The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search
Published by Punjab Times, 2018-04-05 15:24:03

Punjab Times April 2018 Edition

FOR
gzikp NkJhwz
gzikp NkJhw gzikp NkJhwz BETTER RESPONSE,
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw ADVERTISE
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw
PUNJAB TIMES
s[jkB{z fej' IN
s[jkB{z fej'
s[jkB{z fej'
s[jkB{z fej'
s[jkB{z fej'
fijk bZfrnk.
fijk bZfrnk. Monthly
fijk bZfrnk.
fijk bZfrnk.
fijk bZfrnk.
f;vBh s'A gqekf s gfjbk gzikph wjhBktkoh nypkos gfjbk gzikph wjhBktkoh nypko PUNJAB TIMES
f;vBh s'A gqekf
f;vBh s'A gqekfSs gfjbk gzikph wjhBktkoh nypkos gfjbk gzikph wjhBktkoh nypko
f;vBh s'A gqekf
f;vBh s'A gqekf s gfjbk gzikph wjhBktkoh nypko
THE FIRST PUNJABI INDIAN MONTHLY PUBLISHED FROM SYDNEY, AUSTRALIA
nkgD/ ;[MkU
nkgD/ ;[MkU
nkgD/ ;[MkU
nkgD/ ;[MkU
nkgD/ ;[MkU
P O Box 8055, Glenmore Park, NSW 2745, Sydney, Australia This is its 17th successful
MOBILE: 0431 377 716 www.punjabtimes.com.au
;kB{z io{o G/i'
;kB{z io{o G/i' year in the market
;kB{z io{o G/i'
;kB{z io{o G/i'
;kB{z io{o G/i'
Editor: Harpreet Singh, E-mail: [email protected]
Year 17, Edition 10, Australia's Top Leading, Most Popular, Reliable & Successful free copy
Sydney, April 2018 Punjabi Indian Newspaper




































Wishing you a very Happy Baisakhi!




‘Punjab Times’ would like to games that took place in Australia free to all those in attendance. This 15,000 volunteers are on the grounds
wish you all a very Happy Baisakhi! since their beginning. Putting together truly shows their spirit to support the to help make these games a success.
Baisakhi is celebrated each year such an event of this magnitude is community. These games were truly We wish the Australian sporting
to celebrate the establishment of definitely not easy, and the organisers a highlight for the Sikh community in teams and individuals all the very
the Khalsa and the beginning of & volunteers must be commended for Australia this year! best. May you make our country
the harvest season back in their dedication to making these The Commonwealth Games have proud by winning Gold, and most
Punjab. Baisakhi truly holds a games the grand success that they also started and are taking place until importantly playing fairly and in good
significant place in our history and were. There were over 70,000 people 15th of April at Gold Coast. These sportsman spirit.
culture. in attendance & over 3,000 players games are expected to attract more Once again, may this Baisakhi
The Easter long weekend from across Australia and the world. than 1.5 million spectators, with bring you peace and prosperity.
witnessed the 31st Australian Sikh The Bathla Group supported these 672,000 visitors and 6,600 athletes Happy Baisakhi!!
Games take place in Sydney. games unconditionally, allowing the & team officials from across the 70 Harpreet Singh
These were the largest ever Sikh event to cater food and drinks for member nations and territories. Over
Editor: Punjab Times



























Punjab Times Pty Ltd. Trading as Punjab Times ACN No. 110 708 579

2 2 2 2 2 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b , f;vBh, ngq?b 2018
gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b , f;vBh, ngq?b
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b


















GURDAS MAAN

3 3 3 3 3 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
gzikp NkJhw























CHATKAAZ

4 4 4 4 4 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
gzikp NkJhw




















DEPT OF IMMIGRATION

5 5 5 5 5 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
gzikp NkJhw

























DEPT OF TREASURY

6 6 6 6 6 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
gzikp NkJhw























DIA MIRZA

7 7 7 7 7 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
gzikp NkJhw































DYNAMIC LEARNING

8 8 8 8 8 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
oBkoEhnK d/ ;BwkB 'u uhBhu uhBh
oBkoEhnK d/ ;BwkB u uhBh
oBkoEhnK d/ ;BwkB
nk;Nq/bhnk tZb'A 373 J/izNK d/ bkfJ;?A; oZd
nk;Nq/bhnk tZb'A 373 J/izNK d/ bkfJ;?A; oZd SoBkoEhnK d/ ;BwkB oBkoEhnK d/ ;BwkB u uhBhu uhBh
nk;Nq/bhnk tZb'A 373 J/izNK d/ bkfJ;?A; oZd
nk;Nq/bhnk tZb'A 373 J/izNK d/ bkfJ;?A; oZd
nk;Nq/bhnk tZb'A 373 J/izNK d/ bkfJ;?A; oZd
th nEkfoNh B{z gqkgs j'Jh ;h. T[j nk;Nq/
ebkeko B/ pDkJh ebkfeqsh
ebkeko B/ pDkJh ebkfeqsh
ebkeko B/ pDkJh ebkfeqsh
ebkeko B/ pDkJh ebkfeqsh
ebkeko B/ pDkJh ebkfeqsh
bhnk ftu n;EkJh thzkXkoe ti'A ofj
ojh ;h.
gzikph w{b d/ J/izN tb'A T[; dh
ewz'oh dk ckfJdk T[mkfJnk frnk. T[;
B/ phsh 14 wkou B{z J/izN fto[ZX
nEkfoNh B{z fSekfJs ehsh ;h. ghVs
bVeh B/ d'S brkJ/ ;B fe J/izN ns/
T[; dh gsBh dh wkbeh tkb/ o?;N'o?AN
ftu T[; B{z 457 thzk nozh Xkoe
pDkT[D bJh ps"o 'o?;N'o?AN w?B/io' tZi'A
Bkwzd eoBk ;h. fJ; ezw bJh T[; s'A
10,000 vkbo dh okSh bJh rJh ns/
T[; B/ o?;N'o?AN ftu w[cs ftu ezw ehsk.
T[; B{z sBykj BjhA fdZsh rJh ns/
fiB;h s"o 's/ th szr ehsk frnk. J/
izN B/ o?;N'o?AN fe;/ j'o B{z t/u fdZsk,
fi; ekoB T[; B{z w[;hpsK dk ;kjwDk
eoBk fgnk. fJ; J/izN fto[ZX d'
f;vBh (fpT{o') nk;Nq/bhnk d/ rqfj jB. fJ; d/ fJbktk 5476 J/izNK fto[ZX
fSekfJsK ;oekoh fJiz;hnK n?ZwH J/H
ftGkr nXhB 'wkJhrq/SB J/izN ofi;No/ e'Jh fSekfJs gqkgs BjhA j'Jh j?. ikoh
nkoH J/H ns/ ezwekih EktK 's/ toeo
SB nEkfoNh' (n?ZwH J/H nkoH J/H) B/ J/ fog'oN ftu J/izNK d/ oZd ehs/ bkfJ;?A;
fjZsK dh okyh oZyd/ 'c/no toe
izNK dh ekor[zkoh pko/ phs/ 6 wjhfBnK ftu gzikph w{b d/ J/izNK d/ tZvh frDsh
Uwpv;w?B' B{z gqkgs j'JhnK. J/izN dk
dh fog'oN ikoh ehsh j?. fJ; fog'oN ftu BK ;kjwD/ nkJ/ jB. fJBQK ftu
bkfJ;?A; oZd eo fdZsk frnk j?. id'A
w[skpe e[Zb 7272 wkJhrq/SB J/izNK fJe gzikph J/izN tZb'A gqtk;h gzikph
fe 'c/no toe Uwpv;w?B' tZb'A tZyoh
ftu'A 373 d/ bkfJ;?A; oZd eo fdZs/ rJ/ bVeh Bkb ehsh X'ykXVh dh fSekfJs
iKu ehsh ik ojh j?.
Nozg nk;Nq/bhnk B{z d/ ;ed/ B/ fJj tZvh okjs
Nozg nk;Nq/bhnk B{z d/ ;ed/ B/ fJj tZvh okjs f;vBh (fpT{o') pj[s ;ko/ ebkeko nkgD/ wB d/ GktK B{z g/AfNzr zohJ/ g/S eod/
Nozg nk;Nq/bhnk B{z d/ ;ed/ B/ fJj tZvh okjs
Nozg nk;Nq/bhnk B{z d/ ;ed/ B/ fJj tZvh okjs
Nozg nk;Nq/bhnk B{z d/ ;ed/ B/ fJj tZvh okjs
jB. fznkdkso ebkeko e[dos d/ ozrK B{z nkgDh fuZsoekoh zohJ/ g/S eod/ jB
Nozg B/ fJ; ;zpzX ftu nk;Nq/bhnk i' fdb B{z ;e{B fdzd/ jB go fJ; Sy; B/ e[M tZyok jh g/S ehsk, i' fe SoBkoEhnK
d/ gqXkB wzsoh w?bew NoBp[Zb Bkb
d/ dod B{z fpnkB eodk j?. uhB d/ ebkeko nkJh t/Jht/Jh B/ SoBkoEhnK d/
rZb ehsh. Nozg B/ nkgD/ NthN ftu
;BwkB 'u ns/ nk;Nq/bhnk dh SoBkoEh Bhsh d/ fto'X 'u 60 whNo bzph opV dh
fejk, ''T[j fBogZy, nkg;h c"ih ns/ feSsh pDkJh j?. fJ; feSsh 'u T[BQK B/ 300 d/ eohp SoBkoEhnK B{z p?fmnk
tgko ;zpzX oZyD bJh tuBpZX jB. fdykfJnk j?. T[BQK B/ nk;Nq/bhnk dh yokp SoBkoEh Bhsh dk nkb'uBk bJh fJZE'A
n;hA ;[oZfynk ;wM"s/ 's/ s/zh Bkb d/ ekekN{ Nkg{ 'u fJj ebkfeqsh pDkJh j?.
ezw eo oj/ jK, sK fe ;kv/ ;fj:'rh
fJ; feSsh zohJ/ T[BQK jzkoK b'eK B{z SoXKibh fdZsh j?, i' fe G{-wZX ;kro B{z
nk;Nq/bhnk 's/ ;Nhb ns/ n?b{whBhnw
gko eod/ ;w/A v[Zp iKd/ jB. T[BQK fejk fe w/ok ;zd/S ;kc j? fe fJj e'Jh SoBkoEh
fvT{Nh bkr{ Bk j't/. nk;Nq/bhnkJh ;zeN BjhA j?, ;r'A fJe wB[Zyh ;zeN j?, i' fe fdB'A-fdB v{zxk j[zdk ik fojk j?.
gqXkB wzsoh B/ nwoheh okSNogsh d/ nkJh B/ fejk fe SoBkoEhnK Bkb BfiZmd/ j'fJnk n;hA nkgDhnK p[fBnkdh
NthN 's/ oh-NthN eod/ j'J/ fejk, edoK-ehwsK B{z G[Zb rJ/ jK. fJ; ;w/A ;kB{z j'o th fznkdk ;fjDShbsk, fJe-d{i/
''nk;Nq/bhnkJh ;Nhb ns/ n?b{whBhnw
gqsh ftStk; B{z gqrN eoBk ukjhdk j?. fJ; d/ Bkb jh fJj rZb :kd oZyDh
's/ BthA fvT{Nh bkr{ Bk j'D dh g[SNh
ukjhdh j? fe n;hA ;ko/ fJe jK. i/eo n;hA nfijk BjhA eoKr/ sK wB[Zysk B{z tZv/
eoB bJh XzBtkd. fJj nwohek ns/ ;zeN dk ;kjwDk eoBk g? ;edk j?. nkJh seohpB 23 d/SK d/ SoBkoEh e?AgK 'u
nk;Nq/bhnk 'u B"eohnK bJh uzrk j?. ik u[Zek j?, fiBQK ftu ncrkfB;skB, pzrbkd/S, coK;, rqh;, iowBh, fJoke,
tQkJhN jkT{; dh gq?Z; ;eZso ;kokj fJzokfJb, fJNbh, ehBhnk, w?e;he' ns/ s[oeh jB .
;?Avo; B/ gZsoekoK Bkb rZbpks
eofdnK fejk fe okSNogsh d/ n?bkB
f;vBh u tkgfonk ;Ve jkd;k,
f;vBh
f;vBh u tkgfonk ;Ve jkd;k,u tkgfonk ;Ve jkd;k,
f;vBh
f;vBh 'u tkgfonk ;Ve jkd;k,u tkgfonk ;Ve jkd;k,
s'A d' d/SK B{z yk; s"o 's/ pkjo oZfynk
tkfSzrNB (fpT{o') nwohek d/ ;zpzX ftu Nozg tb'A f;oc d' d/SK
frnk j?. T[BQK B/ dZf;nk fe Nozg B/
okSNogsh v'Bkbv Nozg B/ ;ze/s fdZsk e?B/vk ns/ w?e;he' B{z S'N fdZsh rJh
thotko B{z fejk fe nwohek tZy-tZy
j? fe nk;Nq/bhnk B{z n?b{whBhnw ns/ j?. Nozg B/ ;ze/s fdZsk fe nk;Nq/bhnk
5 ;kb dh pZuh rzGho ywhywh
5 ;kb dh pZuh rzGho ywh
5 ;kb dh pZuh rzGho
5 ;kb dh pZuh rzGho
d/SK bJh dokwd fvT{Nh B{z jNkT[D ns/ 5 ;kb dh pZuh rzGho zywhywh
;Nhb 's/ dokwd fvT{Nh s'A S'N fdZsh S'N gqkgs eoB tkbk shik d/S j' ;edk
T[; 'u ;'X eoB dk pdb y[ZbQk oZy/rk.
ik ;edh j?. fJZE/ dZ; d/JhJ/ fe fJ; j?.
nk;Nq/bhnk u bkgsk j'Jhu bkgsk j'Jh
nk;Nq/bhnk
nk;Nq/bhnk
nk;Nq/bhnk u bkgsk j'Jh
nk;Nq/bhnk 'u bkgsk j'Jhu bkgsk j'Jh
gzikpD n"os, fuzsk
gzikpD n"os, fuzsk u wkg/u wkg/
gzikpD n"os, fuzsk
gzikpD n"os, fuzsk u wkg/
gzikpD n"os, fuzsk 'u wkg/u wkg/
w?bp"oB (fpT{o')
fteN'ohnk d/ Sfjo w?bp"oB
'u fJe gzikpD n"os bkgsk
j' rJh j?. fteN'ohnk g[b;
B/ T[; dh Gkb bJh b'eK B{z
iBse nghb ehsh j?.
bkgsk gzikpD n"os dk BK
irdhg e"o j?. g[b; w[skpe
T[; dh T[wo 25 ;kb j? ns/
T[; B{z nkyoh tko fgSb/
wjhB/ dh 8 sohe B{z dZyDh-
g{oph w?bp"oB d/ Uowzv o'v
eb/NB 'u d/fynk frnk ;h.
g[b; ns/ gfotko dk
efjDk j? fe irdhg e[M ;wK
gfjbK jh nk;Nq/bhnk nkJh
j?. irdhg dk gfotko T[;
bJh ekch fuzss j?. irdhg f;vBh (fpT{o') nk;Nq/bhnk d/ Sfjo gZSwh f;vBh ftu fJe 5 ;kbk pZuh jkd;/
dk gfotko ns/ T[; d/ d';s dh fSeko j' rJh. don;b fJe eko B/ pZuh B{z NZeo wko fdZsh, fi; ekoB T[j
T[; dh Gkb eo oj/ jB. UXo rzGho o{g Bkb zywh j' rJh. fJj jkd;k ;fwZEchbv ftu jko;bh vokJht 's/
fteN'ohnk g[b; B/ T[; dh d[gfjo seohpB 3H50 ti/ tkgfonk. g?ok-w?vheb nfXekohnK B/ xNBk tkbh EK
s;tho ikoh eo e/ T[; dh 's/ pZuh dk fJbki ehsk ns/ T[; B{z t?;Nwhv j;gskb 'u Gosh eotkfJnk
gSkD dZ;h j?. g[b; dk frnk. pZuh d/ f;o 's/ rzGho ;ZNK bZrhnK jB.
efjDk j? fe fi; fe;/ B{z th nfXekohnK dk efjDk j? fe id'A T[j xNBk tkbh EK 's/ g[Zi/ sK pZuh p/j'S ;h.
irdhg pko/ e'Jh ikDekoh eko d/ vokJhto B{z c/nochbv j;gskb gj[zukfJnk frnk, fiZE/ T[; d/ y{B ns/
fwb/, T[j fteN'ohnk g[b; :{foB N?;N ehs/ ikDr/. jko;bh vokJht tZb nkT[D tkbhnK pZ;K B{z w'V fdZsk
Bkb ;zgoe ekfJw eoB. frnk, feT[Afe nktkikJh pj[s tX rJh ;h. g[b; wkwb/ dh iKu 'u i[Nh j'Jh j?.

