkb/ ihtkD{nK
ns/ j'o jkBhekoe ;{yw ihtK d/ iwQk
j'D iK g?dk j'D B{z o'e e/ gkDh B{z ;tZS
pDkT[Adh j?. frZbh gos 's/ ;{yw ihtK
d/ iwQk j'D B{z pkfJUc'Ufbzr fejk iKdk
j? ns/ fznkdkso fMZbhnK 'u fJjh
;wZf;nk j[zdh j?, fi; B{z g{oh soQK ysw
eoBk pj[s u[D"shg{oB j[zdk j?.
nfXn?B w[skpe i/ fJ; seBhe B{z
tZv/ g?wkB/ 's/ tXkfJnk ikt/ sK fJj
eJh ftek;Shb d/SK B{z bkG gj[zuk
;edh j?, fiE/ ;kc gkDh dh xkN j?.
fJj nfXn?B fJBtkfJow?ANb ;kfJz; n?Av
N?eBkb'ih o;kb/ 'u gqekfSs j'fJnk j?.
ekmwzv{ ijk
ekmwzv{ ijk jkd;k L fJe f;ro/N B/ b? bJh 51 b'eK dh ikB jkd;k L fJe f;ro/N B/ b? bJh 51 b'eK dh ikB
ekmwzv{ ijk
ekmwzv{ ijkz jkd;k L fJe f;ro/N B/ b? bJh 51 b'eK dh ikB jkd;k L fJe f;ro/N B/ b? bJh 51 b'eK dh ikB
ekmwzv{ ijk jkd;k L fJe f;ro/N B/ b? bJh 51 b'eK dh ikB
don;b jkd;/ s'A pknd ;pzfXs
ftGkr ns/ nfXekohnK B{z fJ; pko/ SZe
;h fe eh n;b ftu ;[oZfynk T[bzxDk
ekoB ijkz jkd;/ dk fSeko j'fJnk
;h. nfij/ ftu fJ; rZb dh g[SNh eoB
bJh ns/ d[oxNBk d/ ekoBK dk gsk
brkT[D bJh fJe d[oxNBk iKu
efwSB dk rmB ehsk frnk ;h.
jkbKfe j[D d[oxNBk iKu efwSB dk
efjDk j? fe fJj jkd;k f;oc eo{ dh
rbsh ekoB jh j'fJnk ;h. i/eo eo{
bkgotkjh BjhA tosdk sK fJj jkd;k
w?bp'oB (fpT{o') ftfrnkBhnK B/ fJe BthA y'i 'u gsk bkfJnk j? fe T[j
BjhA j[zdk.
fejVh uhz j?, fi; Bkb gkDh fe;/ yk; soQK dhnK ;sQk 's/ mfjo iKdk j? ns/ T[;
ekmwzv{ ftu fJj jkd;k 12 wkou
B{z d{fSs eo fdzdk j?. fJj fJe nfijh uhz j?, i' ;;s/ ns/ gqGktSkbh sohe/ Bkb
2018 B{z j'fJnk ;h, fi; ftu seohpB
rzdrh B{z d{o eoB ;pzXh jZb eZY ;edk j?. nk;No/bhnk 'u t'b'Ar'Ar :{Bhtof;Nh
51 b'eK dh w"s j' rJh ;h. fJBQK 51
d/ y'iekoK B/ T[; szso dh gSkD ehsh j?, i' frZbhnK gos 's/ ;{ywihtK, p{fNnK
b'eK ftu eo{ d/ uko w?Apo th Skwb
d/ T[ZrD, T[Zbh d/ g?dk j'D s/ ;sQk B{z d{fSs eoB s'A o'edk j?. gfjbK fJj w[ZYbk
f;;Nw n;gZSN ;h. rzdrh o'eD d/ gqGktSkbh T[gkn Bkb p?eNhohnk tor/ ekmwzv{ (fpT{o') fgSb/ ;kb B/gkb gkfJbN nkgD/ e?fpB ftu ;w'fezr eo ;B. cbkJhN B/ pzrbkd/S d/ Ykek s'A
T[vkD Goh ;h. fco fit/A jh ijkz
;{ywihtK d/ iwkn B{z xZN ehsk ik ;edk j? fit/A fe n;hA ikDd/ jK fe p?eNhohnk dh okiXkBh ekmwzv{ ftu tZvk jkd;k fojk ;h. fJ; rZb dh g[SNh nfXekohnK
T[sgkd B{z yokp iK d{fSs eodk j?, oZy-oykn bkrs B{z tXkT[Adk j?. J/H ;hH n?Z;H j'fJnk ;h. fJ; jkd;/ ftu :{Hn?;H B/ ehsh j?. ekmwzv{ d/ fsqG{tB fJzNoB?SBb J/
B?B'' BK d/ o;kb/ 'u gqekfSs nfXn?B w[skpe fJe d{ih tZvh u[D"sh e'fNzr f;;Nw pKrbk J/nobkJhB dk ijkz d[oxNBk fJ; wkwb/ dk y[bk;k cbkJhN d/ nog'oN ftu gj[zfunk sK oBt/ s'A pkjo
ftef;s eoBk j?, i' tZX ;;sh ns/ ;"ykbh j? ns/ fJ; B{z nk;kBh Bkb T[sgkdB dk fSeko j' frnk ;h. fJj jkd;k fgSb/ ekefgN tkfJ; foekovo Bkb j'fJnk. ubk frnk ns/ fJe c[ZNpkb rqkT[Av
ftu eq?S j' frnk. fJ; s'A pknd ijkz
gqfefonktK 'u Skwb ehsk ik ;edk j?. y'iekoK B/ e'bkJhvb f;bhek iK eZu d/ ;kb wkou ftu j'fJnk ;h. jkbKfe j[D ekefgN tkfJ; foekovo Bkb jh
S'N/-S'N/ wDfenK dh tos'A ehsh, fiBQK B{z fJe x'b 'u fwbkfJnk frnk ns/ T[; fJ; jkd;/ Bkb i[fVnk fJe tZvk y[bk;k nfXekohnK B{z gsk bZrk fe cbkJhN ftu nZr th bZr rJh ;h. iKu fog'oN
'u gkbhwo torh j'o ;wZroh B{z th fwbkfJnk. eZu d/ wDfenK dh tos'A gkDh B{z j'fJnk j?. ypoK w[skpe fJj jkd;k d/ gkfJbN B/ nkgD/ e?fpB ftu jh ftu fsqG{tB J/nog'oN d/ ezNo'b Nkto
iwQk eoB iK ;'yD dh ;woZEk B{z tXkT[D bJh ehsh ik ;edh j?. fJ; bJh j'fJnk feT[Afe ijkz dk ;w'fezr ehsh ;h. B{z th fzzw/tko mfjokfJnk frnk j?.
39
39
39 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
39 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
39 gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
wkNh e' g[sok e?;/ Bus[ j? ..
wkNh e' g[sok e?;/ Bus[ j? ..
wkNh e' g[sok e?;/ Bus[ j? ..
wkNh e' g[sok e?;/ Bus[ j? ..
wkNh e' g[sok e?;/ Bus[ j? ..
Grs oftdk; ih dh ;zy/g ihtB- SpdK ftZu'A Grs oftdk; ih dh fijVh BjhA bZrdk. i' iht jzeko ftZu jh wod/ pb[ B yNkJh .. tZ;dk j? sK fco iht ;dk-fEo gqG{-
MbeL ;z;ko nzdo ihtB d/ uko gqw[Zy Sy;hns T[ZGo e/ ;kjwD/ nkT[Adh j?, oj/, T[j ;z;ko s'A p/-rs/ jh rJ/. T[BQK efj epho p[fX jfo bJh w/oh p[fX Bkw f;woB dh ewkJh eodk j?. T[;
gZy jBl gfjbk ;wkfiel d{ik nkofEel T[; nB[;ko Grs oftdk; ih fJZe d/ nkswe ihtB ihtB ftZu e'Jh ;[Xko pdbh f;fX gkJh ..¢.. gzBK ££© iht dk wB ;dk-fEo gqG{-Bkw ftZu
shik okiBhse ns/ u"Ek Xkofwe. fJBQK fBor[D ns/ nfdqSN oZp dh Grsh ns/ Bk j' ;fenk. T[j tko-tko nkswe noEL j/ ;G ihtK d/ wkbe gqG{ ! j/ fNfenk ofjzdk j? ns/ fJ; soQK T[j iht
ukoK gZyK ftZu'A fijVk gqkDh fe;/ fJZe ;Zuh gqhs dk ;dek gqw/So dk o{g j' s"o s/ izwd/-wod/ ofjzd/ jB. ;G ihtK B{z skoB tkb/ ;woZE okw ! j/ ;/tk-Grsh eo e/ ;dk-fEo joh ftZu
gZy eoe/ th nkgD/ nkg B{z nkw rJ/ ns/ nB/eK G[Zb/-GNfenK B{z fJ; fco eh ekoB j? fe ihtK B{z gqG{ dh ;G ftZu ftnkge gqG{ ! s{z fe;/ s'A vodk bhB j' iKdk j?.
gqzgoktK s'A T[Zuk u[Ze b?Adk j?, T[BQK b'eK o;s/ s/ gkfJnk ns/ ;wMkfJnk fe rzrk gqkgsh BjhA j[zdh< Grs oftdk; dZ;d/ BjhA j?A. s/ok ;[Gkt e[ZM nB'yk jh j?.¡. 4H j/m fby/ Spd ftZu Grs
B{z jh fJfsjk; nkgDh p[Zeb ftZu EK nkfd d/ fJSBkB, mke[oK dh g{ik, jB fe fJ; dk ;G s'A tZvk ekoB iht ojkT[. oftdk; ih ;kB{z ;wMk e/ dZ; oj/ jB
fdzdk j?. Grs oftdk; ih dk ihtB M{mhnK nkoshnK d/ eqw-eKv oZp s'A dk jzekoh j'DK j? fi; eoe/ iht dh fiBQK fuo n;hA iht jzeko eod/ fe iht B/ ;z;ko ftZu ;dk BjhA p?mk
Xkofwe gZy s'A fJBQhA T[Zuh p[bzdh B{z S[j d{o eod/ jB. fJBQK eqw-eKvK Bkb oZp gqG{ Bkb'A ftE pDh ofjzdh j?. jzeko ;zpzXh jK, T[BQhA d/o, j/ gqG{ ! s{z ;kv/ nzdo ofjDk. fJ; bJh ;z;ko d/ w'j ftZu w;s
frnk fe oZp B{z th gq/w d/ pzXB ftZu dh B/Vsk dk ;[nkb jh g?dk BjhA j[zdk. fJ; b/y ftZu n;hA pj[s/ Spd Grs gorN BjhA j[zdk ns/ nkgDk ukBD j' e/ gqG{-Grsh tb'A rkcb Bk j't'.
pzBQ fbnk ns/ nZi th nB/eK gqkDh T[BQK r[ows nB[;koh j'D eoe/ r[o{ BkBe oftdk; ih d/ jh bJ/ jB. BjhA eodk, go id'A j[D s{z w/o/ nzdo ;{jh ..
dhnK f;fynktK s'A ihtB ;/XK b? e/ ;kfjp B/ Grs oftdk; ih dh pkDh 1H Grs oftdk; ih T[gd/S eod/ fBtk; ehsk j? sK w/o/ ftZu T[j gfjbK i' fdB nktfj ;' fdB ikjh ..
nkgDk ihtB ;cb eo oj/ jB. fJZemh ehsh ns/ r[o{ noiB ;kfjp B/ jB fe jzeko ns/ gqG{ ih fJZe EK BjhA tkbh jT[w? BjhA ojh. j[D j/ gqG{ ! s{z eoBk e{u[ ojB[ fEo[ Bkjh ..
fJfsjk; gZy'A Grs oftdk; ih d/ fJ; pkDh B{z r[o{ rqzE ;kfjp ftZu doz tZ; ;ed/. T[BQK dk c[owkB j? fel ns/ w?A fJZe-o{g j' rJ/ jK, j[D s?B{z t/ ;zr[ ubs j? jw Gh ubBk ..
ihtB tko/ Gkt/A pj[sh ;wZroh T[gbpX eoe/ nkgD/ pokpo wkD fdZsk. ý ;fsr[o gq;kfd .. y e/ w/ok wB wzB frnk j? fe e/tb s{z d{fo rtB[ f;o T{gfo woBk ..¡..
BjhA, go fco th i' e[ZM gqkgs j[zdk j?, ;z;koe ftZfdnk gqkgsh dk ;ze/s okr[ ;'ofm pkDh Grs oftdk; ih jh s{z j?A, s/o/ Bkb'A tZyo/ j' e/ n;hA e[ZM fenk s{ ;'fJnk ikr[ fJnkBk ..
T[; nB[;ko nkg ih dk gqekS n;EkB Gkt/A feXo'A th gqkgs BjhA j[zdk, go fco eh Gh BjhA jK. s? ihtB[ ifr ;u[ efo ikBk ..¡..
pBko; dk fJbkek j?. fJ; dk nzdkzk th Grs oftdk; ih tZb'A T[uko/ nzfwqs ip jw j's/ sp s{ Bkjh np s{jh w? j/ gqG{ ! fiBQK fuo ihtK ftZu ojkT[ ..
T[BQK dh pkDh s'A jh bZr iKdk j?, puB ;kdrh Bkb Gog{o jB i' ojZ; Bkjh .. nkgDh neb ns/ jT[w? j[zdh j?, T[BQK fifB ihT[ dhnk ;[ foie[
fit/Al nBb nrw i?;/ bjfo wfJ UdfX d/o ;kv/ ihtB ftZu e'Jh nkswe pb nzpokt? ..
1H w/oh ikfs e[N pKYbk Y'o Y'tzsk ib e/tb ib wKjh ..¡.. BjhA j[zdk ns/ n;hA nkswe w"s e'b'A ;G xN Ghsfo jkN[ ubkt? ..
pbfpzdo f;zx
pbfpzdo f;zx
pbfpzdo f;zx
pbfpzdo f;zx
pbfpzdo f;zx
fBsfj pkBko;h nk; gk;k .. wkXt/ fenk ejhn? Gqw[ n?;k .. ;fjw/ jh ofjzd/ jK, go j[D id'A s{z nkg efo pzfdrh Skfv w? w/ok ..
np fpgq goXkB fsfj eofj vzvT[fs i?;k wkBhn? j'fJ B s?;k ..¡.. ;kv/ ftZu gqrN j' frnk j?A sK ;kv/ fjod? Bkw[ ;wQQkfo ;t/ok ..¢..
dk G/d y'bQ e/ nkswk B{z gqwkswk d/
s/o/ Bkw ;oDkfJ oftdk;[ dk;k ..£.. ojkT[ .. ftZu ;kvh neb ns/ pb dk jzeko BjhA iBw[ f;okB' gzE[ B ;tkok ..
fwbkg bJh ukn g?dk eod/ jB.
gzBK ¡¢©£ Bogfs J/e[ f;zxk;fB ;'fJnk ;[gB/ fojk. ;KM goh dj fd; nzfXnkok ..
;kv/ ihtB dk wB'oEL wB[Zyk ihtB
noEL w/oh iks d/ b'e wo/ j'J/ gS{nK GfJnk fGykoh .. Grs epho ih nkyd/ jB fe j/ efj oftdk; fBdkfB fdtkB/ ..
d[bZG ihtB j?. fJj ihtB ;kB{z tZv/
dk uwVk e[ZND ns/ tZYD tkb/ jB, nSs oki fpS[os d[y[ gkfJnk ;' gqG{ ! s{z j[D w/oh jT[w? tkbh neb y'j u/sf; Bkjh d[Bhnk cB ykB/
GkrK Bkb fwbdk j?. ;kv/ ihtB dk
T[j pBko; d/ nkb/-d[nkb/ ofjzd/ jB rfs GJh jwkoh ..¢.. bJh j?, j[D T[j neb pdb rJh j? j[D ..£..¢.. gzBK §©£-©¤
wB'oE nkgD/ ihtB ftZu jh gqG{ B{z fwb
ns/ fBZs wo/ j'J/ gS{ Y'Ad/ jB. go j/ oki G[fJnzr gq;zr i?;/ jfj np eS[ fJj neb 'w?A' 'w?A' SZv e/ 's{z jh s{z' gd noEL rtB[-g?Avkl d{fo rtB[-
e/ T[; Bkb nG/d j'Dk j?. n;hA nkgD/
gqG{ ! T[; e[b ftZu izfwnk j'fJnk s/ok wow[ iBkfJnk .. eoB tkbh j' rJh j?. fJ; soQK w?B{z w/o/ d{o dk g?Avkl fenk-feT[A< fJnkBk-j/
;oho, ikfJdkd, fJ;soh, XhnK-g[ZsoK,
;/te oftdk; s/oh SoB ftZu nkfJnk nfBe eNe i?;/ G{fb go/ np ejs/ wB[Zyk iBw d/ wB'oE dh f;ZXh jk;b j' nzRkD ! nzpokt?-ngVkT[Adk j?l Ghsfo-
XB-d"bs nkfd dk M{mk jh wkD eod/
j?. j[D T[; B{z tZv/ tZv/ pqkjwD th ejB[ B nkfJnk ..£.. rJh j?. nzdol jkN[-jZNhl jkN[ ubkt?-foze dk
ofjzd/ jK fi; dk ;kB{z e'Jh nkswe bkG
Bw;eko eod/ jB. ;op/ J/e[ nB/e? ;[nkwh ;G xN G[rt? 3H tvjz; okr ftZu r[o{ nwo dk; gqpzX eodk j?l ;t/ok-;[tys/ jhl f;okB'-
BjhA fwbdk.
2H ik e/ e[Nzp e/ Y/Y ;G Y'o Y'tzs ;'Jh .. ;kfjp ;wMkT[Ad/ jB fe oZp ns/ jzeko r[zo fojk j?l cBykB/- Bk;tzsl
1H r[o{ BkBe ;kfjp nk;k dh tko
fcofj nij[ pzBko;h nk; gk;k .. efj oftdk; jkE g? B/o? ;ji/ j'fJ dk nkg;h fto'X j?, fJj d'BQ'A fJZe EK fdtkB/l j/ ewb/ ! fBdkfB-UVe B{z, nzs
dh ¡©thA gT[Vh ftZu fJ; M{m/ wkD dh
nkuko ;fjs fpgq eofj vzvT[fs ;[ j'Jh ..¤.. gzBK ¦•§-•®ØÙ BjhA ofj ;ed/l B{z.
ftnkfynk eod/ j'J/ fbyd/ jB fel
fsB sB? oftdk; dk;kB dk;k .. noEL j/ wkX' ! ;kB{z ihtK B{z e[ZM tvjz;[ wjbk £ .. B'NL nkw s"o s/ bcz 'fBdkfB' B{z
gT[Vh ..
gzBK ¡¢©£ nfijk G[b/yk bZfrnk j'fJnk j? fi; B{z jT[w? Bkt? Bkfb fto'X[ j? d[fJ B cko;h dk bcz 'BkdkB' ;wM e/ fJ;
;G[ e' nky? nkgDk fi;[ Bkjh ;'
noEL fi; d/ ykBdkB d/ Bhu b'e fpnkB BjhA ehsk ik ;edk. j/ gqG{ ! t;fj fJe mkfJ .. dk noE 'w{oy' ehsk ik fojk j?l fJ; d/
u[fD eYhn? ..
pBko; d/ nk;/-gk;/ tZ;d/ jB ns/ ni/ n;hA ;wMh p?m/ jK fe fJj ;z;ko s/o/ jT[w? ftfu ;/tk B j'tJh sk wB[ Bkb-brtK bcz 'fdtkB/' Gh e[M J/;/
ehsk nkg' nkgDk nkg/ jh b/yk
sZe wo/ j'J/ gS{ Y'Ad/ jB, T[BQK dh e[b Bkb'A e'Jh tZyoh j;sh j? go fJj XkoBk fpoEk ikfJ ..¡.. jh noE tb wB dk M[ekT[ g?dk eodk
;zYhn? ..
ftZu izw/ g[Zso oftdk; B{z, i' gqG{ d/ mhe BjhA j?.¡. ojkT[. jfo u/fs wB w/o/ s{ r[o ek ;pd[ j?. go fJj rbs j?, feT[Afe r[o{ rqzE
ik ojDk Bkjh n?s[ ifr sk ekfJs[
dk;K dk dk; pD frnk j?, Sk;sqK dh j/ wkX'! fiBQK fuo ihtK d/ nzdo ewkfJ .. ;kfjp ftu fiE/ fes/ fJj bcz nkT[Adk
rkofp jzYhn? ..
wo:kdk nB[;ko ihtB fiT[AD tkb/ jT[w? ofjzdh j?, T[BQK fuo s{z ;kv/ nzdo j[ew[ wzBfj sk jfo fwb? sk ftuj[ j? fJ; dk noE 'nzs B{z, nkyo B{z' ehsk
wzdk fe;? B nkyhn? gfV nyo[ J/j'
pqkjwD th Bw;eko eod/ jB. gorN BjhA j[zdk, go id'A s{z gqsZy j[zdk jT[w? ikfJ .. ojkT[ .. iKdk j?. fJj ;z;feqs dk bcz 'fBdkB'
p[Mhn? ..
Grs oftdk; ih B/ pj[sk ihtB j?A sK T[; t/b/ ;kvh 'w?A' d{o j' iKdh j?l jT[w? ;G[ ;oho[ j? jT[w? Ugfs j? fi; dk noE j? 'nyho ftZu'. tX/oh
w{oy? Bkfb B b[Mhn? ..¡©.. gzBK
rohph ftZu jh efNnk. fJBQK dk uwV/ fJ; 'w?A' d/ d{o j'D Bkb iht B{z fJj j'fJ .. ikDekoh bJh j/m fbyhnK T[dkjoDK
¤§£
dk eko'pko ;h. ;wM nk iKdh j? fe fit/A fGnkBe s{ckB jT[w? tvk r[pko[ j? jT[w? ftfu p[fM t/y'l
noEL ;z;ko ftZu jo/e iht B{z wwsk
pj[s ftdtkBK nB[;ko Grs nkT[D s/ ;w[zdo bfjoK Bkb BZek-BZe B ;e? e'fJ ..¢.. 1H fpB[ Bkt? gki[ bjr[
bZrh j'Jh j?. fi; B{z wwsk BjhA, T[;
oftdk; ih dk iBw 1376 JhL B{z Go iKdk j?, go n;b ftZu T[j bfjoK jT[w? ftfu Grfs B j'tJh j[ew[ B fBdkfB.. gzBK ®£¢
iht B{z u[D e/ tZyok eo ftykU Gkt
j'fJnk ns/ nkg 1491 JhLB{z i'sh i's dk gkDh ;w[zdo d/ gkDh ftZu jh j?. p[fMnk ikfJ .. 2H BkBe J/t B ikgJh e'Jh ykfJ
;wkJ/. go 1604 JhL B{z nkg ih d/ 40 e'Jh ftobk jh iht j? fi; B{z wwsk fJ; soQK j/ gqG{ ! fJj ;ko/ iht-izs s/ jT[w? ftfu ihT[ pzX[ j? Bkw[ B t;? fBdkfB .. gzBK ®•¤
BjhA bZrh j'Jh. nkg'-nkgD/ ehs/ j'J/
SpdK B{z ;qh r[o{ rqzE ;kfjp ih ftZu ok nkgDk jh ehsk j'fJnk ftek; ns/ wfB nkfJ ..£.. 3H efj epho s/ nzfs fpr{s/ nkfJnk
eowK dk b/yk nkg jh GoBk g?Adk j?.
nzfes eoe/ r[o{ noiB ;kfjp B/ Grs s/ok nkgDk jh o{g jB. BkBe ;sr[fo fwfbn? jT[w? rJh ekb[ fBdkBk .. gzBK Ù®•§
id'A fJ; ;z;ko ftZu ;dk tk;s/ ofjDk
oftdk; ih B{z ;dht ekb bJh nwo j/ gqG{ ! fit/A e'Jh okik nkgD/ sys sk ;u[ tf;nk wfB nkfJ .. noEL j/ nzRkD iht ! j'S eo ! s{z
jh BjhA, sK fe;/ fe;w d/ jzeko ftZu g?
eo fdZsk j?. T[Zs/ p?mk ;"A ikt/ ns/ ;[cB/ ftZu fGykoh ;u[ ewkt? ;fu oj? ;u/ ;/ft feT[A ;"A fojk j?A< s{z ;z;ko ftZu fJ; ihtB
e/ nkgD/ ihtB B{z popkd BjhA eoBk
wksk fgsk B/ nkgD/ cozK dh g{osh pD ikt/, okik j[zfdnK Gh T[j ;[gB/ ;wkfJ ..¤.. gzBK •¦0 B{z ;dk ekfJw ofjD tkbk ;wM p?mk
ukjhdk. r[o{ ;kfjp dk fJj T[gd/S gVQ
eofdnK nkg ih dh Skdh eo fdZsh. ftZu oki s'A ftSZV e/ d[Zyh j[zdk j?. noEL j/ w/o/ wB ! s{z nkgD/ nzdo j?A.¡. ojkT[.
e/ ;wM bJhJ/ fe fe;/ B{z n?t/A jh wzdk
fJj fzzw/tkoh nkg B/ pky{ph Bkb fBGkJh fJ; soQK jh j/ wkX' ! s/o/ Bkb'A ftS[ZV e/ r[o{ dh f;Zfynk b? e/ ihtB B{z ;'jDk iht dh fzzdrh ftZu i' th fdB
BjhA nkyDk ukjhdk ns/ w{oy Bkb BjhA
ns/ rohph j'D d/ pkti{d ihtB d/ ;kvk ihtB d[Zyh j' fojk j?. pDkT[D dh ewkJh efonk eo ns/ jw/ nkT[Ad/ jB, T[j fdB ihtB ftZu'A Bkb'-
MrVDk ukjhdk.
;[Bfjoh f;XKsK ftZu e'Jh spdhbh Bk fit/A oks B{z oZ;h ns/ ;Zg dk SK gqwkswk dk f;woB efonk eo. i/ Bkb bzxd/ iKd/ jB Gkt iht dh T[wo
2H r[o{ nwo dk; ;kfjp dk c[owkB
ehsh. wkfJnk dh d[BhnK B/ eJh e"se G[b/yk g? ;edk j?, fit/A ;'B/ s'A pD/ j'J/ s{z r[o{ dk j[ew wzB/Ark sK gqwkswk Bkb fdB'-fdB xNdh iKdh j?. fJ; ;z;ko s'A
j? fe nekb-g[oy B{z jzeko uzrk BjhA
fdykJ/, go T[; B{z dk;h pD e/ jh ofjDk nB/eK rfjD/ t/y e/ G[b/yk g? iKdk j? s/ok fwbkg j' ikt/rk ns/ s/o/ nzdo'A jo/e iht B/ fJZe fdB e{u eo ikDk
brdk. nkgDh nkswe w"s s'A puD
fgnk Gkt wkfJnk th T[BQK d/ f;XKsK fe ;'Bk jh eJh fe;w dk j[zdk j?, fJ; jT[w? d{o j' ikt/rh.¡. ojkT[. j?. fJE/ fe;/ iht dh Gh ;dk tk;s/ gZeh
bJh ;kB{z jzeko BjhA eoBk ukjhdk.
ftZu e'Jh spdhbh Bk eo ;eh. soQK jh ;kB{z G[b/yk bZfrnk ofjzdk j? j/ GkJh ! jT[w? ns/ gqwkswk d/ Bkw fojkfJS BjhA j?. ;kvk ;kE s[fonk ik
gT[Vh ..