9 9 9 9 9 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
nk;Nq/bhnk u fwfbnk d{i/ ftu fwfbnk d{i/ ft
nk;Nq/bhnk gZSwh nk;Nq/bhnk d/ Nkg{
nk;Nq/bhnk
nk;Nq/bhnk 'u fwfbnk d{i/ ftu fwfbnk d{i/ ftStt tt t
nk;Nq/bhnk u fwfbnk d{i/ ft
gZSwh nk;Nq/bhnk d/ Nkg{ s/ fJe p'sbs/ fJe p'sb
gZSwh nk;Nq/bhnk d/ Nkg{ 's/ fJe p'sbs/ fJe p'sb
gZSwh nk;Nq/bhnk d/ Nkg{
gZSwh nk;Nq/bhnk d/ Nkg{ s/ fJe p'sb
:[ZX d"okB v[Zfpnk ;w[zdoh p/Vk
:[ZX d"okB v[Zfpnk ;w[zdoh p/Vk 'u fwfbnk ;G s'A g[okDk ;zd/u fwfbnk ;G s'A g[okDk ;zd/S
:[ZX d"okB v[Zfpnk ;w[zdoh p/Vk
:[ZX d"okB v[Zfpnk ;w[zdoh p/Vk
:[ZX d"okB v[Zfpnk ;w[zdoh p/Vk
u fwfbnk ;G s'A g[okDk ;zd/
u fwfbnk ;G s'A g[okDk ;zd/
u fwfbnk ;G s'A g[okDk ;zd/
;kro dh izr 'u ikgkB d/ jwb/ dk
fSeko j' e/ v[Zp frnk ;h. fJ; izr
ftu nwohek d/ 216 ib ;?fBe wko/
rJ/ ;B. jkbKfe b/ef;zrNB d/ v[ZpD
s'A gfjbK nwoheh J/noc'o; B/ ;ktXkBh
fdykT[Ad/ j'J/ eJhnK B{z puk th fbnk
;h. nwoheh J/noc'o; 'u b/ef;zrNB
B{z 'b/vh b/e;' d/ BK Bkb ikfDnk iKdk
;h. fJ; ;w[zdoh p/V/ 's/ 76 ;kbK pknd
th nwoheh J/noc'o; d/ ijkz d/ yzGK
's/ bZr/ bkJht ;Nko d/ fuzBQK B{z nZi
th fpbe[Zb ;kc d/fynk ik ;edk j?.
Bkb jh djkfenK s'A wbp/ ftu dZp/
n?ANh J/noeqkcN rB B{z th d/fynk ik
;edk j?.
e?Bpok (fpT{o') d{i/ ftSt :[ZX fo;ou Nhw B/ ;w[zdo s'A 800 whb j/mK UXo :{H n?;H fwbNoh g?;hfce
d"okB ;w[zdo 'u v[Zp/ nwoheh ;w[zdoh p/ wbp/ ftu dZp/ ;w[zdoh p/V/ dk gsk bk ewKvo d/ n?vfwob j?oh j?fo; B/ fejk,
''w?A gkT{b J/b/B ns/ T[BQK dh fo;ou
Vk :{H n?;H n?;H b/ef;zrNB B{z bZG fbnk e/ T[; dhnK s;thoK ns/ thvhU S/no
frnk j?. wkJheq';kcN d/ ;fj-;z;Ekge ehsh j?. b/ef;zrNB 's/ skfJBks 35 Nhw B{z tXkJh d/Dk ukjKrk, fiBQK B/
gkT{b J/b/B dh Nhw B/ 76 ;kb g[okD/ ijkzK 'u'A 11 J/b/B dh ezgBh tkbe?B seohpB 76 ;kb gfjbK e'ob ;kro
;w[zdoh ijkz B{z g{oph nk;Nq/bhnk d/ d/ ;B, i' fe Bkb jh v[Zp rJ/ ;B. dh bVkJh ftu v[Zp/ 'b/vh b/e;' B{z
e'ob ;kro 'u bZfGnk j?. J/b/B dh b/ef;zrNB wJh 1942 ftu e'ob bZfGnk j?.
goE (fpT{o') gZSwh nk;Nq/bhnk 'u iBtoh wjhB/ 'u fJe p'sb fwbh ;h, fi;
w?bp"oB 'u 132 ;kb gfjbK fby/ ;zd/S tkbk fJe gouk fwfbnk ;h. j[D eJh jcfsnK
w?bp"oB u uke{ Bkb ftzfBQnku uke{ Bkb ftzfBQnk
w?bp"oB
w?bp"oB u uke{ Bkb ftzfBQnk
w?bp"oB 'u uke{ Bkb ftzfBQnku uke{ Bkb ftzfBQnk
wro'A gou/ 's/ fby/ ;zd/S dh g[SNh j' rJh j? ns/ fJ; B{z d[Bhnk d/ gqkuhB nB'y/
g?rkw d/ s"o 's/ ;theko ehsk frnk j?. ckow{bk tB o/; d/ fdZri v/Bhnb
B"itkB, j;gskb u s'fVnk dwu s'fVnk dw
B"itkB, j;gskb 'u s'fVnk dwu s'fVnk dw
B"itkB, j;gskb foeh:kov d/ gfotko ;w/s e[M j'o b'eK B/ ;?o d"okB Nkg{ 's/ fJj p'sb pokwd
B"itkB, j;gskb
B"itkB, j;gskb u s'fVnk dw
ehsh ;h. fJj p'sb iBtoh wjhB/ ftu gZSwh nk;Nq/bhnk d/ Sfjo goE s'A 160
ekoB T[; dh w"s j' rJh. n?woi?A;h
feb'whNo T[Zso ftu ;fEs t/i Nkg{ B/V/ o/s 'u XZ;h j'Jh fwbh ;h.
nfXekohnK w[skpe fJj xNBk
p'sb 'u fwb/ ;zd/S dh g[SNh s'A gfjbK r{rb NoK;b/N ns/ nkBbkJhB S'X
S[Zeotko dh oks 8H30 ti/ d/ eohp
zohJ/ jcfsnK sZe fJ; ;zpzX 'u y'i ehsh rJh. t?;NoB nk;Nq/bhnB fwT{zhnw
dZyDh-g{oph w?bp"oB d/ fouwzv 'u
w[skpe fJj T[BQK jzkoK p'sbK ftu'A fJe j?, fi; B{z iowB wjk;kroh gq:'rK bJh
tkgoh. id'A T[j xNBk tkbh EK 's/ g[Zi/
fJ;s/wkb ehsk frnk ;h. fJBQK gq:'rK dk we;d ;z;koe wjk;kroh bfjoK dh
sK fJe fpbfvzr d/ nzdo B"itkB zywh
fpjso ;wM ftef;s eoBk ns/ fznkdk T[g:[es ijkz wkorK dk gsk bkT[Dk
fgnk ;h. T[BQK dZf;nk fe T[es B"itkB
;h. fJ; s'A gfjbK p'sb 'u fwfbnk ;G s'A gqkuhB wzfBnk ikD tkbk ;zd/S iowBh
B{z s[ozs j;gskb fbikfJnk frnk go
ftu fwfbnk ;h, i' fe 108 ;kb ns/ 138 fdB g[okDk ;h.
zywK dh skp Bk MZbfdnK T[; B/ dw
s'V fdZsk.
nk;Nq/bhnk u ftnesh B{zu ftnesh B{z
nk;Nq/bhnk
nk;Nq/bhnk
nk;Nq/bhnk u ftnesh B{z
nk;Nq/bhnk 'u ftnesh B{zu ftnesh B{z
xNBk s'A pknd fpbfvzr d/ ;[oZfynk
nfXekoh g[Zi/ go T[d'A sZe B"itkB B{z
zywh eoB eoB tkbk ftnesh d"V
fwfbnk 176 rqkw t
fwfbnk 176 rqkw t Bh nzvk
fwfbnk 176 rqkw t
fwfbnk 176 rqkw t Bh nzvkBh nzvk
fwfbnk 176 rqkw tzBh nzvkBh nzvk
u[Zek ;h. w?bp"oB g[b; B/ 34 ;kbk
d'Sh ftnesh B{z frqcsko eo fbnk j?.
UXo fJe r[nKYD ns/ T[; dh wK B/
dZf;nk fe fJbke/ 'u phs/ d' jcfsnK
s'A nfijhnK xNBktK tkgo ojhnK jB.
g[b; B/ fejk fe oks g?D s'A pknd
fJZE/ pZu/ ;[oZfyns BjhA jB. g[b;
w?bp"oB (fpT{o') nk;Nq/bhnk d/ fpbfvzr 'u 20 ;kbk B"itkB B{z uke{
w[skpe T[j xNBk dh iKu eo oj/ jB
Sfjo w?bp"oB 'u fJe ngkoNw?AN wko e/ rzGho zywh ehsk frnk, fi;
fe ftnesh B/ nfijk feT[A ehsk.
nk;Nq/bhnk
nk;Nq/bhnk 'u ofjzd/ gfotko u ofjzd/ gfotko 's/ wzvokJhnKs/ wzvokJhnK
nk;Nq/bhnk u ofjzd/ gfotko s/ wzvokJhnK
nk;Nq/bhnk u ofjzd/ gfotko u ofjzd/ gfotko s/ wzvokJhnKs/ wzvokJhnK
nk;Nq/bhnk
w[;hpsK, wdd bJh nZr/ nkJ/ b'e
w[;hpsK, wdd bJh nZr/ nkJ/ b'e
w[;hpsK, wdd bJh nZr/ nkJ/ b'e
w[;hpsK, wdd bJh nZr/ nkJ/ b'e
w[;hpsK, wdd bJh nZr/ nkJ/ b'e
nk;Nq/bhnk 'u jh fgqnk B/ d' pZuhnK B{z
iBw fdZsk. fJ; gfotko d/ jZe 'u
nktkz u[ZefdnK j'fJnK seohpB
78,000 b'eK B/ gNhSB 's/ d;sys ehs/
jB. T[BQK dh wzr j? fe fJ; gfotko B{z
fpb'J/bk 'u tkg; T[BQK d/ xo G/i fdZsk
ikt/. fgqnk dk efjDk j? fe T[BQK dh
xo tkg;h bJh fpb'J/bk tk;h B/ gNhSB
dkfJo ehsh j? ns/ fJwhrq/SB wzsoh
ghNo vZNB B{z T[BQK dh xo tkg;h bJh
fejk j?. fgqnk dk efjDk j? fe T[BQK d/
nkb/-d[nkb/ ofjzd/ b'eK B/ T[BQK dk pj[s
;kE fdZsk. fJj bVkJh ysw BjhA j'Jh
j?, ;r'A fe S[o{ j'Jh j?.
f;vBh (fpT{o') nk;Nq/bhnk d/ e[JhBzb?Av ftu ;N"ew?Bz nzvk ckow ftu fJe
skfwb SoBkoEh e"A;b d/ p[bko/
fe;kB B{z fJe tZvk nzvk fwfbnk. fJj nzvk ;XkoB nzv/ d/ w[ekpb/ fszB r[Dk
fpB fjbhno B/ fejk fe wzrbtko dh
tZvk ;h. id'A fe;kB B/ nzv/ B{z c'fVnk sK T[j j'o fznkdk j?okB j' frnk. T[; tZv/
;t/o T[BQK B{z jEeVhnK bk e/ w?bp"oB
nzv/ nzdo'A fJe S'Nk nzvk fBefbnk. T[; B/ fJ; xNBk B{z ;'Sb whvhnk 's/ S/no
jtkJh nZv/ fbikfJnk frnk, fiZE'A T[BQK
ehsk. c/;p[Ze 's/ fJj g';N ekch tkfJob j' ojh j?.
B{z goE fbikfJnk frnk . T[BQK B{z Sqhbzek
fJj ckow n?EoNB N/pbb?Av;, e/noB; d/ gZSw, e[JhBzb?Av d/ T[Zso ftu j?.
G/iD bJh ijkz 'u fpmkfJnk jh ik
ckow d/ wkbe B/ fJzNoftT{ ftu dZf;nk fe fJj nzvk 176 rqkw dk ;h wsbp
fojk ;h fe fJ; s'A e[M fwzN gfjbK
e[JhBzb?Av (fpT{o') nk;Nq/bhnk 'u frnk j?. ;ojZdh c'o; nfXekohnK tb'A ;XkoB nzv/ Bkb'A fszB r[Dk tZvk ns/ Gkoh ;h. T[AM ;XkoB nzv/ dk tzB 58 rqkw
ekB{zBh dyb fdzd/ j'J/ ;oZjd c'o;
ofjzdk Sqhbzek s'A nkfJnk fJe skfwb gfotko B{z T[BQK d/ xo 'u'A eZfYnk frnk j[zdk j? ns/ fJj nkeko ftu S'Nk j[zdk j?. id'A ;N"ew?Bz nzvk ckow d/ wkbe ;e"N
nfXekohnK B/ T[BQK B{z o'e fbnk . fpB
gfotko fJZE/ ofjD bJh wdd dh r[jko j? ns/ w?bp"oB fjok;s e/Ado ;N"ew?B B/ ;Nkc B[z fJeZfmnK eo e/ nzv/ B{z c'fVnk sK jo e'Jh j?okB ofj frnk.
B/ dZf;nk fe gfotko B{z T[ZE'A w?bp"oB
bk fojk j?. don;b fJ; skfwb fbikfJnk frnk. fe;/ B{z ftStk; BjhA j' fojk ;h fe T[; d/ nzdo'A fJe j'o ;XkoB nzvk fBefbnk j?.
fjok;s e/Ado ftu fbikfJnk frnk.
gfotko dk N?wgo/oh thzk ysw j' frnk fJj skfwb i'Vk fiBQK dk BK Bd/ ;e"N B/ dZf;nk,''id'A n;hA nzv/ B{z c'fVnk sK ;kB{z bZr fojk ;h fe T[; d/ nzdo'A
NkT{B 'u ofjzd/ b'eK tb'A T[BQK B{z nk;Nq/
j?. fJj gfotko e[JhBzb?Av d/ Sfjo ;fbzrw ns/ fgqnk j?, i' fe feSsh zohJ/ iodh fBeb/rh.'' dZ;D:'r j? fe 176 rqkw dk nzvk ;N"ew?Bz nzvk ckow B/
bhnk 'u oZyD bJh g{ok ;fj:'r fdZsk
rb?B;N'B d/ S'N/ fij/ NkT{B fpb'J/Bk 2012 ns/ 2013 'u Sqhbzek dh xo/b{ gfjbh tkoh d/fynk ;h. ;e"N ;kb 1923 s'A fJj ckow ubk oj/ jB go nfijk
ik fojk j?.
ofjzdk ;h, fiZE'A T[BQK B{z eZY fdZsk izr ekoB nk;Nq/bhnk nkfJnk ;h. T[BQK Bkb gfjbh tkoh j'fJnk j?.

1 1 1 1 10 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
nk;Nq/bhnk u Gkosh jkJh efw B d/
nk;Nq/bhnk
nk;Nq/bhnk f;vBh ;fEs kfgzr ;?ANo kfgzr ;?ANo u jkd;/ dhu jkd;/ dh
nk;Nq/bhnk u Gkosh jkJh efwu Gkosh jkJh efw B d/B d/
nk;Nq/bhnk 'u Gkosh jkJh efwu Gkosh jkJh efwSB d/B d/
f;vBh ;fEs
f;vBh ;fEs kfgzr ;?ANo u jkd;/ dh
f;vBh ;fEs Skfgzr ;?ANo kfgzr ;?ANo 'u jkd;/ dhu jkd;/ dh
f;vBh ;fEs
w[bk
w[bk w Bkb j'fJnk XZek, jkfonk e/;w Bkb j'fJnk XZek, jkfonk e/;
w[bkzw Bkb j'fJnk XZek, jkfonk e/;w Bkb j'fJnk XZek, jkfonk e/;
w[bk
w[bk w Bkb j'fJnk XZek, jkfonk e/;
eko j'Jh eko, tkb-tkb puh n"os
eko j'Jh eko, tkb-tkb puh n"os
f ff ffSeko j'Jh eko, tkb-tkb puh n"oseko j'Jh eko, tkb-tkb puh n"os
eko j'Jh eko, tkb-tkb puh n"os
yVekfJnk ns/ pekfJnk fdtkT[D dh
r[jko bkJh ;h. c?vob ;oeN e'oN B/
nkgD/ c?;b/ 'u fejk fe d/S ftu
ezwekih EktK 's/ xZN'-xZN sBykj
fdtkT[D dk pfDnk 'c/no toe n?eN'
ftd/Sh ;zrmBK ns/ jkJh efwSB B{z
n?tkov o/N d/D s'A S'N fdzdk j?. UXo
jfszdo d/ tehb B/ fejk fe T[j nk;Nq/
bhnkJh Bkrfoe j? ns/ T[; B{z fgSb/ 6
;kbK 'u ehs/ rJ/ ezw d/ pdb/ eohp
fJe bZy vkbo sBykj xZN fwbh j?.
iZi B/ nkgD/ c?;b/ 'u fejk fe
Gkosh jkJh efwSB 'u o[zrko, iBse
iK gqkJht/N ;?eNo o[zrko dh ekB{zBh
gfoGkSk nXhB BjhA nkT[Adk. e'oN d/
fJ; c?;b/ s'A pknd jfszdo B/ fejk fe
e'oN d/ fJ; c?;b/ s'A ftd/Sh ;zrmBK
ns/ jkJh efwSB tb'A nk;Nq/bhnkJh
e?Bpok (fpT{o') ne;o ftd/SK 'u Bkb th nfijk jh e[M j'fJnk. BkrfoeK ns/ ;EkJh BkrfoeK dk S'SD
ezw eod/ gzikphnK B{z eJh soQK dhnK vokJhto dk BK jfszdo e[wko j?, i' fe dk y[bk;k j[zdk j?, feT[Afe T[BQK B{z
;wZf;nktK Bkb d'-uko j'Dk g?Adk j?. pekJ/ ;zpzXh e/; jko frnk j?. jfszdo T[ios ;zpzXh g{ok bkG BjhA fwfbnk j?.
ed/ ;w/A f;o sBykj BjhA fwbdh s/ ed/ B/ eohp fJe bZy vkbo xZN sBykj whvhnk fog'oNK w[skpe jfszdo B/
ezw BjhA fwbdk. gzikph fwjBsh j[zd/ fwbD dk dkntk ehsk ;h. jfszdo 2016 'u 'c/no toe efwSB' ftu p/
jB ns/ i/eo T[BQK B{z fwjBs d/ pdb/ w[skpe T[; B{z T[ios ;zpzXh g{ok bkG fJB;kch d/ e/; 'u fiZs gqkgs ehsh
g{oh sBykj Bk fwb/ sK fBokS j'Dk BjhA fwfbnk j?. ;h, id'A 2015 'u T[; B{z B"eoh 'u'A eZY
bkzwh j?. nk;Nq/bhnk d/ Sfjo f;vBh jfszdo B/ nk;Nq/bhnkJh T[ios i' fdZsk frnk ;h. T[d'A efwSB B/ jfszdo
f;vBh (fpT{o') jkd;k ed'A, fet/A ns/ feZE/ tkgo ikt/, fJ; dh fJB;kB B{z
'u Gkosh jkJh efwSB bJh ps"o eohp d' r[Dk j?, T[; B/ sBykj gqkgsh e[wko B{z 10,620 vkbo w[nktzk d/D
ypo sZe BjhA j[zdh. nk;Nq/bhnk d/ Sfjo f;vBh 'u fJe n"os dh eko jkd;/ dh
vokJhto ti'A ezw eodk jfszdo e[wko bJh c?vob ;oeN e'oN dk dotkzk dk j[ew fdZsk ;h.
fSeko j' rJh go y[Sfe;wsh Bkb T[j tkb-tkb pu rJh. eko 'u ;tko n"os dh
eko shih wzzb 's/ bNe rJh.
c[ZNpkbo wkofNB dh fjzws ns/ iB{zB
c[ZNpkbo wkofNB dh fjzws ns/ iB{zB don;b n"os dZyDh f;vBh 'u ;fEs t?;Nwhv fwokvk Skfgzr ;?ANo dh shih
c[ZNpkbo wkofNB dh fjzws ns/ iB{zB
c[ZNpkbo wkofNB dh fjzws ns/ iB{zB
c[ZNpkbo wkofNB dh fjzws ns/ iB{zB
wzzb 's/ ;fEs gkofezr J/ohJ/ 'u eko gkoe eoB rJh ;h sK eko p/ekp{ j' rJh
ns/ rkov o/b 's/ eko ik e/ o[Ze rJh ns/ bNe rJh. fJj jkd;k p[ZXtko B{z
Goh ejkDh, b'e eod/ B/ ;bkwK
Goh ejkDh, b'e eod/ B/ ;bkwK
Goh ejkDh, b'e eod/ B/ ;bkwK ;EkBe ;w/A nB[;ko 11H30 ti/ d/ eohp tkgfonk. fJ; xNBk s'A s[ozs pknd
Goh ejkDh, b'e eod/ B/ ;bkwK
Goh ejkDh, b'e eod/ B/ ;bkwK
fBT{ ;kT{E t/bz d/ n?Ap{b?A; nfXekoh, g?ok-w?vheb ns/ ;g?Sb nkgo/SB g?ok-
w?vheb nfXekoh Skfgzr ;?ANo g[Zi/ ns/ n"os dk fJbki ehsk frnk.
wkofNB B/ pj[s ;kok ;wK okfJb n?vhb/ eko 'u ;tko 40 ;kbk n"os B{z wkw{bh ;ZNK bZrhnK jB ns/ T[; B{z j;gskb
v j;gskb 'u fpskfJnk. wkofNB Bkb fbikfJnk frnk. fBT{ ;kT{E t/bz n?Ap{b?A; nfXekoh B/ fejk fe y[Sfe;wsh Bkb
jkd;k tkgfonk 2 wjhB/ phs rJ/ jB. n"os dh ikB pu rJh, BjhA sK tZvk jkd;k tkgo ;edk ;h. jkd;/ 'u eko dk
27 ;kbk wkofNB tQhb u/no 's/ p?m/ nrbk fjZ;k rkov o/b Bkb NeokT[D ekoB B[e;kfBnk frnk.
-p?m/ jh e;so eodk j?. T[j nkgDhnK
nk;Nq/bhnk
nk;Nq/bhnk u 13 ;kbK s'A bkgsk gzikph,u 13 ;kbK s'A bkgsk gzikph,
pkjK ns/ bZsK B{z szdo[;s eo fojk j?,
nk;Nq/bhnk 'u 13 ;kbK s'A bkgsk gzikph,u 13 ;kbK s'A bkgsk gzikph,
nk;Nq/bhnk u 13 ;kbK s'A bkgsk gzikph,
nk;Nq/bhnk
sK fe T[j w[V s[o ;e/. UXo n?;';hJ/
SB gqq'c?;o okT{s B/ fejk fe T[j pj[s
Gkos ofjzd/ wkg/ ni/ th eo oj/ B/ T[vheK
Gkos ofjzd/ wkg/ ni/ th eo oj/ B/ T[vheK
Gkos ofjzd/ wkg/ ni/ th eo oj/ B/ T[vheK
Gkos ofjzd/ wkg/ ni/ th eo oj/ B/ T[vheK
Gkos ofjzd/ wkg/ ni/ th eo oj/ B/ T[vheK
jh fcZN ns/ y/v B{z b? e/ T[s;[e j?.
wkofNB w[V s[oB bJh nkgDh fzzdrh
dh bVkJh B{z bV fojk j?. fJ; bJh
wkofNB B{z fiw ;?SB ns/ ;ohoe s"o
's/ wzp{s pDkT[D bJh Nq/fBzr fdZsh
ik ojh j?. wkofNB dk efjDk j? fe T[;
dh fzzdrh dk fJe'-fJe T[d/S j? fe T[j
w[V s'A c[ZNpkb y/v/, fi; bJh b'e T[;
dZyDh nk;Nq/bhnk (fpT{o') fJB;kB dh ;oioh j'Jh. wkofNB id'A ikfrnk dh wdd th eo oj/ jB. wkofNB g/i B/
dh fzzdrh 'u eJh soQK d/ T[sko-uVQkn sK bZsK ns/ pkjK B{z fjZbk sZe BjhA fejk fe T[; B{z g{ok ;fj:'r fwb fojk
nkT[Ad/ jB. d[ZyK-sebhcK Bkb bVB ;edk ;h. j"bh-j"bh T[; d/ ;oho 'u j?.
tkbk fJB;kB jh nZr/ tXdk j?. e[M e[M ikB gJh ns/ T[; B/ fjzws BjhA seohpB 110,000 vkbo w?vheb
nfijh jh iB{zB Goh ejkDh j? c[ZNpkbo jkoh. bJh nkBbkJhB wdd fwbh j?. wkofNB
NkJh wkofNB-g/i dh, i' fe dZyDh wkofNB s[o-fco BjhA ;edk ns/ dk efjDk j? fe T[; B{z gZek :ehB j?
nk;Nq/bhnk d/ b"ok dk ofjD tkbk j?. T[; B/ c?;bk ehsk fe T[j y/v d/ w?dkB fe T[; dk y/v eohno ysw BjhA j'fJnk.
6 iBtoh B{z vkoftB 'u c[ZNpkb w?u 'u w[V T[so/rk. T[; B/ ;'u fbnk fe T[j w[V s'A szdo[;s j' ikt/rk ns/ g{o/
d"okB T[; dh w?dkB 's/ ;kEh fyvkoh T[j nkgDh fzzdrh dh ;G s'A w[Seb i'S Bkb y/v/rk. T[; dk jo fe;/ bJh
Bkb NZeo j' rJh ;h ns/ T[j w?dkB 's/ izr B{z bV/rk. wkofNB j[D xo ubk ;zd/S j? fe fzzdrh 'u ed/ th jko Bk
fvZr fgnk. fi; ekoB T[; dk yZpk frnk j? ns/ T[; dhnK pkjK ns/ bZsK wzB'. b'e T[; dh fjzws B{z ;bkw eo oj/
gk;k betkrq;s j' frnk. goE 'u T[; B/ e[M joes eoBh S[o{ eo fdZsh j?. jB.
fpq;p/B u u'oh eoB nkJ/ u'o Bkb db/oh Bkb bfVnk ;N'o wkbeu u'oh eoB nkJ/ u'o Bkb db/oh Bkb bfVnk ;N'o wkbe
fpq;p/B
fpq;p/B
fpq;p/B u u'oh eoB nkJ/ u'o Bkb db/oh Bkb bfVnk ;N'o wkbe
fpq;p/B 'u u'oh eoB nkJ/ u'o Bkb db/oh Bkb bfVnk ;N'o wkbeu u'oh eoB nkJ/ u'o Bkb db/oh Bkb bfVnk ;N'o wkbe
fpq;p/B (fpT{o') nk;Nq/bhnk d/ Sfjo fpq;p/B 'u
fteN'ohnk (fpT{o') ftd/SK 'u gzikphnK d/ bkgsk ns/ esb ehs/ ikD dhnK
jfEnkopzd u'o fJe ;N'o d/ wkbe 's/ jwbk eo fdZsk.
tkodksK fdB'A-fdB tXdhnK ik ojhnK jB. eJh tko ftd/SK 'u ewkJhnK eoB
wkbe B/ pj[s jh j"A;b/ Bkb u'oh eoB nkJ/ u'oh B{z g[Zm/ g?ohA
rJ/ g[Zso wkfgnK dhnK nZyK s'A ;dk bJh d{o j' iKd/ jB ns/ wKtK nkgD/ g[ZsoK
d"Vk fdZsk. d[ekB 'u bZr/ ;hH ;hH NhH thH e?wo/ 'u ;koh
B{z T[vhedhnK ofj iKdhnK jB. e'Jh bkgsk j' iKdk j? sK g[b; th T[BQK dh Gkb
xNBk e?d j' rJh.
eodh-eodh EZe iKdh j?. nyho g[b; B{z iBsk dh wdd wzrDh g?Adh j?. nk;Nq/
fJj xNBk ;hBp?Ae 'u p/B/bh o'v 's/ ;fEs ;N'o 'u tkgoh.
bhnk d/ ;{p/ fteN'ohnk 'u btgqhs uhwk BK dk gzikph 2005 s'A bkgsk j?, T[d'A s'A
;N'o 'u dkyb j[zd/ jh u'o B/ nkgDh okJhcb 50 ;kbk
T[; dk nkgD/ wkfgnK Bkb ;zgoe BjhA j' ;fenk.
d[ekBdko n?vohnB 's/ skD fdZsh. u'o B/ d[ekBdko 's/
fteN'ohnk g[b; B/ fJe fpnkB ikoh eo e/ fejk fe 39 ;kbk btgqhs uhwk
okJhcb Bkb f;o 'u wkfonk go wkbe B/ j"A;bk BjhA jkfonk.
nk;Nq/bhnk 'u gVQkJh eodk ;h ns/ bkgsk j'D s'A gfjbK T[j fgqz;/; ;NohN, e/T{
wkbe B/ u'o 's/ MkV{ Bkb jwbk ehsk ns/ T[j pj[s db/oh
fty/ ofjzdk ;h ns/ Ueb/ 'u ezw eodk ;h. btgqhs dk 2005 s'A pknd Gkos 'u
Bkb bfVnk, fi; ekoB T[; B{z ykbh jZE jh ;N'o 'u'A d"VBk
ofjzd/ nkgD/ wkfgnK Bkb e'Jh ;zgoe BjhA j'fJnk. T[; d/ bkgsk j'D dh fog'oN
fgnk. u'o d/ jwb/ ekoB zywh j'J/ wkbe 's/ f;o 's/ 10 NKe/
2015 'u ehsh rJh ;h.
bZr/ jB. n?vohnB B/ fejk fe w?B{z nkgD/-nkg B{z, w/o/
fJzB/ bzw/ ;w/A s'A bkgsk j'D ekoB btgqhs d/ wkg/ T[; d/ jbksK pko/ rzGho
;N'o, w/o/ gfotko B{z pukT[D bJh fJj ;G eoBk g?Dk ;h.
fuzsk ftu jB. seohpB 13 ;kbK pknd th g[b; T[; B{z bZGD 'u n;cb ojh ns/
n?vohnB d/ g[Zso B/ fejk fe gkgk pj[s fjzws tkb/
nyho g[b; tb'A T[; dhnK s;thoK ikoh ehshnK rJhnK jB ns/ Gkb bJh iBsk
jB, i' fe db/oh Bkb bV/ ns/ u'o B{z d"Vk fdZsk. u'o p;
s'A wdd dh nghb ehsh j?. g[b; B/ T[; dh gSkD dZ;d/ j'J/ fejk fe T[j 173
fJj jh uhe fojk ;h fe eh s{z woBk ukj[zdk j?< fJ; xNBk dh
;?ANhwhNo bzpk ns/ gsbk j?. T[; d/ tkb ekb/ ns/ nZyK dk ozr G{ok j?. fteN'ohnk
ikDekoh g[b; B{z fdZsh rJh j? ns/ g[b; tb'A wkwb/ dh iKu
g[b; dk efjDk j? fe fi; fe;/ B{z th btgqhs pko/ e'Jh ikDekoh fwb/ sK T[j ;kB{z
ehsh ik ojh j?.
;{fus eoB.

11
11
11 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
11 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
11 gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
sZe d[Bhnk Go d/ 5 nop s'A
sZe d[Bhnk Go d/ 5 nop s'A
sZe d[Bhnk Go d/ 5 nop s'A
2 2 2 2 2055 55 50 sZe d[Bhnk Go d/ 5 nop s'A sZe d[Bhnk Go d/ 5 nop s'A ekwBt?bE y/vK
ekwBt?bE y/vK
ekwBt?bE y/vK u nk;Nq/bhnk dh B[wkfJzdrhu nk;Nq/bhnk dh B[wkfJzdrh
ekwBt?bE y/vK u nk;Nq/bhnk dh B[wkfJzdrh
ekwBt?bE y/vK 'u nk;Nq/bhnk dh B[wkfJzdrhu nk;Nq/bhnk dh B[wkfJzdrh
eo/rh johe/ gZsD dh o[fgzdo e"o ;zX{
eo/rh johe/ gZsD dh o[fgzdo e"o ;zX{
eo/rh johe/ gZsD dh o[fgzdo e"o ;zX{
eo/rh johe/ gZsD dh o[fgzdo e"o ;zX{
nkdk b'e ofj ikDr/ fgnk;/
nkdk b'e ofj ikDr/ fgnk;/
nkdk b'e ofj ikDr/ fgnk;/
f f f f fznkdk b'e ofj ikDr/ fgnk;/nkdk b'e ofj ikDr/ fgnk;/ eo/rh johe/ gZsD dh o[fgzdo e"o ;zX{
;gbkJh ns/ r[DtZsk fpjso eoB d/
bJh jfos Bhsh 's/ z'o d/Dk ukjhdk
feT[Afe g"D gkDh spdhbh ns/ tXdh
iB;zfynk d/ ubfdnK nopK b'eK bJh
gkDh dk ;zeN g?dk j' frnk j?.
fog'oN 'u fejk frnk fe d[Bhnk
'u 3H6 nop b'e :kBh nZXh ftSt gZXoh
nkpkdh nfijh j?, i' jo ;kb xZN s'A
xZN fJe wjhB/ gkDh d/ bJh so; iKdh
j?. 22 wkou B{z j'D tkb/ ftSt ib
fdt; s'A gfjbK fJj fog'oN g/S ehsh
rJh j?. fog'oN 'u fusktBh fdZsh rJh
j? fe gkDh dh feZbs MZb oj/ b'eK dh
frDsh 2050 sZe 5H7 nop sZe gj[zu
;edh j?. :{B?;e' dh wjkfBd/Se nkdo/
ni'b/ B/ fog'oN g/S eod/ j'J/ fejk fe
i/eo n;hA e[M BjhA ehsk sK 2050 sZe
g?fo; (fpT{o') ;z:[es okSNo B/ fe d[Bhnk dh brGr nZXh npkdh ;kb gzi nop s'A fznkdk b'e nfij/ y/so
;'wtko B{z ftSt ib ftek; fog'oN 'u fJe wjhBk gkDh bJh so; iKdh 'u ofj oj/ j'Dr/ fiZE/ gkDh dh ;gbkJh
p/jZd fuzskiBe j't/rh.
2018 g/S ehsh, fi; 'u fejk frnk j? j?. d[Bhnk Go dh ;oekoK B{z gkDh dh
rqhB ekov n?gbhe/
rqhB ekov n?gbhe/ BK d/ fBgNko/ ;zpzXh GkoshBK d/ fBgNko/ ;zpzXh Gkosh
rqhB ekov n?gbhe/ BK d/ fBgNko/ ;zpzXh Gkosh
rqhB ekov n?gbhe/
rqhB ekov n?gbhe/SBK d/ fBgNko/ ;zpzXh GkoshBK d/ fBgNko/ ;zpzXh Gkosh
/toK B/ eZYhnK o?bhnK
/toK B/ eZYhnK o?bhnK
/toK B/ eZYhnK o?bhnK
g/ g/ g/ g/ g/S/toK B/ eZYhnK o?bhnK/toK B/ eZYhnK o?bhnK
fBtk; dh tzv 's/ gqsh d/S 7 ch;dh dk
e'Nk bkr{ j?. fJj o?bhnK ;EkJh fBtk;
w?bp"oB (fpT{o') r'bv e';N ftu j'D ik ojhnK ekwBt?bE y/vK djke/ s'A
's/ bkr{ e'N/ B{z ysw eoB ftu ;z;d
tZX ;w/A pknd nk;Nq/bhnk ftu j' ojhnK jB. ;kb 2018 dhnK ekwBt?bE y/vK
w?ApoK dk ;woEB jk;b eoB bJh
d/ e[Ssh w[ekpfbnK ftu nk;Nq/bhnk dh B[wkfJzdrh fJ; tkoh gzikp Bkb ;zpzfXs
nk:'fis ehshnK rJhnK ;B.
fyvkoh o[fgzdo e"o ;zX{ eo/rh.
fJj o?bhnK noekB;k;, e?ANeh ns/
johe/ gZsD dh izwh o[fgzdo e"o ;zX{ fJBQK y/vK ftu 50 feb'A Gko tor ftu
Uo/rB ftu jcs/ d/ nyho ftu eZYhnK
e[Ssh w[ekpfbnK ftZu fjZ;k bt/rh. j[D sZe tZy-tZy e"wh ns/ nzso okSNoh
rJhnK. nwoheh-GkoshnK tZb'A jkb
w[ekpfbnK ftu fjZ;k b? u[Zeh o[fgzdo B/ fJ; gqkgsh pko/ fJe fJzNoftT{ ftu
jh ftu pDkJ/ rJ/ ;zrmB ihH ;hH
dZf;nk fe fJBQK w[ekpfbnK ftu T[; dk Nhuk nk;Nq/bhnk bJh ;'B swrk fiZsDk
foc"ow; B/ fejk,''nwoheh iBsk ns/
j? ns/ fJ; bJh T[j bzw/A ;w/A s'A fwjBs eo ojh j?.
;z;d w?ApoK ftueko fJ; w[Zd/ s/
eohp 11 ;kb gfjbK nk;Nq/bhnk nkJh o[fgzdo e"o ;zX{ B{z uzr/ y/v gqdoSB
ikro{esk g?dk eoB bJh n;hA fJe ;[o
pd"bs o?;fbzr n?;';hJ/SB B/ ;gK;o ehsk ns/ T[; B{z nk;Nq/bhnB ghH nkoH fwbh.
ftu nktki T[mk oj/ jK ns/ rqhB ekov
fJ; wro'A ;kb 2014 dhnK rbk;oh ftu j'JhnK ekwBt?bE y/vK ftu 200 rqkw
wkwfbnK ftu ;[Xko dh wzr eo oj/
Gko d/ tkX/ ekoB T[; B{z wzp{oB 48 feb' tor dh EK 53 feb' ftu y/vDk fgnk.
jK.'' ;zrmB B/ fpnkB ftu
o[fgzdo e"o ;zX{ i"jB;por ftu nzso okSNoh e[Ssh w[ekpfbnK ftu eK;/ d/
fejk,''o?bhnK ftu Gkr b?D tkfbnK
swr/ s'A fJbktk d;zpo 2017 ftu nk;No/bhnk B?SBb u?AghnBfSg ;w/s e"wh
B/ fJe ;[o ftu fejk fe gqsh d/S e'N/
w[ekpfbnK ftu th ;'B swr/ fiZs u[Zeh j?.
d/ wBwkB/ fB:wK ekoB fe;/ d/S d/
fpB?ekoK d/ Bkb G/dGkt eoBk rbs
j?. fJBQK fB:wK B{z T[; ;w/A sZe bkr{
d[Bhnk d/ nkyoh ;c/d Bo r?Av/ dh w"s
d[Bhnk d/ nkyoh ;c/d Bo r?Av/ dh w"s
d[Bhnk d/ nkyoh ;c/d Bo r?Av/ dh w"s
d[Bhnk d/ nkyoh ;c/d Bo r?Av/ dh w"s
d[Bhnk d/ nkyoh ;c/d Bo r?Av/ dh w"s
ehsk frnk id'A sZe i"B;B nwohek
tkfSzrNB (fpT{o') bzp/ ;w/A s'A ns/ e/ g?Bfvzr rqhB ekov d/ wkwfbnK dk
d/ okSNogsh ;B.'' ihH ;hH foc"ow; B{z
tZv/ gZXo 's/ g?Bfvzr gJhnK rqhB ekov jZb ehsk ikt/. toswkB fJwhro/SB
nkT[D tkb/ jcfsnK ftu eJh j'o okiK
n?gbhe/SBK d/ fBgNko/ dh wzr B{z b? e/ gqDkbh ftu ;G s'A fznkdk gqGkfts
ftu ikro{esk c?bkT[D bJh/
;?AeV/ Gkosh g/S/toK B/ nwohek ftu Gkosh-nwoheh jB, i' fe pj[s
f;nk;sdkBK, eko'pko gqw[ZyK ns/
SKshg{oD o?bhnK eZYhnK. fJBQK Gkosh fznkdk e[Sb jB ns/ n?Zu-1ph thzk
nwoheh iBsk dk ;woEB fwbD dh
g/S/toK dh wzr j? fe rqhB ekov B{z b? e/ 's/ nwohek nkT[Ad/ jB. w"i{dk ftt;Ek
T[whd j?.
jo d/S dh ;hwk d/ fB:wK B{z ysw eo ftu rqhB ekov iK ekB{zBh s"o 's/ ;EkJh
tZyo/ nzdk
tZyo/ nzdk Bkb nfXnkge gVQkT[Adk j? Bkb nfXnkge gVQkT[Adk j?
tZyo/ nzdk Bkb nfXnkge gVQkT[Adk j?
tZyo/ nzdkz Bkb nfXnkge gVQkT[Adk j? Bkb nfXnkge gVQkT[Adk j?
tZyo/ nzdk
ezfgT{No, s;thoK j'JhnK tkfJob
ezfgT{No, s;thoK j'JhnK tkfJob
ezfgT{No, s;thoK j'JhnK tkfJob
ezfgT{No, s;thoK j'JhnK tkfJob
ezfgT{No, s;thoK j'JhnK tkfJob
xkBk (fpT{o') pj[s ;ko/ b'eK 'u e[ZM tZyo/ jh r[D
j[zd/ jB. nfij/ b'e d{finK B{z fpBK ezfgT{No d/ fJ;
dk ;kok frnkB d/ ;ed/ jB. ncoheh d/S xkBk 'u
fJe nfijk jh nfXnkge j?, fi; dhnK s;thoK ;'Sb
whvhnk 'u SkJhnK j'JhnK jB. fJ; dk ekoD j? fJ;
dk ezfgT{No gVQkT[D dk sohek. fi; sohe/ Bkb T[j
ezfgT{No eotkT[Adk j? jo e'Jh T[; d/ sohe/ s'A j?okB
j?. fJBQK s;thoK d/ ;kjwD/ nkT[D wro'A Gkosh ezgBh
B/ fJ; B{z fJe ezfgT{No s'jc/ ti'A d/D dk c?;bk fbnk
j?.
ikDekoh w[skpe ncohek d/ ;G s'A rohp d/SK 'u'A
fJe xkBk d/ ;ekJhv'wk;' Sfjo 'u ;e{b 'u ezfgT{No
BjhA j? ns/ nfXnkge fouov J/ghnk ne's/ B/ fJ; d/
pkti{d ftfdnkoEhnK B{z p/f;e ezfgT{No ;wMkT[D bJh
BtK okj bZfGnk. T[; B/ eJh ozrK d/ ukeK Bkb pb?e
p'ov 's/ n?ZwHn?Z;H tov torh fdykJh d/D tkbh fJe
B?o'ph (fpT{o') y'ieosktK w[skpe d[Bhnk d/ nkyoh ;c/d Bo r?Av/ ';[vkB' dh
;eohB pDkJh. fJ; dh ;jkfJsk Bkb T[j ftfdnkoEh
T[wo ;zpzXh ;wZf;nktK ekoB w"s j' rJh j?. ehBhnk d/ 'UHnkJhH g/i/Nk ;?Aeu{oh' s'A
th ezfgT{No f;ZyD 'u ekw:kp j'J/, fiBQK B/ fJ; B{z
ikoh fpnkB 'u fejk frnk j? fe 45 ;kbK r?Av/ dh jkbs yokp j'D s'A pknd T[;
ed/ BjhA d/fynk ;h. nfXnkge ne's' B{z Gkosh ;z;Ek
B{z w"s dh dtk d/ fdZsh rJh.
tZb'A ezfgT{No s'jc/ ti'A d/D dk c?;bk fbnk frnk
T[wo ;zpzXh fpwkoh ekoB ;[vkB dhnK wkSg/ShnK s/ jZvhnK ewi'o j' rJhnK
ns/ T[; B{z f;zrkg[o tb'A nkgD/ e'b ;Zfdnk frnk.
;B. fJzBk jh BjhA T[; dh uwVh 's/ eJh zyw th j' rJ/ ;B. yokp jkbs ekoB
ne's/ B/ fejk fe w?A pZfunK B{z wkJheq';kcN tov d/
;[vkB B/ cotoh d/ nkyoh 2 jcs/ ;" e/ bzxkJ/.
pko/ ikDekoh d/Dk ukj[zdk ;h. T[BQK fejk fe T[j
fJj Bo r?Avk 2 ihts wkdk r?Av/ dh wdd Bkb ysw j'D tkbh fJ; gqiksh B{z
pZfunK B{z ezfgT{No f;Zfynk d/D 'u ed/ fgZS/ BjhA
pukT[D dh e'fSS dk fJe fjZ;k ;h. fJe ;w/A ';[vkB' ekch gqf;ZX ;h. jzkoK b'e
jNDr/.
T[; B{z d/yD bJh nkT[Ad/ ;B.