;w/A d/ ny"sh XowhnK B/ Grs fe fJj ;z;ko s/o/ Bkb'A tZyok j?. go s{z dk nkg;h fto'X j?, fJj d't/A fJZe fjod/ fojk j?. fJZe fdB n;hA Gh fJ; ;z;ko
;{o/ J/fj B nkyhnfj njzekfo wofj
oftdk; ih dh pj[s fto'Xsk ehsh. w?B{z j[D e[ZM G/s ;wMk fdZsk j? ns/ w?A ftZu fJeZm/ BjhA tZ; ;ed/. jT[w? ftZu s'A s[o ikDk j?. fJj d{o dh w[;kcoh j?
d[y[ gktfj ..
iks jzekoh th nkg ih dh j'Ad B{z ysw j[D T[j g[okDh rZb BjhA nky ;edk fNe/ ofjD Bkb gqwkswk dh ;/tk-Grsh ns/ w"s f;o s/ yb'sh j?, gsk BjhA fe;
nzX/ nkg[ B gSkDBh d{i? gfu
eoB bJh nZvh u'Nh dk z'o bkT[Ad/ fe fJj ;kok ;z;ko s/o/ Bkb'A e'Jh tZyoh BjhA j' ;edh. id'A gqkDh jT[w? ftZu t/b/ nk ikt/.
iktfj ..
oj/. fiZE/ jzekoh ns/ eZNV b'e nkg j;sh j?. fNe e/ Grsh eodk j? sK T[; t/b/ T[; j/ iht ! s{z jo t/b/ foze d/ jh
nfs eo'X f;T[ b{Md/ nr? fgS? d[y[
ih dh fto'Xsk eod/ oj/ ns/ B/V/ ofj j/ wkX' ! j[D w?A, oftdk;, nkydk gqkDh dk wB ykbh j' iKdk j?. fceo ftZu ofjzdk j?A. fi; gqG{ B/ fJj
gktfj ..
e/ th nkswe gy'A ykbh ofj rJ/, T[E/ jK fe gqG{ nB/eK o{g pDk e/ ;ko/ ihtK j/ GkJh ! iht d/ iBw b?D dk fJj fizdrh fdZsh j?, T[j foze Gh
jfo ihT[ njzeko[ B GktJh t/d e{fe
d{i/ gk;/ d{o'A-d{o'A oki/-okDhnK th nkg ftZu fJZe o; nkg jh ftnkge j? ns/ ;kok ekoB iht dh jT[w? jh j?. jT[w? ngVkT[Adk j?. ;ko/ ;ohoK ftZu p?mk
;[Dktfj ..
ih d/ do s'A ;Zuh f;Zfynk gqkgs eoe/ ;ko/ xNK ftZu nkg jh p?m e/ ;z;ko d/ d/ ekoB jh iht d/ iBw-woB dk fJj j'fJnk T[j gqG{ nkg jh ihtK tk;s/
njzekfo w[J/ ;/ ftrsh rJ/ wfo
nkg ih d/ ;/te pD rJ/. fJBQK ftZu'A ozr wkD fojk j?. gqG{ w/o/ Bkb'A d{o BjhA, r/V pfDnk ofjzdk j?. iht d/ nkswe foze dk nkjo g?dk eo fojk j?. w?A
iBwfj fcfo nktfj ..©.. gzBK
fJZe fus"V d/ oki/, okik joh uzd dh T[j sK w/o/ jZE s'A Gh B/V/ j?. i' e[ZM ihtB d/ o;s/ ftZu jT[w? dk x[Zg n?BK tZvk jK ns/ w/oh n?Bh wbehns
¡0®©
gsBh, skoK okDh ;h. e[ZM gzfvsK Bkb ;z;ko ftZu tos fojk j?, fJj T[; jB/ok j?. jT[w? d/ x[Zg jB/o/ ftZu e'Jh j?l nkfd fJj rZbK SZv. gqG{ dh pzdrh
noEL i' gqkDh jzeko ftZu wod/-
shoE :ksok eodh j'Jh id'A T[j gqwkswk jh dh ozk ftZu tos fojk j?. iht nkswe ihtB dk o;sk ;wM BjhA eo. j[D t/b/-f;o T[; gqG{ B{z nkgD/
ygd/ jB ns/ d[Zy gkT[Ad/ jB, T[BQK B{z
fBok;sk ftZu jh GNe ojh ;h sK Grs 2H Grs epho ih dk Gh c[owkB j? ;edk. j/ GkJh ! jT[w? d/ x[Zg jB/o/ ftZu fjod/ ftZu ;KG.
oftdk; ih B{z fwbh ns/ T[BQK s'A T[gd/S ;{ow/ BjhA fejk ik ;edk. T[j jzekoh fe jzeko ns/ gqG{ ih fJZe EK BjhA tZ; gqwkswk dh Grsh BjhA j' ;edh ns/ T[wo w[Zedh ik ojh j?, go s{z
sK nzBQ/ jB, fiBQK B{z nkgDk n;bk Gh
b? e/ T[; B/ nkswe fsqgsh gqkgsh ;ed/l gqwkswk dh ozk ;wMh BjhA ik ;edh. nkgDk okj ;[uZik BjhA pDkfJnk. Skw
BjhA gSkDd/. T[j wkfJnk d/ w'j ftZu
ehsh. okik okw s{z n?;k fBoGT[ soB jT[w? d/ x[Zg jB/o/ ftZu ihtkswk tk;s/ g? ojh j? ns/ ;ko/ gk;/ jB/ok jh jB/ok
y[nko j[zd/ ofjzd/ jB. pj[s eq'X ftZu
r[o{ rqzE ;kfjp dh nzdobh rtkjh skoB okw okfJnk ..¡.. ojkT[ .. nkswe ihtB d/ okj ftZu o'e pDh j'D tkbk j?. Grs oftdk; ih nkyd/
nk e/ T[j d{finK Bkb bVd/ jB. fJ;
s'A gsk ubdk j? fe r[o{ BkBe gksSkj ip jw j's/ sp s[w Bkjh np s[w ofjzdh j? ns/ gqwkswk dk Bkw iht d/ jB fel j/ ewb/ iht ! s{z gqG{ B{z :kd
soQK T[j gqkDh b'e ns/ gqb'e ftZu d[Zy
B/ Grs oftdk; ih dh fbyh pkDh nkg jj[ jw Bkjh .. wB ftZu BjhA tZ; ;edk. BjhA eodk ns/ d[BhnK, fi; d/ Bkb s{z
jh gkT[Ad/ jB. t/d nkfd Xow-g[;seK
fJZeso ehsh ;h. np jw s[w J/e GJ/ jfj J/e? d/ys go j/ BkBe ! id'A r[o{ fwb ikt/ nkgDk wB i'Vh p?mk j?A, nzs B{z BkS j'
Gh g[eko-g[eko e/ efj ojhnK jB fe
r[o{ rqzE ftZu 16 okrK ftZu Grs wB[ gshnkjh ..¡.. sK iht d/ nzdo'A jT[w? d{o j' iKdh j? ikD tkbh j?.
oZp B{z fe;/ Gh gqeko dk jzeko uzrk
pkeh ;ck 4
pkeh ;ck 40 s/ s/
pkeh ;ck 4 s/
oftdk; ih dh pkDh doz j?. ukbQh ip p[fX j'sh sp pb[ e?;k np p[fX ns/ T[; d/ nzdo ;dk-fEo gqG{ ftZu nk pkeh ;ck 4 s/ s/
pkeh ;ck 4
4 4 4 4 40 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
gzikp NkJhw
? e[wko B/ fobh ehsk dk BtK g';No
? e[wko B/ fobh
ne ne ne ne neS? e[wko B/ fobh? e[wko B/ fobhz ehsk ehsk 'e/;ohe/;oh e/;ohe/;oh e/;oh' dk BtK g';No dk BtK g';No joh f;zx Bb{J/ d/ feb/ B{z gkfe
? e[wko B/ fobh ehsk ehsk dk BtK g';No dk BtK g';No
joh f;zx Bb{J/ d/ feb/ B{z gkfe
joh f;zx Bb{J/ d/ feb/ B{z gkfe
joh f;zx Bb{J/ d/ feb/ B{z gkfe
joh f;zx Bb{J/ d/ feb/ B{z gkfe
fwT{ hnw u eo/rk spdhb
fwT{ hnwhnw u eo/rk spdhbu eo/rk spdhb
fwT{
'fwT{fwT{zhnwhnw' 'u eo/rk spdhbu eo/rk spdhb
fJ;bkwkpkd (fpT{o')
gkfe;skB d/ y?po
gys{Bytk ;{p/ dh ;oeko B/
fJe f;Zy :'X/ tZb'A pDkJ/ rJ/
fJfsjkf;e feb/ B{z fwT{zhnw
'u spdhb eoB dk c?;bk
fbnk j?. johg[o fzb/ d/ fJ;
feb/ dk Bkw f;Zy ;kwoki
dh c"i 'f;Zy ykb;k' d/ c"i
w[yh joh f;zx Bb{nk d/ Bkw
's/ oZfynk frnk j?. Bb{nk
B/ ;kb 1822 ftu 35,420
tor c[ZN y/so ftu fJ; feb/
dh T[;koh eotkJh ;h. y?po
gys{Bytk d/ g[oksZst
ftGkr B/ w[Zy wzsoh wfjw{d
neS? e[wko B/ nkgD/ c?Bz bJh rDszso fd;t B{z yk; pDk fdZsk. T[BQK B/
ykB B{z feb/ B{z ezNo'b ftu
nkgDh nkT[D tkbh fcbw 'e/;oh' dk BtK g';No ;'Sb whvhnk 's/ S/no ehsk.
b?D ns/ fJ; B{z ;?bkBhnK
fJj y[d 'u o'ue ftykJh d/ fojk j?. neS? B/ dZf;nk fe fJj fcbw 21 wkou B{z
bJh y'bQD d/ ;pzX ftu fJe
fobhz j't/rh. T[BQK B/ fbfynk,''j?gh fogpfbe v/n. fJj ;kvk 70tK rDszso
fuZmh G/ih j?. johg[o d/ fzbk
fdt; j? go d/S bJh ;kv/ itkB BjhA ikD/ ed'A s'A bV oj/ jB. 122 ;kb gfjbK
gqSk;B B/ g[oksZst ftGkr
21 f;ZyK B/ 10 jzko ncrkBh jwbktoK Bkb bVkJh bVh ;h. 'e/;oh' T[BQK dh
B{z febk ;"AgD dh fJZSk zkjo
ejkDh j? i' 21 wkou B{z f;B/wkxoK 'u fobhz j't/rh.
ehsh j?. ikDekoh w[skpe
dZ; d/JhJ/ fe fJ; g';No 'u 21 f;Zy c"ih fgokfwv d/ nkeko 'u p?m/ jB. neS?
nzro/zK B/ th feb/ ftu
fJ; u Bkozrh ozr dh grVh 'u p?m/ j'J/ jB. fJj fcbw ;kokrVh dh bVkJh 's/
T[;koh ;pzXh e[M ezw ehsk
nkXkfos j?. fJj izr 1897 'u 12 ;szpo B{z bVh rJh ;h. fJ; dh :kd 'u fJ;
;h.
fcbw dk c;N b[Ze 12 ;szpo 2018 B{z ikoh ehsk frnk j?.
wkNh e' g[sok e?;/ Bus[ j? ..
wkNh e' g[sok e?;/ Bus[ j? ..
wkNh e' g[sok e?;/ Bus[ j? ..
wkNh e' g[sok e?;/ Bus[ j? ..
wkNh e' g[sok e?;/ Bus[ j? ..
;ck 39 dk pkeh
;ck 39 dk pkeh
;ck 39 dk pkeh
;ck 39 dk pkeh
;ck 39 dk pkeh p;zs[ pkDh oftdk; ih eh j/ ekfJnK ! s{z nkgD/ g[Zso ns/ dk e'Jh bkG BjhA.¡. ojkT[. Bkbl eqw-eos{sl o; e;fj-;[nkdK d/
5H Grs oftdk; d/ nrb/ Spd dk s[Mfj ;[Mzsk eS{ Bkfj .. tj[Nh dk wkD eodh j?A. fJ; ekoB s{z j/ GkJh ! ftukok iht T[; ;oho u;fenK ftZul b[GkBk-w;sl fpBf;
Gkt th fJj j? fe iht dk fJ; d[BhnK gfjoktk d/y/ T{fG ikfj .. gqG{ B{z G[bk p?mh j?A. go fJj u/sk oZy fe ftZu tZ; fojk j?, fi; dh ezX wkB' rfJnk-id'A fJj ;oho-g[sbk BkS j'
ftZu E'Vh d/o dk fNekDk j?. gZek ;kEh roptsh ek Bkjh mkT[ .. wkbe-gqG{ ehs/ j'J/ eowK dk b/yk wzrdk gkDh dh j? ns/ fi; dh EzwQh jtk d/ frnkl ikfJ-iht fJE'A ik e/l ej{z-gqG{-
gqwkswk jh j?l s/oh rodfB T{gfo bt? ekT[ ..¡.. j? Gkt iht nkgD/ ehs/ wzd/ eowK eoe/ ;tk;K dh j?. T[; iht d/ ;oho B{z wK uoBK dh tikJ/ fe;/ j'o EKl ;T[-Bkbl
;{jh .. s{ eKfJ ropfj pktbh .. d[Zy ;jkodk j?. dh oZs ns/ fgT[ d/ thoi dk rkok w[fj-w?B{z.
T{u/ wzdo ;kb o;'Jh .. i?;/ GkdT[ y{zpoki[ s{ fs; s/ yoh j/ ekfJnK ! fizd d/ fBeb ikD fgZS'A bZrk j'fJnk j? ns/ jZv, wk;, BkVhnK
B'NL bcz 'w[fj' Bkb d' wksoK
J/e xoh c[fB ojB[ B j'Jh ..¡.. T[sktbh ..¡.. ojkT[ .. s{z fe; B{z 'fgnkok-fgnkok' nky e/ nkfd dk fgzio pfDnk j'fJnk j?.
bZrhnK j'JhnK jB, n;b bcz w'fj
fJj[ sB[ n?;k i?;/ xk; eh NkNh .. i?;/ e[oze Bjh gkfJU G/d[ .. ntkiK wko/Arh< j/ iht ! v{zxhnK BhjK g[Nk e/ s{z
j?, go rkT[D dhnK ;[oK B{z g{ok eoB
ifb rfJU xk;[ ofb rfJU sfB ;[rzX Y{Y? gqd/;[ .. j/ ekfJnK ! i/ s{z r[o{ dk nk;ok b? T[BQK T[Zs/ ezXK, wjb, xo nkfd
bJh 'w[fj' dk T[ukoB fJZE/ 'w[fj' eoBk
wkNh ..¡.. ojkT[ .. ng sB ek i' eo/ phuko[ .. bt/A sK s/o/ ;ko/ d/ ;ko/, eq'VK ehs/ j'J/ T[;kodk j?A, go s?B{z nkg B{z jo o'z sK
j?.
GkJh pzX e[Nzp ;j/ok .. fs;[ Bjh iwezeo[ eo/ y[nko[ ..¢.. gkg, ysw j' ikDr/. tZX s'A tZX ;kY/ fszB jZE EK jh ukjhdh
noEL d/y' ! wkfJnk d/ w'j ftZu
UfJ Gh bkr/ ekY[ ;t/ok ..¢.. g[sq ebsq ek eofj njzeko[ .. Grs oftdk; ih nkyd/ jB fe j' j?. ;"D t/b/ s{z fJBQhA e[ EK jh wZbdk
c; e/ fJj iht, fwZNh d/ g[se/ dk fJj
xo eh Bkfo T[ofj sB bkrh .. mke[o[ b/yk wrBjko[ .. iht gqG{ dk Bkw igdk j?, T[; dh BhthA j?A.
;oho fe; soQK dk jk;'-jhDk j' e/ ihtB
T[j sT[ G{s[ G{s[ efo Gkrh ..£.. c/V/ ek d[y[ ;j? ihT[ .. iks w[Ze iKdh j?, T[; dk iBw-woB j/ iht ! s{z tkb ;ztko e/ nkgD/
ftZu GNe fojk j?. fJj iht wkfJnk B{z
efj oftdk; ;G? ir[ b{fNnk .. gkS/ fe;fj g[ekofj ghT[ ghT[ ..£.. fwN iKdk j?, T[; dk fwbkg gqG{ Bkb j' f;o T[Zs/ ftzrh fijh gZr pzBQ b?Adk j?A.
jw sT[ J/e okw[ efj ;kX{ eh iT[ b/fj UN .. iKdk j? ns/ T[; d/ iBw-woB dk r/V SkfJd s?B{z ed/ fJj u/sk BjhA nkT[Adk jh uko-u[c/o/ bGdk fcodk j?. wkfJnk
S{fNnk ..¤..£.. gzBK §©¤ s/o/ fwNfj gkg ;G e'fN e'fN .. w[Ze iKdk j?. fe fJj ;oho th fe;/ fdB wo e/ ;[nkj dhnK jh rZbK eodk ns/ ;[Ddk j?.
gd noEL- ;kb o;'Jh-o;'Jh ykB/l efj oftdk; i[ ig? Bkw[ .. 7H nrb/ Spd ftZu Grs oftdk; dh Y/oh j' ikt/rk. fJ; B{z e/tb wkfJnk dhnK rZbK jh
c[fB-c/oGkt w"s nkT[D s/l NkNh-SZgol fs;[ ikfs B iBw[ B i'fB ih dk n;b z'o fJ; rZb T[Zs/ j? fe fJ; j/ GkJh ! s{z nkgD/ T[Zu/ T[Zu/ wjb ;[DBhnK uzrhnK bZrdhnK jB. fJj
GkJh pzX-foSs/dkol ;j/ok-:ko fwZsql ekw[ ..¤..¡.. gzBK ¡¡©¦ ;z;ko ftZu gzShnK tKr jh ihtK dk t;/ wkVhnK ns/ ;[zdo fJ;sqh dk wkD eodk iht wkfJnk ewkT[D dhnK jh rZbK
xo eh Bkfo-nkgDh tj[Nhl T[ofj-Sksh gd noEL T{fG ikfj-nkeVdh j?Al pk j?, go iht tZv/ tZv/ feZb/ rZv e/ j?A. gqG{ dk Bkw ft;ko e/ s{z nkgD/ eodk j? ns/ jo t/b/ wkfJnk dh ykso
Bkbl G{s[-wo frnkl Gkrh-go/ jN iKdh roptsh-jzekoBl mkT[-EKl rodB- wkD eo oj/ jB ns/ oZp B{z G[bk e/ nkgD/ nkswe ihtB dh y/v jko fojk j?A.
jh d"fVnk fcodk j? ..¡.. ojkT[..
j?l sT[-sK. X"Dl bt? ekT[-eK bT[Adk j?l y{zpoki[- ihtB B{z ewhB/ pDk e/ fJ; B{z nikJhA Grs oftdk; ih nkyd/ jB fe j/
id'A fJ; B{z e[ZM wkfJnk fwb iKdh
noEL gZe/ xo, wjb nkfd sK fes/ tZvh y[zpl yoh-pj[sl T[sktbh-S/sh ikD rtk oj/ jB. iht ! j/ w/o/ okiB ! j/ w/o/ ;'jD/ okw !
j? sK fJj jzeko eoB bZr iKdk j?. go
oj/l iht dk fJj ;oho Gh xkj d/ SZgo tkbhl e[oze-joBl ebsq-fJ;sqhl c/V/- ib eh Ghfs gtB ek EzGk oes p[zd w/oh sK iks, e[b ns/ iBw ;G e[ZM
i/ wkfJnk r[nku ikt/ Gkt i/ e'Jh
tKr jh j?. xkj ;V iKdk j? ns/ fwZNh wzd/ eowl gkS/-woB fgS'Al ghT[-fgnkokl ek rkok .. BhtK jh ;h. fJ; ;z;ko s'A T[ZuhnK e[bK
jkBh j' ikt/ sK fJj iht d[Zyh j[zdk j?.
ftZu ob iKdk j?. fJj jh jkb ;kv/ g[ekofj-s{z tkiK wko/Arhl ;kX{-r[o{l jkv wk; BkVh e' fgzio[ gzyh p;? tkb/ Gh v[Zpd/ ik oj/ jB. w?B{z BjhA
fJj iht nkgD/ wB dh okjhA, puBK
;oho Bkb j[zdk j?. T[j Gh wo e/ fwZNh e'fN-eq'VKl i'fB ekw[-i{BK Bkb tk;sk. fpukok ..¡.. gsk fe w/ok eh pD/rk. fJ; bJh ;G
dh okjhA ns/ eos{sK dh okjhA, u;fenK
ftZu ob iKdk j?.¡. ojkT[ . noEL j/ w/oh ewbh ekfJnK ! s{z gqkBh fenk w/ok fenk s/ok .. e[ZM SZv e/, j/ gqG{ ! w?A s/oh SoB ftZu
ftZu cf;nk j'fJnk j?.
j/ iht ! eh j'fJnk i/ s/o/ e'b T[Zu/ feT[A nkgD/ s/ wkD eodh j?A< s{z sK i?;/ soto gzfy p;/ok ..¡.. ojkT[ .. nkfJnk jK. w?B{z nkgD/ Bkb i'V b?.
w"s nkT[D s/ id'A fJj ;oho ysw
-T[Zu/ gZe/ xo ns/ o;'Jh-ykB/ Gh jB< T[; y[zp Bkb'A Gh S/sh BkS j' ikD tkbh okyj[ ezX T[;koj[ BhtK .. 8H nzs ftZu n;hA Grs oftdk;
j' iKdk j? ns/ ihtkswk ;oho ftZu'A
w"s nkT[D s/ fJBQK Bkb fJZe xVh Gh j?A i' Gkd'A d/ wjhB/ ftZu jh T[Zrdh j? ;kY/ shfB jkE s/oh ;htK ..¢.. d/ fJZe j'o Spd okjhA nkw pzd/ dh
tX yb'Dk BjhA fwbdk. ns/ ibdh jh wo iKdh j?.¡. ojkT[. pze/ pkb gkr f;fo v/oh .. M{Zmh wkfJnk d/ wkD dh n;bhns fBeb e/ gqG{-uoBK ftZu gj[zuD dh EK,
id'A gqkDh wo iKdk j? sK foSs/ j/ ekfJnK! s{z nkgDk mkm t/y e/ fJj[ sB[ j'fJr' G;w eh Y/oh ..£.. ;wMk e/ fJ; b/y dh ;wkgsh eod/ jK fe;/ j'o e[EK s/ ik fNedk j?.
dko, gqtko, ;ZiD ns/ ;kEhl fJj, ;ko/ nkeVdh j?A. fJ; nkeV ftZu s?B{z e'Jh T{u/ wzdo ;[zdo Bkoh .. wkNh e' g[sok e?;/ Bus[ j? .. Grs oftdk; ih nkyd/ jB fe
jh nkyD bZr g?Ad/ jB fe fJ; B{z j[D ;[os BjhA ojh. fJj rZb ;wM b? fe okw Bkw fpB[ pkih jkoh ..¤.. d/y? d/y? ;[B? p'b? dT[foU fcos[ j? ;z;ko dh fJj y/v fJZe wkfJnk tk;s/
S/sh pkjo eZY'. iht dh nkgDh tj[Nh jzeko dk e'Jh EK j[zdk. s/o/ wkV/ fdB w/oh ikfs ewhBh gKfs ewhBh USk ..¡.. ojkT[ .. jh j?. w/oh gqhs sK wkfJnk d/ EK fJ; y/
Gh i' iht d/ Bkb ;dk ofjzdh ;h, fJj nkJ/ j'J/ jB fe s{z nkgD/-nkg s/ M{mk iBw[ jwkok .. ip eS[ gkt? sp rop[ eos[ j? ..
v d/ pDkT[D tkb/ gqwkswk Bkb bZr
nky e/ go/ jN iKdh j? fe fJj sK j[D wkD eo ojh j?A. s[w ;oBkrfs okik okw uzd efj wkfJnk rJh sp o'tB[ brs[
rJh j?. fJ; soQK w?A nkgD/ ihtB d/
wo frnk j?, wo frnk. j/ ekfJnK! fit/A joB B{z fJj G/s oftdk; uwkok ..•..¦.. gzBK ¦•© j? ..¡..
fJ; jk;'-jhD/ Bku s'A pu frnk jK
Grs oftdk; nkydk j? fe ;kok BjhA brdk fe e;s{oh dh ;[rzXh T[; B{z gd noEL Ghfs-ezXl gtB-jtkl wB pu eqw o; e;fj b[GkBk ..
ns/ B/ok gqG{ d/ Bkb fwbkg j' frnk j?.
;z;ko jh nkgD/ ;oho, ikfJdkd ns/ T[; d/ nkgD/ jh ;oho ftZu'A nk ojh EzGk-EzwQhl oes-wK dh oZsl p{zd-fgT[ d/ fpBf; rfJnk ikfJ ej{z
r[o{ feqgk eoB ! ;kB{z Gh ;wM nk
;zpzXhnK B{z nkgDk ;wM e/ mZfrnk ik j[zdh j?. fJ; bJh T[j fJ; e;s{oh B{z thoi dh p{zdl gzyh-iht-gzShl soto- ;wkBk ..¢..
ikt/ e/ fe;/ Gh rZb dk jzeko ;kB{z
fojk j?. go w?A fJZe gqwkswk B{z f;wo e/ pkjo bZGdk fcodk j?. T[;/ jh soQK s?B{z o[ZyK T[Zs/l BhtK-BhjKl ;htK-;hwkl pze/ efj oftdk; pkih ir[ GkJh ..
gqwkswk d/ fwbkg ftZu nfVZek j?.
fJ; mZrh s'A pu frnk jK. fJj ;wM BjhA fe ;[ZyK dk w{b-gqG{ s/o/ -;'jD/l v/oh-ftzrhl gKfs-e[bl USk- pkihro ;T[ w[fj gqhfs pfB nkJh
jzekfonk ;' wkfonk. jzeko s'A pu e/
6H j/m fby/ Spd ftZu Grs nkgD/ nzdo jh j?. fi; iht B{z nkgD/ BhtKl ;oBkrfs-;oB nkfJnk jK. ..£..¦.. gzBK ¤®§
;kB{z nkgDk ihtB ;cb eoBk ukjhdk
oftdk; ih efjzd/ jB fe ;oho, XB, ;oho dk e'Jh wkD BjhA ns/ fJj ;wMdk noEL fit/A o[ZyK T[Zs/ gzShnK dk e/ gd noEL e'-dkl g[sok-g[sbkl
j?.
d"bs, nkfd dk wkD M{mk j?. n;hA fJZE/ j? fe fJj ;dk-fEo ofjD tkbk BjhA tb fJZe oks bJh jh v/ok j[zdk j?, T[;/ e?;/-jk;'-jhDk j' e/l gkt?-jk;b eodk
tkfj r[o{ ih ek ykb;k ..
tkfj r[o{ ih ek ykb;k ..
tkfj r[o{ ih ek ykb;k ..
tkfj r[o{ ih ek ykb;k ..
tkfj r[o{ ih ek ykb;k ..
;dk BjhA p?m/ ofjDk. j?, T[; iht B{z iwd{s y[nko BjhA soQK jh ;z;ko ftZu ihtK dh tZ;'A j?. j/ j?l rop[-jzekol rJh-r[nku ikD s/l
tkfj r[o{ ih eh csfj ..
tkfj r[o{ ih eh csfj ..
tkfj r[o{ ih eh csfj ..
tkfj r[o{ ih eh csfj ..
ý ;fsr[o gq;kfd .. eodk. GkJh ! fco, fJBQK ftsefonK ns/ tzvhnK o'tB[ brs[-d[Zyh j[zdk j?l pu-rZbK tkfj r[o{ ih eh csfj ..
41
41
41 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
41 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
41 gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
ejkDh
Xzdk
Xzdk
Xzdk n?; ;keh
Xzdk
Xzdk
n?; ;keh
n?; ;keh
n?; ;keh
n?; ;keh
fNeN u?eo e'b'A fNeN cVtk w?A eodk, e[M wjhB/ iK eJh tkoh sK w?A r[gsk Bkb T[BQK dh ikD gfjukD fijh pDk b?Adk. c/o f;o B{z fgZS/ tZb
gsBh ns/ pZfunK Bkb jkb ftu nk fdBK pknd jh SZv fdzdk. ihtB ftu eotkJh. pZ; c/o eh rZbK S[o{ j' b? iKdk. go T[j pj[sk fuo w{zj ftu
frnk. d[gfjo fszB tkbk S' ;h. pkjo'A T[; gsk BjhA fezB/ Xzd/ pdb/. rJhnK. ghe Bk o'e gKdk. c/o rodB fJe
s/i o'SBh nkT[D eoe/ nzdo e[M th c/o fJe fdB id'A T[; gkB dh ''r[gsk ;kfjp nZi eZbQ eh Xzdk gk;/ x[wk guekoh SZvdk j'fJnk w[V
Bk fdZ;/. n;hA j"b/ j"b/ fit/A g?oK B{z d[ekB y'bQh sK w?Bz{ ;Zdk d/D nkfJnk. j? s[jkvk<'' p'bD brdk.
xVh;d/ j'J/ nZr/ tXD bZr/. jkb ftu ''GkJh ;kfjp s[;hA nZi s'A gkB w/ w?A nkgDh T[s;[esk s/ ekp{ Bk ''gZuh jiko fwbD s/ w/oh g'ihSB
Nkou bJh x[zwdk fJe pzdk ;kv/ tZb oh jh d[ekB'A ykfJnk eo'. fJedw gk ;fenk ns/ nukBe w/o/ w{zj'A fJj gfjbK Bkb'A ekch ;[Xo rJh. w/ok
nkfJnk. fNeNK d/ Bzpo d/y T[; ;kB{z skik pBko;h fwb/rk.'' ;tkb fBeb frnk. j[D w/o/ ;kwQD/ nkVQs dk ezw th uwe T[fmnk. shi/
nyhoh bkJhB ftu ykbh gJhnK uko go fJ; dk T[Zso w/o/ w{zj'A fJj ;[D nypko wzrD tkbk T[j r[gsk BjhA toQ/ id'A w?A c/o w[zv/ dk fgU pfDnk sK
;hNKfdyk fdZshnK. w?A gsBh ns/ pZu/ fe w?A sK gkB yKdk jh BjhA fit/A ;h yVk fi;dhnK rZbQK s/ w?A ed/ w?Bz{ T[; ;"d/ ftu guZso jiko fwb/.
T[BQK s/ ik p?m/. T[;dk fujok bZE frnk. fJe-d' fdB jZvhnK dhnK d' Nh;hnK d/yhnK ;B. T[; ftu nZX n?vtK; fwb frnk. fJ;
e[M fuo pknd nzdo d/ wZXw sK T[j nypko th wzrD BK nkfJnk. fi;dhnK nZyK ed/ rfjohnK ykJhnK tkoh dh oew gfjbK d' pko Bkb'A
n?; ;keh
n?; ;keh
n?; ;keh
n?; ;keh
n?; ;keh
gqekS ftu th nZyK B{z ;G e[M mhe w?A ;'uK SkfJd p[ok wzB frnk. ftu pbd/ d' dht/ brd/;B. j[D w/o/ pj[sh ;h. ;kvh pokdoh ftu g?;k w[zv/
Bkb fdZ;D bZrk. ;kv/ tkbh bkJhB ''uzrk j'fJnk pbk Nbh.'' ;kwQD/ T[j r[gsk yVk ;h fijVk ;{N tkfbnK dh g'ihSB d/y jh fdZsk iKd?.
ftu d't/A gk;/ dhnK ;kohnK ;hNK w?A wB ftu fejk. go nfijk BjhA ftu ;h. fi; NkJh bkJh j'Jh ;h. fi;d/ nkgDh ejkDk ;[DKd/ ;[DKd/ id'A
''nih pkdSkj' w[zfvnK B/ j'o eh
GohnK j'JhnK ;B. ;G nBikD/ b'e j'fJnk. d' fdBK pknd T[j c/o p{j/ s/ rb ftu ;'B/ dh u/B ;h. fi;B/ r[ZN r[gsk ;st/A ns/ nkyoh w[zv/ s/
eoBk. T[j th nZi eZbQ w/o/ tKr fJ;/
p?m/ fdZ;/. c/o Bio nukBe nrbh Ekg d/ fojk ;h. T[j nypko b? ubk s/ tZv/ nkeko dh ftd/Sh xVh pzBQh gj[zfunk sK oew fJe bZy s'A T[Zs/ ik
Xzd/ ftu bZr/ j'J/ B/.
esko ftu ;Zi/ gk;/ p?m/ pzfdnK s/ frnk. j'Jh ;h. g?oK ftu uZgb dh EK uwV/ gj[zuh ;h. jo fJe ;"d/ ftu nZX T[;B{z
r[gsk sK yh yh eodk ubk frnk.
ubh rJh. nukBe nZyK fJe nfij/ c/o fJe n?stko T[j fdB uVQ/ d/ uwuwKd/ p{N ;B. fJj ;kok e[M d/ n?vtK; fwbdk fojk ;h.
go w/ok p[ok jkb. w/o/ e'b'A sK fjfbnk
fujo/ s/ nNe e/ ofj rJhnK fi; dk nkfJnk. gfjbK T[j fpBK e[M ej/ y fJzM bfrnk fit/A T[j pj[s ;[y G'r ''c/o ;ko/ w[zv/ fJeZm/ i[nkB j'
th Bk ikt/. w?A T[;/ EK u[g yV'sk
w?Bz{ e/tb yZpk gk;k fd; fojk ;h. nypko b? p{j/ s'A w[V iKdk ;h, go fojk ;h. rJ/. w?A d' ;kb ftu ;G B{z ftnkj
r[gsk dh ewkJh dk i'V eoh iktK,
wZXw o"SBh ftu th T[j ikfDnk T[; fdB T[j ewo/ ftu nk e[o;h s/ w/ok ;tkb ;[D T[; B/ gkB dh ghe fbnk. fi; ekoB c;h j'Jh pekfJnk
fJj fj;kp bkT[D bJh fe T[; B/ j[D
gfjukfDnk bZrk. fJzM fdZ;/ fit/A w?A pfj frnk. T[j u[Zgukg nypko d/ Bkb Gfonk w{zj ykbh ehsk. i/p ftu'A oew fJeZmh fwb rJh. fJ; g?;/ Bkb
she d/ Xzd/ ftu e[b eh yZfNnk ;h.
gfjbK th T[; B{z fes/ d/fynk ;h. gzB/ gbND bZrk. ukj g[ZSh sK T[; BtK o[wkb eZY p[bQ ;kc eodk j'fJnk w/oh g'ihSB fJsBh seVh j' rJh fe
w/oh ;'u d/ Bkb nukBe jkb ftu ghD bJh jK eo fdZsh. w?A ;N'p pkbD T[j nkgDh ejkDh dZ;D bZrk, w[V j/mK nkT[D dk ;tkb jh g?dk Bk
n?;H;keh
n?;H;keh
n?;H;keh
n?;H;keh
n?;H;keh
jB/ok c?b frnk. fgeuo S[o{ j' rJh bZrk. ''s[;hA w/o/ ezw dh Bk g[ZS' s[jkv/ j'fJnk.''