12
12
12 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
12 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
12 gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
gzikp u voZr pko/ dk tZvk y[bk;k
gzikp
gzikp
gzikp 'u voZru voZrz pko/ pko/ 'e?re?r e?re?r e?r' dk tZvk y[bk;k dk tZvk y[bk;k
e?B/vk L 28 ;kbK s'A
e?B/vk L 28 ;kbK s'A kB pD/ w?vbK
e?B/vk L 28 ;kbK s'A kB pD/ w?vbKkB pD/ w?vbK
e?B/vk L 28 ;kbK s'A gzikp u voZru voZr pko/ pko/ dk tZvk y[bk;k dk tZvk y[bk;k
e?B/vk L 28 ;kbK s'A SkB pD/ w?vbKkB pD/ w?vbK
'nekbh ;oeko' dh pikJ/ 'pkdb
d/ w[V fwbD 's/ gzikph ps/ gzikph pz[or y[[or y[S
d/ w[V fwbD s/ gzikph p [or y[[or y[ ;oeko' B{z fznkdk gqw'N ehsk
d/ w[V fwbD
d/ w[V fwbD s/ gzikph p [or y[
d/ w[V fwbD s/ gzikph p
frnk. fJzBk jh BjhA, ;[ypho pkdb
ns/ gqekS f;zx pkdb dh thvhU
tkb/ fJSfsjko th ;G s'A fznkdk
fdykJ/ rJ/.
fog'oN 'u ;kjwD/ nkfJnk j? fe
n?ZBH vhH ghH n?Z;H n?eN bkr{ eoB
's/ ;tkb T[Zmdk j? fe id'A nekbh-
Gkigk rmi'V ;Zsk 'u ;h sK zps
ehshnK rJhnK dtkJhnK d/ Bw{B/
23 s'A 476 fdBK dh d/oh Bkb
b?p'oNohnK B{z G/i/ rJ/ ;B. T[; ;w/
A fJ; 's/ e'Jh ekotkJh feT[A BjhA
ehsh rJh. fog'oN 'u fJj sZE th
;kjwD/ nkfJnk j? fe gzikp ;oeko
uzvhrVQ (fpT{o') gzikp 'u ;{pk pD frnk j? ns/ fJ; bJh
B/ e?A;o, S{ro, fdb d/ o'rK ns/
BfSnK pko/ ezgNo'bo n?Av nkvhNo gzikp 'u n?ZBH vhH ghH n?Z;H n?eN
;No'e d/ ezNo'b bJh okSNoh gq'rokw
iBob (e?r) dh fog'oN 'u tZvk bkr{ eoB dh b'V j?. fJ; fog'oN
ns/ ;{p/ d/ 'w[Zy wzsoh gzikp e?A;o
y[bk;k ehsk frnk j?. e?r dh 'u fgSbh nekbh ;oeko 's/ th
okjs czv e'S' B{z ;jh soQK bkr{ BjhA
fog'oN 'u fejk frnk j? fe gzikp ;tkb u[Ze/ rJ/ jB. fog'oN 'u fejk
ehsk frnk.
;G s'A fznkdk 'voZr' tosD tkbk frnk fe ;oekoh fJSfsjkoK 'u
Gkosh fuZsoeko okik oth towk dh g/AfNzr
Gkosh fuZsoeko okik oth towk dh g/AfNzr
Gkosh fuZsoeko okik oth towk dh g/AfNzr
Gkosh fuZsoeko okik oth towk dh g/AfNzr
Gkosh fuZsoeko okik oth towk dh g/AfNzr
5H17 eo'V o[gJ/ u j'Jh Bhbkw
5H17 eo'V o[gJ/
5H17 eo'V o[gJ/ u j'Jh Bhbkwu j'Jh Bhbkw
5H17 eo'V o[gJ/
5H17 eo'V o[gJ/ 'u j'Jh Bhbkwu j'Jh Bhbkw
;oh (fpT{o') e?B/vk d/ ;{p/ fpqfNS e'bzphnk 'u ofj oj/ fJe gzikph pz[or
(;kpek c"ih) d/ w?vb bkgsk j' rJ/ ;B ns/ j[D fJBQK d/ fwbD 's/ T[; B/ e?B/
fBT{:koe (fpT{o') wjkB Gkosh
vhnB g[b; dk XzBtkd ehsk j?. 78 ;kbk pz[or(;kpek c"ih) z'ok f;zx ssbk B/
fuZsoeko okik oth towk dh g/AfNzr
dZf;nk fe T[BQK B{z Gkosh c"i tZb'A w?vbK Bkb ;BwkBs ehsk frnk ;h. e[ZM ;kb
'fsb'sZwk' nwohek 'u 5H17 eo'V o[gJ/
gfjbK T[j nkgDh Xh e'b e?B/vk nkJ/ sK nkgD/ w?vb th Bkb jh b? e/ nkJ/. T[BQK
'u t/uh rJh j?. fJj g/AfNzr g[okDK 'u
fejk fe 28 ;kbK s'A fJBQK w?vbK B{z T[j jw/Sk ;zGkb e/ oZyd/ oj/ go e[ZM wjhB/
fzeo ehsh rJh ng;ok fsb'sZwk ;zpzXh
gfjbK T[BQK e'b'A fJj w?vb fes/ fvZr rJ/. T[BQK dZf;nk fe fgSb/ ;kb Btzpo
j?, fi; B{z ;tor s'A Xosh 's/ nkT[Ad/
wjhB/ e?B/vk 'u wBkJ/ ikD tkb/ 'ohw?Apoz v/n' 's/ fJBQK w?vbK B{z T[j gk e/ rJ/
j'J/ fdykfJnk frnk j?. Bhbkwh xo
;B. T[; fdB tkg;h ;w/A whAj g?D bZrk ns/ fJ;/ d"okB fJj w?vb fes/ fvZr rJ/
;'Eph B/ fJ; g/AfNzr d/ 3H90 eo'V o[gJ/
. gzikph pz[or B/ xo ik e/ ;koh rZb nkgD/ gfotko B{z dZ;h ns/ T[BQK B/ w?vbK
'u t/uD dk nzdkzk brkfJnk ;h.
B{z bZGD bJh tko-tko e'fSSK ehshnK go jo e'Jh ykbh jZE jh tkg; nkfJnk.
g[okDK w[skpe pqjwk ih d/ efjD
fJ; wro'A wkou 2018 'u phs/ fdBhA fe;/ ftnesh B{z pZ; ;N?Av e'b fJj w?vb
's/ ftSteowk ih B/ ;[zd ns/ T[g;[zd
fwb/ s/ T[; B/ fJ; pko/ ikDekoh fdZsh. pz[or gzikph B/ dZf;nk fe whvhnk ypoK
Bkwe okyS;K d/ BkS bJh fJ; ng;ok
ekoB T[j nkgD/ w?vbK se g[Zi ;e/ ns/ fpqfNS e'bzphnk dh g[b; B/ T[BQK B{z pj[s
B{z pDkfJnk ;h. d'jK d?As GoktK B/ fJ;
jh wkD Bkb fJj tkg; ;"Ag/. T[BQK dZf;nk fe T[j pj[s y[S jB. g[b; B/ fejk fe
ng;oK B{z jk;b eoB bJh :[ZX ehsk
fi; ftnesh B{z fJj w?vb fwb/ ;B, T[j T[; pko/ ikDd/ BjhA go T[j T[; dk
;h ns/ d't/A wko/ rJ/ ;B.
XzBtkd eod/ jB.
Gkos ;oeko B/ 1979 'u oth towk
B{z okSNoh ftok;s x'fSs ehsk ;h. T[BQK
B/ fjzd{ d/th-d/tfsnK, g[okDK d/ gksoK
ns/ ;kfjse feodkoK 's/ g/AfNzrz
e?A;o dk ysok xNk ;edh j? o'
e?A;o dk ysok xNk ;edh j? o'zkBkkBk kBkkBk kBk
e?A;o dk ysok xNk ;edh j? o' pDkJhnK ;B. gZSwh d/SK 'u T[BQK
e?A;o dk ysok xNk ;edh j? o'
e?A;o dk ysok xNk ;edh j? o'
dhnK g/AfNzrz dh pj[s wzr j?. 2014
'u fBod/Se e/sB wfjsk B/ oth towk
ftnkrok dh wkw{bh y[oke d/ ihtB 's/ fJe fcbw th pDkJh ;h.
ftnkrok dh wkw{bh y[oke
ftnkrok dh wkw{bh y[oke
ftnkrok dh wkw{bh y[oke
ftnkrok dh wkw{bh y[oke
dkT{d dh vh-ezgBh B/ eJh
dkT{d dh vh-ezgBh B/ eJh
dkT{d dh vh-ezgBh B/ eJh
'dkT{d dh vh-ezgBh B/ eJhdkT{d dh vh-ezgBh B/ eJh
d/ d/ d/ d/ d/SK K K K K 'u c?bk fbnk j? ikbu c?bk fbnk j? ikb'
u c?bk fbnk j? ikb
u c?bk fbnk j? ikb
u c?bk fbnk j? ikb
d/SK ftu c?fbnk j'fJnk j?. T[BQQK B/
nZstkd ns/ r?o ekB{zBh ftZs g'SD
's/ ;dB dhnK ftZsh ;/tktK Bkb ;zpzXh
ew/Nh tZb'A nk:'fis ;[DtkJh d"okB
fejk,''w?e;he' d/ BShbh gdkoEK d/
;zrmBK tKr vh-ezgBh dk ikb tZy-
tZy d/SK ftu c?fbnk j'fJnk j?. T[j
jfEnkoK, Bebh vhH thH vhH dh s;eoh
eod/ jB ns/ jtkbk ;zukbeK dh
ftnkge ftt;Ek zohJ/ ftZsh ;/tktK
w[ZjJhnk eotkT[Ad/ jB.'' vh-ezgBh dk
w[yh Gkos ftu Gr"Vk eoko fdZsk frnk
vkB dkT{d fJpokfjw j?. ngokX d/ tZv/
wkwfbnK ns/ w[zpJh fijhnK EktK 's/
nZstkdh jwfbnK ftu Gkos ftu
b'VhAd/ dkT{d dk v/ok j[D gkfe;skB
d/ eokuh Sfjo ftu j?. nwohek ns/
Gkosh nfXekohnK B/ fJj dkntk ehsk
tkfSzrNB (fpT{o') fJe y'i ftu gsk bZrk j? fe ;?e; ;wZf;nktK ftu ezw
j?. jkbKfe gkfe;skBh nfXekoh nkgD/
nkT[D tkbh dtkJh ftnkrok dh o'zkBk wkw{bh y[oke b?D Bkb e'b'o?eNb e?A;o
d/S ftu dkT{d d/ j'D s'A fJBeko eod/
(gkuB szso d/ j/mb/ fjZ;/ 's/ ;fEs e'bB iK o?eNw dk e?A;o) dk ysok xZN j'
tkfSzrNB (fpT{o') Gkos ftu Gr"Vk w?ApoK B{z dZf;nk fe Gkos Bkb ;zpzfXs
;edk j?. nwohek ftu nkr;N :{Bhtof;Nh ftu y'ieko vko/B vh pqkT{fBzr B/ oj/ jB. dkT{d fto[ZX Gkos dh w[fjzw
eoko fdZs/ rJ/ vkB dkT{d fJpokfjw gkfe;skB ;fEs ngokfXe-nZstkdh
dZf;nk fe nzsVh dh gos 's/ e'SektK d/ r[ZS/ (gkfbg;) pD iKd/ jB. ftnkrok B{z nwohek B/ nkfyoeko ;kb 2003
dh gkfe;skB ;fEs ngokfXe r[ZN vh- ;w{j vh-ezgBh B/ BShb/ gdkoEK dh
T[BQK d/ fBowkD B{z xNk e/ nZX/ s'A th xZN eo fdzdh j?. fJj r[ZS/ e?A;o dk o{g b? ftu wzfBnk. T[; ;w/A nwohek B/ dkT{d
ezgBh B/ eJh d/SK ftu nkgD/ g?o g;ko s;eoh bJh eJh d/SK ftu g?o g;ko
;ed/ jB. B{z rb'pb nZstkdh n?bkfBnk. ;z:[es
bJ/ jB. i"oi w?;B :{Bhtof;Nh d/ ;/ bJ/ jB ns/ fJ; B/ fJe SeshSkbh
iBob e?A;o gqht?ASB fo;ou ftu gqekfSs y'i w[skpe j[D nrbk edw T[BQK okSNo B/ th T[; 's/ gkpzdhnK brkJhnK
uko ;e{b nkc gkfb;h ftu gq'c?;o ;zrmB dk o{g b? fbnk j?. S/bh B/
b'eK 'u ebhBheb NqkfJb eoBk j't/rk, fiBQK B{z e'b'o?eNb e?A;o dk ysok ;G s'A j'JhnK jB.
vkeNo b[Jh; S/bh B/ nwoheh ;z;d dkntk ehsk fe vh-ezgBh dk ikb eJh
tZX j?.