Sq'wDh gzikph ;kfjseko
fijVh w?A gfjbK th d/yh ;h. d{ih tkoh ''pkdSkj' fJe rZb dZ;'. wzfBnk ikD fgS'A w?A pj[s XZe/ ykX/. eJh Xzd/ ''go r[gsk ;kfjp i/ w[zv/ dh EK
0061 403848789
sK e/tb pZfunK dh fiZd fgZS/ s[;hA gkB BjhA yKd/, go eh s[jkB{z pdb d/y/ go e[M th ok; Bk nkt/. fes/ e[Vh izw g?Adh c/oHHH<'' w?A T[;dh
f;vBh, nk;Nq/bhnk
nkT[Dkfgnk. pj[s wkoXkV ;h T[; piko dhnK g{ohnK th g;zd BjhA.'' fiZE/ th jZE gktK xkNk. go j[D sK rZb N[efdnK g[ZfSnk.
ftu, Gkt/A pZu/ ns/ gsBh fgeuo d/ ''BjhA! BjhA!! r[gsk ;kfjp nfijh ezw pj[s jh tXhnk uZb foj?. w?A fJ; ''nih pkdSkj' fejh rZb gJ/ eod/
yD ftu wrB ;B, go w/o/ wB dhnK rZb sK BjhA. piko dhnK g{ohnK sK Xzd/ ftu yZfNnk th pj[s j?. w/o/ e'b j' fJj sK Xzdk j?. fi; ftu T[sko
nZyk ;kjt/A s'A e'fSS ehfsnK th T[j w?A ed/ edkJhA yk jh fbzdk jK.'' nkgDk xo j?, B"eo jB, rZvh j?.'' uVQk sK nkT[Adk jh ofjzdk. go w/oh
;zrhs jh ;zrhs j?
;zrhs jh ;zrhs j?
;zrhs jh ;zrhs j?
fe;ws uVQD tkbh ;h.'' fJj efj T[j ;zrhs jh ;zrhs j?;zrhs jh ;zrhs j?
pzdk Bk jN/. id'A th nZyK pzd eoK ''pZ; c/o s[;hA eZbQ w/oh d[ekB s/ fJzBk efj r[gsk u[Zg eo frnk.
;kjwD/ nk ikt/. c/o fynkbK fynkbK jh BkSsk eoBk. fJedw row row ns/ dzdK j/m nkJh fJe ;[gkoh B{z eoV jZ; fgnk. rZbK ekch fuo ubdhnK
ftu T[; dhnK w[ZSK jNk T[; B{z g{ohnK ytktkrk. w?A ukj s/ g{ohnK eoV eodk upD bZrk. w?A T[; tZb ojhnK. c/o w/o/ e'b'A ftdk b? T[j N[o
gfjukBD dh e'fSS eoBk bZrk. dh d[ekB y'bQ bJh j?. ;Zu g[ZS' sK fJzM ;tkbhnk BioK Bkb d/fynk fit/ fgnk. w?B{z Bt/A ;{N ftu b[eh T[;dh
''T[J/ r[gsk w/ok gV';h.'' fJj ;kbk gkB dk Xzdk sK e[Zsk ;h. A g[fSnk j't/, ''eh ezw<'' uKdh dh vZph u"Vh fgZm fd; ojh ;h. fit/A T[j N[o
nukBe wB dhnK nZyk ;kjt/A T[j ;ko/ B"jK dk ;fsnkBk; j' frnk. fJj ftu'A gkB eZY w{zj ftu s[zBdk ns/ BhA ;r'A jkEh tKr M{b fojk ;h. go
gbK ftu ikfDnk gfjukfDnk pD nk d/y'.'' Bt/A o[wkb Bkb T[ArbK ;kc eodk nukBe jh w/o/ wB ftu fJe j'o rZb
yV'sk. fJ; t/b/ T[; ftu e/tb fJzBk fJzBk efj T[j d't/A jZE T[bN/ eoe/ j'fJnk T[j w[V nX{oh ejkDh g{oh eoB nk rJh fijVh w?A r[gsk e'b'A g[ZSDh
coe ;h fe sd'A T[;dk fujok jfvnkbk nkgD/ B"Aj fdykD bZrk. fJ; s'A bZrk L G[Zb frnk ;K. w?A T[;d/ fgZS/ s/i s/i
;h, go j[D r'b. T[; d/ p[bQK T[go pknd fezBh d/o T[j gkB Bkb w{zj ''s[jkv/ T[; Ekt'A xo pdbD fgS'A N[ofdnK nktki wkoh. T[j M{bdk
eoe/ jB/o/ Bkb fwbhnK T[; dhnK Goh gkB dhnK jh p[okJhnK eodk w?A ekch n"yk j'fJnk. gVQD bJh M{bdk yV' frnk. T[;B/ o[e e/tb
w[ZSK th UgohnK ;B. w?Bz{ T[j gZuh fojk. nypko Bk fwb/. nkg yohd Bk ;eK rodB x[wkJh. T[;dh u"Vh fgZm ni/
toQ/ gfjb/ d/ fdB u/s/ nk rJ/ id'A w?A nrb/ fdB w?A ;t/o/ T[;dh d[ekB'A go c/o nukBe w?A fJe w[zv/ dk fgU she th w/o/ tZb ;h.
fdZbh d/ fJe rzd/ fij/ w[jZb/ ftu BkSsk ehsk. T[; B/ w/ok pj[s pD frnk. youk j'o tZX frnk. g[Zso ''r[gsk ;kfjp fJe rZb sK
ofjzdk ;K. r[gsk w/o/ ;kwQD/ tkbh rowi'Sh Bkb ;tkrs ehsk. ni/ w;K jh d' wjhB/ dk ;h fe fJe g[ZSDh G[Zb jh frnk fe nZi eZbQ
bkJhB d/ fJe xo ftu feokJ/dko ;h. go T[;dk ukj s/ g{ohnK dk ezw fwZso ;bkj fdZsh T[;dk ftnkj eo s[jkv/ w[zv/ eh eod/ B/<''
sd'A T[;dk fujok fpBK w[ZSK tkbk th pj[s/ fdB Bk ufbnk. fJ; Xzd/ d/tK. gfjbK sK w?Bz{ fJzM bZrk fit/A T[j T[AM jh e[M gb yb'sk fojk.
;h. pj[s nihp Seb ;h T[;dh. rZbQK ftu T[;d/ :ko p/bh jh T[Xko yk T[j fNZuo eo fojk j't/, go nfijk c/o i'o dh efjejk wko yh yh eoB
nZyK whN , ;kjK B{z, ;[D sK ;jhHHH
d/ T[Zgo dhnKd' jZvhnK gjkV dhnK rJ/. T[;B{z wip{o j' d[ekB pzd eoBh BjhA ;h. rZb eodk j'fJnk w/ok fwZso bZrk. T[;dk r'b wN'b fYZv e'N ftu
;zrhs jh ;zrhs j?HHH
Nh;hnK tKr pkjo fBebhnK j'JhnK gJh. w?A T[; xo ftu d' toQ/ fojk. fJ; pj[s ;z;hno bZr fojk ;h. T[; d/ w{zj'A cf;nk c[Npkb tKr c[de fojk ;h.
wB T[bMhnK, X[ZgK SKtK B{z g[D
;B. T[; dhnK nZyK fJzM rfjohnK ;B ;w/A ftu gsk BjhA r[gsk B/ fezB/ ezw fJj ;[D e[M gbK bJh sK w?A th T[;d/ gkB ykX/ ;ko/ d/ ;ko/ dzd fd; sK ;jh
fit/A T[BQK Nh;hnK d/ Bkb pDhnK pdb/. e'Jh th T[;B{z ok; Bk nkfJnk. ftufbs fijk j' frnk. go c/o fit/A oj/ ;B. T[; B/ w;K jh nkgD/ nkg B{z ;zrhs jh ;zrhs j? HHH
ykJhnK ftu d' dht/ fNwfNwk oj/ j'D. jo Xzd/ ftu xkNk fgnk. T[;dh rZb w?Bz{ mhe bZrh. s[jkB{z sK ekp{ ehsk. T[; nkgD/ d't/A jZE Bkb
ni/ T[;dk BtK BtK ftnkj c/o w?A T[j w[jZbk SZv fes/ j'o uzrh soQK gsk ;kvh pBhnk fpokdoh yVQ/ fszB-uko ;kb d/ w[zfvnK d/ f;o eZbh eZbh bfjo ftu,
j'fJnk ;h. w?Bz{ BjhA ;h gsk T[j eh ubk frnk. fi; t/b/ w?A xo pdfbnk ftu w[zv/ fwbD/ pj[s n"y/ B/. xNhnk s/ XofdnK w/ohnK nZyK ftu d/fynk nkT[Ad/ iKd/ gfjo ftu,
ezw eodk ;h. feT[Afe w[jZb/ ftu BtK r[gsk cN/ g[okB/ B'NK B{z pdbD dk s'A xNhnk th shj ukbh jiko ftu ns/ fJj efj fpBK o[e/ nZr/ bzx gZb/ g"ADk d/ bfj-bfjT[D ftu
nkT[D eoe/ w?Bz{ b'eK dh fJzBh ezw eodk ;h. fte iKd?. w?A nkgDh pokdoh tkb/ fJe frnk. ;zrhs jh ;zrhs j?HHH
ikDekoh BjhA ;h. go pj[s/ fdB Bk s/ nZi gZuh ;kbK pknd th w?A d' pzfdnK Bkb rZbpks ehsh. gfjbK nZyK whN , ;kjK B{z, ;[D sK ;jhHHH
bzx/. S/sh jh w/oh T[; Bkb ikD T[;B{z gfjukD fbnk ;h. jkb ftu jB/ sK w/oh rZb s/ T[j jZ;/ go c/o rzGho ;zrhs jh ;zrhs j?HHH
r r r r rzbb bb b
gfjukD j' rJh. n;b ftu T[j ikD ok ;h. fgeuo uZb ojh ;h go w/o/ j' ;'uD bJh wip{o j' rJ/. SkfJd
gfjukD T[; nkg/ jh eotkJh. j'fJnk ;kwQD/ T[;dk fujok pko pko nkJh T[BQK B{z w/oh rZb iu rJh ;h. fJe d'
nZr d/ wZuD ftu,
fJzM fe fJe fdB ;t/o/ w?A S/t pDk ikt/. i/ e[M fuo bJh w[ZSK bkj e/ wjhfBnK ftu jh eJh foSs/ nkJ/. w?A i/ j[;B Bk J/Bk wro{o j[zdk
pZdbK d/ rZiD ftu,
fojk ;K fe T[j nypko wzrD nk fJe gk;/ oZy d/tK sK T[j f;tkJ/ ;G s'A tZX oew tkb/ Bkb rZb gZeh fJj zyw Bk edh Bk;{o j[zdk
eDhnK d/ feD - whDkT[D ftu,
frnk. T[; ikD gfjukD eotkfdnK r[gsk d/ j'o e'Jh th Bk bZr/. eo bJh. ;"dk ukbh jiko ftu s?n
;zrhs jh ;zrhs j? HHH
dZf;nk fe T[j r[gsk j?. ;kwQD/ xo fJzNotb j'D s/ jkb ftu ukBD j'fJnk. fi; ftu'A thj b? w?A w[zv/ dh d[nk dk n;o j't/ iK Bk j't/
feod/ gZfsnK d/ ;o- ;okT[AD ftu,
ftu feokJ/dko j?. j'fJnk. w?A r[gsk B{z s/i s/i N[ofdnK n?vtK; p[fezr eo fdZsh. pkeh thj pZd d[nk dk n;o zo{o j[zdk
G'b/ gzShnK d/ ufj- ujkT[D ftu,
T[j nypko b? ubk frnk. fJ; s'A jkb'A pkjo iKfdnK d/fynk. go E'VQh jiko T[d'A fwb/rk id'A w[zvk ftnkj[D
e{b/ c[ZbK d/ fyb- fybkT[D ftu,
pknd sK w?A mhe Bkb ed/ nypko d/o pknd T[j wZeh d/ dkB/, fp;e[N ekfpb j' ikt/rk. nkyoh ykfjS sK T[j g[S b?Ad/
;zrhs jh ;zrhs j? HHH
eZsb rkj 'u e'Jh d;s{o j[zdk
gVQ jh Bk ;fenk. T[j jo o'z fdB ns/ nkb{ d/ bZfSnK d/ g?eNK Bkb c/o thj jiko Bkb w?A nkVQs dk
nZyK whN , ;kjK B{z, ;[D sK ;jhHHH
uVQD s'A gfjbK nk Xwedk. p{j/ s/ bZfdnk j"bh j"bh nkT[Adk fdZf;nk. ezw S[o{ eo fbnk. go eoBh oZp dh
;zrhs jh ;zrhs j?HHH
tZes gotkz dk nZi/ ;h BjhA
Ekg ;[D gsk bZr iKdk fe r[gsk fgeuo w[V S[o{ j' rJh, go w?Bz{ nkT[Ad/ toQ/ w?A c/o fJe w[zv/ dk fgU
BK frodk, Bk uZeBk u{o j[zdk
nkfJn?. w?A p{jk y'bQ fpBK wzfrnK T[;B{z sK god/ s/ fit/A e[M fdykJh d/t/ jh pD frnk. id'A T[j d' wjhB/ dk j'fJnk
gkDh ;w[zdoK d/ eb - ebkT[D
nypko cVk fdzdk. eJh tkoh sK T[j Bk. nZyK pzd eoK sK r[gsk jh r[gsk sK w?A T[;dk foSsk th fes/ s?n eo
ftu,
s?B{z v'fpnk s/ohnK u[;shnK B/
fpBK g[ZfSnK pkjo'A nypko u[Ze e/ b? fdZ;/. ;'uK nZiebQ eh eodk j'T{ T[j< fdZsk. go fJ; tkoh rZb gzikj jiko uzB skfonK d/ fNw fNwkT[D ftu,
g[ysrh ftu Bk ezvk d{o j[zdk
iKdk. ;kok fdB nkfc; ofj id'A Skwh v/Y xzfNnK pknd fgeuo w[Zeh. she ik gj[zuh, fi; ftu'A gZuh w?A iht izs{nK d/ No-NokT[D ftu,
w?A w[V nypko fbzdk sK T[j g"Dk ns/ w?A s/i s/i fvzxK g[ZNdk jkb 'u'A pkjo n?vtK; b? bJ/. gkoNh B/ gZuh jiko ;zrhs jh ;zrhs j? HHH
eowK 'u ;ZG e[M s{z fby fdsk
eJh tkoh nZXk she j' e/ fwbdk. gV";h tZb tfVnk ns/ r[gsk B{z ik x/fonk. ftnkj s/ d/Dk ep{b eo fbnk.'' nZyK whN , ;kjK B{z, ;[D sK ;jhHHH
pzdk fco feUA J/Bk wZzp{o j[zdk
j'D eoe/ w?A T[; B{z e[M efj th Bk T[;B/ e[M gb w/o/ tZb d/fynk ns/ c/ w?A d/fynk r[gsk gkB Go/ w{zj Bkb ;zrhs jh ;zrhs j?HHH
;edk. o nkgDhnK pkjK ftu e; fbnk. fJe' b?n ftu nkgDh ejkDh dZ;dk wB T[bMhnK, X[ZgK SKtK B{z g[D
''fEzd'' pkz{ ngD/ jh ezw nkUAd/
w?Bz{ S/sh jh gsk bZr frnk fe T[; Bkb T[;dh gsBh ns/ fszB s/ ik fojk ;h. rZb eofdnK eofdnK sK ;jh
nk;ok r?oK dk sK MZN ekc{o j[zdk
r[gsk B/ ed/ th fJe EK fNe e/ ezw uko ;kbK d/ d' w[zv/ th ;B. E'V/ fuo id'A T[;dk w{zj gkB dh ghe Bkb Go ;zrhs jh ;zrhs j? HHH
-Btihs e"o ;zX{
BjhA ;h ehsk. T[j fiZE/ th B"eoh pknd w/oh gsBh s/ pZu/ th nk rJ/. iKdk sK T[j nkgD/ p[bQK dh e[Zih fJziL i'frzdo f;zx '' fEzd fEzd'' -Btihs e"o ;zX{
-Btihs e"o ;zX{
-Btihs e"o ;zX{
-Btihs e"o ;zX{
fJziL i'frzdo f;zx fEzd
fJziL i'frzdo f;zx fEzd fEzd
fJziL i'frzdo f;zx
fJziL i'frzdo f;zx
42
42
42 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
42 gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
42 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
frnkBh fwjo f;zx
frnkBh fwjo f;zx
frnkBh fwjo f;zx
frnkBh fwjo f;zx
frnkBh fwjo f;zx
q'wDh Grs oftdk; ih
q'wDh Grs oftdk; ih
q'wDh Grs oftdk; ih
Sq'wDh Grs oftdk; ihq'wDh Grs oftdk; ih
i/ e'Jh b'o/ gow ;[y oky/ wB
i/ e'Jh b'o/ gow ;[y oky/ wB
i/ e'Jh b'o/ gow ;[y oky/ wB T[skok eodk nkfJnk j?. nkfyo Xow wzBd/ jB. fJ; Bkb ihtB nfij/
i/ e'Jh b'o/ gow ;[y oky/ wB
i/ e'Jh b'o/ gow ;[y oky/ wB
;zs';..
;zs';.. pkbwhe nikwb fgzrbk s/ pfXe gqekS Bkb ;BwkfBs j[zdk j? fe T[;
;zs';..
;zs';..
;zs';..
oftdk; ijK ;zs'y j? sjK Bk
oftdk; ijK ;zs'y j? sjK Bk nkfd e"D ;B. ;' fJBQK B{z Bhu efjDk ftu p/rkBrh iK dt?s dh e'Jh EK
oftdk; ijK ;zs'y j? sjK Bk
oftdk; ijK ;zs'y j? sjK Bk
oftdk; ijK ;zs'y j? sjK Bk
bkr/ d'S..
bkr/ d'S.. T[fus BjhA. T[; nzdo dk wbhB pzdk BjhA ofj iKdh. oftdk; ih dh nkosh
bkr/ d'S..
bkr/ d'S..
bkr/ d'S..
;qw ehU Jh;o ikfB e? iT[
;qw ehU Jh;o ikfB e? iT[ pqkjwD j[zdk j'fJnk th uzvkb j? rzrk Bkw j? T[j fJ;/ i's B{z irk e/ Xow
;qw ehU Jh;o ikfB e? iT[
;qw ehU Jh;o ikfB e? iT[
;qw ehU Jh;o ikfB e? iT[
g{ifj fdB o?B..
g{ifj fdB o?B.. d/ gkDh dh pDh Sokp, Sokp jh j?. dk wkor d/yd/ jB.
g{ifj fdB o?B..
g{ifj fdB o?B..
g{ifj fdB o?B..
Bkw s/o/ eh i's brkJh..
Bkw s/o/ eh i's brkJh..
Bkw s/o/ eh i's brkJh..
Bkw s/o/ eh i's brkJh..
oftdk; fsBfj ;z;ko wfj ;dk
oftdk; fsBfj ;z;ko wfj ;dk
oftdk; fsBfj ;z;ko wfj ;dk fJj gqshfefonk mhe ;h fiZE/ pqkjwD Bkw s/o/ eh i's brkJh..
oftdk; fsBfj ;z;ko wfj ;dk
oftdk; fsBfj ;z;ko wfj ;dk
GfJU T[inko' GtB ;rbko/..
GfJU T[inko' GtB ;rbko/..
GfJU T[inko' GtB ;rbko/..
GfJU T[inko' GtB ;rbko/..
fwb? ;[y u?B..
fwb? ;[y u?B..
fwb? ;[y u?B..
fwb? ;[y u?B.. fJe Sq/Dh B{z nS{s eoko fdzdk ;h T[E/ GfJU T[inko' GtB ;rbko/..
fwb? ;[y u?B..
ej? oftdk; Bkw s/o' nkosh..
ej? oftdk; Bkw s/o' nkosh..
ej? oftdk; Bkw s/o' nkosh..
ej? oftdk; Bkw s/o' nkosh..
pBko; pqjwDh ;z;feqsh dk e/Ado Grs oftdk; ih B/ pqkjwD g[D/ B{z ej? oftdk; Bkw s/o' nkosh..
;fsBkw[ j? jfo G'r s[jko/..
;fsBkw[ j? jfo G'r s[jko/..
;fsBkw[ j? jfo G'r s[jko/..
;fsBkw[ j? jfo G'r s[jko/..
;fsBkw[ j? jfo G'r s[jko/..
j?. rzrk ezfYU ftukoXkok d/ eJh e;tZNh T[s/ bk e/ gofynk s/ f;ZX
gzBk 694
gzBk 694
gzBk 694
gzBk 694
gzBk 694
gqtkj T[m/, e[M ftukoK B/ ihtB ehsk fe n?;/ gyzvh pqkjwD Bkb'A sK
Grs oftdk; ih B/ fJj rZb th
ftek; ftu fjZ;k gkfJnk s/ e[M B/ T[j pkbwhe uzrk ;h.
nzfes ehsh fe gq/w dk Skdk ;fs;zr
wko{ jV fbnk s/ spkjh th wukJh. yN[ eow e[b ;zi[rs j? jfo
yN[ eow e[b ;zi[rs j? jfo
yN[ eow e[b ;zi[rs j? jfo
yN[ eow e[b ;zi[rs j? jfo
yN[ eow e[b ;zi[rs j? jfo
ftu'A jh fwbdk j? s/ fJ; fpBK g{ik
Grfs fdod/ Bkfj..
fJBQK ftu'A iks-gks dh ftukoXkok Grfs fdod/ Bkfj..
Grfs fdod/ Bkfj..
Grfs fdod/ Bkfj..
Grfs fdod/ Bkfj..
T[gk;Bk ;zGt BjhA. ;fs;zr dk ;kEh
uoBko fpzd Bk eEk Gkt/ ;g[u
uoBko fpzd Bk eEk Gkt/ ;g[u
uoBko fpzd Bk eEk Gkt/ ;g[u
;G s'A tZX jkBh ekoe ;kps j'Jh. i' uoBko fpzd Bk eEk Gkt/ ;g[u
uoBko fpzd Bk eEk Gkt/ ;g[u
wB[Zy sKjh j' ;edk j? i/ ;wkB fdqSNh
s[fb ;wkfB..
s[fb ;wkfB..
s[fb ;wkfB..
s[fb ;wkfB..
fe gq'js pqkjwD dh g?dktko ;h s/ s[fb ;wkfB..
Bkb ;G B{z pokpo ikBD. Bhu T{u,
Gkosh ;wki ftu n;wkBsk bJh o/fus u/fs u/s nu/s ekj/ Bk
o/fus u/fs u/s nu/s ekj/ Bk
o/fus u/fs u/s nu/s ekj/ Bk
o/fus u/fs u/s nu/s ekj/ Bk
o/fus u/fs u/s nu/s ekj/ Bk
rohp nwho s/ ;{do pqkjwD B{z fJe
fizw/tko ;h. fJ; o'r dh Bftosh eoB pkbwhe d/fy..
pkbwhe d/fy..
pkbwhe d/fy..
pkbwhe d/fy..
pkbwhe d/fy..
;ko fgnko eo/.
fe; ikfs s/ fej gdfj nwfoU
tkb/ wjKg[oS th pBko; ftu jh fe; ikfs s/ fej gdfj nwfoU
fe; ikfs s/ fej gdfj nwfoU
fe; ikfs s/ fej gdfj nwfoU
fe; ikfs s/ fej gdfj nwfoU
;kX ;zrfs fpBk GkT[ Bjh
;kX ;zrfs fpBk GkT[ Bjh
;kX ;zrfs fpBk GkT[ Bjh
;kX ;zrfs fpBk GkT[ Bjh
;kX ;zrfs fpBk GkT[ Bjh
okw Grfs fp;/y.. gzBk 1124gzBk 1124
T[m/. fJj ;B Grs oftdk; ih, i' okw Grfs fp;/y..
okw Grfs fp;/y.. gzBk 1124
okw Grfs fp;/y.. gzBk 1124gzBk 1124
okw Grfs fp;/y..
T[gi?..
T[gi?..
T[gi?..
T[gi?..
T[gi?..
pqkjwDh wB'sk d/ ;ys fto'Xh ;B s/ fJ; jkbs ftu oftdk; ih gqG{
Gkt fpB Grfs Bjh j'fJ s/oh..
Gkt fpB Grfs Bjh j'fJ s/oh..
Gkt fpB Grfs Bjh j'fJ s/oh..
Gkt fpB Grfs Bjh j'fJ s/oh..
Gkt fpB Grfs Bjh j'fJ s/oh..
toD wfo:kdk nB[;ko S'Nh iksh ftu'A gftZso ;'uDh d[nkok ;keko o{g ftu Gow gk e/ T[;B{z ;{dq s/ xNhnk j'D frnkB dh wzr eod/ jB. frnkB dk
gzBk 694
gzBk 694
gzBk 694
gzBk 694
gzBk 694
;B. fit/A g?oK j/m bskVh fwZNh f;o ftdtkB j'fJnk. Grs ih tb'A dk nfj;k; fdZsk ;h. gozs{ sZs tVk ig sg s/ frnkB jh ihtB
j'o :[rK ftu j'o sohe/ ekoro
B{z nkT[Adh j? fst/A ;wki dh gd dfbs ebwpZX ehs/ rJ/ T[es fusoD fgS/ frnkB B/ n?;hnK nZyK y'bQhnK fe w[esh dk wkor fdykT[Adk j?.
;kps j' rJ/ j'Dr/ go fJ; :[r ftu
wfbB GJh wfs wkXtk s/oh rfs
wfbB GJh wfs wkXtk s/oh rfs
wfbB GJh wfs wkXtk s/oh rfs
Sq/Dh ftu'A nfijh gqshfefonk T[mDh T[j d[ydkJh s/ fdb ezpkT{ Bcos p{zd B{z nfj;k; j' frnk fe T[j ;w[zdo wfbB GJh wfs wkXtk s/oh rfs
wfbB GJh wfs wkXtk s/oh rfs
e/tb gq/wk Grsh s/ Bkw jh iht B{z
byh Bk ikfJ..
byh Bk ikfJ..
;[Gkfte ;h i' Grs oftdk; ih d/ GohnK skesK T[; nfj;k; d/ o{g ftu dk jh o{g j?. byh Bk ikfJ.. ;koEe pDk ;edk j?. fJj' GrsK d/
byh Bk ikfJ..
byh Bk ikfJ..
ip jw j's/ sp s{z Bkjh..
ip jw j's/ sp s{z Bkjh..
o{g ftu T[ikro j'Jh. fJBQK B/ pqkjwDh io{o ;kjwD/ nk iKdhnK jB fiBQK B{z ip jw j's/ sp s{z Bkjh.. eoj[ feqgk Gqw u[eJh w?A ;[wfs ihtB siofpnK dk fBu'V j?.
ip jw j's/ sp s{z Bkjh..
ip jw j's/ sp s{z Bkjh..
eoj[ feqgk Gqw u[eJh w?A ;[wfs
eoj[ feqgk Gqw u[eJh w?A ;[wfs
eoj[ feqgk Gqw u[eJh w?A ;[wfs
eoj[ feqgk Gqw u[eJh w?A ;[wfs
np s{jh w? Bkjh..
np s{jh w? Bkjh..
np s{jh w? Bkjh..
np s{jh w? Bkjh..
d/j ;wMfJ.. gzBk 346
ftStkSK B{z tzrkfonk s/ T[BQK BthnK T[BQK B/ fJe ny"sh Bhth iks ftu np s{jh w? Bkjh.. d/j ;wMfJ.. gzBk 346 ;si[r ;s[ s/sk irh d[nkgo
d/j ;wMfJ.. gzBk 346
d/j ;wMfJ.. gzBk 346
d/j ;wMfJ.. gzBk 346
;si[r ;s[ s/sk irh d[nkgo
;si[r ;s[ s/sk irh d[nkgo
;si[r ;s[ s/sk irh d[nkgo
;si[r ;s[ s/sk irh d[nkgo
nBb nrw i?;/ bfjo wfJU..
nBb nrw i?;/ bfjo wfJU..
nBb nrw i?;/ bfjo wfJU..
nBb nrw i?;/ bfjo wfJU..
ehwsK B{z gqukfonk i' fizdrh B{z ;jh iBw b?D eoe/ ;kok ihtB MZfbnk. nBb nrw i?;/ bfjo wfJU.. oftdk; dk; T[dk; si Gqw g{ik uko..
oftdk; dk; T[dk; si Gqw
oftdk; dk; T[dk; si Gqw
g{ik uko..
g{ik uko..
g{ik uko..
g{ik uko..
oftdk; dk; T[dk; si Gqw
oftdk; dk; T[dk; si Gqw
dfX ib e/tb ib wkjh..
dfX ib e/tb ib wkjh..
dfX ib e/tb ib wkjh..
dfX ib e/tb ib wkjh..
sgB sg r[o frnkB.. gzBk 486
sgB sg r[o frnkB.. gzBk 486
sgB sg r[o frnkB.. gzBk 486
sgB sg r[o frnkB.. gzBk 486
;/X d/ e/ ;/jswzd pDkT[AdhnK jB. Grs oftdk; dk iBw wkx ;[dh dfX ib e/tb ib wkjh.. sgB sg r[o frnkB.. gzBk 486 shB' i[r shB' fdV/ eb e/tb
shB' i[r shB' fdV/ eb e/tb
shB' i[r shB' fdV/ eb e/tb
shB' i[r shB' fdV/ eb e/tb
shB' i[r shB' fdV/ eb e/tb
wkXt? fenk eJhn? Gqw n?;k..
wkXt? fenk eJhn? Gqw n?;k..
wkXt? fenk eJhn? Gqw n?;k..
wkXt? fenk eJhn? Gqw n?;k..