13
13
13 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
13 gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
13 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
r[odk; wkB dk f;vBh ftu
r[odk; wkB dk f;vBh ftu
r[odk; wkB dk f;vBh ftu
r[odk; wkB dk f;vBh ftu
nNtkb wkwb/
nNtkb wkwb/ u Gkos u Gkos s/ bkJ/ d's/ bkJ/ d'
'nNtkb wkwb/ nNtkb wkwb/ 'u Gkos u Gkos 's/ bkJ/ d's/ bkJ/ d'SKKKKK r[odk; wkB dk f;vBh ftu
nNtkb wkwb/ u Gkos s/ bkJ/ d'
bkJht fJB eB;oN 2 i{B B{z
pko/ ;gZSNheoB d/t/ e?B/vk ;oekoNheoB d/t/ e?B/vk ;oeko' bkJht fJB eB;oN 2 i{B B{z
bkJht fJB eB;oN 2 i{B B{z
bkJht fJB eB;oN 2 i{B B{z
bkJht fJB eB;oN 2 i{B B{z
pko/ ;gZ
pko/ ;gZ NheoB d/t/ e?B/vk ;oekoNheoB d/t/ e?B/vk ;oeko
pko/ ;gZ
pko/ ;gZ NheoB d/t/ e?B/vk ;oeko
rkD/ fby u[Ze/ jB. fgSb/ fdBhA T[BQK
dk wep{b rhs eh pD{z d[BhnK dk
fdbihs d[;KM d/ Bkb n?wHNhHthH e'e
;N{vhU ftu pj[s g;zd ehsk frnk.
r[odk; wkB fJeb"s/ nfij/ gzikph
rkfJe jB fiBQK B{z rkfJe ti'A
54t/A okô Noh fcbw ntkov Bkb
;BwkBs ehsk frnk. r[odk; wkB
eJh gzikph fcbwK ftu ezw eo u[Ze/
jB ns/ T[BQK B{z ndkekoh d/ y/so
ftu th eJh ;BwkB jkf;b j'J/ jB.
f;vBh fty/ j'D tkb/ bkJht fJB
eB;oN ;pzXh ;z;Ek d/ p[bko/ B/
ikDekoh fdzfdnK dZf;nk fe fJ;
;pzXh nkBbkJhB fNeNK p[e
eotkJhnK ik ;edhnK jB.
fJ; s'A fJbktk ;g"A;ofSg ns/
f;vBh (fpT{o') n?;HJhHJhHihH fdb dk wkwbk j? ns/ wkwbk j'o fJBe[nkoh bJh gq'rokw d/
gq'veSBz tb'A gzikph rkfJeh d/ rVpV j? rhsK Bkb gzikph rkfJeh nk:'iek ftZeh 0411709559,
f;ow"o r[odk; wkB dk bkJht fJB ftu Sk ikD tkb/ r[odk; wkB B/ nfws 0433211986, oki
eB;oN 2 i{B 2018 B{z Skw 7 ti/ gzikph rkfJeh dh p[bzdhnK B{z S'fjnk 0430219387,gqhs 0433855240
ftNb?w bJhno ;?ANo, fbtog{b fty/ j?. T[j 34 n?bpwK foekov eo u[Ze/ ns/ nth B{z 0423669188 s/
eotkfJnk ik fojk j?. jB ns/ rhseko ti'A 300 s'A tZX ;zgoe ehsk ik ;edk j?.
UNktk (fpT{o') e?B/vk dh fto'Xh fXo ezzot/fNt gkoNh B/ ;oeko 's/ okSNoh
;[oZfynk ;bkjeko d/ T[; fpnkB B{z b? e/ dpkn pDkT[Dk S[o{ eo fdZsk j?, fi; 'u
fiT{D bJh ;zxo , fJZE/ n"osK fgZm , fJZE/ n"osK fgZm
T[BQK B/ fejk ;h fe Gkosh ;oeko tb'A e?B/vhnB gqXkB wzsoh i;fNB No{v' B{z T[BQK fiT{D bJh ;zxofiT{D bJh ;zxoS, fJZE/ n"osK fgZm , fJZE/ n"osK fgZm 's/s/ s/s/ s/
fiT{D bJh ;zxo , fJZE/ n"osK fgZm
fiT{D bJh ;zxo
d/ Gkos d"o/ d"okB ykfb;skB dk w[Zdk u[Ze e/ Sow;ko eoB dh e'fSS ehsh rJh
;h.
p'sbK pzB e/ fbnkT[AdhnK B/ gkDh
p'sbK pzB e/ fbnkT[AdhnK B/ gkDh
p'sbK pzB e/ fbnkT[AdhnK B/ gkDh
p'sbK pzB e/ fbnkT[AdhnK B/ gkDh
p'sbK pzB e/ fbnkT[AdhnK B/ gkDh
fto'Xh gkoNh bhvo n?AvfoT{ Shno d/ p[bko/ i/e n?Bfoe B/ fejk fe fJ; wkwb/
B{z B'fN; 'u oZfynk frnk j?. ezzot/fNt gkoNh fJ; 's/ uouk eoBk ukj[zdh j? s/
ezY/ s'A ;kc ghD :'r gkDh b?D iKdh
jkT{; nkc ekwB; 'u fJ; 's/ t'fNzr th eoBk ukj[zdh j?. fJj B'fN; i;gkb
j?.
nNtkb fttkd Bkb ;pzfXs j?, fi; 's/ 1987 'u esb dh e'fSS d/ d'S bZr/ ;B,
46 ;kbk jk;ohnk nkb/-d[nkb/ dh
fi; d/ w[zpJh 'u e?B/vhnB gqXkB wzsoh i;fNB No{v' d/ bJh oZyh rJh fvBo gkoNh
fwZNh s'A nkgDhnK p'sbK 'u ghD :'r
'u Skwb j'D wro'A fttkd yVQk j' frnk.
;kc gkDh Godh j?. fwZNh e[dosh fcbNo
fJ;/ fttkd B{z d/yd/ j'J/ fdZbh 'u No{v' dh w/zpkBh 'u oZyh gkoNh 'u T[BQK dk
dk ezw eodh j?. jk;ohnk ns/ T[BQK dh
;Zdk oZd eo fdZsk frnk. fJj fttkd T[d'A j'o fznkdk tX frnk id'A B?SBb
;kEh n"osK B{z jo/e e?B bJh f;oc YkJh
;feUfoNh n?vtkJhzo v?Bhnb ihB B/ e?B/vhnB gqXkB wzsoh B{z Sow;ko eoB
o[gJ/ fwbd/ jB. NhBk p[zr ;{p/ ftu ofjD
fgZS/ Gkosh ;oeko dk jZE dZf;nk s/ No{v' B/ th fJ; B{z ;jh dZf;nk ;h. fJ; s'A
tkb/ seohpB 5800 gfotkoK bJh fJj
e[M fdB pknd e?B/vk dh ftd/S wzsoh feq;NhBk cqhb?Av B/ gZsoekoK Bkb rZb
ezw ekch nfjw j?.
eofdnK fejk fe T[BQK B/ Gkos dh nkgDh jwo[spk ;[Swk ;toki B{z nNtkb ;Zd/
NhBk p[zr 'u ofjD tkb/ b'eK bJh
dh nkgDh rbsh pko/ dZf;nk j?. cqhb?Av d/ fJ; fpnkB 's/ th fto'Xh fXo B/ B'fN;
fJj fJe u[D"sh j?, fiZE/ eJh ;kbK s'A
fbnk. ezzot/fNt gkoNh dk efjDk j? fe ihB B{z nkgD/ dknt/ B{z iBse s"o f;ZX
b'e ghD tkb/ ;kc gkDh sZe ;hws
eoBk ukjhdk j?.
gj[zu dh fSekfJs eod/ nk oj/ jB.
;ZskXkoh fbpob gkoNh d/ ;z;d w?ApoK B/ gfjbK jh fto'Xh fXo tb'A ihB B{z
wek;;o (fpT{o') ib jh ihtB j?. Shnk d/ fJe fgzv ftu ofjD tkbh wkwk jk;ohnk B/ fejk, '';kB{z ghD ns/ ykDk
jkT{; nkc ekwB; dh e"wh ;[oZfynk d/ ;kjwD/ rtkjh d/D s'A o'e fdZsk. e?B/
gkDh s'A fpBK ;kv/ ;ko/ ezw nX{o/ jB, jk;ohnk nkgDh fgZm 's/ seohp 200 gekT[D bJh ;kc gkDh fbnkT[D bJh
vhnB ;oeko B/ dbhb fdZsh fe n?BHn?;HJ/H tb'A nfijh fe;/ th rtkjh B{z pzd
fco th n;hA gkDh dh ;zGkb BjhA ykbh p'sbK pzBQ e/ o'z s?od/ j'J/ 4 pj[s d{o ns/ T[bN fdSk 'u ikDk g?Adk
dotkz/ fgZS/ ew/Nh d/ ;kjwD/ oZfynk ikDk ukjhdk j?. idfe ezzot/fNt gkoNh B/
eod/. ftSt ib fdt; bzx e/ frnk j? feb'whNo dk ;co s?n eodh j? ns/ j?.'' fJzv'B/Shnk ftu j'o GkJhuko/ th
fJe iBse ;[DtkJh dh wzr ehsh ;h.
ns/ ;kB{z fJj jo ;w/A :kd oZyDk S'N/ fij/ Nkg{ ;[bkt/;h s'A nkgD/ nfijhnK jh u[D"shnK Bkb d'-uko j'
j't/rk fe gkDh ;kvh fzzdrh bJh pj[s GkJhuko/ bJh ghD tkbk ;kc gkDh b? oj/ jB.
cb{, fBw'Bhnk Bkb tX ;edk j? jkoN
cb{, fBw'Bhnk Bkb tX ;edk j? jkoN ehwsh j?. gkDh bJh fgzvK 'u ofjzdhnK e/ nkT[Adh j?. jk;ohnk tKr j'o ;EkBe c'e; th t?Sfte o{g Bkb ghD :'r gkDh
cb{, fBw'Bhnk Bkb tX ;edk j? jkoN
cb{, fBw'Bhnk Bkb tX ;edk j? jkoN
cb{, fBw'Bhnk Bkb tX ;edk j? jkoN
fJ; ;kb d/ ftSt ib fdt; dk
n"osK B{z fezBk e[ ;zxoS eoBk g?Adk j?,
n"osK th nfijk jh eodhnK jB.
nZi n;hA s[jkB{z fJ; pko/ dZ;Kr/. fJzv'B/ jk;ohnk bzpk ;co s?n eo e/ Bdh d/ d/ ;o'sK bJh e[dosh jZb bZGDk ;h.
nN?e s/ ;Nq'e dk ysok
nN?e s/ ;Nq'e dk ysok fpBk fe;/ ikDekoh d/ e[fezr eoBk
nN?e s/ ;Nq'e dk ysok
nN?e s/ ;Nq'e dk ysok
nN?e s/ ;Nq'e dk ysok
fpBk fe;/ ikDekoh d/ e[fezr eoBk
fpBk fe;/ ikDekoh d/ e[fezr eoBk
fpBk fe;/ ikDekoh d/ e[fezr eoBk
fpBk fe;/ ikDekoh d/ e[fezr eoBk
bVehnK B{z fgnk Gkoh, bZrh nZr
bVehnK B{z fgnk Gkoh, bZrh nZr
bVehnK B{z fgnk Gkoh, bZrh nZr
bVehnK B{z fgnk Gkoh, bZrh nZr
bVehnK B{z fgnk Gkoh, bZrh nZr
pDkT[D dh ;'uh i' ibdh pD ;edk
j't/. fJ; bJh T[BQK B/ gk;sk pDkT[D
dh ;'uh.
fszBK ftu'A fJe 20 ;kbk bVeh B/
gk;sk dk g?e/N y'fbQnk ns/ fJ; B{z
eVkjh ftu gkfJnk. r?; ibk e/ fJ;
B{z gZeD bJh oZy fdZsk go fJ; ftu
T[j pj[s zo{oh uhz gkDh gkT[Dk G[Zb
rJhnK. fpBk gkDh d/ gk;sk dhnK
;kohnK ;Nhe; fwzNK ftu ;V rJhnK
ns/ eVkjh ftu nZr bZr rJh. nZr
nkb/-d[nkb/ fJzBh s/zh Bkb c?bh fe
ckfJo fpqr/v B{z p[bkT[Dk fgnk. w"e/ 's/
gj[zu e/ ckfJo fpqr/v eowukohnK B/
nZr p[MkJh. y[Sfe;wsh Bkb fJ; xNBk
ftu e'Jh zywh BjhA j'fJnk.
fszBK bVehnK ftu'A fJe B/
dZf;nk,''n;hA fpBk gkDh gkJ/ r?; 's/
gk;sk gZeD bJh oZy fdZsk. ;kB{z bZrk
fe fJj fJzM jh pDkfJnk iKdk j?.''
nZr p[MkT[D tkb/ nfXekoh B/ th
o'w (fpT{o') fe;/ B/ ;jh fejk j? fe d/ e[fezr eoB dh e'fS; ehsh ;h. n;b
bzvB (fpT{o') fBw'Bhnk iK cb{ s'A T[GoD tkb/ b'eK 'u fdb dk d"ok g?D iK fejk,''fJBQK ftfdnkoEDK B{z gsk BjhA
e[fezr eoBk th fJe ebk j?. fpBk fe;/ ftu fJNbh Sfjo ftu gVQB bJh ;h fe gk;sk fet/A pDkfJnk iKdk j?.''
;Nq'e dk ysok 6 r[Dk tX iKdk j?. ':{oghnB o/;fgo/Noh iBob' 'u gqekfSs
ikDekoh d/ e[fezr eoBk ikBb/tk j' rJhnK fszB nwoheh ftfdnkoEhnDK
nfXn?B 'u gkfJnk frnk j? fe ;kj ;pzXh tkfJo; g?dk eoB tkb/ eJh j'o fJ; xNBk wro'A cb'o?A; d/ fJe S?c
;edk j?. fJ; soQK dk jh e[M fJNbh B/ xo ftu ykDk pDkT[D dh :'iBk c?fp:' fgeuh B/ fJBQK fszB/ ftfdnkoEDK
ihtkD{nK Bkb fdB dk d"ok g?D s/ ;Nq'e dk ysok tX iKdk j?. fJ; nfXn?B 'u
ftu ofjzdhnK fszB ftfdnkoEDK Bkb pDkJh. feT[Afe T[BQK B{z s/z G[Zy bZrh B{z w[cs ftu fJNkbhnB e[fezr ebk;K
Bkb jh fejk frnk j? fe fdb dk d"ok s/ ;Nq'e d/ yso/ B{z o'eD 'u d' tkfJo;K d/
tkgfonk, fiBQK B/ fpBk fe;/ ikDekoh j'Jh ;h fJ; bJh T[BQK B/ e[M nfijk d/D dh rZb ejh j?.
Nhe/ dh G{fwek th gkJh rJh j?.

14
14
14 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
14 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
14 gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
fgSb/ 5 ;kbK ftZu nZXk fwbhnB fJNkbhnB
fgSb/ 5 ;kbK ftZu nZXk fwbhnB fJNkbhnB fjz;k B{z T[s
fgSb/ 5 ;kbK ftZu nZXk fwbhnB fJNkbhnB
fgSb/ 5 ;kbK ftZu nZXk fwbhnB fJNkbhnB
fgSb/ 5 ;kbK ftZu nZXk fwbhnB fJNkbhnB
fjz;k B{z T[s kfjs eoB tkbh fe;/ th o?bhkfjs eoB tkbh fe;/ th o?bh
fjz;k B{z T[sSkfjs eoB tkbh fe;/ th o?bhkfjs eoB tkbh fe;/ th o?bh
fjz;k B{z T[s
fjz;k B{z T[s kfjs eoB tkbh fe;/ th o?bh
fJNbh s'A j'o d/ K tZb eo u[Ze/ jB e{uK tZb eo u[Ze/ jB e{u 'u fjZ;k BjhA fbnk L irwhs f;zxu fjZ;k BjhA fbnk L irwhs f;zx
fJNbh s'A j'o d/
fJNbh s'A j'o d/
fJNbh s'A j'o d/ K tZb eo u[Ze/ jB e{u
fJNbh s'A j'o d/SK tZb eo u[Ze/ jB e{uK tZb eo u[Ze/ jB e{u
u fjZ;k BjhA fbnk L irwhs f;zx
u fjZ;k BjhA fbnk L irwhs f;zx
u fjZ;k BjhA fbnk L irwhs f;zx
fgSb/ gzi ;kbK s'A fJNkbhnB
BkrfoeK bJh iowBh w[Zy wzfib
pfDnk j'fJnk j?, fiZE/ fe 180,000
fJNkbhnB BkrfoeK dh ofi;No/SB
j'Jh j?. fJZE/ fJe yk; toDB:'r rZb
j? fe fJNkbhnB Bkrfoe j[D otkfJsh
fJbkfenK ftu BjhA ik oj/, fiZE/ fe
nshs ftu fJNkbhnB Bkrfoe iKd/
;B, pbfe j[D BkrfoeK B/ Bt/A g{oph
iowBh ftu Bt/A fJbke/ B{z wzfib pDk
fbnk j?. iowBh ftu ikD tkb/
fJNkbhnB BkrfoeK dh tX/o/ eo e/
T[wo 18-32 ;kb d/ dofwnkB j?. fJ;
s'A fJbktk 18 ;kb s'A xZN T[wo d/
pZfunK dh fJwhrq/SB ftu th pj[s tkXk
j'fJnk j?. eJh g{o/ gfotko th iowBh
ftu gbkfJB eo rJ/ jB.
fJNkbhnBz bJh d{ik ;G s'A gqf;ZX
o'w, (fpT{o') gzikph ukj/ Gkos d/ finkdk fJNkbhnB Bkrfoe :{og d/
wzst :{BkJhfNv fezrvw j?, fi; d/
j'D ukj/ gkfe;skB d/ ;G B/ tjhoK j'o d/SK ftu e{u eo rJ/ jB. ;kb
Bkb 87,000 fJskbth Bkrfoe fgSb/
:{og d/ d/S fJNbh tZb xZshnK jB s/ 2011-2015 d"okB :{og d/ d{i/ d/SK
gzi ;kbK ftZu ofi;No j'J/ jB. wkBt
j'o th eJh J/Shnk d/ nfij/ d/S jB ftu fJNkbhnB BkrfoeK dh ;zfynk
okiXkBh ;G s'A finkdk nzro/zh f;js
fiBQK d/ Bkrfoe :{oghnB d/S fJNbh ftu tkXk j'fJnk j?.
;zGkb gqDkbh tZb fyZuh rJh j?. ;szpo
nkT[D B{z fJ; ;w/A soihj d/ oj/ jB. 1970 s'A pknd b'eK d/ gqtk; dk
2015 ftZu, fJzrfbS f;js gq'rokw
fJ; dk ;G s'A tZvk ekoB SkfJd fJj o[MkB tX/o/ s"o 's/ :{og tZb tfXnk,
ftZu brgr 3,000 fJNkbhnB ;orow
j't/ fe fJNbh ftZu fiZE/ ;oeko ns/ gqzs{ d{;o/ :{ogh d/SK tZb'A nkgDhnK
;B. Bk f;oc vkeNo, ;r'A Bo;K,
ekB{zBh YKu/ dk buehbk j'Dk j?, T[ZE/ BhshnK ftu pdbkn eoB ekoB
fJZE/ nkT[D tkb/ b'eK B{z gZe/ j'D dh gqtk;hnK d/ o[MkB ftu th pdbkn fwvtkJhtz (dkJhnK), dopkB,
th tZvh nk; ofjzdh j?. go d{i/ gk;/ nkfJnk. fJNbh d/ nZi d/ jkbks nfij/ n?Ap{b?A; vokJhto nkfd th Skfwb jB.
UNktk (fpT{o') e?B/vk 'u nrb/ ;kb (2019) j'D tkbhnK u'DK 'u gqXkB
fJNkbhnB b'e fJNbh dh Xosh s'A jB fe fJwhrq/SB xN ojh j?, idfe ;szpo 2015 ns/ ;szpo 2016 d/ ftZu
wzsoh i;fNB No{v' B{z u[D"sh d/D tkbh v?w'eq/fNe gkoNh d/ B/sk irwhs f;zx (39)
feBkok eod/ ik oj/ jB. jkb jh ftu T[sgqtk; ftu tX/o/ tkXk j' fojk j?, i' nkT[D tkb/ b'eK d/ nzefVnK ftZu 2000
B{z f;Zy tZytkdhnK Bkb ;pzX B{z b? e/ fto'X dk ;kjwDk eoBk g? fojk j?. fJ; 's/
gqkgs j'J/ nzefVnK nB[;ko fgSb/ gzi fe pj[s ;kohnK BthnK xNBktK B{z s'A th tZX 25 s'A 29 ;kb s'A tZX T[wo
;ckJh fdzfdnk irwhs f;zx B/ UNktk 'u gZsoekoK Bkb rZbpks d"okB fejk fe
;kbK ftu seohpB nZXk fwbhnB s'A th nzikw d/ fojk j?. d/ 35 ch;dh B"itkB ofi;Nov jB.
T[j ed/ th T[BQK o?bhnK 'u Skwb th BjhA j'J/ fi; 'u fjz;k B{z T[sSkfjs eoB dk
fzeo ehsk frnk j't/. T[BQK fejk fe, 'i/eo e'Jh th fe;/ th fjz;k B{z tXkT[D dh
e'fSS eodk j? sK fJj n;hA fpbe[b th podkSs BjhA eoKr/.'
gVQ' fezBh j? Nozg s/ w'dh tor/ tZv/ B/sktK dh ;?boh
gVQ' fezBh j? Nozg s/ w'dh tor/ tZv/ B/sktK dh ;?boh ;B. fJ; o?bh 'u ;N/i 's/ irwhs d/ fgZS/ ioB?b f;zx dk fJe tZvk g';No bZrk
gVQ' fezBh j? Nozg s/ w'dh tor/ tZv/ B/sktK dh ;?boh
gVQ' fezBh j? Nozg s/ w'dh tor/ tZv/ B/sktK dh ;?boh
gVQ' fezBh j? Nozg s/ w'dh tor/ tZv/ B/sktK dh ;?boh
fzeo:'r j? fe ;?B cqKf;;e' 'u nk:'fis o?bh 'u w[Zy p[bko/ d/ o{g 'u Skwb j'J/
j'fJnk ;h ns/ fJe nzrq/zh nypko w[skpe irwhs f;zx 2016 'u fpqN/B ;fEs
B?SBb f;Zy :{E c?vo/SB tZb'A nk:'fis fJe gq'rokw 'u th Skwb j'J/ ;B, fijVk
fJe nkzkd ykfb;skBh dh tekbs eodk fojk j?.
fJ; s'A gfjbK th irwhs f;zx 's/ nfijhnK o?bhnK 'u Skwb j'D ns/ fjz;k
T[sSkfjs d/ d'S bZrd/ oj/ jB. fzeo:'r j? fe T[; d/ gkoNh d/ jh eJh w?Apo T[;
's/ bZr oj/ nfij/ d'S ns/ fJBQK 's/ e'Jh ;gZSNheoD Bk fdZs/ ikD ekoB T[; s'A
;zs[SN BjhA ;B.
o{;h iKu
o{;h iKu u Nozg d/u Nozg d/
o{;h iKu 'u Nozg d/u Nozg d/
o{;h iKu u Nozg d/
o{;h iKu
tehb B/ fdZsk n;shck
tehb B/ fdZsk n;shck
tehb B/ fdZsk n;shck
tehb B/ fdZsk n;shck
tehb B/ fdZsk n;shck
tkfSzrNB (fpT{o') d[Bhnk 'u fiZE/ nwohek d/ ;G s'A nwho Sy;K 'u Skwb fpqN/B th d[Bhnk d/ ;G s'A skesto
;G s'A nwho Sy; pko/ ;kfonK B{z ;B. d/SK 'u S[wko j?. fpqN/B dh gqXkB wzsoh
ikDekoh j't/rh go d[Bhnk 'u gqw[Zy d/ 3H J/izbk wkoe/b E?o/;k w/n, fi; dh ;kbkBk sBykj
SK d/ okSNogshnK ns/ gqXkB wzsohnK iowBh dh ;G s'A skesto wfjbk 97H13 bZy o[gJ/ j?. fzeo:'r j? fe E?o/
dh ;kbkBk fezBh sBykj j? fJ; pko/ uK;bo J/izbk wkoe/b j?, fzeo:'r j? ;k pq?rfzN wkwb/ B{z b? e/ uouk 'u j?
pj[s b'eK B{z gsk j't/rk. nwohek s'A fe T[j d{ih tko iowBh dh uK;bo ns/ T[j fpqN/B B{z :{ogh ;zx s'A tZy
b? e/ uhB sZe d/ gqw[Zy B/sktK dh pDh j?. wkoe/b dh ;kbkBk sBykj eokT[Dk ukj[zdh j?.
;kbkBk sBykj pko/ n;hA s[jkB{z ikD{ 1H75 eo'V j?. iowBh B{z ;?o-;gkN/ ns/
7H tbkfdwho g[fsB
eoktKr/. d[Bhnk d/ 9 gqw[Zy d/SK d/ nkJhH NhH jZp d/ bJh ikfDnk iKdk j?.
nwohek s'A pknd o{; B{z ;G s'A
okSNogshnK ns/ gqXkB wzsoh dhnK 4H i;fNB No{v'
skesto d/S wzfBnk iKdk j?. o{; d/
sBykj pko/ j/m fbZfynk frnk j?. e?B/vk B{z fiZE/ d[Bhnk dk y[Sjkb
okSNogsh tbkfdwho g[fsB jB, fiBQK
1H bh ;hB b{zr d/S wzfBnk iKdk j?, feT[Afe fJE'A dk
dh ;kbkBk sBykj 72H8 bZy o[gJ/ j?.
f;zrkg[o fiZE/ N{fo;N gb/;K ns/ wkj"b ns/ tksktoD b'eK B{z nkgD/
fzeo:'r j? fe e[M fdB gfjbK j'JhnK
j'oBK eJh ezwK bJh wSj{o wzfBnk iKdk tZb fyZudk j?. e?B/vk d/ gqXkB wzsoh
okSNogsh u'DK 'u n?rfzN g'b tZb'A
j?. nkgD/ pfjsohB ftek; d/ bJh i;fNB No{v' jB ns/ T[BQK B{z j?Av;w
g[fsB d/ w[V s'A okSNogsh pDB dh
wSj{o f;zrkg[o d/ gqXkB wzsoh bh ;hB p[nkJ/ (gqXkB wzsoh) d/ BK Bkb th
T[whd iskJh ik ojh j?.
b{zr dh ;kbkBk sBykj 10H4 eo'V j?, ikfDnk iKdk j?. No{v' dh ;kbkBk
8H Bfozdo w'dh
fijVh fe nwoheh okSNogsh s'A 4 r[Dk sBykj 1H69 eo'V j?.
Gkos fiZE/ nkgDh c"ih skes ns/
fznkdk j?. 5H n?wkB[J/b w?eo'B
noE-ftt;Ek ekoB d[Bhnk Go
2H v'Bkbv Nozg d[Bhnk d/ ;G s'A itkB B/sktK 'u
nwohek B{z fiZE/ d[Bhnk dk ;G s'A coK; d/ okSNogsh n?wkB[J/b w?eo'B ikfDnk iKdk j?. Bfozdo w'dh fijV/
skesto d/S wzfBnk iKdk j?. T[E/ jh th Skwb jB ns/ T[BQK dh ;kbBk fe Gkos d/ gqXkB wzsoh jB ns/ T[BQK
nwoheh okSNogsh v'Bkbv Nozg dh sBykj 1H43 eo'V o[gJ/ j?. dh ;kbkBk sBykj 19H69 bZy o[gJ/
;kbkBk sBykj 2H6 eo'V j?. fzeo:'r 5H o/;/g sJhg n?do'rB jB.
tkfSzrNB (fpT{o') o{;h iKu 'u nwoheh okSNogsh v'Bkbv Nozg d/ w[Zy tehb
j? fe Nozg B/ 2017 'u eJh tko nkgDh fJ; fb;N 'u 5t/A Bzpo 's/ s[oeh d/ 9H Sh fiBfgzr
B/ n;shck d/ fdZsk j?. okSNogsh dh ekB{zBh Nhw d/ g[oBrmB d/ wZd/Bzo fJj
sBykj 'u'A bZyK o[gJ/ dkB 'u d/ fdZs/ okSNogsh o/;/g sJhg n?do'rB jB, uhB d/ okSNogsh Sh fiBfgzr fiBQK
n;shck nkfJnk j?. tehb ikB v'v B/ gZsoeko ew/Nh J/HghH B{z G/i/ Jh-w/b 'u
;B, feT[Afe u'D nfGnkB 'u Nozg B/ fiBQK dh ;kbkBk sBykj 1H32 eo'V B{z e[M fdB gfjbK jh bkJhc NkJhw uhB nkgD/ n;shc/ dh g[SNh ehsh j?. w/b 'u ikB B/ fbfynk j?; ''w?A okSNogsh B{z
fejk ;h fe T[j f;oc 1 vkbo sBykj o[gJ/ j?. s[oeh th nkgD/ ;?o-;gkN/ bJh dk okSNogsh pD/ ofjD bJh u[fDnk fgnko eodk jK s/ T[BQK B{z S[ZGekwBktK fdzdk jK. Nozg d/ ekB{zBh Nhw 'u fszB
tZi'A b?Dr/. fzeo:'r j? fe Nozg ekch wSj{o j?.
frnk j?. T[BQK dh ;kbkBk sBykj 14H3 fdB gfjbK nwohek d/ ;kpek nNkoBh i';/c fd i/B'tk B{z Skwb ehsk frnk ;h.
nwohek d/ okSNogsh pDB s'A gfjbK 6H E?o/;k w/n
bZy o[gJ/ j?. fJ; s'A pknd ikB dk n;shck nkfJnk j?.