Bkw nXko.. gzBk 346
Bkw nXko.. gzBk 346
Grs oftdk; ih d/ 40 Spd ;qh r[o{ g[fBnk 1378 JhH B{z r'toXB g[o ekSh wkXt? fenk eJhn? Gqw n?;k.. eow Xow fJ; bJh j? fe ;'Mh nk Bkw nXko.. gzBk 346
Bkw nXko.. gzBk 346
Bkw nXko.. gzBk 346
i?;k wkBhn? j'fJ Bk s?;k..
i?;k wkBhn? j'fJ Bk s?;k..
rqzE ;kfjp ftu doi jB. Gkt/A T[BQK ftu fgsk ;zs'y dk; wksk eb;h i?;k wkBhn? j'fJ Bk s?;k.. ikt/. n?;h ;'Mh i' dt?s B{z r[nk e/ j'o eow eKvk d/ ftXkB tZy tZy
i?;k wkBhn? j'fJ Bk s?;k..
i?;k wkBhn? j'fJ Bk s?;k..
dh fJsBh e[ ouBk pkjo th fwbdh j? d/th d/ e[Zy'A j'fJnk. iBw ;w/A ewo/ id'A fJj p[fBnkdh f;XKs gogZe J/esktkd d/ wzvb ftu b? ikt/. ;koh jB go gq/wk Grsh dh ohs fJe' j? fe
go T[;B{z S[ZX e/s gqwkDe wzBDk n"yk ftu o'SBh nekS s/ c[ZbK dh toyk j' ikt/ fe feos ftu e'Jh G/d BjhA. c[btkVh cb ykso fyV ftr; ojh nkgk nog e/ T[;d/ j' ofjDk. wZSh
j?. i' r[o{ ih dh fwjopkBh Bkb 40 j'Jh. fJ; rZb ftu th e'Jh nfs f;qSNh s/ f;qSNh dk f;oiDjko j?. id cb brD brdk j? sK c[b tKr sB Gkt/A N'N/ N'N/ j' ikt/ fco th
Spd ;qh r[o{ rqzE ;kfjp ih ftu ;KG/ eEBh BjhA fe nfXnkswe fposh dh tk;st ftu fJe' gow sZs dk o{g nkg/ MV iKd/ jB, fJ;/ soQK ndt?s nkgD/ wfjp{p gkDh B{z ft;koBk BjhA,
rJ/ T[BQK d/ nXko s/ n;hA Grs T[usk tkb/ wjKg[oy iks gks dhnK jB sK fco iks-gks dk fGzB G/d dk fB;uk gogZe eoB bJh ;ko/ g{ik feT[Afe gow/So fe;/ dh wbehns
oftdk; d/ ihtB dk nB[wkB brk pzdSK B{z eh ;wMd/ jB s/ fJBQK ftu e'Jh noE BjhA oydk. pqjwD s/ ;{do T[gk;Bk d/ eow ehs/ iKd/ jB. id BjhA ;r'A SoXk fgnko dk j? i' fgnko
;ed/ jK. ;qh r[o{ rqzE ;kfjp d/ gzBk feE/ pZM ;ed/ jB. gqG{ d/ GrsK d/ ftu gkJh tzvh :EkoEe BjhA ikgdh. fJj G/d y[bQ frnk fco soZdd dh b'V eo/ T[;dk j' ofjDk j?.
whB gefo ckfeU no ekfNU..
whB gefo ckfeU no ekfNU..
whB gefo ckfeU no ekfNU..
whB gefo ckfeU no ekfNU..
whB gefo ckfeU no ekfNU..
345 s/ y{p;{os nb'fee Broh dk sK u'i jh fBnko/ j[zd/ jB. T[BQK dk fJe Gow wksq brdh j?. fJ; bJh BjhA ofj iKdh. wZyD nkT[D s/
oKfX ehT[ pj[ pkBh..
oKfX ehT[ pj[ pkBh..
oKfX ehT[ pj[ pkBh..
oKfX ehT[ pj[ pkBh..
oKfX ehT[ pj[ pkBh..
fusoD fwbdk j?, fi; ftu t;d/ ;z;ko nkrwB fe;/ T[u/ f;XKs dh Grs oftdk; ih B/ fJ; ndt?s foVeD dh b'V BjhA ofj iKdh.
yzv yzv eo G'iB ehB'..
yzv yzv eo G'iB ehB'..
yzv yzv eo G'iB ehB'..
yzv yzv eo G'iB ehB'..
yzv yzv eo G'iB ehB'..
Bkrfoe B{z Bk sK e'Jh d[y j? ns/ Bk ftnkfynk eoBk j[zdk j? ns/ T[j f;XKs B{z wkBt ;wki s/ bkr{ eoe/ cb ekoB c{bh pBokfJ
cb ekoB c{bh pBokfJ
cb ekoB c{bh pBokfJ
cb ekoB c{bh pBokfJ
cb ekoB c{bh pBokfJ
sT{ Bk fp;foU gkBh..
sT{ Bk fp;foU gkBh..
sT{ Bk fp;foU gkBh..
sT{ Bk fp;foU gkBh..
sT{ Bk fp;foU gkBh..
jh e'Jh rw, vo, nzd/Sk iK M'ok nkgD/ fBZi ;tkoE bJh e[M th BjhA wB[Zyh ;wkBsk T[s/ i'o fdsk. e'Jh cb brksX c{b pbkfJ..
cb brksX c{b pbkfJ..
cb brksX c{b pbkfJ..
cb brksX c{b pbkfJ..
cb brksX c{b pbkfJ..
nkgB pkg/ Bjh fe;h e'..
nkgB pkg/ Bjh fe;h e'..
nkgB pkg/ Bjh fe;h e'..
nkgB pkg/ Bjh fe;h e'..
nkgB pkg/ Bjh fe;h e'..
go/SkB eo ;edk j?. y[ShnK y/fVnK eod/. fJjh we;d Grs oftdk; ih pqkjwD iK SZsoXkoh okik tZvk BjhA frnkB? ekoB eow nfGnk;
frnkB? ekoB eow nfGnk;
frnkB? ekoB eow nfGnk;
frnkB? ekoB eow nfGnk;
frnkB? ekoB eow nfGnk;
GktB e' jfo okik..
GktB e' jfo okik..
GktB e' jfo okik..
GktB e' jfo okik..
GktB e' jfo okik..
frnkB GfJnk sj eowj Bk;..
ftu ;ih ;ztoh p/rwg[o/ dh fJ; dk th ;h. T[j wkBtsk bJh fgnko ;r'A swkw b'e fiBQK ftu uzvkb, v{w, frnkB GfJnk sj eowj Bk;..
frnkB GfJnk sj eowj Bk;..
frnkB GfJnk sj eowj Bk;..
frnkB GfJnk sj eowj Bk;..
w'j gNb ;G[ irs fpnkfgU..
w'j gNb ;G[ irs fpnkfgU..
w'j gNb ;G[ irs fpnkfgU..
w'j gNb ;G[ irs fpnkfgU..
w'j gNb ;G[ irs fpnkfgU..
fxqs ekoB dfX wE? ;fJnkB
ft;wkd wJh Broh ftu nekb g[oy dk ;[B/jk b? e/ nkJ/ s/ jo fJe ftu Bhu efj e/ fsq;ekfonk iKdk ;h, T[j fxqs ekoB dfX wE? ;fJnkB
fxqs ekoB dfX wE? ;fJnkB
fxqs ekoB dfX wE? ;fJnkB
fxqs ekoB dfX wE? ;fJnkB
Grs Bjh ;zskgk.. gzBk 658
Grs Bjh ;zskgk.. gzBk 658
Grs Bjh ;zskgk.. gzBk 658
Grs Bjh ;zskgk.. gzBk 658
Grs Bjh ;zskgk.. gzBk 658
d/ Bkw dhnK X[BK ;[DkJh fdzdhnK jB ;wkBsk dk gqGkt irkT[D s/ Grsh s/ B/eh eoB tkb/ j'D eoe/ ihtB w[es ;dk fBopkB..
ihtB w[es ;dk fBopkB..
ihtB w[es ;dk fBopkB..
ihtB w[es ;dk fBopkB..
ihtB w[es ;dk fBopkB..
Grs oftdk; ih b'eK dh g{ik
gzBk 1167
ns/ T[;dh fwjo dh toyk fBozso j' iwkT[D nkJ/. T[BQK dk T[gd/S fJj th gow ;fseko d/ bkfJe jB. fit/A gkDh gzBk 1167
gzBk 1167
gzBk 1167
gzBk 1167
ftXh B{z ftuko e/ efjzd/ jB d[X tS/
ojh j?. T[E/ d/ tvGkrhnK tk;hnK ;h fe frnkB dk dhg ibke/ gqG{ gqhs dh u[Zgsh ;dk gkDh ftu jh ofjzdh j? oftdk; ih B/ frnkB dh tekbs
B/ i{mk eo SZfvnk. G'o/ B/ c[b s/ wZSh
ftu go;go ;dGktBk p/bkr ftu i{fMnk ikt/. ihtB dk gow sZs fst/A fJj gow/;o Bkb nG/d j' e/ T[;/ eofdnK Bkb jh gq/w Grsh T[s/ pj[s
B/ gkDh B{z ;[uk BjhA ofjD fdsk.
;[fjodsk dk toskok j? s/ fBSekw fJe j?. fit/A ;'B/ ns/ ;'B/ d/ pD/ s/ Sesh gqkgs eod/ jB. i'o fdsk j?. fJj gq/wk Grsh eh j?.
uzdB B{z Bkr uzpV/ j'J/ jB. fJ; jkbs
gq/w fgnko dk g;kok th j?. B{oh gqekS rfjfDnK eV/ ezfmnK B{z Bkw G/d d/ pqjwD p?; ;{d no ysqh v'w fJ; ftu nzr nzr gqG{ fgnko/ dh :kd
pqjwD p?; ;{d no ysqh v'w
pqjwD p?; ;{d no ysqh v'w
pqjwD p?; ;{d no ysqh v'w
pqjwD p?; ;{d no ysqh v'w
ftu fJj uhzK T[; gftZso gow/So B{z
uzvkb wb/; wB ;'fJ..
uzvkb wb/; wB ;'fJ..
uzvkb wb/; wB ;'fJ..
uzvkb wb/; wB ;'fJ..
s/ nksfwe gqekS tkb/ fJ; Bro ftu pkti{d tZy tZy BjhA wzfBnk ik uzvkb wb/; wB ;'fJ.. ftu bZfrnk j'Dk ukjhdk j?. sK jh
nogD eoB d/ :'r BjhA. nkgDk nkg
j'fJ g[Bhs Grtzs GiB s/ nkg
j'fJ g[Bhs Grtzs GiB s/ nkg
j'fJ g[Bhs Grtzs GiB s/ nkg
j'fJ g[Bhs Grtzs GiB s/ nkg
jo fe;/ B{z ;otzrh nkBzdh j[bko/ gqkgs ;edk. dfonk dhnK bfjoK dfonk s'A j'fJ g[Bhs Grtzs GiB s/ nkg wB dh ekfJnk ebg j[zdh j?. fdb,
;wogD eo' fJj' tXhnk g{ik j?.
skfo sko/ e[b d'fJ..
skfo sko/ e[b d'fJ..
skfo sko/ e[b d'fJ..
skfo sko/ e[b d'fJ..
jB. T[E/ N?e;K dh Gowko BjhA ns/ nZv BjhA j[zdhnK, fst/A T[j gow/Sto skfo sko/ e[b d'fJ.. B?D, ezm, o;Bk e'Jh p/fXnkB BjhA X{g dhg BJh p/dfj pk;k..
X{g dhg BJh p/dfj pk;k..
X{g dhg BJh p/dfj pk;k..
X{g dhg BJh p/dfj pk;k..
X{g dhg BJh p/dfj pk;k..
gzfvs ;{o Ssq gfs okik Grs
gzfvs ;{o Ssq gfs okik Grs
gzfvs ;{o Ssq gfs okik Grs
gzfvs ;{o Ssq gfs okik Grs
iks gks iK T{u Bhu s/ py/fVnK s/ ns/ fJj f;qSNh fGzB BjhA ;r'A T[; gzfvs ;{o Ssq gfs okik Grs ofjDk ukjhdk. fJj oftdk; ih dh e?;/ g{i eofj s/oh dk;k..
e?;/ g{i eofj s/oh dk;k..
e?;/ g{i eofj s/oh dk;k..
e?;/ g{i eofj s/oh dk;k..
e?;/ g{i eofj s/oh dk;k..
pokpfo nT[o[Bk e'fJ..
pokpfo nT[o[Bk e'fJ..
Mw/fbnK ekoB fe;/ dh fBokdoh s/ gow sZs dk fte;s iK ft;sqs o{g pokpfo nT[o[Bk e'fJ.. nodk; j?. sB wB nogT[ g{i uoktT[..
pokpfo nT[o[Bk e'fJ..
pokpfo nT[o[Bk e'fJ..
sB wB nogT[ g{i uoktT[..
sB wB nogT[ g{i uoktT[..
sB wB nogT[ g{i uoktT[..
sB wB nogT[ g{i uoktT[..
i?;/ g[oB gks oj? ib ;whg
i?;/ g[oB gks oj? ib ;whg
i?;/ g[oB gks oj? ib ;whg
i?;/ g[oB gks oj? ib ;whg
fus f;woB[ eoT[ B?B
;'XD th BjhA j[zdk. T[; Broh dh fJe j?. fJj J/esk s/ ndt?s dk f;ZXKs i?;/ g[oB gks oj? ib ;whg fus f;woB[ eoT[ B?B r[o go;kfd fBoziB gktT[..
r[o go;kfd fBoziB gktT[..
fus f;woB[ eoT[ B?B
fus f;woB[ eoT[ B?B
r[o go;kfd fBoziB gktT[..
r[o go;kfd fBoziB gktT[..
fus f;woB[ eoT[ B?B
r[o go;kfd fBoziB gktT[..
GfB oftdk; iBw ikfrUJ/..
GfB oftdk; iBw ikfrUJ/..
GfB oftdk; iBw ikfrUJ/..
GfB oftdk; iBw ikfrUJ/..
j'o ftS/Ssk fJj j? T[E/ dk Sfjoh Bk Grs oftdk; ih d/ ihtB Sk;B dk GfB oftdk; iBw ikfrUJ/.. nftb'eB'.. gzBk 525
nftb'eB'..
gzBk 525
gzBk 525
gzBk 525
gzBk 525
nftb'eB'..
nftb'eB'..
nftb'eB'..
gqEw doi/ dk j? Bk d'y s/ Bk jh ;'y p[fBnkdh ckow{bk j?. fizdrh ;'Bk j? gzBk 1106 ;qtB pkBh ;[i; g{fo okyT[.. Grs oftdk; ih dh fJe
;qtB pkBh ;[i; g{fo okyT[..
;qtB pkBh ;[i; g{fo okyT[..
;qtB pkBh ;[i; g{fo okyT[..
;qtB pkBh ;[i; g{fo okyT[..
wB ;[ wX[eo[ eoT[ uoB fjod/
wB ;[ wX[eo[ eoT[ uoB fjod/
wB ;[ wX[eo[ eoT[ uoB fjod/
doi/ dk j?. ;r'A ;ko/ fpbe[b fJe sK fJ;B{z tZy tZy o{gK iK BkwK eoe/ pqjwDh wB's B/ sK fJe soQK ;ko/ wB ;[ wX[eo[ eoT[ uoB fjod/ ftS/Ssk fJj th j? fe T[BQK fJsBk
wB ;[ wX[eo[ eoT[ uoB fjod/
;wkB jB. nZv wzBDk :EkoEe BjhA fit/A gkDh feosh b'eK B{z Bhu pDk fdsk. go XoT[.. T[uk pqjw frnkB gqkgs eoe/ edh
XoT[..
XoT[..
XoT[..
XoT[..
p/rw[ok ;jo e' BkT[ d[y nzdo
p/rw[ok ;jo e' BkT[ d[y nzdo
p/rw[ok ;jo e' BkT[ d[y nzdo dhnK bfjoK gkDh s'A tZy e'Jh j;sh fwjopkB gow/;o ftu nfBnk o;B nzfwqs okw Bkw GkyT[.. wkD BjhA ehsk. ;r'A ;koh fizdrh g{oB
p/rw[ok ;jo e' BkT[ d[y nzdo
p/rw[ok ;jo e' BkT[ d[y nzdo
o;B nzfwqs okw Bkw GkyT[..
o;B nzfwqs okw Bkw GkyT[..
o;B nzfwqs okw Bkw GkyT[..
o;B nzfwqs okw Bkw GkyT[..
BjhA fsfj mkT[..
BjhA fsfj mkT[.. BjhA oydhnK T[;d/ d' o{g jB. fJj podkSs Bk eo ;fenk, T[;B/ fBoG? w/oh gqhs r'fpzd f;T[ fifB fBwosk ftu fpskJh. fJ; jehes
BjhA fsfj mkT[..
BjhA fsfj mkT[..
w/oh gqhs r'fpzd f;T[ fifB
w/oh gqhs r'fpzd f;T[ fifB
BjhA fsfj mkT[..
w/oh gqhs r'fpzd f;T[ fifB
w/oh gqhs r'fpzd f;T[ fifB
Bk s;th ;fy oki[ Bk wkb
Bk s;th ;fy oki[ Bk wkb
xN?..
xN?..
xN?..
Bk s;th ;fy oki[ Bk wkb nG/dsk s/ nd?tsk B{z nB[Gt eoe/ j' e/ fJBQK fsq;ekfonK B{z ;fsekfonk xN?.. s'A th edh fJBeko BjhA ehsk fe w?A
xN?..
Bk s;th ;fy oki[ Bk wkb
Bk s;th ;fy oki[ Bk wkb
yT[c ysk Bk so; itkb..
yT[c ysk Bk so; itkb.. jh Grs oftdk; ih efjzd/ jBL s/ Bhuk B{z T{u ehsk s/ T[BQK d/ w;se w? sT[ w'fb wjrh bJh ihn uwko jK, ;r'A nB/eK SpdK ftu pko
yT[c ysk Bk so; itkb..
yT[c ysk Bk so; itkb..
yT[c ysk Bk so; itkb..
w? sT[ w'fb wjrh bJh ihn
w? sT[ w'fb wjrh bJh ihn
w? sT[ w'fb wjrh bJh ihn
w? sT[ w'fb wjrh bJh ihn
s'jh w'jh w'jh s'jh nzso e?;k..
s'jh w'jh w'jh s'jh nzso e?;k..
s'jh w'jh w'jh s'jh nzso e?;k..
s'jh w'jh w'jh s'jh nzso e?;k..
np w'fj y{p tsB rj gkJh
np w'fj y{p tsB rj gkJh
np w'fj y{p tsB rj gkJh s'jh w'jh w'jh s'jh nzso e?;k.. s/ w[eN gfjBkJ/. T[BQK B{z pqkjwD d/ ;N?.. gzBk 694gzBk 694 pko d[jokfJnk j? w?A sK wkw{bh uwoNk
;N?.. gzBk 694
;N?.. gzBk 694gzBk 694
;N?..
np w'fj y{p tsB rj gkJh
np w'fj y{p tsB rj gkJh
;N?..
eBe efNb ib sozr i?;k..
eBe efNb ib sozr i?;k..
eBe efNb ib sozr i?;k..
eBe efNb ib sozr i?;k..
T[jK y?o ;dk w/o/ GkJh..ojkT[..
T[jK y?o ;dk w/o/ GkJh..ojkT[..
T[jK y?o ;dk w/o/ GkJh..ojkT[.. eBe efNb ib sozr i?;k.. Sk;soh csftnK dk G?n BjhA ;h. T[; fJ; gqhs ftu j'o bJh e'Jh EK jh jK. w?Bz{ nkgD/ ezw dh th ;'Mh BjhA
T[jK y?o ;dk w/o/ GkJh..ojkT[..
T[jK y?o ;dk w/o/ GkJh..ojkT[..
J/j w/o/ rohp fBtki wkbe dh w/jo
gzBk 13
gzBk 13
gzBk 13
gzBk 13
ekfJw[ dkfJw[ ;dk gks kjhkjh
ekfJw[ dkfJw[ ;dk gksSkjhkjh
ekfJw[ dkfJw[ ;dk gks
ekfJw[ dkfJw[ ;dk gks kjh gzBk 13 fBXVe j' e/ fBnk dh rZb ehsh. BjhA e/tb fJe dk fXnkB fJe dk
ekfJw[ dkfJw[ ;dk gks
j? fe w?Bz{ nZi pBko; d/ w[Zyh pqkjwD
;op/ J/e nB/e ;[nkwh..
n?;h bkb s[M fpB eT[B eo/..
n?;h bkb s[M fpB eT[B eo/..
;op/ J/e nB/e ;[nkwh..
;op/ J/e nB/e ;[nkwh..
n?;h bkb s[M fpB eT[B eo/..
;op/ J/e nB/e ;[nkwh..
n?;h bkb s[M fpB eT[B eo/..
d'w Bk ;/w J/e ;' nkjh..
d'w Bk ;/w J/e ;' nkjh..
d'w Bk ;/w J/e ;' nkjh.. ;op/ J/e nB/e ;[nkwh.. n?;h bkb s[M fpB eT[B eo/.. JhwkB fJj' fJSN j?, s/ J/j' fJe
d'w Bk ;/w J/e ;' nkjh..
d'w Bk ;/w J/e ;' nkjh..
th Bw;eko eod/ jB.
;G xN G'rt? ;'Jh..
rohp fBtki r[;Jhnk w/ok wkE/
;G xN G'rt? ;'Jh..
;G xN G'rt? ;'Jh..
;G xN G'rt? ;'Jh..
nkpkdkB ;dk w;j{o T[jk rBh ;G xN G'rt? ;'Jh.. rohp fBtki r[;Jhnk w/ok wkE/ eftsk.
nkpkdkB ;dk w;j{o T[jk rBh
rohp fBtki r[;Jhnk w/ok wkE/
rohp fBtki r[;Jhnk w/ok wkE/
rohp fBtki r[;Jhnk w/ok wkE/
nkpkdkB ;dk w;j{o T[jk rBh
nkpkdkB ;dk w;j{o T[jk rBh
nkpkdkB ;dk w;j{o T[jk rBh
w/oh ikfs e[N pkvbk Y'o
w/oh ikfs e[N pkvbk Y'o
w/oh ikfs e[N pkvbk Y'o
w/oh ikfs e[N pkvbk Y'o
w/oh ikfs e[N pkvbk Y'o
efj oftdk; jkE g? B/o?..
efj oftdk; jkE g? B/o?..
Ssq Xo?..ojkT[..
p;fj w{j
Ssq Xo?..ojkT[..
Ssq Xo?..ojkT[..
p;fj w{j
efj oftdk; jkE g? B/o?..
Ssq Xo?..ojkT[..
p;fj w{j efj oftdk; jkE g? B/o?.. Ssq Xo?..ojkT[.. ;kuh gqhs jw s[w f;T[ i'oh..
efj oftdk; jkE g? B/o?..
;kuh gqhs jw s[w f;T[ i'oh..
p;fj w{j
p;fj w{j
;kuh gqhs jw s[w f;T[ i'oh..
;kuh gqhs jw s[w f;T[ i'oh..
;kuh gqhs jw s[w f;T[ i'oh..
Ytzsk..
Ytzsk..
Ytzsk..
Ytzsk..
Ytzsk..
ikeh S'fs irs eT[ bkr/ sk
;fji/ j'fJ ;[ j'Jh.. (gzBk 658)
ikeh S'fs irs eT[ bkr/ sk
ikeh S'fs irs eT[ bkr/ sk
ikeh S'fs irs eT[ bkr/ sk
;fji/ j'fJ ;[ j'Jh.. (gzBk 658)
;fji/ j'fJ ;[ j'Jh.. (gzBk 658)
;fji/ j'fJ ;[ j'Jh.. (gzBk 658)
fsT[ fsT[ ;?b eofj fiT[ Gkt?
fsT[ fsT[ ;?b eofj fiT[ Gkt?
fsT[ fsT[ ;?b eofj fiT[ Gkt? ;fji/ j'fJ ;[ j'Jh.. (gzBk 658) ikeh S'fs irs eT[ bkr/ sk s[w f;T[ i'fo nts ;zfr s'oh..
fsT[ fsT[ ;?b eofj fiT[ Gkt?
fsT[ fsT[ ;?b eofj fiT[ Gkt?
s[w f;T[ i'fo nts ;zfr s'oh..
s[w f;T[ i'fo nts ;zfr s'oh..
s[w f;T[ i'fo nts ;zfr s'oh..
s[w f;T[ i'fo nts ;zfr s'oh..
fBsfj pBko;h nk; gk;k..
fBsfj pBko;h nk; gk;k..
fBsfj pBko;h nk; gk;k..
fBsfj pBko;h nk; gk;k..
fBsfj pBko;h nk; gk;k..
go s[jh Yo?..
go s[jh Yo?..
go s[jh Yo?..
go s[jh Yo?..
wjow wjbB e' nNekt?..
wjow wjbB e' nNekt?..
wjow wjbB e' nNekt?..
wjow wjbB e' nNekt?.. fGzBsk dk fynkb Gow eoe/ j?. go s[jh Yo?.. ij ij ikT[ sjk s/oh ;/tk..
wjow wjbB e' nNekt?..
ij ij ikT[ sjk s/oh ;/tk..
ij ij ikT[ sjk s/oh ;/tk..
ij ij ikT[ sjk s/oh ;/tk..
ij ij ikT[ sjk s/oh ;/tk..
np fpgq goXB fBj eofj
np fpgq goXB fBj eofj
np fpgq goXB fBj eofj
np fpgq goXB fBj eofj
np fpgq goXB fBj eofj
Bhuj[ T{u eo/ w/ok r'fpzd ekj?
Bhuj[ T{u eo/ w/ok r'fpzd ekj?
Bhuj[ T{u eo/ w/ok r'fpzd ekj?