15
15
15 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
15 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
15 gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
fJzv'B/ u i[nkbkw[yh d/ X{zJ/ Bkb rbsh Bkb G/i/ w?;/i s'A pknd
fJzv'B/
u i[nkbkw[yh d/ X{zJ/ Bkb
u i[nkbkw[yh d/ X{zJ/ Bkb
fJzv'B/
fJzv'B/Shnk hnk hnk hnk hnk 'u i[nkbkw[yh d/ X{zJ/ Bkbu i[nkbkw[yh d/ X{zJ/ Bkb
fJzv'B/
rbsh Bkb G/i/ w?;/i s'A pknd
rbsh Bkb G/i/ w?;/i s'A pknd
rbsh Bkb G/i/ w?;/i s'A pknd
rbsh Bkb G/i/ w?;/i s'A pknd
j'fJnk fgnko, eotkfJnk ftnkj
j'fJnk fgnko, eotkfJnk ftnkj
gqGkfts 3 b'eK dk ehsk frnk fJbki b'eK dk ehsk frnk fJbki
j'fJnk fgnko, eotkfJnk ftnkj
j'fJnk fgnko, eotkfJnk ftnkj
gqGkfts 3 j'fJnk fgnko, eotkfJnk ftnkj
gqGkfts 3 b'eK dk ehsk frnk fJbki
gqGkfts 3
gqGkfts 30 b'eK dk ehsk frnk fJbki b'eK dk ehsk frnk fJbki





















bzvB (fpT{o') fejk iKdk j? fe bJh T[; B/ nkgD/ jh d{i/ Bzpo 's/ fJj BjhA j[zdh sK fJj f;bf;bk fznkdk BjhA
i'VhnK oZp pDkT[Adk j? go eJh tko w?;/i G/fink ;h i' rbsh Bkb bhBk ubdk. w?B{z tjN;n?g 's/ T[; dh c'N' d/
rbs Bzpo 's/ G/i/ rJ/ w?;/i Bkb th e'b ub/ frnk. yh, wkfJeb ekch ;wkoN j?. T[j rZbK
i'Vh pD iKdh j?. bhBk s/ wkfJeb wkfJeb B{z ekch j?okBh j'Jh id'A pj[s eodk ;h go fJ; dk ekoB fJj
Bkb th nfijk jh e[M j'fJnk. rZb fJ; d/ itkp 'u bhBk dk w?;/i nkfJnk. ;h fe SkfJd T[j xpokfJnk j'fJnk ;h.
fgSb/ ;kb dh j? id'A ;kT{E bzvB d/ fJj w?;/i bhBk se fet/A gj[zfunk, fJ; n;hA d't/A jh ekch j?okB ;h fe w?;/
iekosk (fpT{o') fJzv'B/Shnk dh nkcs J/iz;h B/ ikDekoh fdZsh fe g{oph iktk wkovB 'u ofjD tkbh 37 ;kbK bhBk B{z b? e/ d'jK ftukb/ ekch rZbpks j'Jh. i fwbD d/ 4 xzN/ pknd jh n;hA v/N
d/ wkT{AN Jhi/B i[nkbkw[yh dh ug/N ftu nkJ/ 30 b'eK dk fJbki ehsk frnk. vkbp?e B{z nDikB Bzpo s'A fJe fco fJj f;bf;bk nZr/ tfXnk. Skw B{z 's/ ;h. d'jK dk o'wK; S[o{ j'fJnk s/ 15
nkcs J/iz;h dh p[bkok ;[s'g' g[ot' B[ro'j' B/ dZf;nk fe i[nkbkw[yh dh YbkD 's/ tjN;n?g w?;/i fwfbnk. w?;/i d'jK B/ fwbD dk c?;bk ehsk s/ ekch fdB pknd d/ nzdo jh wkfJeb B/ gqg'i
t;Zd/ eJh fgzvK d/ doiBK b'eK B{z nkgDk xo SZvDk fgnk j?. fJj i[nkbkw[yh e'bhno; t{v 'u ofjD tkb/ wkfJeb d/o se rZbK ehshnK s/ tkg; ikD s'A eo fdZsk. 7 d;zpo B{z d'jK B/ ftnkj
nkgDh ;bco Mhb bJh ikfDnk iKd j? ns/ fJZE/ oks d/ ;w/A rzXe dh y'dkJh dk fJt?Ai/b{ B/ G/fink ;h. T[; B/ w?;/i 'u gfjbK d'jK B/ nrb/ fdB fwbD dk eo fbnk. bhBk efjzdh j? fe ;kvh
ezw j[zdk j?. fJj pj[s ysoBke j? ns/ fJ; ftu ezw eoB tkb/ wzd{oK B{z xZN fbZfynk ;h, 'rob; fNqg'. fJj c?;bk ehsk. ejkDh 'u fJe ;hy j? fe fgnko d/
sBykj fdZsh iKdh j?. ;[s'g' B/ dZf;nk fe Jhi/B B{z b'eK dhnK rshftXhnK bJh don;b fJe fcbw dk BK ;h, fi; B{z bhBk B/ dZf;nk fe n;hA brksko wkwb/ 'u ed/ jko BjhA wzBDh ukjhdh
pzd eo fdZsk frnk j?, jkbKfe i[nkbkw[yh dh ;fEsh ;XkoB j?. wkfJeb d/yDk ukj[zdk ;h. :kd oZyD u?N eod/ oj/. w?B{z brdk j? fe w?A f;zrb j?.












MINTO CELLARS

16
16
16 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
16 gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
16 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
87 ;kbK dkdh dk fJj ekoBkwk d/y
87 ;kbK dkdh dk fJj ekoBkwk d/y
87 ;kbK dkdh dk fJj ekoBkwk d/y 14 ;kb gfjbK nkJ/ s{ckB
87 ;kbK dkdh dk fJj ekoBkwk d/y
87 ;kbK dkdh dk fJj ekoBkwk d/y
14 ;kb gfjbK nkJ/ s{ckB u r[nkuh fpZbh xo goshu r[nkuh fpZbh xo gosh
14 ;kb gfjbK nkJ/ s{ckB u r[nkuh fpZbh xo gosh
14 ;kb gfjbK nkJ/ s{ckB
14 ;kb gfjbK nkJ/ s{ckB 'u r[nkuh fpZbh xo goshu r[nkuh fpZbh xo gosh
s[;hA ofj ikUr/ j?okB cb'ohvk(fpT{o') nwohek d/ cb'ohvk
s[;hA ofj ikUr/ j?okB
s[;hA ofj ikUr/ j?okB
s[;hA ofj ikUr/ j?okB
s[;hA ofj ikUr/ j?okB
d/ ofjD tkb/ fJe Sy; dh y[Sh dk T[;
;w/A fmekDk BjhA fojk, id'A T[; B{z gsk
bZrk fe ;kb 2004 ftu nkJ/ s{ckB
ftu r[nkuh T[; dh fpZbh tkg; nk
rJh j?. 'fjT{wB ;';kfJNh nkc fd Nq/zo
e';N' B/ fJe c/;p[Ze g';N ftu fJ; dh
ikDekoh fdZsh. ;';kfJNh B/ dZf;nk fe
fgSb/ jcs/ T[BQK B{z fJj fpZbh ntkok
x[zwd/ j'J/ fwbh ;h. nfXekohnK B/ id'A
T[; B{z cfVnk, sK T[; d/ rb/ ftu fJe
wkJheq'fug bZrh ;h, fi; ftu T[; d/
wkbe dh ikDekoh ;h. fpZbh d/ wkbe
g/oh wkofNB B/ whvhnk B{z dZf;nk, w?B{z
id'A fJ; pko/ ftu ekb nkJh sK w?A
j?okB ;h. T[BQK g/oh B{z fejk s[;hA eh
eo'r/ i/eo n;hA s[jkB{z dZ;hJ/ fe s[jkvh
fpZbh ''2 fizdk j?. w?A T[BQK B{z fejk fe
w?A s[jkB{z gkrb ejKrk. T[j sK ;kbK
gfjbK jh wo u[Zeh j?.'
s[jkB{z dZ; dJhJ/ fe wkofNB B/ ''2
B{z ;kb 2002 ftu nvkgN ehsk ;h.
bzvB (fpT{o') s[;hA ne;o p[z[orK B{z rkovfBzr eod/ d/fynk j't/rk iK nkgD/
2004 ftu nkJ/ s{ckB ftu T[j r[nku
T[wo d/ Bkb d/ b'eK Bkb gkoe 'u p?m/ j'J/ d/fynk j't/rk go nZi n;hA s[jkB{z fJe
rJh ;h. wkofNB B/ dZf;nk fe w?A fJ;
nfijh p[z[or n"os dh rZb dZ;D ik oj/ jK i' s[jkB{z j?okB eo d/t/rh. eKuk
d/ pko/ ftu fjT{wB ;';kfJNh B{z fog'oN
rko;hnk z?ok BK dh fJe 87 ;kbK dkdh B/ nkgD/ fJ; j[Bo Bkb ;kfonK B{z j?okB
eo fdZsh ;h sK fe i/eo T[; dk e[ZM
eo fdZsk j?. dkdh B/ wkJheo';kcN g/AN dh tos'A eo nfijhnK s;thoK pDkJhnK
gsk bZr/ sK T[j T[; B{z dZ; d/D. Bkb
jB fi; B{z d/y fvt?bgo th j?okB ofj ikDr/.
jh T[BQK B/ fJj th dZf;nk ;h fe T[; d/
eKuk d/ gsh fpwko j' rJ/ ;B s/ T[BQK dh d/yGkb bJh T[j xo 'u jh ofjzdh
rb/ ftu fJe wkJheq'fug th j?. wkofNB
;h, fi; ekoB ;wK fpskT[Dk ekch w[Sfeb j' iKdk ;h. fJ; B{z d/yd/ j'J/ T[BQK d/
B/ dZf;nk, 'w?A fit/A jh ''2 B{z d/fynk,
pZfunK B/ T[BQK B{z fJe ezfgT{No fdZsk. S[o{nks 'u T[j n?ZwHn?Z;H g/AN 'u S'NhnK-
w?A T[; B{z gSkD fbnk. T[j E'VQh p[ZYh j'
S'NhnK uhzK pDkT[Adh ;h s/ pknd 'u j"bh-j"bh T[j T[; s;tho 'u pkohe uhzK B{z
rJh ;h. fpbe[Zb w/oh soQK. w?A T[; B{z
i'Vdh rJh.
xo b? e/ nk frnk. j[D T[j mhe j? ns/
j"bh-j"bh T[j nfijh s;tho pDkT[D bZr rJh fe e'Jh efj BjhA ;edk ;h,
j'bh-j'bh T[; dh f;js mhe j' ojh j?.'
fe fJj s;tho n?ZwHn?Z;H g/AN 'u pDkJh rJh j?. dkdh B/ nkgD/ wk;Nogh; B{z c/
;p[Ze 's/ g';N ehs/ go dkdh dh g'sh B/ T[BQK s;thoK B{z fJz;Nkrqkw 's/ th g';N
uhB eo/rk d[Bhnk dh ;G s'A s/
uhB eo/rk d[Bhnk dh ;G s'A s/
uhB eo/rk d[Bhnk dh ;G s'A s/ jtk ;[ozr dk fBowkD
uhB eo/rk d[Bhnk dh ;G s'A s/ jtk ;[ozrjtk ;[ozr dk fBowkD dk fBowkD
uhB eo/rk d[Bhnk dh ;G s'A s/z 'jtk ;[ozrjtk ;[ozr' dk fBowkD dk fBowkD
eoB B{z fejk. 9 woku se dkdh d/ fJz;Nk nzekT[AN 's/ f;oc 300 c'b'noz ;B go
pknd 'u fJj frDsh 1,08,000 s'A fznkdk j' rJh.
fJj y[bk;k T[d'A j'fJnk j?, id'A
fJ; 1 ;kb g[okD/ xo dh ;kb g[okD/ xo dh
fJ; 1 d[Bhnk d/ gqw[Zy c"ih Sesh tkb/ d/S
fJ; 100 ;kb g[okD/ xo dh ;kb g[okD/ xo dh
fJ; 1 ;kb g[okD/ xo dh
fJ; 1
fwzkJhbK ns/ ik;{;h ijkzK Bkb
jkJhgo;'fBe jfEnkoK dh nrbh ghVQh
ehws ikD ofj ikUr/ j?okB
ehws ikD ofj ikUr/ j?okB
ehws ikD ofj ikUr/ j?okB B{z ftef;s eoB dh d"V ftu Skwb jB.
ehws ikD ofj ikUr/ j?okB
ehws ikD ofj ikUr/ j?okB
fJ; s'A gfjbK fJ; wjhB/ o{; d/
okSNogsh tbkfdwho g[fsB B/ okSNo
d/ BK nkgD/ ;zp'XB ftu fejk ;h fe
o{; B/ jkJhgo;'fBe fwzkJhbK dh fJe
BthA ghVQh ftef;s ehsh j?, fi; wro'A
nwohek ;w/s j'o BkN' d/SK B/ Bkokzrh
zkjo ehsh ;h. jkb jh ftu nwoheh
nfXekohnK B/ jkJhgo;'fBe jfEnkoK
Bkb ;zGkfts ysfonK d/ pko/ ftu
dZf;nk ;h fe T[BQK dh rsh X[Bh dh
rsh s'A 5 r[Dk iK T[; s'A th fznkdk
j[zdh j?. ikgkB dh fJe fog'oN w[skpe
uhB B/ th phs/ ;kb fJe jkJhgo;'fBe
fwzkJhb vhH n?Zc-17 dk gohyD ehsk
phfizr (fpT{o') uhB d[Bhnk dk ;G eo ;ed/ jB iK T[j jtk d/ T[Zu rsh
j?. jkbKfe g/ANkrB B/ jkJhgo;'fBe B{z
s'A skesto d/S pBDk ukj[zdk j?. j[D sZe gj[zuD Bkb fJekJh ftu g?dk j'J/
b? e/ gfjbK s'A jh fusktBh d/ oZyh j?
uhB B/ n?bkB ehsk j? fe T[j ;[go sDkn B{z xZN eo ;ed/ jB. fJe nzro/
fe nwohek ;kbK s'A fJ; soQK dh
ck;N J/no gb/B dh BthA ghVQh ftef;s ih nypko B/ dZf;nk fe fJj d[Bhnk
seBhe ftef;s eo fojk j?. J/iz;h dh
eoB bJh d[Bhnk dh ;G s'A s/z 'jtk dh ;G s'A s/z jkJhgo;'fBe jtk ;[ozr
fog'oN ftu dkntk ehsk frnk j? fe
;[ozr' dk fBowkD eo fojk j?. fJ; dh j't/rh. uhB ne?vwh nkc ;kfJz; d/ fJe
uhBh ne?vwh nkc ;kJhA;/i B/ gfjbK
tos'A jkJhgo;'fBe fwzkJhb seBkb'ih S'X wkjo jkB frbkJh B/ dZf;nk fe
s'A jh nkgDh w"i{dk jtk ;[ozr ftu fJe
bJh th ehsh ik ;edh j?. jtk ;[ozrK 265 whNo bzph ;[ozr dh tos'A
jkJhgo;'fBe ijkz T[vkD dk gohyD
Bkb gsk uZbdk j? fe jtk m'; fJekJh jkJhgo;'fBe ijkz d/ gohyD eoB bJh
eo fbnk j?.
ftu'A fet/A bzxdh j?, fi; Bkb ehsh ik ;edh j?. fi; dh rsh X[Bh dh
fvzkJhBo n?o'vkfJBkfwe; ftu ;[Xko rsh s'A 25 r[Dk fznkdk j't/rh.
t?Be{to (fpT{o') eohp 100 ;kb g[okD/ xo, i' fe uko/ gkf;UA MkVhnK Bkb
f;vBh
f;vBh u fjz;e tkodks, xo u dkyb j' e/ ftnesh B/ ehsh r'bhpkoh
f;vBh u fjz;e tkodks, xo u fjz;e tkodks, xo u dkyb j' e/ ftnesh B/ ehsh r'bhpkohu dkyb j' e/ ftnesh B/ ehsh r'bhpkoh
f;vBh 'u fjz;e tkodks, xo u fjz;e tkodks, xo 'u dkyb j' e/ ftnesh B/ ehsh r'bhpkohu dkyb j' e/ ftnesh B/ ehsh r'bhpkoh
fxfonk j'fJnk j?, B{z d/y e'Jh th fJ; dh ehws dk nzdkzk BjhA brk ;edk. fJj f;vBh
xo t?Be{to d/ vkT{BNkT{B 'u ;fEs j? s/ fJ; xo d/ pkjo eohp 7 fwbhnB
vkbo dk gqkJhz N?r bZrk j'fJnk j?, i' fe ;kfonK bJh j?okBh dk ;pp pfDnk f;vBh (fpT{o') nk;Nq/bhnk d/ Sfjo f;vBh 'u fJe ftnesh tb'A
j'fJnk j?. fjz;e tkodks B{z nzzkw fdZsk frnk. g[b; w[skpe fJ; xNBk d/ ;zpzX
fJj g[okDk xo fJzrfbzS p/n phu s'A e[M jh fwzNK dh d{oh 's/ j?, i' fe d/yD 'u 'u d'Sh ftnesh B{z frqcsko eo fbnk frnk j?. don;b gZSwh f;vBh
;fEs fJe xo 'u dkyb j' e/ fJe ftnesh tb'A r'bhpkoh ehsh rJh,
e[M yk; BjhA bZrdk. ;kjwfDUA d/yD 'u xo dh ;koh rbh ;Vh bZeVh s/ MkVhnK
Bkb fxfonk xo d/yD 'u th nihp fijk bZrdk j?. fJ; xo dk nzdo{Bh fjZ;k fi; ekoB i'Vk rzGho o{g Bkb zywh j' frnk. g[b; w[skpe T[BQK B{z
fJe ojZ; pfDnk j'fJnk j? feT[Afe fJ; xo d/ J/izN B/ fJ; dhnK fznkdk s;thoK fev eb'z, fpvftZb ;fEs xo 'u r'bhpkoh j'D dh ;{uBk fwbh.
S'Sb whvhnk 's/ ;KMhnK BjhA ehshnK. nfijk gfjbh tko BjhA fe fJ; xo dh ezX g[b; w[skpe id'A T[j w"e/ 's/ g[Zi/ sK r'bhpkoh ik fSeko j'J/ 47
's/ fJzBh tZvh ehws dk gqkJhz N?r bZfrnk j?. nes{po 2015 'u th e[M nfijk ;kbk ftnesh ns/ 43 ;kbk n"os rzGho o{g Bkb zywh fwb/. zywhnK
B{z t?;Nwhv j;gskb 'u Gosh eokfJnk frnk, fiZE/ T[BQK dh jkbs
jh j'fJnk ;h, id'A fJj xo 2H8 fwbhnB vkbo dk ftfenk ;h. fJ; xo, i' fe
1922 dk pfDnk j?, dh ehws wkoehN d/ fj;kp Bkb 3H45 fwbhnB vkbo dZ;h ;fEo pDh j'Jh j?. fJe uSwdhd rtkj B/ dZf;nk xo d/ pkjo fJe s/
ik ojh j? go fJ; xo d/ wkbe B{z bZrdk j? fe ni'e/ ;w/A 'u fJ; xo d/ 6H8 z ocsko eko nk e/ o[eh ns/ T[; B/ ;[fDnk fe B"itkB B/ fJe' tko 4
fwbhnB vkbo fwb ;ed/ jB. r'bhnK ubkJhnK. xo d/ pkjo fJe 15 ;kbk bVeh B/ wdd bJh o"bk
fJe ewoShnb ohnb n;N/N d/ pq'eo e?ftB uhnKr dk efjDk j? fe id'A T[; gkfJnk. fJ; r'bhpkoh dh xNBk s'A pknd g[b; B/ B/V/ dhnK rbhnK
'u d'Sh dh Gkb S[o{ ehsh ns/ 23 ;kbk B"itkB B{z frqcsko ehsk. g[b;
B/ xo d/ pkjo gqkJhz N?r d/fynk sK T[j j?okB ofj frnk. ph;h n;?;w?AN d/
B/ frqcsko ehs/ d'Sh 's/ d' b'eK dh jZfsnk dh e'fSS eoB dk d'S
w[skpe 1390 Eob'n ;NqhN B/V/ fJe xo, fi; 'u f;oc fJe p?vo{w s/ fszw pkEo{w
;B, d;zpo wjhB/ 6H4 fwbhnB vkbo 'u ftfenk ;h s/ 977 po"NB ;NqhN B/V/ fJe bkfJnk j?. g[b; tb'A B"itkB B{z zwkBs BjhA fdZsh rJh . g[b; tb'A
xo i' gfjb/ xo s'A tZvk ;h s/ fi; 'u 9 p?vo{w s/ 6 pkEo{w ;B, T[j ;szpo wjhB/ xNBk dh iKu ikoh j? ns/ g[b; dk wzBDk j? fe i'V/ B{z fBSkBk pDk
2H8 fwbhnB vkbo dk ftfenk ;h. e/ r'bhpkoh ehsh rJh.