Bhuj[ T{u eo/ w/ok r'fpzd ekj?
efj oftdk; ybk; uwkok i'
s[w ;' mke[o[ nT[o Bk d/tk..
efj oftdk; ybk; uwkok i'
s[w ;' mke[o[ nT[o Bk d/tk..
efj oftdk; ybk; uwkok i'
s[w ;' mke[o[ nT[o Bk d/tk..
efj oftdk; ybk; uwkok i' id fJj Gow Bftos j' frnk sK fJ; Bhuj[ T{u eo/ w/ok r'fpzd ekj? s[w ;' mke[o[ nT[o Bk d/tk..
s[w ;' mke[o[ nT[o Bk d/tk..
efj oftdk; ybk; uwkok i'
vzvT[s..
vzvT[s..
vzvT[s..
vzvT[s..
vzvT[s..
s/ Bk vo?.. gzBk 11
s/ Bk vo?.. gzBk 11
s/ Bk vo?.. gzBk 11
jw ;joh ;[whs jwkok.. gzBk 345 fGykoh pD/ ;fjikd/ B{z nkgDk nkg s/ Bk vo?.. gzBk 11 gzBk 659
jw ;joh ;[whs jwkok.. gzBk 345
s/ Bk vo?.. gzBk 11066 66 6
gzBk 659
gzBk 659
gzBk 659
jw ;joh ;[whs jwkok.. gzBk 345
jw ;joh ;[whs jwkok.. gzBk 345
jw ;joh ;[whs jwkok.. gzBk 345
gzBk 659
s/o/ Bkw ;oDkfJ oftdk;
s/o/ Bkw ;oDkfJ oftdk;
s/o/ Bkw ;oDkfJ oftdk;
s/o/ Bkw ;oDkfJ oftdk;
s/o/ Bkw ;oDkfJ oftdk;
fJj nd[Zsh ;zebg 14thA ;dh frnkB j' frnk. T[j pkdSkj j? wzrsk Grs oftdk; ih B/ g[okDhnK Gkosh Xow eow eKvh ikb ftu
dk;k..
dk;k..
dk;k..
dk;k..
dk;k..
ftu Grsh bfjo dh fJe T[xh BjhA. Grs oftdk; ih B{z fJj frnkB fw;kbK d/ e/ fJ;dh g[SNh ehsh fe c;/ j'J/ ;B gqzs{ Grs oftdk; ih
gzBk 1293
gzBk 1293
gzBk 1293
gzBk 1293
gzBk 1293
Sy;hns Grs oftdk; ih dh nwbh s"o s/ j' frnk ;h. pqkjwD B/ gow/So fBwkfDnK fBskfDnK dk gko fJ;dh EK gqG{ gqhs B{z jh nkgDk eow
43
43
43 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
43 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
43 gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
Bktb
Bktb
Bktb
Bktb
Bktb
S'Nk f;zx
S'Nk f;zx fe fe s 7s 7 n?;H ;keh
S'Nk f;zx
S'Nk f;zx
S'Nk f;zx
s 7
fe fe feSs 7s 7
n?;H ;keh
n?;H ;keh
n?;H ;keh
n?;H ;keh
id'A ;odko B{z wko e/ w?A v/o/ ;odko d/ xo ed/ ;[Zy Bk fwfbnk ;h. d/ N[Ze dh b'V ofj rJh ;h. fgzv fgU dh Sksh s/ Xo fdsh. gzvkb ftu
gj[zfunk sK ni/ th uko/ gk;/ jB/ok j'S ;zGkbfdnK vzro b? o'jhnK B{z N[o ofjzfdnK fijV/ XB s/ XBtkBK B{z w?A j[D ftnkj tkbk w[zvk, e[Vh ns/ T[;d/
c?fbnk j'fJnk ;h. dopkok f;zx dk fgnk ;h. go nfijk w"ek ed/ BjhA ;h Bcos eodk ;K. fi; d/ bkbu 'u w?A xo tkb/ ofj rJ/ ;B. ;kB{z e'Jh y{B
fJe ;kEh tZv/ jkb ewo/ pkjo pzd{e nkfJnk fe w?Bz{ thj e'j fJe' ;kj v[Zfpnk ofjzdk ;h dopkok f;zx fij/ yokpk Bk eoBk fgnk.
b? gfjok d/ fojk ;h. pkeh d/ ;ko/ iD/ B;Dk fgnk j't/. w/o/ g?oK ftu Skb/ pzd/ Bkb e[M fdB ofj T[j T[Zek jh ;kok ezw pDkJh ftT[As nB[;ko
nzdo ;[Zs/ ;B. jkb ftu b?Ag dk wZXw T[Go gJ/, bZsK ftu ybhnK g? wB'A fBeb frnk. fit/A fe;/ th uhi j'fJnk. w?A pj[s y[S ;h. go nzs ftu
gqekS c?fbnk j'fJnk ;h. ;G B/ Xosh rJhnK, go w?A jZm eohA d{i/ ;kEhnK dh b'V Bk ofj rJh ;h. fgT[ B/ fszB fJe wkVh rZb j' rJh. id'A b[ZN dk
s/ fp;so bk oy/ ;B. f;tkJ/ dopkok Bkb x'V/ fgS/ d"Vk fojk, pZ; d"Vdk wjhfBnK ftu w/oh G?D dk ftnkj wkb b? n;hA N[oD bZr/ sK gsk BjhA
f;zx d/ fijVk Bjk X' e/ u"eVh wkoh jh fojk. eo fdsk.' eow/ B{z eh j' frnk. T[; B/ gzvkb 'u
T[Zuh nktkz Bkb ig[ih ;kfjp dk vkek wkoB rJ/ dopkok f;zx Bkb ;kv/ fro'j ftu dopkok f;zx dk ftnkj tkbh e[Vh tZb d/fynk ns/
n?; ;keh
n?; ;keh
n?; ;keh
n?; ;keh
n?; ;keh
gkm eo fojk ;h. w/o/ ihtB dk fJj gfjbk fdB ;h. c/o ;Zek Gshik eowK th ;h. f;tkJ/ c/o w'Y/ s/ pzd{e bNekJh T[; tZb tXD
w?A th pzd{e fJe gk;/ Xo T[; B/V/ nfij/ fezB jh fdB nkJ/. ;kvh oks dopkok f;zx d/ foSs/ eoe/ T[j ed/ bZrk. ;kv/ ;kfonK dhnK BioK T[;h uheK pzd j' rJhnK. T[;dk jZE eow/A
pfj frnk. w/oh j'Ad B{z wfj;{; eofdnK fes/ eZNdh ns/ fdB fes/ phsdk. th w?Bz{ uzrk BjhA ;h bZrk. ro'j ftu s/ ;B. ;wM Bk gt/ T[j e[Vh tZb dh geV'A S[N frnk. r'bh brfdnK
th dopkok f;zx T[t/A jh p?mk fojk. o'Nh fes/ fwbdh ns/ fes/ Bk fwbdh. T[; dh jo t/b/ fJj' e'fSS j[zdh ;h fe feT[A ik fojk ;h. c/o i' n;hA d/fynk T[j Xosh s/ fvr fgnk. e[Vh BZ; e/
gkm eofdnK T[j e[M Bk p'fbnk ;r'A n;hA id'A th vkek wkoB iKd/ ;kB{z dopkok f;zx s'A pknd ;kfonK ftu T[j fe;/ e'b'A th ;fjD Bk j'fJnk. nkgD/ fgT[ Bkb ik bZrh. w/oh Bio
T[;dk fJe jZE fgnko Bkb T[go T[m x'V/ fgS/ BZ;Dk g?Adk. ;oho b'j/ fijk gfjbk Bzpo T[;h dk j't/, go nfijk T[j pj[s jh d[ydkfJe rZb ;h. eow/ x[zwdh T[;d/ fgT[ dhnK nZyK she
w/o/ f;o s/ B{z j[zdk fgZm she ubk j' frnk. nfijk fe ed/ Eedk jh Bk. ed/ Bk j'fJnk. B/ e[Vh B/V/ ik T[;dh pKj cV bJh gj[zu rJh. w?Bz{ fJ; soQK bZrk fit/A
frnk. fJ; d/ Bkb jh w/ok nzdo Go iK T[;B{z Ee/t/A dk nfj;k; Bk j[zdk. c/o fJe tkoh ;{j/ ypo fdsh fe ns/ T[;B{z ipod;sh yVk eo fbnk. T[BQK ftu tkgoh fJ; xNBk dk e'Jh
nkfJnk. SkfJd fe;/ B/ gfjbh tkoh dopkok f;zx B/ mfjoD bJh ;ko/ fe;/ fgzv fiwhdko dh e[Vk dk ftnkj ;ko/ gzvkb ftu e[Vh dhnK uheK r{zi th d[y BjhA ;h. T[;B{z rfjD/ s/ XB
ikD dk e'Jh th nc;'; Bk ;h. ;r'A
w?Bz{ fJ; soQK fgZm s/ jZE c/o fgnko fJbke/ ftu mhj/ pDk oy/ ;B. id'A ;h. fijVk ;ko/ fJbke/ ftu pj[s T[mhnK. T[; dh fubeko ;uw[u jh
T[; dhnK nZyK ftu sK fit/A w/o/ bJh
ehsk ;h. BjhA sK ;kok ihtB Bcos th T[j fe;/ fgzv iKdk b'eh T[;B{z nZyK ikfbw wzfBnk iKdk ;h. i/ ed/ e'Jh n;fj ;h. n;hA ni/ th ufeqs j'J/
nfijk e[M ;h fijk fJe fgT[ dhnK
;fjzfdnK bzx frnk ;h. e[M fuo T[; s/ u[Ze b?Ad/. vke{ j'D s/ th T[j jo T[; d/ nVzr/ nkfJnk sK ;koh T[wo eow/ B{z nfijk eofdnK d/y oj/ ;h.
BioK ftu j'Dk ukjhdk ;h fi;dh
dk T[j jZE T[AM jh w/oh fgZm ;bjKdk EK Gbk b'e eoe/ ;Zfdnk iKdk ;h. Sezi/ ftu'A pkjo Bk fBefbnk ;h. c/o T[j e[Vh B{z ipod;sh fyudk
Xh dh gZs T[; ;kjt/A b[ZNdh b[ZNdh
fojk. T[; B/ w?Bz{ d' fszB tkoh Ekgh T[; fgzvK ftu y{j y[dtkJ/, nEkJhnK ftnkj dh sohe gZeh j' rJh ;h. j'fJnk gzvkb bkr/ pD/ fJe ewo/ tb
pu rJh ;h. nfijk j'D s/ e[Vh d/
fdsh ns/ w'Y/ s'A cV b/N ikD bJh pDtkJhnK, fesBhnK rohp e[VhnK T[; oks n;hA ;ko/ wjzs d/ v/o/ fNe/ ikD bZrk,.
fgT[ d/ d't/A jZE w/o/ ;kjt/A pzBQ/ rJ/ ;B
fejk. d/ ftnkj eotkJ/. T[; Bkb e[M fdB j'J/ ;h. ftnkj nrb/ fdB nkED dk 'eofwnK eh eo fojK fJj s{z<'
ns/ T[j T[; t/b/ she pzBQ/ oj/ id'A
BhAd Bkb w/ohnK nZyK Gkoh j' ofj w/o/ fdb'A fJj Skg ;dk bJh fwN ;h. go T[;/ oks dopkok f;zx B{z i'o w/oh nktki fit/A uhe pD w/o/
she n;hA ;ko/ gzvkb SZv pkjo Bk
ojhnK ;B ns/ T[; p'M Bkb T[BQK ftu rJh fe vke{ wkV/ pzd/ j[zd/ B/. dk skg uVQ frnk. T[; d/ fpBK n;hA nzdo'A pkjo fBebh. T[j e[M Bk p'fbnk
nk rJ/.
j'o th fezBk e[M Gfonk j'fJnk ;h. ;kok fJbkek dopkok f;zx B{z oZp nX{o/ ;h. dopkok f;zx B/ bzw/A fgnK ;r'A T[;/ soQK e[Vh B{z ipod;sh ewo/
id'A b[ZN dk wkb b? n;hA v/o/ w[V/
dopkok f;zx gkm eodk fojk ns/ w?A tKr g{idk ;h. wikb BjhA ed/ fe;/ ;ze/s Bkb w?Bz{ nkgD/ e'b ;Zfdnk, tb X{zjdk fojk. e[Vh ni/ th uheK
sK g{ok jB/ok j' ufbnk ;h. w?Bz{ gsk
T[; B/V/ bzwk fgnk phs/ fdBK d/ g[b; e'b T[;dh w[Zypoh ehsh j't/. 'S'fNnk!' wko ojh ;h. T[j nkgD/ Bzr/ g?o Xosh
;h w?A dopkok f;zx d/ Gshi/ dk y{B
bwfjnK B{z u/s/ eodk fojk. w?Bz{ pko fe;/ B/ T[;dh ;{j fdsh j't/. T[;d/ fe;/ T[; dh nktki ;[D w?A e[M th BjhA ftu rZv ojh ;h. go eow/ dh skes eo fdsk ;h. w?Bz{ fJj th gsk ;h ypo
pko o[bd{ dh :kd nk ojh ;h. ;odko EK fSfgnk j'D s/ th g[bh; B{z e[M Bk p'bdk p; T[;d/ fujo/ tZb d/yD w{jo/ T[;dh e'Jh g/S BjhA ik ojh ;h. fwbfdnK T[; w?Bz{ r'bh Bkb T[vk
dk esb eo T[;B{z w?A ;dk bJh y' fdsk df;nk iKdk. brdK. gzvkb ftu ;ko/ G?Ghs j'J/ yV's/ ;B. d/Dk ;h.
;h. w?Bz{ gsk ;h j[D w?A w[V ed/ xo Bk dopkok f;x d/ ;ko/ vke/ fgzv d/ 'eZbQ s{z ikt/Ark.' eow/A d/ rbhA bNeh pzd{e'A vodk e'Jh w?A x'V/ B{z pkjo pzBQ fdsk. ns/
ik ;eKrk. i/ xo Bk frnk sK o[bd{ nwho b'eK d/ xo j[zd/ ;B. vkek wkoB 'feZE/<' th e[M BjhA p'b gk fojk ;h. fJZE'A she e[M fuo u[Zg T[E/ jh yV'sk fojk. J/;
B{z th fet/A fwbKrk< go c/o nkg/ wB s'A gfjbK ;koh ftT[As pDkJh iKdh. 'vkek wkoB bJh.' fe e[Vh dk fgT[, e[Vh dk j'D tkbk nBj'Dh rZb dk w/o/ wB ftu e'Jh
dh Yko; fijh pzBQh rJh. fJj ;'u e/ ;{j/ B{z fgzv xfbnk iKdk. T[j ;G 'T[j sK n;hA ;ko/ iB/ iktKr/.' gsh th u[g ;B. wbkb Bk ;h feT[Afe w?A T[jh ehsk i'
fe i/ w?A o[bd{ B{z y'fJnk sK T[; dh e[M uzrh soQK goydk. ;koh ypo fbnk 'BjhA! eZbQ d/ vke/ dh pkrv'o 'eofwnK feE/ b? ik foj?A, s{z w?Bz{ eoBk ukjhdk ;h. ;ko/ iB/ w?Bz{
d';sh dk eoi th sK T[sko fdsk. e/ dopkok f;zx B{z fdzdk. c/o vkek s/o/ jZE j't/rh.' fJ;B{z<' fJeZbk pkjo SZv nzdo jkb tZb ub/
;odko B{z wko T[; e'b'A o[bd{ dh wK wkoB t/b/ dopkok f;zx nkg w{jo/ j[zdk. 'go s[;hA<' ';kwQD/ ewo/ nzdo.' rJ/ fiZE/ dopkok f;zx p[yko Bkb sg
Bkb ehs/ e[eow dk pdbk b? fbsk. T[j ed/ th e[M nfijk Bk eodk 'd/y BjhA fojk w?Bz{ fezBk s/i skg 'go feT[A<' fojk ;h.
ekch fuo pknd T[j jkb d/ p{fjUA
fJj ;'ufdnK c/o gsk BjhA ed'A w/oh fijVk b'eK B{z wkVk bzr/. T[j fe;/ ufVQnk j'fJnk. nfij/ ftu w?A fet/A 'nZi fJ;B/ gfjbh oks nkgD/
pkjo tZb nkT[Adk fdf;nk. w/o/ wB
nZy bZr rJh. n"os dh gZs Bk bfjD fdzdk. fe;/ B{z s[jkv/ Bkb ik ;edK. c/oHHH<' xotkb/ Bkb ;"A e/ e[Vh s'A n"os pD
ftu e'Jh th G?n BjhA ;h. Gkt/A
;t/o/ ;ko ikfrnk sK X[Zg uVQ fpBK tikj Bk wkfonk iKdk. jo vke/ 's[;hA eow/ B{z w'joh pDk d/t'.' ikDk. c/o fJ; bJh i/ w?A gfjb eo
w/ohnK nZyK Xosh s/ rZvhnK j'JhnK
nkJh ;h. v/o/ d/ fJe pzd/ gk;'A gsk ftu r'bh pj[s xZN ubdh. e/tb b'eK w?A T[;dh rZb N[e e/ efjBK. btK sK eh coe g? ikDk.'
;B go w?A nzdo'A fBvo ;K. w?A wB 'u
bZrk fe ;ko/ fgzv ftu ;odko d/ wko/ B{z G?Ghs eoB bJh pzd{e dk w{zj nkekS 'BjhA! i' w?A nkydK T[jh j'T{.' fJBQK SpdK d/ Bkb jh gsk BjhA
;'u fojk ;h.
ikD dk o"bk fgnk j'fJnk ;h. pzd/ B/ tZb ehsk iKdk. b[ZN d/ wkb ftu fJ; tkoh dopkok f;zx dh nktki feT[A w/o/ w'Y/ bNeh pzd{e w/o/ jZEhA nk
'eow/ B{z wko w?A wkVk E'V/ ehsk
fJj th df;nk fe T[; dh ypo fgzv e/tb rfjD/ s/ Bedh j[zdh. dopkok ftu ;ysh ;h. rJh. nfijh nBj'Dh rZb j'D dh w?Bz{
;h. T[; d/ eowK nB[;ko sK T[;B{z fJj'
tkfbnK B/V/ d/ EkD/ xZb fdsh ;h. f;zx B{z n;hA r[o{} tKr g{id/. vke/ d/ nrbk fdB nkfJnk. dopkok f;zx ed/ th nk; Bk ;h. w?Bz{ fJj sK gsk
;ik fwbDh ukjhdh ;h. c/o fJ; bJh
;kvk T[j fdB v/o/ jh bzfxnk. wkb d/ fjZ;/ g?Ad/. nZX dopkok f;zx ni/ th p[yko Bkb sg fojk ;h. T[; ;h fe eowK uzrk pzdk BjhA, go fJj
i/HHH.'
n;hA ;kok fdB fJe ewo/ 'u pzd oj/. oydk. pkeh dk ;kv/ ;kfonK ftu e'b'A T[fmnk th BjhA ;h ik fojk. fenk; w?A ed/ BjhA ;h bkfJnk fe T[j
j"b/ j"b/ N[odk dopkok f;zx w/o/
;kv/ ftu'A w?Bz{ s/ dopkok f;zx B{z SZv pokpo tzv fdsk iKdk. nkgD/ nZX 's?Bz{ g{ok jZe d/ e/ xZb fojK. s{z fJzBk fvfrnk j'fJnk th ;h.
B/V/ nk frnk. T[j e[M fuo u[g w/o/
pkeh ;G skS y/vd/ oj/ iK ;"A rJ/. d/ fjZ;/ ftu'A th T[j brGr ;ko/ g?;/ i' ukj/Ark ;ko/ T[jh eoBr/. ;ko/ s/o/ 'eow/'
e'b yb'sk fojk. w/oh rodB ni/ th
dopkok f;zx fJe Xkofwe feskp rohp b'eK s/ you eo fdzdk. T[BQK nky/ brDr/. s/oh jo rZb wzBDr/. fJ; tkoh w?A fJzB/ i'o dh uhfenk BhthA ;h ns/ w/ohnK nZyK Xosh tZb
gVQdk fojk ns/ w?A nkT[D tkb/ fdBK dhnK b'VK g{ohnK eodk. T[j efjzdk, w?B{z gsk s{z e[M th rbs BjhA j'D fe ;kok u[frodk dfjb frnk. T[E/ ;B.
dk fj;kp feskp i'Vdk fojk. wB ''w?A g?;/ eh eoB/ B/.'' d/t/Ark.' fJzM u[g Sk rJh fit/A e'Jh th BjhA 'uzrk ehsk S'fNnk s{z T[; ewhB/
ftu pko pko fJj' nkt/ fe pZ; j[D fszB uko wjhB/ fJ;/ soQK bzx T[; ;kfonK ;kwQD/ fJj efj ;h yV'sk. w?Bz{ gsk ;h fe eowK B{z wko fdsk. T[; fBeow/A B{z sK n;b
nfij/ ;'jD/ fdB nkT[Dr/, id'A rJ/. g[bh; Bkb id'A ed/ th ;kvh nkgDk ;Zik jZE w/o/ w'Y/ s/ Xo fdsk. dopkok f;zx dk Gshik ;h. T[; B{z 'u pj[s gfjbK w/o/ jZE'A wo ikDk
nkgDk nkg nkekS ftu T[vd/ gzSh w[mG/V j[zdh fiZs ;kvh j[zdh. w?A r'bh fit/A w/o/ nzdo B{z seVk eoB bJh fe;/ dk vo BjhA ;h. w?A fJj th ikDdk ukjhdk ;h. go Gok dh fBSkBh ikD
fijk nkikd j't/rk. fiZE/ woih ub/ ubkD ftu dopkok f;zx B{z SZv pkeh ;jkok fdsk j't/. w?A M[e e/ T[; d/ g?o ;K fe T[j dopkok f;zx dk foSs/dko w?A T[; B{z jo tkoh SZvdk fojk. d{i/
ikt' e'Jh BjhA g[S/rk. nkT[D ikD ;kfonK ftu gfjb/ Bzpo s/ frfDnk S{j/. n;hA ;ko/ v/foT[A pkjo fBeb j'D eoe/ i' woih eo ;edk ;h. go nfijk eo sK s{z w/ohnK BioK ftu
j'o th tZvk pD frnk j?A. nfijk
bJh j/mK x'Vk j't/rk. XB dh e'Jh iKdk ;K. fJj' tikj ;h fe w?A fdBK nkJ/. w?A fgS/ w[V d/fynk dopkok f;zx v/foT[A fJ; vke/ bJh N[oB s'A gfjbK
edw wkV/ fdb dk pzdk E'V/ u[Ze ;edk
ewh BjhA oj/rh. ykD ghD bJh tXhnk ftu jh dopkok f;zx dhnK BioK ftu dh Bio d{o she ;kvk fgZSk eodh dopkok f;zx B/ ;G ;kjt/A w?Bz{ w'Yh
;h.'
s'A tXhnk fwb/rk. go w?Bz{ eh gsk ;h uVQ frnk ;K. e'Jh th vkek wkoB s'A ojh ;h. T[d'A she id'A she n;hA T[; pDk e/ xfbnk ;h. w?A e[M th nfijk
fJj efjzfdnK dopkok f;zx dh
fe vke{ pD sK ezfvnK dh ukdo gfjbK T[j w/o/ Bkb ;bkj eodk. vkek dh fBrkj'A UMb Bk j' rJ/. BjhA ;K j'D d/Dk ukj[zdk fi; Bkb w?A
nktkz Go nkJh. T[; d/ w{zj'A fJj Spd
UVQDh gt/rh. fJ; dk nfj;k; w?Bz{ wkoB frnk i/ dopkok f;zx ;G s'A nZi w?A dopkok f;zx tkb/ x'V/ s/ nkgD/ ;kEhnK ;w/s ekbk w{zj b? e/
fBebfdnK ;ko w/o/ jZE nkg w[jko/
gfjb/ fdB jh j' frnk ;h. n;hA okshA nZr/ j[zdk T[; fgZS/ d{ik Bzpo w/ok p?mk ;h. T[; nkg w?Bz{ x'V/ s/ uVQD v/o/ w[VK.
T[;d/ g?oK tZb ub/ rJ/. w?Bz{ fJt/A bZrk
B" pi/ v/foT[A pkjo fBeb thj e'j brdk. bJh fejk ;h id'A fe w?A sK gfjbK w?A fJe tko c/o eow/ tZb d/fynk
fit/A T[j Gshi/ dh w"s s/ G[ZpK wko o'
d{o fJe fgzv vkek wkoB ikDk ;h. fJBQ fdBK ftu w?A d' tkoh okshA tKr g?db ikDk ukj[zdk ;h. pkeh d/ fijVk ni/ she th e[Vh B{z pkj'A cV
gt/rk. go nfijk e[M Bk j'fJnk.
wjzs B/ ;kv/ ykD dk fJzsikw eo fSgdk fSgKdk fgzv gj[zfunk. T[j th ;ko/ iB/ w/o/ Bkb BZ; oj/ ;B. soekbK Xz{dk j'fJnk ewo/ tb tX fojk ;h.
SkfJd T[;B/ wB ftu T[mdh fJ; ghVk
fdsk ;h. BQ/ok j'J/ dopkok f;zx bJh oks t/b/ fgT[ B{z fwb e/ w[V nkfJnk. YbD ftu ni/ d/o ;h. ;{oi gb gb 'Sv d/ eofwnK fJ;dh pKj. fJj
B{z fdb dh skes Bkb T[E/ jh BZg
T[jh x'Vk nk frnk, fi; s/ uVQ/ B{z w?A o[bd{ Bkb w/b Bk j'fJnk. ihs' Bkb bfjzd/ tb BhtK j[zdk ikfojk ;h. T[E/ s/oh e[M BjhA brdh. fJj fijdh j?
fdsk ;h. T[;B/ w?Bz{ pkjK s'A cV yVk
gfjbh tkoh v/o/ nkT[Ad/ d/fynk ;h. w?A ed/ fwbD dh e'fSS Bk ehsh. T[; ;{oi dh s/i bSe'o dh EK bkbh c?bdh T[j ;kwQD/ yV'sk. n;hA i' b?D nkJ/
ehsk ns/ nkgDh Sksh Bkb bk
T[;d/ ;kEh pzd{eK ns/ nkgD/ nkgD/ B{z fwbdk th fet/A< w?A T[;d/ fgsk dk ik ojh ;h. n;hA s/ih Bkb nZr/ tZX ;h ;kB{z fwb frnk. i/ s{z fJ; B{z BjhA fbnk. nfijk j'D s/ w?Bz{ gfjbh tkoh
M'b/ u[Ze T[m yV's/. T[BQK ftu w?A th ekfsb i' ;K. eh w{zj b? e/ iKdk T[; oj/ ;h. S/sh jh T[j fgzv nk frnk. SZv/Ark sK pj[s e[M wkVk j' ikT[.' fJj nfj;k; j'fJnk fe oZp B/ vke{ d/
;h. ;kjt/A< w/o/ fdb 'u sK ehs/ r[Bkj dk ;{jk pzd{e bJh ;kv/ nZr/ nZr/ N[o fojk go eow/A B/ e[M Bk ;[fDnk. T[j ;oho 'u th fdb bkfJnk j[zdk.
pZ; c/o eh! fit/A fit/A dopkok u'o ;h. go fgT[ e'b'A fJzBk gsk io{o ;h. T[;B{z fiwhdko d/ xo dk gsk ;h. sK e[Vh B{z T[;/ soQK fyudk fyudk T[;dh Sksh Bkb ef;nK gsk
f;zx x'V/ B{z d"VKdk fojk n;hA th T[AM bZrk fe T[j w/o/ jZE'A ;odko d/ wko/ c/o S/sh jh T[j xo nk frnk fiZE/ ewo/ d/ p{j/ she b? frnk. fJe tkoh BjhA feT[A d{ih tkoh c/o w/ohnK nZyK
jh T[; Bkb BZ;d/ oj/. y/sK 'u, v"bK ikD s/ th r[Z;/ Bk ;h. T[; dhnK BioK ftnkj ;h. w?A pzd{e dk w{zj nkekS pzd{e ;zGkbfdnK w/ok fdb s/ jZE ftu'A gob go jzM{ trD bZr/.
n?;H;keh
n?;H;keh
n?;H;keh
n?;H;keh
s/, ezfvnkbhnK okjK s/. SkfJd T[BQK ftu ;odko dk w/o/ jZE'A wo ikDk jh tZb eo fszB uko r'bhnK dkr d't/A ezp/, go w?A T[; dk w{zj eow/A tZb n?;H;keh
ftu'A w/o/ bJh fJj ;G s'A n"yh xVh mhe ;h. w?A fgT[ B{z b[ZN d/ ;ko/ g?;/ d/ fdshnK. ftnkj s/ fJeZmh j'Jh ;koh eo x'Vk BZg fdsk. T[j gfjbh r'bh Sq'wDh gzikph ;kfjseko
0061 403848789
;h. Gkt/A w?A ;kok ihtB jZv s'V nKdk ;K. T[j w/o/ fe; ezw d/ ;B< w?Bz{ GhV gbK ftu fyzv rJh. w?A x'V/ s'A Bkb jh Y/o j' frnk.
f;vBh, nk;Nq/bhnk
fwjBs eodk fojk ;K go sK th th SkfJd dopkok f;zx tKr d' t/b/ T[so nZr/ tfXnk ns/ pzd{e e[Vh d/ nfijk j[zfdnK jh e[Vh dhnK
44
44
44 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
44 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
44 gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
2 fdB sZe ojZ;wJh Yzr Bkb
2 fdB sZe ojZ;wJh Yzr Bkb
2 fdB sZe ojZ;wJh Yzr Bkb
2 fdB sZe ojZ;wJh Yzr Bkb
yso/ dh xzNh L fJ; ;kb j'o tX/rh
yso/ dh xzNh L fJ; ;kb j'o tX/rh 2 fdB sZe ojZ;wJh Yzr Bkb
yso/ dh xzNh L fJ; ;kb j'o tX/rh
yso/ dh xzNh L fJ; ;kb j'o tX/rh
yso/ dh xzNh L fJ; ;kb j'o tX/rh
Gkb{ d/ Bkb fojk 3 ;kb dk pZuk
Gkb{ d/ Bkb fojk 3 ;kb dk pZuk
Gkb{ d/ Bkb fojk 3 ;kb dk pZuk
Gkb{ d/ Bkb fojk 3 ;kb dk pZuk
ekopB vkJhnke;kJhv
ekopB vkJhnke;kJhv
ekopB vkJhnke;kJhv Gkb{ d/ Bkb fojk 3 ;kb dk pZuk
ekopB vkJhnke;kJhv
ekopB vkJhnke;kJhv
tkfSzrNB (fpT{o') nwohek d/ ;{p/ fJbktk pZu/ B{z e'Jh B[e;kB BjhA fdZsh.
T[Zsoh e?o'bhBk ftu 3 ;kb dk pZuk gj[zfunk. w"e/ 's/ gj[zuh y'i Nhw B/ gkfJnk
izrb ftu bkgsk j' frnk. fJe e/;h B{z bZGD bJh g[b; dh y'ih fe e/;h MkVhnK d/ ftu ;h ns/
nzro/zh nypko ftu Sgh ypo w[skpe e[Zsk Nhw d/ fJbktk j?bhekgNo zohJ/ xpokfJnk j'fJnk ;h. y'i Nhw dk
2 fdB dh Gkb wro'A pZuk ;jh ;bkws th y'i w[fjzw ubkJh rJh. e/;h dh e'Jh efjDk j? fe wkw{bh zywK d/ fJbktk
fwb frnk. pZu/ B/ izrb ftu nkgDh ypo Bk fwbD ekoB ns/ xZN skgwkB e/;h B{z e'Jh B[e;kB BjhA gj[zfunk.
ikB puD dh fijVh ejkDh ;[DkJh whAj s/ fGnkBe mzv ekoB gfotko ekch vkeNoK dk efjDk j? fe mzv ekoB
T[j j?okB eo d/D tkbh j?. pZuk 22 fuzsk ftu ;h. Gkt/Afe ;EkBe b'eK B/ e/;h E'VQk ewz'o j' frnk j?. go ;jh
bzvB (fpT{o') tZXd/ gqd{SD B{z b? e/ tZX ojh rb'pb fuzsk ftueko fJe j'o
iBtoh B{z bkgsk j'fJnk ;h ns/ 24 th fJ; y'i w[fjzw ftu nkgD/ tZb'A wdd d/yGkb ns/ y[oke Bkb T[j ibdh
p[oh ypo j?. fJe nfXn?B w[skpe fJ; ;kb ekopB vkJhnke;kJhv (CO2) dh
iBtoh B{z fwfbnk. 3 ;kbk e/;h j?Et/ fdZsh. nfijh jh Nhw dk fjZ;k ojh bhzk mhe j' ikt/rk. c/;p[Ze 's/ e/;h dh
fBek;h ftu j'o s/zh nk ;edh j?. fpqN/B ftu w";w ftGkr dcso ns/ n?ei/No
B/ dZf;nk fe izrb ftu T[; dh d/yGkb cq?eo B/ nkgD/ xo B/V/ fe;/ pZu/ d/ o'D nKNh B/ T[; dhnK s;thoK S/no
:{Bhtof;Nh d/ y'i eosktK dk fJj ydSk eJh ekoeK 's/ nkXkfos j?. fJBQK ftu
fJe Gkb{ B/ ehsh. w?vheb iKu d/ pknd dh nktki ;[Dh. bhzk B/ ;ktXkBh Bkb ehshnK jB. xo tkg; nk e/ e/;h
wB[Zy tZb'A g?dk ehs/ fBek;K ftu tkXk ns/ T{SD eNhpzXh ibtk:{ spdhbh
vkeNoK B/ dZf;nk fe wkw{bh ;ZNK d/ y'i Nhw ns/ n?Ap{b?A; B{z fJ; ;pzXh ;{uBk pj[s y[S j?.
ekoB Jhe'f;;Nw tZb'A ekopB vkJhnke;kJhv bJ/ ikD ftu w[ekpbsB ewh
nkT[Dk Skwb j?.
n?ei/No :{Bhtof;Nh d/ gq'c?;o fouov p/N; B/ fejk,''jtkJh ;fEs w"Bk b'nk
wkJheb i?e;B tork fdZ;D bJh fJ;
wkJheb i?e;B tork fdZ;D bJh fJ; y; B/ eotkJh 11 tko ;oiohy; B/ eotkJh 11 tko ;oioh
wkJheb i?e;B tork fdZ;D bJh fJ; y; B/ eotkJh 11 tko ;oioh
wkJheb i?e;B tork fdZ;D bJh fJ; Sy; B/ eotkJh 11 tko ;oiohy; B/ eotkJh 11 tko ;oioh
wkJheb i?e;B tork fdZ;D bJh fJ;
nkpiot/Noh ftu tk:{wzvb ftu ekopB vkJhnke;kJhv dh xDsk ftu ;kb
1958 s'A eohp 30 ch;dh tkXk doi ehsk frnk j?.'' T[BQK B/ fejk fe nfijk
;oioh eotkJh ;h. fJ; wro'A nrb/
gEokN pkbDK, izrbK dh eNkJh ns/ ;hw?AN T[sgkdB ekoB j' fojk j?. T[BQK B/
;Zs ;kbK ftu 11 j'o gbk;fNe ;oioh
dZf;nk fe fJ; ;kb ekopB vkJhnke;kJhv ;'yD tkb/ e[dosh ;o'sK d/ th
eokT[D d/ pknd th T[j nkgDh b[Ze
ewz'o ofjD dh ;zGktBk j?. fJ; bJh wB[Zy tZb'A g?dk foekov fBek;h dk gqGkt
s'A ;zs[SN BjhA j?.
phs/ ;kb s'A th tZX j't/rk.