17
17
17 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
17 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
17 gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
d[Bhnk d/ ;G s'A wfjzr/
d[Bhnk d/ ;G s'A wfjzr/ n?;H;hH, n?;HNhH n?eN fto'X L wZX gqd/
d[Bhnk d/ ;G s'A wfjzr/ fjoKfjoK
d[Bhnk d/ ;G s'A wfjzr/ fjoK
n?;H;hH, n?;HNhH n?eN fto'X L wZX gqd/
n?;H;hH, n?;HNhH n?eN fto'X L wZX gqd/
n?;H;hH, n?;HNhH n?eN fto'X L wZX gqd/S,,,,,
n?;H;hH, n?;HNhH n?eN fto'X L wZX gqd/
d[Bhnk d/ ;G s'A wfjzr/ SfjoKfjoK
oki;EkB s/ :{H ghH u fjz;k, 9 b'eK dh w"su fjz;k, 9 b'eK dh w"s
oki;EkB s/ :{H ghH
oki;EkB s/ :{H ghH
oki;EkB s/ :{H ghH 'u fjz;k, 9 b'eK dh w"su fjz;k, 9 b'eK dh w"s
kwb j'fJnk f;vBh
kwb j'fJnk f;vBh
'u u u u u Skwb j'fJnk f;vBhkwb j'fJnk f;vBh oki;EkB s/ :{H ghH u fjz;k, 9 b'eK dh w"s
kwb j'fJnk f;vBh

























BthA fdZbh (fpT{o') n?Z;H ;hH$n?Z;H NhH n?eN 'u ;[gohw e'oN d/ c?;b/ fybkc
f;vBh (fpT{o') nk;Nq/bhnk dk Sfjo d/ ;G s'A wfjzr/ SfjoK 'u Skwb j' frnk pj[s ;ko/ :{ogh Sfjo th N"g-10
nZi dfbs ;zrmBK d/ ;Zd/ 's/ Gkos pzd d"okB izw e/ fjz;k d/yD B{z fwbh. fJ;
f;vBh d[Bhnk d/ ;G s'A wfjzr/ SfjoK j?. dh ;{uh 'u Skwb jB. fJBQK 'u d{i/
d"okB 9 b'eK dh w"s j' rJh ns/ ;?AeV/ b'e fjok;s 'u bJ/ rJ/ jB. fwqseK 'u wZX
'u Skwb j' frnk j?. fJj rZb fJe ;ot/ 'u d[Bhnk d/ 130 SfjoK B{z Bzpo 's/ g?fo; fJ; s'A fJbktk U;b', i/
gqd/S d/ 6 b'e, idfe oki;EkB dk fJe ns/ T[so gqd/S d/ 2 ftnesh Skwb jB.
;ot/ 'u ;kjwD/ nkJh j?. pj[s ;ko/ Skwb ehsk frnk ;h, fiBQK 'u t;s{ B/tk wfjzr/ Sfjo jB. i/eo ;kb 2017
fJ; d"okB :{H ghH 'u tZv/ g?wkB/ 's/ fjz;k j'Jh ns/ eJh irQk nZr th brkJh
nk;Nq/bhnB tk;hnK B/ fJ; rZb dh ns/ ;/tktK B{z b? e/ f;vBh dh s[bBk dh fog'oN 's/ Mks wkoh ikt/ sK
rJh. fJ; d"okB w[iZcoBro 'u g[b; EkDk ns/ w/om 'u fJe g[b; u"eh B{z nZr d/
g[SNh ehsh j? fe f;vBh d[Bhnk d/ ;G d[Bhnk d/ wfjzr/ SfjoK Bkb ehsh rJh. nwohek dk Sfjo fBT{:koe fJ; ;{uh
jtkb/ eo fdZsk frnk. fJ; ftukb/ ;oeko B/ nZi n?Z;H ;h$ n?Z;H NhH n?eN 's/
s'A wfjzr/ SfjoK 'u'A fJe j?. ;ot/ 'u ;ot/ dh fog'oN w[skpe 160 t;s{ ns/ 'u 9t/A Bzpo 's/ ekpz ;h. fJ; ;kb
;[gohw e'oN d/ c?;b/ fybkc ohftT{ gNhSB dkyb ehsh j?.
fejk frnk fe phs/ ;kb fJj d[Bhnk d/ ;/tktK fit/A fe ykDk, eZgV/, fJj ;{uh 'u 13t/A Bzpo 's/ j?, fJ; s'A
dZ; dJhJ/ fe 20 wkou B{z ndkbs B/ n?Z;H;h$n?Z;H NhH n?eN nXhB s[ozs
;G s'A wfjzr/ SfjoK dh ;{uh 'u 14t/A feokfJnk, NoK;g'oN, gqkJht/N ;e{b fJbktk nwohek dk bk; J/Aib; 14t/
frqcskoh 's/ o'e brk fdZsh ;h ns/ frqcskoh bJh vhH n?Z;H ghH gZXo d/ nfXekoh
Bzpo 's/ ;h go fJ; ;kb f;vBh B/ N"g- ch; nkfd dh s[bBk ehsh rJh. A Bzpo 's/ j?. UXo pqr?fzN d/ gqGkt
dh wBz{oh zo{oh eo fdZsh ;h. fto'XhnK dk d'S j? fe dfbsK d/ fJ; w[Zd/ 's/ ;oeko
10 SfjoK dh ;{uh 'u nkgDh EK pDk nwohek, bzvB dh s[bBk 'u f;vBh 'u ekoB fpqfNS okiXkBh bzvB d[Bhnk d/
jZE 's/ jZE oZyh p?mh ojh, idfe ;oeko B/ dkntk ehsk j? fe T[j dfbsK Bkb
bJh j?, :kBh fe fJj Sfjo th d[Bhnk ;G s'A wfjzrk Sfjo j?. ;G s'A wfjzr/ SfjoK 'u'A fJe j?.
BkfJB;kch BjhA j'D d/t/rh.




IMPERIAL CONVEYANCING

18
18
18 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
18 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
18 gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
wkvbK s'A w;ki eokT[D tkbk w j{oj{o
wkvbK s'A w;ki eokT[D tkbk w
j[D wB[Zy ofjs N?eK dk wkvbK s'A w;ki eokT[D tkbk wwkvbK s'A w;ki eokT[D tkbk wSj{oj{o
wkvbK s'A w;ki eokT[D tkbk w j{o
j[D wB[Zy ofjs N?eK dk
j[D wB[Zy ofjs N?eK dk
j[D wB[Zy ofjs N?eK dk
j[D wB[Zy ofjs N?eK dk
fBowksk jkot/jkot/ j'fJnk fdtkbhnk j'fJnk fdtkbhnk
fBowksk jkot/ j'fJnk fdtkbhnk
fBowksk
fBowksk 'jkot/jkot/' j'fJnk fdtkbhnk j'fJnk fdtkbhnk
gohyD eo foj? uhB fBowksk
gohyD eo foj? uhB
gohyD eo foj? uhB
gohyD eo foj? uhB
gohyD eo foj? uhB
sK T[j fBT{v j' frnk ns/ w;ki
eokT[D bJh efjD bZrk. 43 ;kbK
poke B/ nkgD/ Bkb j'J/ T[; vokT[D
tkb/ nB[Gt B{z ;KMk ehsk j? ns/
dZf;nk j? fe t/B;N/B B/ y[d B{z fJe
G'b/ nkdwh dh soQK g/S ehsk. poke B/
dZf;nk fe rZb 1997 dh j? id'A T[;
dh T[wo 22 ;kb ;h. T[; B/ y[d B{z t/
B;N/B d/ e?wo/ 'u BS/ dh jkbs 'u
gkfJnk. fpBQK c'B ns/ e?S B/ T[; B{z
e?p 'u p?mk fdZsk frnk.
fzeo:'r j? fe t/B;N/B ne;o
BthnK nfGB/sohnK B{z MK;/ 'u b? e/
T[BQK d/ Bkb fJ; dhnK joesK eoB
bJh wSj{o j? ns/ T[; B/ j[D sZe eJh
n"osk dk :"B ;'SD ehsk j?. jkot/ t/
B;N/B d/ ofjzd/ ezgBh j[D sZe eJh
fcbwK pDk u[Zeh j?.
tkfSzrNB (fpT{o') nkgDh rzdh eokoK nsz pzXBK s'A w[es eo fdZsk j?. nk;eo i/s{ nfGB/soh n?wk
eos{sK d/ uZbd/ uouk 'u nkJ/ fzeo:'r j? fe jkot/ t/B;N/B 's/ eJh Ekwg;B dk efjDk j? fe T[; B{z ';?e;
jkbht[Zv fBowksk jkot/ t/B;N/B B/ nfGB/sohnK ns/ wkvbK B/ :"B ;'SD n?fve' BjhA pbfe ';?e; fSekoh' sZe
y[d B{z fdtkbhnk n?bkB fdZsk j?. 'fd dk d'S bkfJnk ;h. T[; s'A pknd T[BQK efj fdZsk j?. fJe nzrq/zh nypko dh
ftz;NhB ezgBh' B/ n?bkB ehsk fe fgSb/ B{z nk;eo ne?vwh s'A th pkjo eZY fog'oN 'u eJh n"osK tZb'A fdZs/ fpnkB
;kb T[; d/ ;fj-;z;Ekge jkot/ t/B;N/ fdZsk frnk ;h. Skg/ rJ/ jB. fJe nzeV/ w[skpe t/
B 's/ bZr/ :"B d'SK s'A pknd ezgBh i'Jh poke BK dh fJe ;kpek wkvb B;N/B 's/ eohp 28 s'A fznkdk d'S
Upo (foeto) Bk eo ;eh. ezgBh B/ B/ 20 ;kb pknd fgSb/ ;kb nkgDh bZr u[Ze/ jB. fog'oN 'u J/Sbh ivd/
phfizr (fpT{o') uhB d/ okSNogsh Sh fiBfgzr B/ nkgD/ gfjb/ ekoiekb s'A jh
y[d B{z fdtkbhnK n?bkB eoB d/ bJh u[Zgh s'Vh ;h. T[; B/ y[bk;k ehsk ;h fpnkB B{z Skfgnk j?, fi; 'u J/Sbh zv
c"i dk nkX[fBeheoB eoBk S[o{ eo fdZsk ;h. fJ; d/ sfjs uhB B/ Bt/A jfEnkoK
gNhSB dkfJo ehsh j?. ezgBh B/ dZf;nk fe jkot/ t/B;N/B B/ T[; B{z j'Nb o{w efjzd/ jB fe T[BQK B{z j'Nb 'u fJe ;{N
dk th fBowkD ehsk j?. j[D uhB nfij/ wB[Zyh ofjs N?eK dk gohyD eo fojk j?,
fe T[; B/ nkgD/ eowhnK B{z T[; d/ 'u p[bkfJnk ;h. id'A T[j ewo/ 'u gj[zuh 'u p[bkfJnk frnk j?.
i' Bebh y[chnk ftGkr Bkb b?; j'Dr/. p[ZXtko B{z uhB d/ fJe nypko B/ fJ;
;zpzXh ikDekoh fdZsh. fJ; ;zpzXh s;thoK th ikoh ehshnK rJhnK jB. fJe
s;tho ftu fJe NkJhg 59 N?Ae B{z fow'N ezNo'b Bkb ;zukfbs j[zd/ d/fynk ik
e?A;o ghVs gzi ;kbK pZu/ dh ckfJo ckJhNo pDB dh fJZSk fJzM j'Jh g{oh
e?A;o ghVs gzi ;kbK pZu/ dh ckfJo ckJhNo pDB dh fJZSk fJzM j'Jh g{oh
e?A;o ghVs gzi ;kbK pZu/ dh ckfJo ckJhNo pDB dh fJZSk fJzM j'Jh g{oh
e?A;o ghVs gzi ;kbK pZu/ dh ckfJo ckJhNo pDB dh fJZSk fJzM j'Jh g{oh
e?A;o ghVs gzi ;kbK pZu/ dh ckfJo ckJhNo pDB dh fJZSk fJzM j'Jh g{oh
;edk j?. nypko w[skpe gfjbh tkoh uhB tZb'A pDkfJnk wB[Zy ofjs N?Ae iBse
s"o 's/ fdykfJnk frnk j?. NkJhg 59 N?Ae g[okD/ ;'thns wkvb 's/ nkXkfos j?.
pDB dk j? sK T[BQK pZu/ dh fJZSk g{oh
uhB ftu gfjbh tkoh fJ; dh tos'A ;kb 1950 d/ djke/ ftu j'Jh ;h. fJ; wro'A
eoB dk c?;bk fbnk. w?NhU d/ iBwfdB
j[D sZe eJh N?Ae pDkJ/ ik u[Ze/ jB. N?Ae ns/ jfEnkopzd tkjB d/ w[Zy ;zgkde
w"e/ t?rB ckfJo ;oft; d/ uhc b?oh
fb:{ fezrSkB B/ rZbpks ftu fejk,''NkJhg 59 d/ bzp/ ;w/A sZe ;/tk ftu pD/
p?ANb/ nkgD/ eo{ w?ApoK Bkb t[Zvfpqi
ofjD ekoB fJ; B{z wB[Zy ofjs N?Ae ftu pdfbnk ik ;edk j?, i/ fJ; B{z Bebh
pZu/ d/ gfotko B{z fwbD gj[zu/.
y[chnk ftGkr Bkb b?; eo fdZsk ikt/.'' nypko dh fog'oN w[skpe wB[Zy ofjs
ckfJo ckJhNoz B/ fJ; w"e/ w"NhU
N?Ae j'o wB[Zy ofjs T[geoDK Bkb ezw eo ;eDr/.
B{z T[; dk nkgDk j?bwN s/ :{Bhckow
fdZsh. fJzBk jh BjhA T[; d/ Bkb T[BQK
po?AgNB L ;N'o ;kfonK B/ e/e th eZfNnk s/ T[; B{z
po?AgNB L ;N'o u b[ZN-y'j eoB tkfbnKu b[ZN-y'j eoB tkfbnK
po?AgNB L ;N'o 'u b[ZN-y'j eoB tkfbnKu b[ZN-y'j eoB tkfbnK
po?AgNB L ;N'o
po?AgNB L ;N'o u b[ZN-y'j eoB tkfbnK
ckfJo NoZe 'u ;e{b bJh SZvD rJ/
. ;e{b g[ZifdnK jh T[; dk
dhnK g[b; B/ ikoh ehshnK s;thoK
dhnK g[b; B/ ikoh ehshnK s;thoK
dhnK g[b; B/ ikoh ehshnK s;thoK nfXnkgeK tb'A th ;tkrs ehsk
dhnK g[b; B/ ikoh ehshnK s;thoK
dhnK g[b; B/ ikoh ehshnK s;thoK
frnk. fJ; ;w/A w"i{d jo Sy; d/ fdb
'u w?NhU bJh jwdodh ;h s/ jo e'Jh
T[; dh uzrh f;js dh nodk; eo fojk
;h.
ckfJo ;oft; d/ uhc B/ fejk fe
N'oKN' (fpT{o') d[Bhnk Go 'u ckfJo fe;/ s'A xZN BjhA ;h. fJj ;G d/y s/ w/ohnK nZyK 'u jzM{ nk
ckJhNoz nkgDh pjkdoh s/ w[SebK w?NhU gkgk fJ; ;w/A bhT{e/whnk BK rJ/. fJj ;kvh efwT{fBNh bJh pj[s jh
Bkb bVB dh ;woEk eoe/ jh ikD/ d/ e?A;o Bkb ghVs j? s/ eohp v/Y ;kb ;g?Sb fdB j?. fJ; d"okB w?NhU dh wksk
iKd/ jB. e?B/vk d/ t?rB 'u fJe BtK pknd T[; dk fJbki S[o{ j'D tkbk j?. i{vh B/ fejk fe fJj T[BQK d/ gfotko
ckfJo ckJhNo Skwb ehsk frnk, i' id'A t?rB dh ckfJo ckJhfNzr ;oft; bJh pj[s Gkt[Ze fdB j?. T[BQK d/ gfotko
eZd 'u ukj/ pkehnK d/ w[ekpb/ xZN ;h B{z gsk bZfrnk fe e?A;o Bkb ghVs dk efjDk ;h fe w?NhU dk gzitK
go bVB dh ;woEk d/ wkwb/ 'u T[j gzi ;kbK pZu/ dk ;[gBk ckfJo ckJhNo iBwfdB :kdrko pD frnk j?.
11 ;kbK s'A e?B/vhnB p
11 ;kbK s'A e?B/vhnB p [or n"os B/ ;zGkfbnk j? poc dk r'bk, fJj j? ekoB[or n"os B/ ;zGkfbnk j? poc dk r'bk, fJj j? ekoB
11 ;kbK s'A e?B/vhnB p [or n"os B/ ;zGkfbnk j? poc dk r'bk, fJj j? ekoB
11 ;kbK s'A e?B/vhnB pz[or n"os B/ ;zGkfbnk j? poc dk r'bk, fJj j? ekoB[or n"os B/ ;zGkfbnk j? poc dk r'bk, fJj j? ekoB
11 ;kbK s'A e?B/vhnB p
nfbek B/ fejk fe j[D id T[; dh
dkdh B/ T[; B{z dZf;nk fe T[; tZb'A
fdZsk frnk s'jck ni/ th T[; B/ ;zGkb
e/ oZfynk j? sK T[; B{z :ehB BjhA
j'fJnk. T[; dh dkdh B/ cohzo y'bQ e/
fJe fbckck eZfYnk. fJ; fzZg pzd
fbckc/ 'u T[j jh poc dk r'bk ;h i'
nfbek B/ poc fJeZmh eoe/ pugB 'u
pDkfJnk ;h. pz[or n"os B/ fejk fe
T[; d/ gfotko tkfbnK B{z ed/ gsk th
po?AgNB (fpT{o') ghb ohiBb g[b; B/ ;'wtko B{z nfjw edw u[ZefdnK 1 wod BjhA bZrk fe T[j fJ; B{z ;zGkb e/ p?mh
ns/ n"os dhnK s;thoK ikoh ehshnK jB, fiBQK B/ pzd{e d/ dw 's/ po?AgNB eBt/ j?. T[; B/ fejk fe o'zkBk jo e'Jh cfoZi
n?A; ;N'o B{z b[ZN-y'j ehsh. fJj xNBk 5 Btzpo ;t/o/ 3L30 ti/ dh j? ns/ fJj y'bQdk j? go nZi se fe;/ dh Bzo fJ;
e[JhB ;NohN Jh;N ns/ ;?ANo ;NohN B"oE 's/ ;fEs w?ez eBt/n?A; 'u tkgoh. T[; 's/ BjhA gJh. nfbek dh dkdh B/ fJ; B{z
wod b[N/o/ B/ e?Shno B{z pzd{e fdyk e/ Bedh dh wzr ehsh sK T[d'A T[; dh ;kEh cohzo d/ fgZS/ fij/ oZfynk ;h sK fJj
wfjbk B/ ekT{ANo s'A tZvh frDsh 'u f;roNK u[Ze bJhnK. d't/A wSe{e Bedh ns/ N[ZN Bk ikt/. nfbek B/ fejk fe T[; B{z
f;roNK b? e/ fJbke/ 'u'A coko j' rJ/. nkgDh dkdh Bkb pj[s fgnko j?, T[;
g[b; tZb'A B/ dZf;nk fe wfjbk (b[N/o/) r'o/ ozr dh 21 s'A 22 ;kbK dh j?. T[; B/ fejk fe i/eo T[; B{z T[; dh e'Jh ;j/
fgqz; n?vftB nkJhb?Av (fpT{o') pj[s no;BkbN B{z poc dk r'bk s'jc/ ti'A
B/ rq/n ozr dh j[vh gkJh j'Jh ;h ns/ T[; d/ EZb/ T[; B/ bkb Sos gkJh j'Jh ;h. rq/ bh fJ; soQK dk s'jck d/ e/ iKdh sK
;ko/ b'eK B{z e[ZM uhzK ;zGkb e/ oZyD fdZsk ;h. T[; ;w/A nfbek f;oc 5 ;kb
n No?e g?AN; d/ Bkb T[; B/ ekb/ S{z gkJ/ j'J/ ;B. wfjbk B/ nkgDk w{zj ekb/ ozr T[j fJ; B{z ;[ZN fdzdh go T[; dh dkdh
dk S"Ae j[zdk j?, fit/A e'Jh yk; f;Zek, dh ;h. e?B/vk d/ ;{p/ fgqz; n?vftB
d/ ;eh wk;e Bkb Yfenk j'fJnk ;h. wod (b[N/o/) th r'o/ ozr dk 24-25 ;kb dk B/ nfijk BjhA ehsk. fJj fJ; rZb B{z
pugB 'u fwfbnk e'Jh s'jck nkfd go nkJhb?Av 'u ofjD tkbh 16 ;kbk
gsbh eZd ekmh tkbk 6 c[ZN dk ftnesh dZf;nk ik fojk j?. T[; B/ ekb/ ;ekoc f;ZX eodk j? fe T[; dh dkdh T[; B{z
e?B/vk 'u fJe pz[or n"os B/ nkgDh nfbek B/ dZf;nk fe T[; B{z :kd BjhA
Bkb nkgDk w{zj Yfenk j'fJnk ;h ns/ ekb/ ozr dh j?AvrzB T[; e'b ;h. pj[s fznkdk fgnko eodh j?. pz[or
g'sh tZb'A fdZsk poc dk N[ZeVk ;zGkb fe T[; B{z nfijk feT[A bZrk ;h fe poc
g[b; B/ fejk fe n;hA fJBQK d'ShnK dh Gkb S[o{ eo fdZsh j?. i/eo fe;/ th n"os B/ fejk fe T[j id se fiT{Adh
e/ oZfynk j?. 11 ;kb gfjbK nfbek dk r'bk jh dkdh B{z d/D bJh ;G s'A
fJBQK d'ShnK ;pzXh e'Jh th ikDekoh fwbdh j? sK g[b; B{z fJ; pko/ ;[u/s eo ;ed/ oj/rh sd se fJ; s'jc/ B{z cfoZi 'u
no;BkbN B/ nkgDh dkdh w/Jh tXhnk s'jck j?.
jB. jh ;zGkb e/ oZy/rh.