T[j fpbe[b wkJheb i?e;B tKr
w";w ftfrnkB dcso B/ ydSk zkjo ehsk fe tk:{wzvb ftu fJ; ;kb ekopB
fdZ;D bJh j'o gbk;fNe ;oioh
vkJhnke;kJhv dh fBek;h ;kb 2018 dh s[bBk ftu 2H75 fjZ;k gqsh 10 bZy
eokT[D dh :'iBk pDk fojk j?. Gkt/
(ghHghHn?ZwH) tZX j't/rh. p/N; B/ fejk fe ;kb 2019 ftu n";s ekopB
Afe j[D sZe T[j fJ; 's/ bZyK o[gJ/
vkJhnke;kJhv xDsk 411H3 ghHghHn?ZwH ofjD dh ;zGktBk j?.
you eo u[Zek j?. fbU B/ nkgDh BZe
dh uko tko ;oioh eotkJh j?. fJ;
d/ Bkb jh nkgDhnK rZbQK, ipkV/
T[Zsoh nk;Nq/bhnk
T[Zsoh nk;Nq/bhnk u jVQ dk ns/ m'vh dk th nkgo/SB eotkfJnk
T[Zsoh nk;Nq/bhnk u jVQ dk
T[Zsoh nk;Nq/bhnk u jVQ dk
T[Zsoh nk;Nq/bhnk 'u jVQ dku jVQ dk
j?. fJ; d/ Bshi/ gqGktSkbh jB.
wkJheb d/ gqSz;e fbU Bkb s;tho
efjo, j koK b'e gqGkftskoK b'e gqGkfts fyutkT[D bJh T[s;[e ofjzd/ jB go
efjo, j
efjo, jzkoK b'e gqGkftskoK b'e gqGkfts
efjo, j koK b'e gqGkfts
efjo, j
fbU dk gfotko T[; dh fJ; ;Be s'A
ekch go/SkB j?.
fpT{B; nk:o; (fpT{o') nZi th fdZ;D bJh phs/ 7 ;kbK ftu gbk;fNe fbU dh wK B/ fejk fe T[j jw/Sk
wSj{o g"g rkfJe wkJheb i?e;B d/ ;oioh 's/ 30,000 vkbo (21 bZy 31 nkgD/ p/N/ d/ fujo/ ftu j'D tkbhnK
spdhbhnK ekoB go/SkB ofjzdh j?. T[BQK
pj[s ;ko/ gqSz;e d[Bhnk ftu w"i{d jB. jzko o[gJ/) s'A tZX you ehs/ jB.
B/ ;theko ehsk,''T[j ed/-ed/ T[; B{z
fJBQK ftu'A fJe noiBNhBk dk 22 ;kbk wkJheb d/ gqsh T[; dh dhtkBrh iB{zB
ftnesh fbU pb?Ae' th 'fezr nkc g"g' ftu pdb rJh j?. fbU B{z pugB s'A jh d/ydh j? ns/ j?okB ofj iKdh j? eh T[j
wkJheb dk gqSz;e j?. T[; B/ nkgDk fezr nkc g"g g;zd ;B ns/ T[j T[BQK fbU j?< eh T[j T[; dk p/Nk j?<'' Gkt/A
g?;k, nkswk ns/ ;oho ;G e[M wkJheb tKr jh pDBk ukj[zdk ;h. f;oc 15 fe fbU dk efjDk j? fe T[; B{z wkJheb
tKr fdZ;D bJh jkb/ j'o bzpk o;sk
i?e;B B{z ;wofgs eo fdZsk j?. ;kb dh T[wo ftu wkJheb i?e;B tKr
s?n eoBk pkeh j?.
fbU B/ wkJheb i?e;B dh soQK fdZ;D bJh T[; B/ gfjbh tko gbk;fNe
nk;Nq/bhnk u ;'e/ ekoB ju ;'e/ ekoB j koK wZShnK dh w"skoK wZShnK dh w"s
nk;Nq/bhnk
nk;Nq/bhnk
nk;Nq/bhnk u ;'e/ ekoB j koK wZShnK dh w"s
nk;Nq/bhnk 'u ;'e/ ekoB ju ;'e/ ekoB jzkoK wZShnK dh w"skoK wZShnK dh w"s
f;vBh (fpT{o') ;'e/ dh wko MZb oj/ g{oph nk;Nq/bhnk dh
fJe gqw[Zy Bdh gqDkbh ftu eohp 1 bZy wZShnK dh w"s d/ e[M
jcs/ pknd j[D jzkoK j'o wZShnK fwqse gkJhnK rJhnK jB.
f;vBh (fpT{o') T[Zsoh-g{oph nk;Nq/bhnk ftu gJ/ Gkoh whAj ekoB jVQ nk fJ; ekoB j[D tksktoD nkcs (Ecological disaster) dk
frnk. jVQ ekoB eJh fJbkfenK dk ;zgoe N[ZN frnk j? ns/ tZvh frDsh ftu ysok g?dk j' frnk j?. nfXekohnK ns/ ;EkBe b'eK B/ fJj
fe;kB c;/ j'J/ jB. jVQ ftu eJh gS{nK d/ o[VQ ikD dh ;zGktBk j?. fJbke/ dh fJe ikDekoh fdZsh. 2 wjhB/ s'A th xZN ;w/A ftu fJ; y/so ftu
gqw[Zy Bdh dk gZXo 118 ;kb g[okDk foekov s'V u[Zfenk j?. w";w ftfrnkB fJzBh tZvh frDsh ftu wZShnK d/ wko/ ikD dh fJj shih xNBk
fpT{o' B/ fejk fe e[JhBzb?Av dh v?ANoh Bdh dk gZXo 12H60 whNo sZe tZX frnk j?. wZSh gkbD ftGkr d/ nfXekohnK B/ fejk fe fJ; rZb dh
j?. nfijk gZXo phsh fJe ;dh s'A th tZX ;w/A s'A BjhA d/fynk frnk. ikDekoh j'D d/ pknd T[j d{o-d[okv/ gZSwh fBT{ ;kT{E t/bz
;EkBe nfXekohnK B/ fusktBh fdZsh j? fe d{o-d[okv/ d/ y/soK ftu e[M oki d/ fJe S'N/ fij/ Sfjo w/fBzvh bJh otkBk j' rJ/. fJj e;pk
t;BheK dk ;zgoe e[M fdBK bJh N[ZN ;edk j?. ftSt ftok;s ;Eb ftu ;{uhpZX vkofbzr Bdh B/V/ ;fEs j? i' jzkoK feb'whNo c?bh w[o/-vkofbzr
v?ANoh toyk tD ftu phs/ f;oc 24 xzfNnK ftu 300 fwbhwhNo s'A tZX whAj Bdh gqDkbh dk fjZ;k j?, fi; B{z d/S dh y/sh pkVh y/so dh
fgnk. fJ; jcs/ d/ pkeh fdBK ftu th T[Zsoh e[JhBzb?Av ftu Gkoh whAj g?D dh ihtBo/yk wzfBnk iKdk j?. w/fBzvh d/ ;?bkBh ;zukbe o"p rq/r'oh
;zGktBk j?. g'oN vrb; SkfJo e"A;b dh w/no i{bhnk b/T[ B/ ;wkuko J/iz;h B{z B/ dZf;nk,''tZvh frDsh ftu S'NhnK fwqse wZShnK fwbhnK
dZf;nk fe fijV/ b'e jkb/ th nkgD/ xoK ftu jB T[BQK dk ;zgoe e[M fdBK sZe jB. gfjbhnK d' xNBktK ftu Gkoh frDsh ftu tZvhnK wZShnK
eZfNnk ofj ;edk j?. nfijk j'D 's/ fpibh ns/ c'B ;/tk mZg j' ;edh j?. wo u[ZehnK jB.''
4 4 4 4 45 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
gzikp NkJhw
fwnKwko L MoB/ s'A j/mK fvZrD
fwnKwko L MoB/ s'A j/mK fvZrD
fwnKwko L MoB/ s'A j/mK fvZrD
fwnKwko L MoB/ s'A j/mK fvZrD
vokJhto dh uweh fe;ws, fiZfsnk fwnKwko L MoB/ s'A j/mK fvZrD
vokJhto dh uweh fe;ws, fiZfsnk
vokJhto dh uweh fe;ws, fiZfsnk
vokJhto dh uweh fe;ws, fiZfsnk
vokJhto dh uweh fe;ws, fiZfsnk
ekoB d' e[VhnK dh w"s
ekoB d' e[VhnK dh w"s
ekoB d' e[VhnK dh w"s
ekoB d' e[VhnK dh w"s
ekoB d' e[VhnK dh w"s
2112 eo'V o[gJ/ dk i?egkN
2112 eo'V o[gJ/ dk i?egkN
2112 eo'V o[gJ/ dk i?egkN
2112 eo'V o[gJ/ dk i?egkN
2112 eo'V o[gJ/ dk i?egkN
vpbT{HJ/HphH;hH w[skpe v/ftv B/
fejk,''fJzBh tZvh okSh fiZsD d/ pknd
w?A ekch y[S jK. w?A jkb/ ezw 's/ BjhA ik
fojk.''
fBT{:koe bkNoh tZb'A ikoh fpnkB
w[skpe,''v/ftv B/ 26 d;zpo 2018 B{z
bkNoh y/vh ;h. fi; dk Bzpo 5-25-
38-52-67 ns/ gktopkb 24 ;h. T[;
B/ e?S nkgSB u[fDnk. fJ; bJh ;kohnK
eN"shnK d/ pknd T[; B{z e[Zb
8,08,26,57,000 o[gJ/ fwbDr/. v/ftv
B/ bkNoh fiZsD d/ pknd fejk,''w?A
ekch y[S jK. fJzBh fznkdk y[Sh j? fe
w?A ykDk th BjhA yk gk fojk.''
pq'ebhB ftu ofjD tkbk v/ftv 16
;kb dh T[wo ftu iw?ek s'A nwohek
nkfJnk ;h. T[j 2018 bkNoh vqk
fiZsD tkbk brksko shik
fBT{:koeo ;h. v/ftv r?; ;N/SB s'A b?
e/ ;VeK 's/ ezw eodk j?, fiZE/ T[; B/
nkgDk bkNoh fNeN yohfdnk ;h. T[;
B/ gktopkb fJBkw fiZfsnk j?. go v/
ftv B/ T[; ;w/A nkgDk fNeN u?Ze BjhA
:Kr{B (fpT{o') fwnKwko ftu ekfJB ;{p/ d/ ekteko/fJe ftu fJe MoB/ d/
ehsk. e[M fdBK pknd T[j nkgDk
f;yo 's/ s;tho fyZu ojhnK d' e[VhnK dh j/mK fvZr ikD ekoB w"s j' rJh. fJe
fNeN r?; ;N/SB b? e/ nkfJnk fiZE/
;oekoh nypko B/ dZf;nk fe 10 e[VhnK dk fJe ;w{j MoB/ B/V/ yVQ/ j' e/ s;thoK
T[; B{z gsk uZfbnk fe T[; B/ fJBkw
fyZu fojk ;h fe nukBe fJe e[Vh dk ;zs[bB ftrVB ekoB T[j fc;bD bZrh.
tkfSzrNB (fpT{o') fe;/ B/ ;Zu jh 56 ;kbk v/ftv ikB;B B/ 25 iBtoh)
fiZfsnk j?. fJZE/ dZ; dJhJ/ fe
e[Vh d/ B/V/ yVQh T[; dh d';s B/ T[; B{z pukT[D dh e'fSS ehsh go T[j th T[;
fejk j? fe oZp id'A fdzdk j? SZgV ckV B{z fBT{:koe bkNoh fJfsjk; ftu d{i/ fBT{:koe bkNoh T[Zsoh nwohek dh ;G
Bkb j/mK fvZr gJh. nypko B/ dZf;nk fe jkd;/ ftu fJe e[Vh dh xNBk;Eb 's/
e/ fdzdk j?. nfijh jh oZp dh fwjo ;G s'A tZv/ gktopkb i?egkN dk s'A fznkdk fteD tkbh bkNoh j?. fog'oN
nwohek ftu ofjD tkb/ fJe NoZe dkntk ehsk, fi; ftu T[; B/ 2112 w[skpe bkNoh zohJ/ ;EkBe fzbk jh w"s j' rJh.
vokJhto 's/ j'Jh. T[; B/ i?egkN ftu eo'V o[gJ/ (298H3 fwbhnB vkbo) o[gJ/ ;e{bK B{z e[Zb oki f;Zfynk wdd dk rzGho o{g ftu zywh d{ih e[Vh dh j;gskb ftu fJbki d"okB w"s j' rJh.
g[b; B/ fJ; ;pzXh wkwbk doi eo iKu S[o{ eo fdZsh j?.
2 jzko eo'V s'A fznkdk dh okSh fiZsh. fiZs/. fJe ;wkuko J/iz;h Bkb ;pzXs
bZrGr 13 ch;dh dkB ehsk iKdk j?.
o{; dk bVke{ ijk nkoefNe
o{; dk bVke{ ijk nkoefNe nkoefNe
o{; dk bVke{ ijk
o{; dk bVke{ ijk wfjzr/ eo
wfjzr/ eo d/ vo ekoB wb/ d/ vo ekoB wb/ hnk B/hnk B/
wfjzr/ eo
wfjzr/ eoz d/ vo ekoB wb/ d/ vo ekoB wb/Shnk B/hnk B/
o{; dk bVke{ ijkz nkoefNe nkoefNe
wfjzr/ eo d/ vo ekoB wb/ hnk B/
o'fenk uhB dk o/b gqki?eN
o'fenk uhB dk o/b gqki?eN
o'fenk uhB dk o/b gqki?eN
o'fenk uhB dk o/b gqki?eN
y/so ftu j'fJnk dkyb
y/so ftu j'fJnk dkyb o'fenk uhB dk o/b gqki?eN
y/so ftu j'fJnk dkyb
y/so ftu j'fJnk dkyb
y/so ftu j'fJnk dkyb
ghNo;B J/no c'o; p/; (fpT{o') c"ih
nfXekohnK B/ dZf;nk fe T[Zso nwoheh
sNo/yk B/V/ nkoefNe y/so ftu o{; d/
d' pzp ;[ZND tkb/ ijkzK d/ dkyb j'D
s'A pknd nwoheh jtkJh c"i ns/
e?B/vk d/ bVke{ ijkzK B{z T[E/ G/fink
frnk. BkoE nwoheB J/no';g/; fvc?A;
ewKv (n?BHUHnkoHJ/HvhH) B/ dZf;nk fe
d' n?c-22 ns/ d' ;hHn?c-18 bVke{
ijkzK B/ o{; d/ d' Nh:{-160 pb?ei?e
bVke{ ijkzK dh gSkD ehsh.
fJj ijkz uqkfJb e?B/vhnB J/no
c'of;z dh fBrokBh tkb/ fJe y/so ftu
dkyb j' rJ/ ;B. nwohek ns/ e?B/vk
d/ bVke{ ijkzK ns/ o{; d/ bVke{
ijkzK ftukb/ fe;/ soQK d/ ;zxoS dh
ypo BjhA j?.
n?BHUHnkoHJ/HvhH B/ dZf;nk fe T[j
nwohek iK e?B/vk d/ jtkJh y/so ftu
dkyb j'D tkb/ ijkz dk gsk brkT[D
ns/ nk;wkB s'A oZfynk bJh ovko, ;?N/
bkJhN ns/ bVke{ ijkzK dh tos'A
eodk j?.
e[nkbkbzg[o (fpT{o') wb/Shnk B/ uhB d/ ;woEB dh nopK vkbo dh fJe o/b
gqki?eN B{z pzd eo fdZsk j?. T[; dk nkyDk j? fe fJ; dh bkrs ekch tZX j'D
ekoB fJj c?;bk fbnk frnk j?. wb/Shnk ;oeko d/ nfXekohnK B/ fJ; dh ikDekoh
fdZsh. wb/Shnk d/ wzsoh nzwhB nbh B/ fejk fe 19H6 nop vkbo wsbp 81
nop fozfrN dh g{oph sZN o/b fbze (JhH ;hH nkoH n?ZbH) B{z pzd eoB dk c?;bk 2
fdB gfjbK fbnk frnk. fJj d/S d/ g{oph ns/ gZSwh sZN B{z i'VD tkbk ;h.
wb/Shnk B/ fgSbh ;oeko d"okB fJeoko ehs/ eJh gqki?eNK B{z jkb jh d/ wjhfBnK
'u pzd ehsk j?.
w"i{dk ;oeko 251 nop vkbo (1 nop fozfrN) d/ fznkdk eoz/ B{z xZN eoB
bJh fJj edw u[Ze ojh j?. T[BQK B/ gZsoekoK Bkb rZbpks d"okB nkfynk fe
g{oph sZN o/b fbze dh bkrs ekch tZX j?. ni/ ;kvh ftZsh ;woEk fJ; :'r BjhA
j?. T[BQK nkfynk fe i/eo gqki?eNK B{z pzd BjhA ehsk iKdk sK wb/Shnk B{z ;kbkBk
50 eo'V fozfrN dk ftnki GoBk j't/rk. jkbKfe T[BQK B/ fJj th fejk fe T[BQK dk
d/S GftZy 'u uhBh fBt/S dk w?foN d/ nkXko 's/ ;tkrs eo/rk. wb/Shnk d/
;kpek gqXB wzsoh Bihp oZzke B/ uhB Bkb ekch eohph ;pzX ;B. T[BQK dh
;oeko d"okB uhB tZb'A ftZs g'fSs eJh gqki?eNK 's/ j;skyo ehs/ rJ/ ;B.
jkbKfe nkb'ueK dk nkyDk j? fe fJBK gqki?eNK 'u gkodofSsk dh ewh ;h. Bt/
A gqXkB wzsoh wjkfEo w[jzwd B/ ;Zsk 'u tkg; nkT[Ad/ jh Bzhp ;oeko d"okB
j;skyo ehs/ rJ/ gqki?eNK dh ;whfynk d/ nkd/S fdZs/ ;B.
46
46
46 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
46 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
46 gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
e;os d"okB ghAd/ j' ;'cN vfoze sK bZr ;edhnK B/ phwkohnK
e;os d"okB ghAd/ j' ;'cN vfoze sK bZr ;edhnK B/ phwkohnK ;pf;vh ysw eoB s'A pknd th wfjzrh
;pf;vh ysw eoB s'A pknd th wfjzrh
;pf;vh ysw eoB s'A pknd th wfjzrh
e;os d"okB ghAd/ j' ;'cN vfoze sK bZr ;edhnK B/ phwkohnK
e;os d"okB ghAd/ j' ;'cN vfoze sK bZr ;edhnK B/ phwkohnK
e;os d"okB ghAd/ j' ;'cN vfoze sK bZr ;edhnK B/ phwkohnK
;pf;vh ysw eoB s'A pknd th wfjzrh
;pf;vh ysw eoB s'A pknd th wfjzrh
tkfSzrNB (fpT{o') ne;o d/fynk
BjhA jZi :ksok L Beth
BjhA jZi :ksok L Beth
BjhA jZi :ksok L Beth
BjhA jZi :ksok L Beth
BjhA jZi :ksok L Beth
iKdk j? fe e[M b'e e;os d"okB gkDh
dh EK ;'vk iK ;'cN vfoze ghD bZr
iKd/ jB. nwoheh ftfrnkBhnK dk
efjDk j? fe e;os d"okB ;'cN vfoze
b?Dk ;kv/ ;oho bJh ysoBke j[zdk j?.
jkb jh 'u j'Jh fo;ou 'u gsk bZrk j?
fe fJ; ekoB fevBhnK yokp j'D dk
ysok tX iKdk j?.
fJj y'i nwoheh 'iBob nkc
;kJhe'bkih o?r{b/Noh' 'u Sgh j?. fJ;
'u dZf;nk frnk j? fe i/eo s[;hA e;os
d"okB iK fJ; d/ s[ozs pknd ekop'B/
Nv vfoze; b?Ad/ j' sK fJj s[jkvhnK
fevBhnK B{z B[e;kB gj[zukT[Adk j?.
fJ; s'A fJbktk fJ; Bkb Gko th
tXdk j?. seohpB 600 fwbhbhNo ;'v/
'u 240 e?b'oh j[zdh j?. i/eo s[;hA o'zkBk
fJe e/B e'bv vfoze iK ;'cN vfoze
ghAd/ j' sK ;kb Go 'u s[jkvk Gko 6
feb' se tX ;edk j?. i/eo s[jkB{z S{ro
j? sK fJ; ekoB s[jkB{z j'o eJh
phwkohnK j' ;edhnK jB.
eJh tko fJ; ekoB ;oho 'u :{foe
n?f;v iwK j' iKdk j?. fJ; Bkb i'VK
dhnK dodK j'DhnK S[o{ j' iKdhnK jB.
fJ; s'A fJbktk fJj s[jkv/ dzdK B{z th
B[e;kB gj[zukT[dk j?.
eKro; Bkb w[ekpb/ tkbhnK ;hNK w[zpJh (fpT{o') e/Adoh xZN frDsh wkwfbnK d/ wzsoh w[ysko npk; Beth B/
eKro; Bkb w[ekpb/ tkbhnK ;hNK
eKro; Bkb w[ekpb/ tkbhnK ;hNK s/ tXh Gkigk dh u[D"sh!
eKro; Bkb w[ekpb/ tkbhnK ;hNK s/ tXh Gkigk dh u[D"sh!s/ tXh Gkigk dh u[D"sh!
eKro; Bkb w[ekpb/ tkbhnK ;hNK 's/ tXh Gkigk dh u[D"sh!s/ tXh Gkigk dh u[D"sh!
fejk fe fpu"fbnK B{z ysw eoB dk jh Bshik j? fe ;pf;vh ysw eoB s'A pknd
th jZi :ksok wfjzrh BjhA j'Jh j?.
ftu ;'Bhnk rKXh B/ th p/bkoh s'A b'e
Beth B/ fgSb/ ;kb jZi dk jtkbk fdzd/ j'J/ fejk fe gkodofSsk d/ ekoB
;Gk u'D fiZsh.
jZi ;oXkb{nK 's/ e'Jh tkX{ p'M BjhA j?. 2018 'u d/S dh nkzkdh s'A pknd gfjb/
3 ;{fpnK
3 ;{fpnK u jko Bkb tXh u[D"sh
3 ;{fpnK
3 ;{fpnK u jko Bkb tXh u[D"shu jko Bkb tXh u[D"sh
3 ;{fpnK 'u jko Bkb tXh u[D"shu jko Bkb tXh u[D"sh
;kb 'u 1,775,025 ftneshnK B/ ;pf;vh s'A fpBK jZi :ksok ehsh ;h, fiBQK 'u
Gkigk dh fuzsk fJ; rZb B{z b? e/ j?
48 ch;dh n"osK ;B. fJ; d"okB jtkJh :ksok 'u wjZsg{oB eN'sh ekoB jZi
fe phs/ 5 ;kbK s'A f;ZX/ w[ekpb/ ftu
:ksohnK d/ brGr 57 eo'V o[gJ/ pu rJ/ ;B. T[BQK fejk fe ;kb 2019 'u jZi
T[j eKro; 's/ Gkoh g?Adh ojh ;h go
:ksok 's/ brD tkb/ N?e; dh do 18 ch;dh s'A 5 ch;dh eoB ekoB jZi
b'e ;Gk u'DK s'A mhe gfjbK T[; B{z
:ksohnK d/ brGr 113 eo'V dh pus j't/rh.
eKro; s'A zpod;s u[D"sh fwbD bZrh
j?. fgSb/ wjhB/ T[; d/ 3 wzp{s rVQK
wZX gqd/S, SZsh;rVQ ns/ oki;EkB
w[ezwb piN g/ eoBk r?o-;zftXkBe eoBk r?o-;zftXkBe
w[ezwb piN g/S eoBk r?o-;zftXkBe eoBk r?o-;zftXkBe
w[ezwb piN g/ eoBk r?o-;zftXkBe
w[ezwb piN g/
ftu eKro; s'A ftXkB ;Gk u'DK ftu w[ezwb piN g/
jko dk w{zj d/yDk fgnk.
2014 dhnK u'DK 'u Gkigk B/
fiZshnK ;h 109 ;hNK, eKro; B{z
j't/rk L : tzs f;Bjktzs f;Bjk
j't/rk L : tzs f;Bjk
j't/rk L :
j't/rk L :
j't/rk L :Stzs f;Bjktzs f;Bjk
fwbhnK ;h f;oc 3
03 ;{fpnK 'u ftXkB ;Gk u'D
jkoB s'A pknd pdb oj/ ;wheoB
BthA fdZbh (fpT{o') d/S d/ ;G s'A oki;EkB (25), SZsh;rVQ (11),
11 ;{p/ ns/ e/Ado Sk;s gqd/S
tZv/ ;{p/ T[Zso gqd/S ftu d' tZvhnK y/ T[sokyzv (5), fdZbh (7), nzv/wkB-
nfij/ jB, fiBQK ftu eKro; ns/
soh gkoNhnK ;wkitkdh gkoNh s/ fBZe'pko (1), dkdo Bkro jt/bh (1),
Gkigk 'u f;ZXk w[ekpbk j[zdk fojk j?
pj[iB ;wki gkoNh d/ rmi'V Bkb i{M dwB dht (1) jB.
;{fpnK d/ gqw[Zy B/sktK dh tXh
;{fpnK d/ gqw[Zy B/sktK dh tXh
;{fpnK d/ gqw[Zy B/sktK dh tXh
;{fpnK d/ gqw[Zy B/sktK dh tXh
;{fpnK d/ gqw[Zy B/sktK dh tXh
eKro; B{z dZyD ftu fwb ;ed?
eKro; B{z dZyD ftu fwb ;ed?
eKro; B{z dZyD ftu fwb ;ed?
eKro; B{z dZyD ftu fwb ;ed?
ojh Gkigk B{z j[D eKro; ftu fgq:zek eKro; B{z dZyD ftu fwb ;ed?
g[ZS-gVskb
g[ZS-gVskb
g[ZS-gVskb
g[ZS-gVskb
g[ZS-gVskb
bkG
bkG
bkG
rKXh tY/ok d/ ;orow f;nk;s ftu bkG
bkG
Gkigk fJ; s'A fuzss sK j? go
nkT[D Bkb pD/ ;wheoBK dk th Gkigk d/ fJe gqw[y B/sk dk wzBDk
fznkdk gq/SkB BjhA j?. gkoNh d/ fJe
;kjwDk eoBk g? fojk j?. Gkigk dh j? fe eKro; d/ fJ; ekov dk fznkdk
;hBhno B/sk B/ fejk fe fgSbhnK u'DK
fuzsk brGr fJe doiB ;{fpnK ns/ n;o dZyD Gkos ftu j' ;edk j?. T[BQK
ftu Gkigk eJh ;{fpnK ftu BjhA ;h,
e/Ado Sk;s gqd/SK B{z b? e/ j?, fiE/ T[; w[skpe T[Zso Gkos ftu iks ns/
T[BQK ftu j[D T[j uzrh pVQs jk;b
d/ ns/ eKro; d/ ftukb/ f;ZXk w[ekpbk ;wkfie ;wheoBK ftu eKro; bJh
eo/rh. nfij/ ftu i/eo fes/ e[M ;hNK
j[zdk j?. fJBQK dhnK 112 b'e ;Gk ;hNK fznkdk ;zGktBktK BjhA jB go dZyD
xZN j'JhnK sK d{;oh irQk s'A tXDrhnK
ftu'A Gkigk e'b 109 ;hNK jB idfe ftu fJ; soQK dk ekov uZbdk j?.
th. gkoNh d/ e'b gqXkB wzsoh Bfozdo
eKro; e'b 3 ;hNK jB. BthnK fJzdok rKXh d/ ;w/A ftu id'A eKro;
w'dh dk ;G s'A tZvk Nozg ekov j?.
u[D"shnK Bkb BfiZmD bJh Gkigk j'o e[M ewz'o g?Adh ;h sK dZyD s'A T[; B{z
Bkb jh gkoNh B/ Bt/A jkbks B{z d/yfdnK
fsnkohnK Bkb nkgD/ ekvo ns/ g[okD/ skes fwbdh ;h. fJjh ekoB j? fe
nkgD/ ekov B{z ;orow eoB d/ Bkb
B/sktK dh g[ZS-gVskb ftu i[ZN rJh 1977 ftu okJ/po/bh ftu jkoB s'A
;{fpnK d/ pz[or B/sktK dh th g[ZS-
j?. d/S d/ 11 ;{p/ ns/ e/Ado Sk;s gqd/ pknd fJzdok rKXh B/ T[g u'D eoBkNe
gVskb S[o{ eo fdZsh j?. fJ; tko dhnK
S nfij/ jB fiBQK ftu eKro; s/ d/ fuewzrb{o s'A bVh ns/ fiZsh. 1980
b'e ;Gk u'DK Bkb bVB tkb/ ;hBhno
Gkigk ftukb/ f;ZXk w[ekpbk j[zdk fojk ftu th T[j okJ//po/bh s/ w/Ye (nKXok
B/sktK B{z ftS/S ;BwkB ns/ fzzw/tkoh
j?. fJBQK ftu r'nk (2), r[ioks (26), gqd/S) s'A bVh ns/ d'tK EktK s'A fiZsD fdZsh ik ojh j? sK fe gkoNh B{z bkG
fjwkub gqd/S (4), wZX gqd/S (29), 's/ w/Ye B{z nkgD/ e'b oZfynk. pknd fwb/.
;kpek oZfynk wzsoh ikoi coBkvh; dk d/jKs
;kpek oZfynk wzsoh ikoi coBkvh; dk d/jKs
;kpek oZfynk wzsoh ikoi coBkvh; dk d/jKs
;kpek oZfynk wzsoh ikoi coBkvh; dk d/jKs
;kpek oZfynk wzsoh ikoi coBkvh; dk d/jKs
BthA fdZbh (fpT{o') ;wsk gkoNh d/ pkBh ns/ d/S
d/ ;kpek oZfynk wzsoh ikoi coBkvh; dk d/jKs j'
frnk. T[j 88 ;kb d/ ;B. ikDekoh w[skpe phs/
e[M fdBK s'A T[j ;tkJhB cb{ Bkb ghVs ;B. T[j
ekch bzp/ ;w/A s'A T[j phwko th ;B. T[BQK B/ okiXkBh
BthA fdZbh (fpT{o') ;kpek e/Adoh ftZs wzsoh :Stzs f;Bjk B/ fejk fe i/eo
fdZbh ftu nkyoh ;kj fbnk.
b'e ;Gk u'DK s'A gfjbK w'dh ;oeko w[ezwb piN g/S eodh j? sK fJj 'g{oh soQK
;kpek oZfynk wzsoh ikoi coBkvh; dk Gkosh
nDT[fus ns/ r?o-;zftXkBe' j't/rk. T[BQK Bkb jh fejk fe e/Ado ;oeko B{z
okiBhsh ftu fJfsjkf;e :'rdkB fojk j?. fco
gqzgok dh gkbDk eofdnK nzsfow piN g/S eoBk ukjhdk j?. Gkosh wfjbk gq?Z;
Gkt/A T[j oZfynk y/so ftu bJ/ rJ/ tZv/ c?;b/ j'D iK
e'o ftu gZsoekoK Bkb rZbpks eofdnK f;Bjk B/ fejk fe Gkigk dh nrtkJh
fco n?woi?A;h d"okB nkgDh nktki u[ZeD dk w[Zdk
tkbh okir ;oeko d/ ;ys nkb'ue f;Bjk B/ fJj th d'S bkfJnk fe d/S ftu
fojk j't/. ikoi coBkvh; B/ jw/Sk jh nZr/ tZX e/
fGnkBe y/sh ;zeN nkfJnk j'fJnk j? go fJ; d/ pkti{d w'dh ;oeko nkofEe
nrtkJh ehsh. T[j ;kb 1974 ftu nkb fJzvhnk
nzefVnK ftu i'V-s'V eoB ftu bZrh j'Jh j?. T[BQK fejk fe o[zrko tX BjhA
o/bt/w?B c?vo/SB d/ w[yh ;B. T[d'A T[BQK B/ fJfsjkf;e
fojk. T[BQK fejk fe ;orow f;nk;s ftu fgq:zek rKXh d/ dkyb/ dk jK-gZyh n;o
o/bt/ jVskb ehsh ;h, fi; B/ ;oeko B{z ekch go/SkB
gt/rk ns/ eKro; B{z wzp{sh fwb/rh.
ehsk ;h.
47
47
47 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
47 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
47 gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
u'D efw B dk fBod/B dk fBod/ , 28 cotoh s'A, 28 cotoh s'A
u'D efw
u'D efw B dk fBod/ , 28 cotoh s'A
u'D efwSB dk fBod/B dk fBod/S, 28 cotoh s'A, 28 cotoh s'A
u'D efw
gkoNBo s'A fJj rZbK ;[D
gkoNBo s'A fJj rZbK ;[D
gkoNBo s'A fJj rZbK ;[D
gkoNBo s'A fJj rZbK ;[D
gkoNBo s'A fJj rZbK ;[D
gfjbK eoB nfXekohnK d/ spkdb/
gfjbK eoB nfXekohnK d/ spkdb/
gfjbK eoB nfXekohnK d/ spkdb/
gfjbK eoB nfXekohnK d/ spkdb/
gfjbK eoB nfXekohnK d/ spkdb/
n"osK B{z fwbdh j? tX/oh y[
n"osK B{z fwbdh j? tX/oh y[Shh hh h
n"osK B{z fwbdh j? tX/oh y[
n"osK B{z fwbdh j? tX/oh y[
n"osK B{z fwbdh j? tX/oh y[
i/eo s[;hA nkgDh gsBh iK
gkoNBo B{z ;g?Sb chb eotkT[Dk
ukj[zd/ j' sK s[;hA T[BQK B{z zo{o ej' fe
'w?A s/o/ fpBK ihn BjhA ;edk'. fJj Spd
s[jkvh fgnko Goh fzzdrh 'u ukjs d/
ozr x'b d/Dr/.
'nkgDk fynkb oZyDknkgDk fynkb oZyDk'
nkgDk fynkb oZyDk
nkgDk fynkb oZyDk
nkgDk fynkb oZyDk
fJ; rZb B{z ;[D e/ s[jkvh gsBh
iK robcq?Av B{z nkgDkgB wfj;{; j't/
rk. n"osK B{z fJj rZb ;[DBk pj[s uzrk
bZrdk j?. fJ; bJh nkgDh robcq?Av
iK gsBh s'A fes/ d{o iKd/ ;w/A T[BQK B{z
fJe tko zo{o ej' fe 'nkgDk fynkb
oZyDk'. fJj rZb bVehnK d/ fdb B{z
S{ iKdh j?.
's[;h fe;/ rZb dh fuzsk Bk eo's[;h fe;/ rZb dh fuzsk Bk eo''
s[;h fe;/ rZb dh fuzsk Bk eo'
s[;h fe;/ rZb dh fuzsk Bk eo'
s[;h fe;/ rZb dh fuzsk Bk eo'
BthA fdZbh (fpT{o') nkrkwh b'e ;Gk u'D d/ wZd/Bzo u'D efwSB B/ ;ko/
id'A th bVehnK go/SkB j[zdhnK
;{fpnK s/ e/Ado Skf;s gqd/SK d/ w[Zy ;eZsoK s/ w[Zy u'D nfXekohnK B{z gZso fbZy
jB sK s[jkv/ fJj efjD 's/ T[BQK B{z
e/ nfXekohnK d/ spkdb/ ;pzXh fBod/S ikoh ehs/ jB. efwSB B/ fJ; s'A fJbktk
pj[s uzrk wfj;{; j[zdk j?. bVehnK
nKXok gqd/S, no{Dkub gqd/S s/ f;Zfew d/ th ;pzX nfXekohnK B{z tZyoh fuZmh
Bkb fgnko GohnK rZbK eoB dh pikJ/
fbyh. fJBQK fszBK ;{fpnK 'u fJ; ;kb ftXkB ;Gk u'DK j'DhnK jB.
i/eo s[;hA T[BQK dh go/SkBh B{z jZb eoB
j'o eh fejk u'D efw
j'o eh fejk u'D efw
j'o eh fejk u'D efw B B/ gZso B B/ gZso
j'o eh fejk u'D efwSB B/ gZso B B/ gZso 'uu uu u
j'o eh fejk u'D efw B B/ gZso
dh rZb eod/ j' sK T[BQK B{z fznkdk
efwSB B/ nkgD/ gZso 'u fbfynk j?, ''u'D efwSB jw/Sk s'A fJ; Bhsh dh
uzrk bZr/rk.
gkbDk eodk fojk j? fe u'D Bkb f;ZX/ s"o 's/ i[V/ nfXekohnK dh fB:[esh u'D
s/oh ;wkJhb Bkb w/ok fdB uzrk
s/oh ;wkJhb Bkb w/ok fdB uzrk
's/oh ;wkJhb Bkb w/ok fdB uzrks/oh ;wkJhb Bkb w/ok fdB uzrk
s/oh ;wkJhb Bkb w/ok fdB uzrk
d"okB T[; d/ rqfj fzb/ 'u iK nfij/ ;EkBK 's/ Bk j't/ fiE/ T[BQK dh fvT{Nh bzp/
bzxd?'
bzxd?
bzxd?
bzxd?
bzxd?
;w/A se ojh j't/.'' T[; B/ fJj th fejk fe efwSB d/ fBod/S d/ sfjs u'D Bkb i[V/
BthA fdZbh (fpT{o') i/eo s[;hA ukj[zdh j? fe T[; dk gkoNBo ;G d/ gkoNBo d/ r[Z;k j'D 's/ i/eo s[;hA
fe;/ nfXekoh dk spkdbk eod/ j'J/ fJj fXnkB oZfynk ikDk ukjhdk j? fe T[;
fob/SBfSg 'u j' sK s[jkv/ foSs/ B{z ;kjwD/ y[ZbQ e/ T[; dh skohc eo/. s[jkv/
T[BQK B{z fJj p'b fdzd/ j' fe s/oh ;wkJhb
B{z T[; ftXkB ;Gk y/so iK fzb/ 'u BjhA G/fink ikt/ fiE/ T[j 31 wJh 2017 s'A
y[SB[wk pDkT[D dk fJe jh w{bwzso j? foSs/ 'u wzp{sh B{z j'o tXkT[D bJh
Bkb w/ok fdB uzrk bzxdk j?, sK fJ;
gfjbK fe;/ nkw u'D iK T[g u'D d"okB skfJBks ;h.
nkgDh robcq?Av$gsBh dh skohc n;hA s[jkB{z e[M nfijhnK rZbK dZ;D
Bkb T[j pj[s fJzgq?; j[zdhnK jB. nfijk
28 cotoh se eoB spkdbk
28 cotoh se eoB spkdbk
28 cotoh se eoB spkdbk
28 cotoh se eoB spkdbk
28 cotoh se eoB spkdbk
eoBk. ih jK SkfJd jh e'Jh bVeh ik oj/ jK fiBQK B{z n"osK fznkdk g;zd ;[DBk bVehnK B{z pj[s uzrk bZrdk
u'D Bkb i[V/ nfXekohnK 'u fzbk u'D nfXekoh, ohNofBzr nfXekoh, ;jkfJe
j't/rh, fi; B{z nkgD/ gkoNBo s'A skohc eodhnK jB. j?. fJj rZb bVehnK d/ r[Z;/ B{z s[ozs
ohNofBzr nfXekoh, g[b; fJz;g?eNo, g[b; ;p fJz;g?eNo iK fJBQK s'A T[Zu nfXekoh
w?A s/o/ fpBK ihn BjhA ;edk
w?A s/o/ fpBK ihn BjhA ;edk
w?A s/o/ fpBK ihn BjhA ;edk
;[DBk g;zd BjhA j't/rk. jo bVeh 'w?A s/o/ fpBK ihn BjhA ;edkw?A s/o/ fpBK ihn BjhA ;edk'
SKs eo fdzdh j?.
Skwb jB. fJj nkd/S sfj;hbdko, pbke ftek; nc;oK ;D/ fzb/ d/ ;ko/ gqSk;fBe
nfXekohnK 's/ bkr{ j't/rk. u'D efwSB B/ ;ko/ ;{fpnK s/ e/Ado Skf;s gqd/SK s'A
28 cotoh se spkdb/ dh ekotkJh g{oh eo wkou d/ gfjb/ jcs/ 'u fog'oN wzrh
y"cBke L fJ; fgzv
y"cBke L fJ; fgzv u e[Vh dk BK
y"cBke L fJ; fgzv u e[Vh dk BKu e[Vh dk BK j?. fJ; Bkb fJj ;ze/s fwbdk j? fe wkou d/ gfjb/ jcs/ 'u u'D dk n?bkB j'
y"cBke L fJ; fgzv
y"cBke L fJ; fgzv 'u e[Vh dk BKu e[Vh dk BK
;edk j?.
fzeo:'r j? fe ;kb 2014-15 wkou B{z b'e ;Gk u'D gq'rkwK dk n?bkB ehsk
frnk ;h. efwSB B/ w[Zy u'D nfXekohnK, fzbk u'D nfXekoh s/ ohNofBzr
pBw oZyD s'A vod/ B/ b'e
pBw
pBw oZyD s'A vod/ B/ b'e oZyD s'A vod/ B/ b'e
'SpBwpBw' oZyD s'A vod/ B/ b'e oZyD s'A vod/ B/ b'e nfXekohnK B{z j'o nfXekohnK 's/ Bzo oZyD bJh th fejk j? sK fe u'D d"okB
T[BQK dh fBogZysk B{z :ehBh pDkfJnk ik ;e/. T[; B/ nfij/ nfXekohnK B{z u'D
fvT{Nh s'A d{o oZyD dh jdkfJs fdZsh j? fiBQK fybkc e'Jh ngokfXe wkwbk uZb
;?SB iZi tb'A SpBw ns/ T[; d/ gq/wh fojk j't/.
;bhw B{z fdZsh rJh w"s dh ;zk B{z
poeoko oZfynk ;h. f;oc 10 fdB
pknd 25 wJh B{z ;[DtkJh eod/ j'J/
fBZeh fijh rZb s/ ftnkj s'A e[M
fBZeh fijh rZb 's/ ftnkj s'A e[Ms/ ftnkj s'A e[M
fBZeh fijh rZb
fBZeh fijh rZb
fBZeh fijh rZb s/ ftnkj s'A e[Ms/ ftnkj s'A e[M
e'oN B/ d'jK dh w"s d/ tkozN 's/ o'e bk
fdZsh ;h. d'jK dk 10 ;kb dk p/Nk th
j?.
fwzNK pknd j'fJnk sbke
fwzNK pknd j'fJnk sbke
fwzNK pknd j'fJnk sbke
fwzNK pknd j'fJnk sbke
fwzNK pknd j'fJnk sbke
eh efjzd/ B/ pBw d/ ukuk
eh efjzd/ B/
eh efjzd/ B/ SpBw d/ ukukpBw d/ ukuk
eh efjzd/ B/
eh efjzd/ B/ pBw d/ ukukpBw d/ ukuk
;Zsko nbh
;Zsko nbh
;Zsko nbh
;Zsko nbh
;Zsko nbh
SpBw d/ ukuk ;Zsko nbh dZ;d/
jB fe SpBw ns/ T[; d/ gq/wh ;bhw B{z
ni/ se ;zk BjhA j' ;eh j?. idfe
;[gohw e'oN B/ T[BQK d'jK B{z ;zk ;[Dk
fdZsh ;h ns/ okSNogsh B/ th T[BQK dh
dfJnk gNhSB ykoi eo fdZsh ;h go
fJ; d/ pkti{d ni/ se ;zk BjhA fwb
;eh j?. fJ; bJh n;hA ukj[zd/ jK fe
S/sh s'A S/sh ;zk j't/. ;Zsko B/ fJj th
fejk fe i/eo fJj wkwbk ;kT{dh nop
dk j[zdk sK T[ZE/ ed'A dh ;zk fwb rJh
j[zdh.
fJzM y[ZfbQnk ;h esbeKv dk g{ok
fJzM y[ZfbQnk ;h esbeKv dk g{ok
fJzM y[ZfbQnk ;h esbeKv dk g{ok
fJzM y[ZfbQnk ;h esbeKv dk g{ok
fJzM y[ZfbQnk ;h esbeKv dk g{ok
ok ok ok ok okz
esbeKv wro'A g[b; B{z SpBw 's/
nwo'jk(fpT{o') fgnko nzBQk j[zdk j? j?, feT[Afe b'e vod/ jB fe SpBw tKr SZe j'fJnk feT[Afe gfotko ftu f;oc
fJj sK ;[fDnk ;h go fgnko, gfotko fJ; y"cBke esbeKv B{z nzzkw d/D T[j jh fJe w?Apo fzzdk puh ;h. g[b; B/
T[; d/ c'B d/ ekb fvN/b yzrkbh sK
d/ ;ko/ ihnK dk eksb pD ;edk j?, tkbk w[V e'Jh g?dk Bk j't/.
nkU ikDd/ jK
nkU ikDd/ jK
nkU ikDd/ jK pBw s/ ;bhw pko/
fJj ed/ BjhA ;h ;[fDnk. ;kb 2008 nkU ikDd/ jK pBw s/ ;bhw pko/pBw s/ ;bhw pko/ gsk bZrk fe T[; B/ 50 s'A tX tko
nkU ikDd/ jK SpBw s/ ;bhw pko/pBw s/ ;bhw pko/
d"okB nfijh y"cBke xNBk T[Zso SpBw ns/ ;bhw ftukb/ gq/w ;pzX fJe jh Bzpo 's/ rZb ehsh ;h. esbeKv
gqd/S d/ fgzv pktB y/Vh ftu tkgoh, ;B. SpBw ;{ch w[;fbw gfotko s'A ;h. d/ e[M fwzN gfjbK jh T[; B/ fJe jh
fiZE/ fJe e[Vh B/ nkgD/ gq/wh Bkb fwb T[; B/ nzro/zh ns/ G{r'b vpb n?ZwHJ/H Bzpo 's/ rZb ehsh ;h. fJ; s'A pknd
nfjwdkpkd (fpT{o') r[ioks d/ nfjwdkpkd 'u fJe nihp wkwbk d/yD B{z
g[b; B/ SpBw B{z cfVnk ns/ T[; d/
e/ g{o/ gfotko B{z w"s dh BhAd ;[nk dh gVQkJh ehsh ;h ns/ ;e{b ftu
fwfbnk. fJZE/ gsh gsBh B/ ftnkj d/ e[M fwzNK pknd fJe-d{i/ s'A sbke b? fbnk.
gq/wh ;bhw B{z frqcsko ehsk.
fdZsk. fJj xNBk 14-15 ngq?b 2008 nfXnkgek ;h. UXo ;bhw 5thA c/b ;h
pkoks y/Vk s'A r'Avb nkJh ;h. w[zv/ tkfbnK dh e[Vh tkfbnK Bkb ykD/ B{z b? e/
cK;h s/ nzfsw c?;bks/ nzfsw c?;bk
cK;h s/ nzfsw c?;bk
cK;h
cK;h 's/ nzfsw c?;bks/ nzfsw c?;bk
dh oks dh j?. fgnko ftu nzBQh j'Jh ns/ wzd{oh eodk ;h. d'jK ftukb/ cK;h
wkw{bh pfj; j' rJh, i' fJzBh tXh fe rZb sbke sZe nk rJh. d'jK gZyK B/ nkgD/
e[Vh SpBw nbh B/ nkgD/ gq/wh ;bhw fgnko j' frnk, fJ; rZb dk gfotko ;[gohw e'oN ftu d'jK dh ;zk
-nkgD/ tehbK B{z p[bkfJnk ns/ fwzNK 'u Bt ftnkj/ i'V/ dk sbke j' frnk.
Bkb fwb e/ 8 wjhB/ d/ pZu/ ;w/s B{z gsk bZrk sK T[BQK B/ fJ; rZb dk w[nkc BjhA j'Jh. d'jK B/ okSNogsh d/
sbke s'A pknd w[zv/ tkb/ pkoks ykbh jZE b? e/ tkg; rJ/.
;kjwD/ dfJnk gNhSB dkfJo ehsh go
gfotko d/ 7 ihnK dk esb eo fdZsk. fto'X ehsk. dZf;nk iKdk j? fe SpBw
sbke s'A e[M d/o gfjbK jh d'jK B/ 7 c/o/ bJ/ ;B ns/ 7 iBw Bkb ofjD dk
T[j th oZd eo fdZsh rJh. fJe tko
SpBw fJ; ;w/A w[okdkpkd i/b 'u ns/ roGtsh ;h ns/ gfotko gotkB uVQdk
tuB fbnk ;h. jkbKfe fJ; s'A s[ozs pknd d'jK gZyK 'u ejk;[Dh j' rJh, i' fJzBh
T[; dk gq/wh ;bhw ;?ANob i/b ftu pzd Bk d/y e/ T[; B/ nkgD/ g{o/ gfotko B{z fco T[BQK B/ ;[gohw e'oN ftu w[V ftuko
tXh fe fJe-d{i/ 's/ gb/NK ns/ e[o;hnK u[Ze e/ ;[ZND bZr/. rZb j'o tXdh, T[d'A
j?. fJ; xNBk B{z 11 ;kb phsD tkb/ oks d/ ;w/A ykD/ ftu BShbh dtkJh gNhSB dkfJo ehsh j?, fi; dh ;[DtkJh
sZe fe;/ B/ g[b; B{z c'B eo fdZsk. w"e/ 's/ g[Zih g[b; B/ d'jK gZyK B{z SKs
jB go fgzv d/ b'e xNBk B{z nZi se fwbk e/ fdZsh ns/ wro'A T[; d/ gq/wh B/ fJ;/ wjhB/ j'Dh j?, fi; s'A pknd c?;bk
eotkfJnk. wzvg 'u jh d'jK gZyK B/ nkgD/-nkgD/ tehbK B{z p[bkfJnk ns/ Bt
j't/rk fe d'jK B{z cK;h fdZsh ikt/rh
BjhA G[Zb/. fgzv dk e'Jh th ftnesh e[jkVh Bkb ;kfonK d/ rb/ tZY fdZs/.
ftnkj/ i'V/ dk sbke eotk fdZsk. d't/A gZyK B/ E'VQh d/o gfjbK fJe-d{i/ B{z fdZs/
iK BjhA.
nkgDh p/Nh dk BK SpBw BjhA oZydk ;[gohw e'oN dh p?Au B/ 2010 dh nwo'jk
s'jc/ th tkg; eo fdZs/.
48
48
48 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
48 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
48 gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
nktkok rKtK dh d/yGkb eo ojh fJ; iowB Bkrfoe B{z fwb/rk 'gdwgdw gdwgdw gdwSqhqhqhqhqh'
nkdk BhAd fdb bJh j'
nkdk BhAd fdb bJh j'
nktkok rKtK dh d/yGkb eo ojh fJ; iowB Bkrfoe B{z fwb/rk
nktkok rKtK dh d/yGkb eo ojh fJ; iowB Bkrfoe B{z fwb/rk
nkdk BhAd fdb bJh j'
f f f f fznkdk BhAd fdb bJh j'nkdk BhAd fdb bJh j' nktkok rKtK dh d/yGkb eo ojh fJ; iowB Bkrfoe B{z fwb/rk
nktkok rKtK dh d/yGkb eo ojh fJ; iowB Bkrfoe B{z fwb/rk
rDszso fdt; w"e/ ;oeko B/ 'gdwSqh'
;edh j? ysoBke
;edh j? ysoBke
;edh j? ysoBke n?tkov dh fb;N 'u J/foBk dk BK th
;edh j? ysoBke
;edh j? ysoBke
Skwb ehsk j?. fJe ;[zB;kB ns/ wfbB
fJbke/ 'u J/foBk 1800 s'A tX rKtK
ns/ tZfSnK B{z fJe rT{Skbk 'u gkb
ojh j?. T[j dZ;dh j? fe rT{Skbk d/
fznkdkso ikBtoK B{z T[BQK d/ wkbe
B/ SZvD s'A pknd fco s'A ngDk fbnk
;h ns/ T[BQK B{z nkgD/ Bkb b? rJ/. J/
foBk B{z ;EkBe b'e ;[d/th wkskih efj
e/ p[bkT[Ad/ jB.
jo wjhB/ nkT[Adk 35 bZy youk
jo wjhB/ nkT[Adk 35 bZy youk
jo wjhB/ nkT[Adk 35 bZy youk
jo wjhB/ nkT[Adk 35 bZy youk
jo wjhB/ nkT[Adk 35 bZy youk
61 ;kb dh J/foBk ;oeko d/ gqsh
nkgDk nkGko zkjo eodh j?, fi; B/
T[; d/ ezw B{z gSkfDnk ns/ ;BwkBs
eoB dk c?;bk ehsk. T[j nk; eodh
j? fe b'e T[; s'A gqGkfts j'Dr/ ns/
ikBtoK d/ gqsh fdnkb{ pDBr/. T[j
dZ;dh j?,''rT{Skbk 'u 60 eowukoh jB
wE[ok (fpT{o') e/Ado ;oeko B/ 25 25 ;kb gfjbK :{HghH d/ wE[ok x[zwD ns/ T[BQK dh sBykj d/ Bkb ikBtoK
;kbK s'A nktkok rKtK dh d/yGkb eo nkJh ;h, fJZE/ T[j nktkok rKtK dh d/ nBki ns/ dtkJhnK 'u jo wjhB/
ojh fJe iowB Bkrfoe B{z gdwSqh Bkb pdjkbh d/y e/ go/SkB j' rJh ;h. T[; 35 bZy o[gJ/ dk you nkT[Adk j?.'' T[;
;BwkBs eoB dk c?;bk ehsk j?. B/ s?n ehsk fe T[j g{oh T[wo fJZE/ ofj dh iZdh ;zgsh s'A T[; B{z jo wjhB/ 6 s'A
co?vfoe J/foBk po{fBzr BK dh n"os e/ fJBQK ikBtoK dh d/yGkb eo/rh. 7 bZy o[gJ/ fwbd/ jB.
p?e dh nkV u vkNk u'oh eo ojhnK ezgBhnK!u vkNk u'oh eo ojhnK ezgBhnK!
e? e? e? e? e?Sp?e dh nkV p?e dh nkV 'u vkNk u'oh eo ojhnK ezgBhnK!u vkNk u'oh eo ojhnK ezgBhnK!
p?e dh nkV
p?e dh nkV u vkNk u'oh eo ojhnK ezgBhnK!
p?AeK ns/ ftZsh b?D-d/D Bkb
i[VhnK tZvhnK Jh-ekwo; ezgBhnK d/
Bkb ezw eo ojh ezgBh 'fbT{f;vhn;'
d/ ;fj-pkBh okj[b fsnkrh dk efjDk
j? fe fe;/ tZvh ezgBh d/ ftS/S n?g; d/
tXd/ ebkfJzN p/; d/ nkXko 's/ T[; Bkb
BthA fdZbh (fpT{o') uzrh BhAd B{z f;js bJh tXhnk wzfBnk iKdk j? go b'V s'A fwbd/-i[bd/ BK d/ th n?g pkzko 'u
tZX BhAd nkT[Dk f;js bJh ysoBke j' ;edh j?. fJ; ;pzXh rZb eod/ j'J/ w?e; nk iKd/ jB, fijV/ E'VQ/ ;w/A bJh ns/
j;gskb 'u fdb d/ o'rK d/ wkfjo vkH oiBhS wbj'sok B/ fejk fe BhAd ekoB tZv/ nkco; d/ e/ b'eK d/ Bkb cokv B{z
fdb dh f;js ftrV ;edh j?. nzikw d/ fdzd/ jB go E'VQh ;ktXkBh
fJe y'i 'u fJj rZb ;kjwD/ nkJh j? fe i' ftnesh 8 s'A 10 xzN/ ;"Adk j?, B{z Bkb s[;hA X'yk ykD s'A pu ;ed/ j'.
;ktXkBh jh ;[oZfynk
;ktXkBh jh ;[oZfynk
;ktXkBh jh ;[oZfynk
;ktXkBh jh ;[oZfynk
fdb d/ o'r Bkb jkoN c/bhno s/ ;No'e j'D dh ;zGktBk tX/o/ ofjzdh j?. T[BQK fejk ;ktXkBh jh ;[oZfynk
fe tX/o/ b'e ;'ud/ jB fe i' fznkdk d/o se ;"Ad/ jB, T[j f;jswzd ofjzd/ jB - w'pkfJb n?g fJz;Nkb eoB s'A
idfe fJj B[e;kBd/j j?. 8 xzN/ s'A tZX ;"Dk ysoBke j' ;edk j?. gfjbK gqkfJt/;h gkfb;h t/y'.
- zo{oh EktK s'A fJbktk n?g B{z
n?e;?Z; dh nkfrnk Bk fdU.
Gkos osB
Gkos osB s/ pkpks/ pkpk - wbNh n?gbhe/SB fJ;s/wkb
Gkos osB 's/ pkpks/ pkpk
Gkos osB s/ pkpk
Gkos osB
dh nkfrnk ed/ th Bk fdU.
- ezgBh dk eko'pko, poKv t/y
e/ w'pkfJb n?g fJz;Nkb eo'.
okwd/t B/ u[Ze/ ;tkb BthA fdZbh (fpT{o') 20 o[gJ/ dh yohd fJj w'pkfJb n?g; ekb, n?Z;H n?ZwH - ftZsh fJ;s/wkb tkb/ n?g dh
okwd/t B/ u[Ze/ ;tkb
okwd/t B/ u[Ze/ ;tkb
okwd/t B/ u[Ze/ ;tkb
okwd/t B/ u[Ze/ ;tkb
's/ 10 o[gJ/ e?Sp?e, fpZb dh c'N' 's/ n?Z;H, fJeZm/ d{i/ w'pkfJb n?gbhe/SB
id'A zo{os Bk j't/, bke oZy' iK
e?Sp?e, Skfgzr 's/ tZvk e?Sp?e, pkzko dk n?e;?Z;, c'N' r?boh, e?wok ns/ ihH
bkrnkT{N eo'.
ftu nfij/ nkcoK dh Gowko j? go ghH n?Z;H torh fJikzs wzrd/ jB. eJh
- w'pkfJb ftu n?g bke Bk j't/
s[jkB{z gsk j'Dk ukjhdk j? fe e?Sp?e wkwfbnK ftu n?g; T[j ikDekoh th
sK uzrh ezgBh dk n?ANh tkfJo; fJ;s/
dh nkV ftu ezgBhnK s[jkvk vkNk u'oh wzr b?Ad/ jB, fi; dh zo{os BjhA j[zdh
wkb eo'.
eo ojhnK jB. Gkosh fozot p?Ae d/ j?. nfij/ ftu i/eo fe;/ e?Sp?e ezgBh
fo fo fo fo fozot p?Ae dh fsZyh Bot p?Ae dh fsZyh Bzoo oo o
ot p?Ae dh fsZyh B
ot p?Ae dh fsZyh B
ot p?Ae dh fsZyh B
nzeV/ th dZ; oj/ jB fe phs/ e[M ;w/A d/ w'pkfJb n?gbhe/SB B/ s[jkv/ p?Afezr
fozot p?Ae B/ ngq?b s'A nes{po
ftu ;kJhpo cokv d/ wkwb/ 'u n?gbhe/SB dh tos'A eoBh S[o{ eo fdZsh
2018 dofwnkB f;;N/fwe fo;e ;ot/
zpod;s tkXk j'fJnk j?. fJjh BjhA sK pj[s B[e;kB gj[zu ;edk j?.
ftu th ;kJhpo ngokXK 's/ fuzsk
n?g dh ewkJh dk
n?g dh ewkJh dk zohnkohnk
n?g dh ewkJh dk ohnk
n?g dh ewkJh dk
fJ; d/ j'o th tXD dk ydSk gqrNkfJnk n?g dh ewkJh dk ohnkohnk
gqrNkJh ns/ f;;Nw wzp{s eoB 's/
ik fojk j?. w'pkfJb n?g fJSfsjko okjhA ewkJh z'o fdZsk. nkoH phH nkJhH B/ fJBQK
fgSb/ fJe ;kb ftu mZrK B/ eod/ jB. T[; oew ftu'A rkje B{z ezgBhnK d/ vkNk ns/ T[BQK B{z oZyD d/
d[ZrDh s'A th fznkdk oew dk u{Bk e?Sp?e fdZsk iKdk j?. Bkb jh fJj n?g sohfenK 's/ fsZyh Bzo oZyh j'Jh j?.
bkfJnk j?. e?Sp?e dk ckfJdk u[ZeD nkgD/ Bkb fznkdk s'A fznkdk b'eK B{z w"i{dk fdSk-fBod/SK w[skpe tXd/
bJh ;G s'A zo{oh j[zdk j? w'pkfJb i'VB dh d"V ftu j[zd/ jB. fJ; ;?eNo fvihNb NoKz?eSB B{z t/yfdnK j[D
n?gbhe/SB dh tos'A. fJ; B{z w'pkfJb Bkb i[V/ ikDekoK dk wzBDk j? fe fJ; fJBQK g?w/AN n?gbhe/SB; B{z jo fswkjh
ftu fJz;Nkb eoB s'A pknd jh nkco pkzko ftu fi; d/ e'b fizBk fznkdk fozot p?Ae B{z fJj dZ;Dk j[zdk j? fe
Bkb i[fVnk ik ;edk j?. n?gbhe/SB ebkfJzN p/; j't/rk, T[; dh UBh ehws T[BQK B/ fezB/ b'eK dk vkNk fJeZmk ehsk
fJz;Nkb eoB t/b/ eJh n?g; nfij/ jB j't/rh. wkfjoK w[skpe ebkfJzN p/; j? ns/ T[; B{z fe; soQK ;[oZfyns oZy
i' r?o-zo{oh nkfrnk b? e/ w'pkfJb d/ tXkT[D dh nkV ftu b'e b[GktD/ oj/ jB. Bkb jh T[BQK B{z fozot p?Ae B{z
nzdo Bk f;oc vkNk dh u'oh eod/ jB, nkco; dh Gowko j[zdh ofjzdh j?. dZ;Dk j[zdk j? fe vkNk fJzBk ;[oZfyns
;r'A zo{oh ftZsh ikDekohnK okjhA cokv tZvhnK ezgBhnK d/ fwbd/-i[bd/ oZfynk frnk j? fe j?e j'D 's/ th e'Jh
th eo b?Ad/ jB. n?g; s'A oj' ;[u/s T[; dh tos'A BjhA eo ;edk.
qhbzek
Sqhbzek qhbzek 'u Gkos dh wdd Bkb yohdh rJh BthA No/B B{z fdZsh joh Mzvhu Gkos dh wdd Bkb yohdh rJh BthA No/B B{z fdZsh joh Mzvh
qhbzek u Gkos dh wdd Bkb yohdh rJh BthA No/B B{z fdZsh joh Mzvhu Gkos dh wdd Bkb yohdh rJh BthA No/B B{z fdZsh joh Mzvh
qhbzek u Gkos dh wdd Bkb yohdh rJh BthA No/B B{z fdZsh joh Mzvh
BthA fdZbh (fpT{o') :'r r[o{ pkpk okwd/t B/ Gkos osB g[o;eko 's/ ;tkb e'bzp' (fpT{o') Sqhbzek dh okiXkBh
T[mkJ/. T[BQK fejk fe fJj wzdGkrh rZb j? fe fgSb/ 70 ;kbK d"okB fJe th e'bzp' ns/ T[Zsoh Sfjo eKe/;zE[oJh
;zfBnk;h B{z Gkos osB n?tkov BjhA fwfbnk. fJ; s'A gfjbK eKro; d/ ;hBhno ftukb/ fJe BthA :ksoh No/B dk
nkr{ wfbekoi[B yVr/ B/ f;ZX rzrk d/ wjzs fSt e[wko ;tkwh B{z Gkos osB Bk T[dxkNB ehsk frnk fi; dk youk
fdZs/ ikD 's/ Bkokzrh gqrNkJh ;h. Gkos ;oeko B/ u[Zfenk j?. e'bzp' ;fEs
T[BQK fejk fe w?A gqDp w[yoih B{z Gkos osB d/D dk ;tkrs eodk jK go fSt Gkosh jkJh efwSB B/ nkfynk j? fe
e[wko ;tkwh ih B/ th f;Zfynk d/ y/so ftu pj[s ezw ehsk. T[BQK nBkE b'eK dh 13 vZp/ tkbh vhH n?ZwH :{H rZvh Sqhbzek
f;Zfynk bJh ezw eod/ j'J/ nkgDk ihtB fpskfJnk. T[BQK B{z Gkos osB fwbDk o/bt/ B/ Gkos s'A S'N 's/ ckfJB?A; d/
ukjhdk j?. T[BQK B{z fJj g[o;eko Bk fdZsk ikDk pj[s d[ydkJh rZb j?. sfjs yohdh j?. okSNogsh w?sqhgkbk
pkpk okwd/t B/ fejk fe w?A Gkos ;oeko B{z p/Bsh eodk jK fe nrbh tko f;oh;/Bk B/ Gkosh jkJh efwSBo
wjkfoSh d:kBzd ;o;tsh, ;tkwh ftt/ekBzd ih iK fSte[wko ;tkwh ih ftu'A soDihs f;zx ;zX{ dh w"i{drh 'u e'bzp'
fe;/ fJe ;zfBnk;h B{z zo{o Gkos osB fdZsk ikt/. dZ;D:'r j? fe wjzs fSt c'oN o/bt/ ;N/SB 's/ No/B B{z joh Mzvh
e[wko ;tkwh ih dk 21 cotoh B{z 111 ;kb dh T[wo ftu fdjKs j' frnk ;h. fdZsh.
49
49
49 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
49 gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
49 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
j{o gzikph rkfJe fBzik B/
j{o gzikph rkfJe fBzik B/
j{o gzikph rkfJe fBzik B/
w w w w wSj{o gzikph rkfJe fBzik B/j{o gzikph rkfJe fBzik B/ Bk x'Vh Bk eko, o'v o'bo
Bk x'Vh Bk eko, o'v o'bo s/ bkVk g[Zik
Bk x'Vh Bk eko, o'v o'bo
Bk x'Vh Bk eko, o'v o'bo s/ bkVk g[Ziks/ bkVk g[Zik
Bk x'Vh Bk eko, o'v o'bo 's/ bkVk g[Ziks/ bkVk g[Zik
u[Zg-u[ghs/ eokfJnk ftnkj
u[Zg-u[ghs/ eokfJnk ftnkj bkVh ftnkj[D, b'e j'J/ j?okB
u[Zg-u[ghs/ eokfJnk ftnkj
u[Zg-u[ghs/ eokfJnk ftnkj
u[Zg-u[ghs/ eokfJnk ftnkj
bkVh ftnkj[D, b'e j'J/ j?okB
bkVh ftnkj[D, b'e j'J/ j?okB
bkVh ftnkj[D, b'e j'J/ j?okB
bkVh ftnkj[D, b'e j'J/ j?okB
wSj{o gzikph rkfJe fBzik ftnkj
d/ pzXB 'u pZM u[Ze/ jB. jkb jh 'u
fBzik B/ uzvhrVQ d/ fJe j'Nb 'u ftnkj
eotkfJnk j?, fi; dhnK s;thoK s/
thvhUz tkfJob j' ojhnK jB. T[AM
ne;o ;?b/fpqNhz nkgD/ c?Bz Bkb
ftnkj dh ypo B{z zo{o S/no eod/ jB
go fBzik B/ nkgD/ ftnkj B{z ;heo/N
oZyDk jh fpjso ;wfMnk.
dZ;D:'r j? fe fBzik fJBQhA fdBhA
nkgDh fcbw 'jkJh n?Av :kohnK' dh
gqw'SB 'u th o[ZM/ j'J/ jB. fBzik dh fJj
fcbw 22 cotoh B{z fobhz j'D ik ojh
j?, fi; 'u T[BQK Bkb iZ;h frZb s/
oDihs pktk th w[Zy G{fwek fBGkT[Ad/
Bzo nkT[Dr/. fBzik dk fJe rhs th
fobhz j'D ik fojk j?, fi; dk BK j?
'j'whz'.
oDtho Bkb j[D n?wh ftoe eoBr/
oDtho Bkb j[D n?wh ftoe eoBr/
oDtho Bkb j[D n?wh ftoe eoBr/
oDtho Bkb j[D n?wh ftoe eoBr/
oDtho Bkb j[D n?wh ftoe eoBr/
gZSwh pzrkb (fpT{o') b'e nkgD/ ftnkj B{z :kdrko pDkT[D bJh soQK-soQK d/
pkbht[Zv u Xwke/dko v?fpT{u Xwke/dko v?fpT{
pkbht[Zv sohe/ ngDkT[Ad/ jB. fJBQK gbK B{z yk; pDkT[D dk nfijk jh fJe wkwbk gZSwh
pkbht[Zv u Xwke/dko v?fpT{
pkbht[Zv
pkbht[Zv 'u Xwke/dko v?fpT{u Xwke/dko v?fpT{
pzrkb d/ Bkdhnk fzb/ ftu n?stko B{z ;kjwD/ nkfJnk, id'A fJe bkVk ftnkj
eoB bJh x'Vh iK eko ftu nkT[D dh pikJ/ o'v o'bo 's/ p?m e/ nkfJnk. fzbk
fcbw 'u efgb d/t dk feodko
Bkdhnk d/ ;[fBnko/ dk p/Nk 30 ;kbk noek gksok, feqSBro T[ehbgkok ftu
fBGkT[Dr/ s/ n?wh ftoe s/z r/Adpkz
bkVh d/ xo o'v o'bo 's/ nkJ/. fJj d/y e/ T[ZE/ w"i{d wfjwkB ns/ b'e j?okB ofj
pbftzdo f;zx ;zX{ dk feodko fBGkT[d/
rJ/. gksok B/ fejk, ''w?A nkgD/ ftnkj B{z :kdrko ns/ nB'yk pDkT[Dk ukj[zdk
Bzo nkT[Dr/. jkb/ sZe oDtho f;zx ;h. w?A fJe eko b? e/ ik ;edk ;h go fJ; soQK e[M tZyok Bk j[zdk.''
s/ n?wh ftoe d/ feodko pko/ jh y[bk;k
bkV/ gksok B/ fejk fe w?A ;[fDnk ;h fe ftnkj eoB bJh e'Jh noE w{to 'u
ehsk frnk j? ns/ pkeh Nhw d/
frnk ;h. w?B{z ftnkj bJh o'v o'bo 's/ ikD tkb/ fe;/ pko/ BjhA gsk ;h, fJ; bJh
fyvkohnK dk feodko e"D-e"D fBGk
w?A fJ; ftu ikD dk c?;bk ehsk. T[BQK B/ fejk fe T[BQK dh gsBh no{zXsh th T[BQK
fojk j?, fJ; pko/ jkb/ sZe e'Jh
d/ fJ; nB'y/ ftuko bJh ;fjwsh j' rJh ;h. T[BQK B/ e[M fdB gfjbK fJ; pko/
ikDekoh BjhA fdZsh rJh j?.
uouk ehsh ;h.
dZ; dJhJ/ fe fJ; fcbw 'u 1983
'u Gkosh feqeN Nhw tZb'A ou/ fJfsjk;
B{z g/S ehsk ikt/rk. ;kb 1983 'u
fJj pkbht[Zv nfGB/soh j'Jh Gkigk
fJj pkbht[Zv nfGB/soh j'Jh Gkigk
fJj pkbht[Zv nfGB/soh j'Jh Gkigk 'uu uu u
fJj pkbht[Zv nfGB/soh j'Jh Gkigk
Gkosh feqeN Nhw B/ fJzrb?Av 'u ftSt fJj pkbht[Zv nfGB/soh j'Jh Gkigk
eZg fiZfsnk ;h ns/ fJj gfjbh tko
;h id'A t?;N fJzvhz s'A fJbktk fe;/ j'o
Nhw B/ fJj w[ekw jk;b ehsk. fJj T[j
kwb, fwbh nfjw f
kwb, fwbh nfjw f zw/dkohzw/dkoh
kwb, fwbh nfjw f zw/dkoh
Skwb, fwbh nfjw fkwb, fwbh nfjw fzzw/dkohzw/dkoh
;wK ;h id'A gfjbh tko Gkosh Nhw B/
fe;/ gqw[Zy N{oBkw?AN 'u fiZs jk;b ehsh
;h. fcbw '83' dk fBod/SB epho ykB
gzikp d/ jowB fgnko/ rkfJe ns/ nkgDk v?fpT{ eoB ik oj/ jB. ih jK eo oj/ jB. c?ANw fcbwz, ftpoh
ndkeko n?wh ftoe dk fcbw fJzv;Noh fJj ikDekoh n?wh ftoe B/ nkgD/ whvhnk d/ ftSB{z toXkB fJzd[oh,
ekch p'b-pkbk j?. n?wh ftoe d/ c?Bz nkchShnb NftNo nekT{AN 's/ thvhU fobkfJz; fJzNoN/Bw?AN ns/ epho ykB
bJh fJe y[Sypoh j?, fi; B{z ikD e/ S/no eoe/ fdZsh j?. n?wh ftoe i' fe fcbwz tZb'A pDkJh ik ojh j?. fcbw
c?Bz d/ fujfonK 's/ B{o nk ikt/rk. oDtho f;zx Bkb epho ykB dh fcbw '83 nrb/ ;kb 10 ngq?b B{z f;B/wkxoK
don;b n?wh ftoe pkbht[Zv 'u '83' 'u ezw eoBr/. oDtho f;zx fJ; 'u fobhz j' ojh j?.
bkb goh
bkb goh pD w[V ;[oyhnK u nkJh ;'Bw pkitk
bkb goh pD w[V ;[oyhnK pD w[V ;[oyhnK u nkJh ;'Bw pkitku nkJh ;'Bw pkitk
'bkb gohbkb goh' pD w[V ;[oyhnK pD w[V ;[oyhnK 'u nkJh ;'Bw pkitku nkJh ;'Bw pkitk
gzikph fcbw fJzv;Noh dh j"N s/ y{p;{os
e[JhB ;'Bw pkitk fJe tko fco s;thoK
B{z b? e/ ;[oyhnK 'u SkJh j'Jh j?. ih jK,
jkb jh 'u ;'Bw pkitk B/ nkgD/ fJz;Nkrqkw
nekT{AN 's/ e[M s;thoK S/no ehshnK jB,
fiBQK 'u T[j ekch y{p;{os s/ rb?wo; Bzo
nk ojh j?.
yk; rZb fJj j? fe jw/Sk p'bv b[Ze B{z
gfjb d/D tkbh ;'Bw pkitk fJ; tko o?Zv
bfjzr/ 'u g'z d/ ojh j?. T[; dk fJj b[Ze
c?Bz tb'A ekch g;zd ehsh ik ojh j?. fJ;
c'N'S{N ;'Bw pkitk tZyo/-tZyo/ n?Arb Bkb
y{p;{os g'z fdzdh Bzo nk ojh j?. jkbKfe
fJ; s'A gfjbK th eJh tko ;'Bw pkitk
eJh j"N s/ y{p;{os c'N'S{N eotk u[Zeh j?.
T[; dk jo b[Ze ;'Sb whvhnk 's/ e[M jh
fwzNK 'u tkfJob j' iKdk j?. w[zpJh (fpT{o') nfGB/soh JhSk e'gheo B/ Gkosh iBsk gkoNh i[nkfJB eo bJh
dZ; d/JhJ/ fe ;'Bw pkitk gkbht[Zv j?. pkbht[Zv dh fJ; nfGB/soh B/ e/Adoh gfotkjB wzsoh fBfsB rveoh dh w"i{drh
fcbw fJzv;Noh dhnK N"g nfGB/sohnK 'u'A 'u Gkigk i[nkfJB ehsh. fJ; d"okB wjkokSNo ;oeko 'u wzsoh ftB'd sktV/ th
fJe j?. ndkekoh d/ Bkb-Bkb nkgDh w"i{d oj/. fJ; s'A fJbktk eJh B/sk th T[E/ w"i{d ;B.
y{p;{osh Bkb ;'Bw pkitk jw/Sk b'eK B{z JhSk pkbht[Zv dh wzBh j'Jh nfGB/soh j?. T[BQK B/ eJh wSj{o fcbwK 'u ezw
dhtkBk pDkT[D 'u ;cb ofjzdh j?. ehsk j?. 29 ;szpo 1979 'u iBwh JhSk dh gVkJh-fbykJh w[zpJh 'u j'Jh j?.
;'Bw 'p?;N nkc bZe', 'gzikp 1984', ekbi d/ fdBK 'u T[j rb?wo tZb neofSs j'Jh. fJ; s'A pknd T[BQK B/ wkvfbzr
'ekgb', 'p'oB N{ ph fezr', ';odko ih 2', S[o{ eo fdZsh. JhSk B/ 1995 'u fw; fJzvhnk 'u th fjZ;k fbnk. T[BQK B/ 1998 'u
'nNde[zdw okn' s/ 'pkp{ pzrkokw', 'wzi/ skfbw fcbw 'ekXb eftEkJh' s'A nkgD/ fcbwh eohno dh S[o{nks ehsh. fJ; s'A
fp;so/', 'e?oh nkB iZNk 2' torhnK fcbwK pknd T[BQK B/ ed/ fgZS/ w[V e/ BjhA d/fynk.
'u ezw eo u[Zeh j?. ;'Bw pkitk B/ ;kb b'e ;Gk u'DK d"okB T[BQK dk Gkigk 'u Skwb j'Dk nfjw wzfBnk ik fojk j?.
2013 'u nkJh gzikph fcbw 'p?;N nkc Gkigk 'u T[BQK B{z wfjbk NqK;g'oN ftzr dk ekoiGko ;"Afgnk frnk j?. wzfBnk ik
bZe' okjhA gkbht[Zv 'u n?ANoh ehsh ;h. fojk j? Gkosh iBsh gkoNh T[BQK B{z j'o th fzzw/dkohnK d/ ;edh j?.
5 5 5 5 50 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh 2019
gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh
gzikp NkJhw , f;vBh, cotoh, f;vBh, cotoh
gzikp NkJhw
iBwfdB s/ ikD' o{sh jk;B dh
okikw"bh dh fJ; fcbw u Bu B iBwfdB
iBwfdB
iBwfdB s/ ikD' s/ ikD' o{sh jk;B dho{sh jk;B dh
okikw"bh dh fJ; fcbw
okikw"bh dh fJ; fcbw u B
okikw"bh dh fJ; fcbw 'u Bu Bzoo oo o
iBwfdB 's/ ikD' s/ ikD' So{sh jk;B dho{sh jk;B dh
okikw"bh dh fJ; fcbw
nkt/rh gfoDhsh u'gVk
nkt/rh gfoDhsh u'gVk
nkt/rh gfoDhsh u'gVk
nkt/rh gfoDhsh u'gVk
nkt/rh gfoDhsh u'gVk
zdrh Bkb i[VhnK e[M yk; rZbK
zdrh Bkb i[VhnK e[M yk; rZbK
zdrh Bkb i[VhnK e[M yk; rZbK
fffffzzdrh Bkb i[VhnK e[M yk; rZbKzdrh Bkb i[VhnK e[M yk; rZbK
pkbht[Zv ndkekok gfoDhsh u'gVk
nZieb f;XkoE wbj'sok Bkb fcbw
'ipohnk i'Vh' 'u fpzh j?. fJ; d/ Bkb
jh goh B{z fJe j'o tZvk gq'i?eN fwb
frnk j?. ih jK, ypoK dh wzBhJ/ sK
gfoDhsh okikw"bh dh nrbh fcbw dk
fjZ;k pD ;edh j?. okikw"bh fJ; fcbw
B{z ysw eoB 'u bZr/ jB.
okikw"bh dh fcbw 'nko nko nko'
'u okwuoB s/ i[Bhno n?BNhnko
;eqhB S/no eod/ Bzo nkT[Dr/. fJ;
d/ Bkb jh ypoK B/ okikw"bh dh fJ;/
fcbw 'u goh d't/A ;Nko; 'u'A fe;/ fJe
Bkb o'wK; dk sVek bkt/rh. fcbw 'u
gfoDhsh dk o'b fe; soQK dk j't/rk,
fJ; pko/ e'Jh ikDekoh BjhA go
'pkj{pbh' d/ vkfJo?eNo B/ gfoDhsh B{z
;kJhB eoB dk wB pDk fbnk j?. T[AM
fJ; ypo dh g[SNh ni/ w/eo; tZb'A j'Dh
pkeh j?. fJ; d/ Bkb jh nfijk gfjbh
tko j? fe goh B{z ;kT{E dh e'Jh fcbw
nkco j'Jh j?.
o'whU nepo tkbNo dk Nh dk Nh
o'whU nepo tkbNo
'o'whU nepo tkbNoo'whU nepo tkbNo' dk Nh dk Nhzoo oo o
o'whU nepo tkbNo dk Nh
u fd;/ i"B
fobh , tZyo/ nzdk, tZyo/ nzdk
fobh u fd;/ i"B
fobhz, tZyo/ nzdk, tZyo/ nzdkz 'u fd;/ i"Bu fd;/ i"B
fobh
fobh , tZyo/ nzdk
u fd;/ i"B
i"B npqkjw B/ nkgDh nkT[D tkbh
fcbw 'o'whU nepo tkbNo' dk gfjbk
g';No fobhz ehsk ;h. fJ; B{z ;'Sb
whvhnk 's/ c?Bz tb'A ekch g;zd ehsk
frnk. j[D e[M ;wK gfjbK i"B B/ fcbw
dk fJe j'o g';No fobhz ehsk j?. fJ;
d/ Bkb jh fcbw/eoz B/ tZvk n?bkB
th ehsk j?. ih jK, g';No d/ Bkb w/
eo; B/ fJ; d/ Nhzo dh fobhz dk th
n?bkB ehsk j?. 'okn' fcbw dk Nhzo
26 cotoh B{z fobhz eo fdZsk frnk
j?.
dZ; dhJ/ fe fJ; dh ikDekoh w/
eo; B/ y[d nkgD/ ;'Sb whvhnk
nekT{AN 's/ fdZsh ;h s/ fJ; dh fobhz
v/N dk th n?bkB ehsk ;h. fcbw 'u
i"B gfjbh tko w"Bh okJ/ Bkb ;eqhB S/
no eod/ Bzo nkT[Dr/. fJ; d/ Bkb
jh fcbw 'u i"B ik;{; dk feodko 'u
th fd;Dr/. fJ; s'A th yk; rZb j? fe
fcbw 'u i"B 15 r?NnZg; pdbd/ Bzo
nkT[Dr/. fJ; dh S{fNzr 80 b'e/SB;
's/ j'Jh j?. i"B s/ w"Bh dh 'okn' 12
ngq?b B{z f;B/wkxoK 'u d;se d/ ojh
j?.
;kT{E d/ ;[go;Nko ewb jk;B ns/ ndkekok ;kfoek dh Xh So{sh jk;B fjzdh
s'A fJbktk skfwb ns/ s/br{ fcbwK 'u ;orow jB. xZN jh b'eK B{z gsk j't/rk
owk dh pkUfge u fJ; n?eNo B/ bJh u fJ; n?eNo B/ bJh kjo[y dh irQkkjo[y dh irQk
owk dh pkUfge
owk dh pkUfge u fJ; n?eNo B/ bJh kjo[y dh irQk
oke/ oke/ oke/ oke/ oke/S Sowk dh pkUfge owk dh pkUfge 'u fJ; n?eNo B/ bJh u fJ; n?eNo B/ bJh Skjo[y dh irQkkjo[y dh irQk fe So{sh fJe uzrh f;zro th j?. T[BQK B/ pkbht[Zv 'u ;kb 2009 'u fcbw 'bZe'
Bkb v?fpT{ ehsk, jkbKfe fJj fcbw pke; nkfc; 's/ ;cb BjhA j' gkJh. 28
cotoh 1986 B{z iBwh So{sh d/ pko/ ikDd/ jK T[BQK Bkb i[VhnK e[M yk; rZbK.
oke/S Sowk dh pkUfge ';ko/ ijK ;/ nZSk' dh id'A
So{sh B/ nkgDh ;e{bh gVkJh u/ABJh s'A ehsh. nZr/ dh gVkJh T[BQK B/ w[zpJh d/
s'A x'SDk j'Jh j? T[d'A s'A ;[oyhnK 'u j?. gfjbK nkfwo
;?AN n?Avo{ ekbi s'A ;kJhe'bkih s'A ehsh. fwT{fze f;ZyD bJh So{sh e?bhc'oBhnk
ykB d/ fcbw B{z eoB dh ypo ;h go T[BQK B/ eJh gq'i?eN
rJh. T[BQK B/ nkgD/ fgsk dh fcbw 'ukuh 420' 'u fJe rhs th rkfJnk j?.
d/ ubd/ fJ; fcbw B{z eoB s'A Bk jh eo fdZsh ns/ T[BQK
pkbht[Zv fcbwK dh rZb eohJ/ sK T[BQK B/ 'fdb s' pZuk j? ih', 'ow?nk t;skt?nk',
B/ Skjo[y ykB d/ Bkw dk ;[Mkn fdZsk go j[D ypoK jB
't?Zbew p?e' ns/ 'rZpo' torhnK fcbwK ehshnK.
fe Skjo[y B/ fJj fcbw SZv fdZsh j?. T[j j[D fJ; dk
So{sh jk;B d/ wksk-fgsk fiZE/ fcbwK 'u pj[s fjZN oj/ T[E/ jh T[j th e[M
fjZ;k BjhA j'Dr/. jkbKfe, fJ; dh nkfXekfoe x'SDk
yk; ewkb BjhA eo ;eh. ;kT{E fcbw fJzv;Noh 'u T[BQK dhnK eJh fcbwK jB i'
BjhA j'Jh j?. Skjo[y j[D cojkB nyso dh fcbw 'v"B 3'
;[gofjZN ;B. T[BQK B/ 'tkoBw nkfJow (2008), 'fgqEth' (2010) ;w/s eJh fcbwK
dh S{fNzr S[o{ eoBk ukj[zd/ jB. ypo w[skpe, ftZeh
'u ezw ehsk.
e"Sb B{z fJ;dk ckfJdk fwb fojk j?. w/eo; ftZeh B{z
So{sh jk;B d/ fgsk ewb jk;B d/ nc/no d/ feZ;/ y{p uouk 'u oj/. ewb
Skjo[y dh EK ek;N eoB dh fsnkoh 'u jB. T[BQK dk
jk;B ns/ ;kfoek d't/A fbt fJB fob/SBfSg 'u ;B. fJ; ftueko ;kfoek roGtsh
wzBDk j? fe ftZeh fcbw d/ Bkb fBnk eoBr/ jkbKfe,
j' rJh T[BQK B/ Xh So{sh jk;B B{z iBw fdZsk. Xh d/ iBw s'A d' ;kb pknd ;kfoek
fJ; B{z b? e/ w/eo; tZb'A e[M BjhA fejk frnk j?.
B/ ;kb 1988 'u ewb jk;B Bkb ftnkj ehsk. ftnkj s'A pknd ;kfoek B/
fJ; s'A gfjbK ';ko/ ijK ;/ nZSk' d/ okJhNo nzi[w
fcbwK s'A d{oh pDk bJh. 1991 'u T[BQK dh d{ih Xh dk iBw j'fJnk.
okikpbh Bkb id'A Skjo[y d/ fcbw SZvD d/ pko/ 'u
So{sh dh fBZzh fzzdrh dh rZb eohJ/ sK T[j fJN?bhnB n?eNo wkJheb e'o;/
g[ZfSnk frnk ;h sK T[BQK B/ fejk ;h,''fJj ;kohnK ypoK
b B{z v/N eo ojh j?. wkJheb bzvB 'u ofjzd/ jB. So{sh ibd jh ftnkj d/ pzXB
p/p[fBnkd jB. c/e jB.'' d/yDk fdbu;g j? fe fcbw
'u pZM ;edh j?. phs/ fdBhA T[BQK B/ wkJheb dh w[bkeks nkgDh wK ;kfoek Bkb
'u fe; n?eNo B{z ek;N ehsk ikt/rk. dZ; d/JhJ/ fe
eotkJh ;h. T[E/ jh wkJheb th id'A Gkos nkJ/ sK So{sh Bkb fJe ftnkj 'u
fcbw dh S{fNzr ibd S[o{ j't/rh. fXnkB :'r j? fe oke/
Skfwb j'J/. fJ; d"okB T[j ewb jk;B Bkb fwb/. So{sh ne;o wkJheb dhnK
S Sowk gfjbK nfij/ Gkosh ;B fiBQK B/ nkekS dh
s;thoK ;'Sb whvhnk 's/ S/no eodh ofjzdh j?.
:ksok ehsh ;h. dZ; d/JhJ/ fe Skjo[y jkb jh 'u fcbw
So{sh jk;B dk Bkw feqe/No ;[o/S o?Bk Bkb th i'fVnk frnk ;h. fJBQK nctkjK
'zho'' 'u Bzo nkJ/ ;B. fcbw dk fBod/SB nkBzd n?Zb
B{z jtk T[; t/b/ bZrh id'A T[BQK B{z nkJhHghHn?ZbH 'u u/ABJh ;[go fezr; d/ fJe w?u
okJ/ B/ ehsk ;h. fJ; 'u nB[Sek Sowk ns/ e?NohBk e?c
d"okB ;N/vhnw 'u uhno eod/ j'J/ d/fynk frnk. pknd 'u ;[o/S o?Bk B/ nfijh
nfjw o'b 'u ;h. fcbw pke; nkfc; 's/ yk; ewkb Bk
fe;/ th ypo dk yzvB ehsk ;h.
fdyk gkJh ;h.