19
19
19 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
19 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
19 gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
row gkDh Bkb BjkT[D Bkb j[zdh j? e?boh poB L nfXn?B
row gkDh Bkb BjkT[D Bkb j[zdh j? e?boh poB L nfXn?B
row gkDh Bkb BjkT[D Bkb j[zdh j? e?boh poB L nfXn?B
row gkDh Bkb BjkT[D Bkb j[zdh j? e?boh poB L nfXn?B
fJzrb?Av
fJzrb?Av u gzikph pu gzikph p [or dh bbeko B/[or dh bbeko B/ row gkDh Bkb BjkT[D Bkb j[zdh j? e?boh poB L nfXn?B
fJzrb?Av
fJzrb?Av u gzikph p [or dh bbeko B/
fJzrb?Av 'u gzikph pu gzikph pz[or dh bbeko B/[or dh bbeko B/
frnk. fo;ou 'u y'iekoK B/ d/fynk
jfEnkopzd b[N/o/ B{z gkJhnK GkiVK fe ;kJhefbzr Bkb ftneshnK dh
jfEnkopzd b[N/o/ B{z gkJhnK GkiVK
jfEnkopzd b[N/o/ B{z gkJhnK GkiVK
jfEnkopzd b[N/o/ B{z gkJhnK GkiVK
jfEnkopzd b[N/o/ B{z gkJhnK GkiVK
fznkdk e?boh poB j'Jh ;h go Bkb jh
fJj th d/fynk frnk fe fob?e; eoB
Bkb T[BQK dh 130 e?boh j'o poB j'Jh,
i' fe 30 fwzN sZe s/z s[oB d/ pokpo
;h.ftfrnkBhnK B/ fejk fe nfijk
;oho d/ skgwkB ekoB j'fJnk ;h.
y'iekoK B/ jo tko fJ; o{NhB s'A pknd
fo;ou 'u Skwb ftneshnK dh ;ohoe
iKu ehsh rJh s/ d/fynk frnk fe jo
tko ftneshnK d/ pbZv S{ro d/ Bshi/
fJe' fiZj/ jh oj/, fi; 'u ykDk ykD s'A
pknd 10 ch;dh dk tkXk j'fJnk s/
BjkT[D s'A pknd fJ; 'u ewh nkJh.
y'iekoK B/ fejk fe e?boh poB eoB
bJh BjkT[D d"okB gkDh dk ;jh
skgwkB j'Dk pj[s zo{oh j?.
N'oKN' (fpT{o') b'e ne;o nkgD/ fo;ou 'u fejk frnk j? fe fizBK
fJ; d"okB y'iekoK B/ fcbb?Av d/
;oho B{z fcZN oZyD bJh eJh soQK d/ ckfJdk 30 fwzN s/z s[oB Bkb j[zdk j?,
2015 d/ nfXn?B 's/ th r"o ehsk, fi;
B[es/ ngDkT[Ad/ jB. eJh b'e vkJhN T[BK jh fJe tko row gkDh Bkb
'u fejk frnk ;h fe row gkDh Bkb
eod/ jB s/ eJh toenkT{N okjhA nkgD/ BjkT[D Bkb j[zdk j?. ftfrnkBhnK B/
;oho dh e?boh poB eoB 'u bZr/ ofjzd/ 14 g[oSK 's/ nkgDk nfXn?B ehsk, BjkT[D Bkb jkoN nN?e s/ ;Nq'e dk
ysok xZN iKdk j?. fJ; nfXn?B 'u
jB. go ed/ fe;/ B/ ;'funk jh BjhA j't/ fi; 'u T[BQK B{z gfjbK 1 xzNk
fJj th fejk frnk ;h fe row gkDh
rk fe row gkDh Bkb BjkT[D Bkb ;kJhefbzr eoB bJh fejk frnk s/ fJ;
Bkb BjkT[D Bkb pbZv gq?So dh fdZes
th e?boh poB ehsh ik ;edh j?. s'A pknd T[BQK B{z fJe xzNK 40 fvroh
d"okB wdd fwb ;edh j?.
bcp'o'c :{Bhtof;Nh tb'A ehsh row gkDh 'u fob?e; eoB bJh fejk
t/bz (fpT{o') fJzrb?Av d/ Sfjo ohbQ (okfjb) 'u phs/ fdBhA fJe pz[or gzikph
dh d[ekB B{z b[ZND bJh jfEnkopzd b[N/ok nkfJnk go pz[or B/ nfijh bbeko
coih wfjbk vkeNo ;'Sb whvhnk b whvhnk 's/ ubkT[Adh ;h s/ ubkT[Adh ;h 'ebhfBeebhfBe'
coih wfjbk vkeNo ;' b whvhnk b whvhnk s/ ubkT[Adh ;h s/ ubkT[Adh ;h ebhfBeebhfBe
coih wfjbk vkeNo ;'
coih wfjbk vkeNo ;' b whvhnk s/ ubkT[Adh ;h ebhfBe
wkoh fe b[N/o/ B{z GkiVK g? rJhnK. ;zs'y f;zx BK d/ pz[or B/ dZf;nk fe T[j fJZE/ coih wfjbk vkeNo ;'
tfbzrNB o'v 's/ nkgD/ gfotko Bkb fBT{z J/izN dh d[ekB ubkT[Adk j?. fgSb/
eokuh (fpT{o') eokuh g[b; B/ y[chnk ikDekoh d/ nkXko 's/ fJe nfijh
SBhtko dh oks B{z fJe b[N/ok fg;s"b fdyk e/ T[; e'b'A g?;/ wzrD bZrk. T[BQK
coih wfjbk vkeNo B{z frqcsko ehsk j?, i' eokuh d/ tZv/ j;gskb fizBk
dZf;nk,''b[N/o/ B/ pzd{e fdyk e/ nkgDk p?r y'bQfdnK fejk fe fJ; 'u T[j ;kok
ghih w?vheb ekbi 'u fgSb/ fJe ;kb s'A ezw eo ojh ;h. g[b; B/ y[bk;k
g?;k gk d/D BjhA sK T[j r'bh ubk d/t/rk.'' pz[or B/ dZf;nk fe T[BQK B/ bbekofdnK
ehsk fe d'Sh wfjbk ;'Sb whvhnk 'e/ pekfJdk nkgDk ebhfBe ubkT[Adh
fejk fe fjzws j? sK T[j r'bh ubkt/. b[N/o/ B{z gsk Bk bZrk fe T[j eh eo/. fJ;
;h. gkfe;skBh t?Zp;kJhN 'fd fBT{z' dh fog'oN w[skpe d'Sh wfjbk nkgDh
wro'A T[j T[BQK d/ ekT{ANo tZb jZE tXk e/ g?;/ eZYD dh e'fSS eoB bZrk sK
Bebh gSkD 's/ fJE/ ezw eo ojh ;h s/ j;gskb dh fJe ;hBhno wfjbk
pz[or B/ nkgD/ g[Zs B{z T[Zuh nktkz wkofdnK fejk fe T[j g[b; B{z c'B eo/. fJzBk
o'rhnK dh vkeNo d/ ;zgoe 'u ;h. wfjbk EkD/ dh n?Z;Hn?ZuHUH ;:/dk rzbk
;[DfdnK jh b[N/ok T[ZE'A GZi frnk. T[BQK dZf;nk fe b[N/o/ B/ nkgDk fujo/ 's/
B/ dZf;nk fe fJe wfjbk j;gskb 'u r?o-ekB{zBh sohe/ Bkb ezw eo ojh
eZgVk bg/fNnk j'fJnk ;h ns/ fJ; soQK bZrdk ;h fe T[; e'b fg;s"b Bebh ;h
;h. n;hA fJe y[chnk ikDekoh d/ nkXko 's/ T[; B{z fjok;s 'u fbnk.
go fJ; pko/ :ehBh s"o 's/ th fejk BjhA ik ;edk.
g[ZSfrZS 'u T[; B/ nkgDk d'S ep{b eo fbnk s/ y[d dk BK nkfJSk gsBh
B"oE t/bz g[b; d/ p[bko/ B/ dZf;nk fe T[BQK B{z 10 wkou B{z ;N'o s'A c'B
npd[b eohw dZf;nk. g[b; w[skpe, wfjbk f;oc 10thA se gVQh j? s/ T[;
nkfJnk ;h fe fJe fBT{z J/izN B{z b[ZND dh e'fSS ehsh rJh ;h. fJ; b[N/o/ B{z ykbh
e'b fe;/ soQK dk e'Jh ;oNhfce/N th BjhA j?. g[b; B{z SZe j? fe wfjbk dk
jZE d"Vk fdZsk frnk ns/ d[ekB b[ZN j'D s'A puk bJh rJh. T[BQK fejk fe T[j b[N/
pZu/ u'oh eoB tkb/ r?Ar Bkb e'Jh ;zpzX j' ;edk j?. g[b; B/ dZf;nk fe d'Sh
o/ B{z bZGD dh e'fSS eo oj/ jB. pz[or d/ B{zj-g[Zs B/ dZf;nk fe e[ZM ;kb gfjbK
wfjbk j;gskb 'u nkT[D tkbh nfijh wfjbk wohzk B{z nkgDk fBSkBk
th fJ;/ soQK fJe jfEnkopzd b[N/ok T[BQK dh d[ekB B{z b[ZND nkfJnk ;h go T[BQK
pDkT[Adh ;h, i' j;gskb fe;/ r?o-ekB{zBh ;oioh bJh nkT[Adh ;h.
d/ fgsk B/ T[; B{z th d"Vk fdZsk ;h.
d/yd/ jh d/yd/ fvZr frnk g[b, uSwdhdKwdhdK
d/yd/ jh d/yd/ fvZr frnk g[b, u
d/yd/ jh d/yd/ fvZr frnk g[b, u
d/yd/ jh d/yd/ fvZr frnk g[b, u wdhdKwdhdK
d/yd/ jh d/yd/ fvZr frnk g[b, u wdhdK
B/ fpnkB ehsk fGnkBe wz
B/ fpnkB ehsk fGnkBe wz
B/ fpnkB ehsk fGnkBe wz
B/ fpnkB ehsk fGnkBe wzzoo oo o
B/ fpnkB ehsk fGnkBe wz
HUNJAN TECHNOLOGY






fwnkwh (fpT{o') gZSwh fwnkwh 'u thotko B{z cb'ohvk fJzNoB?SBb :{Bhtof;Nh B/V/ fBowkD nXhB
fJe g[b fvZr frnk, fi; 'u 4 b'eK d/ wko/ ikD dh ypo j?. uSwdhdK B/ dZf;nk fe fJj fe;/ fcbw
d/ fdb dfjbk d/D tkb/ fdqS tork ;h. T[BQK B/ fJ; dodBke wzzo B{z Gkt[e SpdK 'u fpnkB ehsk j?.
thotko dh d[gfjo B{z fJe ti/ id 950 NB dk g[b fvZfrnk sK b'e p[oh soQK Bkb vo rJ/. brGr
8 tkjB g[b d/ wbp/ j/m c;/ j'J/ ;B, fiBQK B{z pkjo eZfYnk frnk j?.
w?ihnk BK d/ ftnesh B/ fejk fe g[b fvrD dh ypo fwbfdnK jh T[j T[; gk;/ tZb GZfink go
T[ZE/ eJh tkjB g[b d/ wbp/ j/m dZp/ j'J/ ;B ns/ zywh b'e uhe oj/ ;B. T[; B/ dZf;nk,''wbp/ j/m fJe
jKvk rZvh 'u fJe B"itkB cf;nk j'fJnk ;h, w?A T[; bJh e[ZM th Bk eo ;fenk. T[; B/ T[ZE/ jh dw
s'V fdZsk.'' rkfJUtkBh j?oBkv/z BK d/ ftnesh B/ dZf;nk fe T[; B{z g[b fvrD 's/ nfijh nktkz
;[DkJh fdZsh fit/A fes/ Xwkek j'fJnk j't/. T[; B/ fejk fe T[j th e[ZM fwzN gfjbK jh fJZE'A bzx e/
nkfJnk ;h, i/eo e[ZM fwzN j'o T[j T[ZE/ j[zdk sK SkfJd pu Bk gkT[Adk. brGr 100 ckfJo ckJhNoz
b'eK dh wdd eo oj/ jB.
47 ;kbk ;NhtB fJg'bNh B/ fejk fe T[j g[b s'A ni/ E'Vk d{o jh yVQk ;h. T[j fJZXo ikD jh tkbk
;h fe ;fezNK 'u g[b j/mK fvZr frnk. T[; B/ fejk fe T[; B{z ni/ se fJ; rZb 's/ ftStk; BjhA j' fojk
fe g[b fvrD dh xNBk tkgo u[Zeh j?.
pj[s ;ko/ b'eK B/ fJj th fJsokz gqrN ehsk fe fBowkD nXhB g[b dk ezw b'eK dh nktkikJh
d"okB eoBk rbs rZb j?. fJ; B/ pj[s ;ko/ b'eK dh ikB B{z yso/ 'u gkfJnk j?.

2 2 2 2 20 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
;zgkdeh
;zgkdeh
;zgkdeh
;zgkdeh
;zgkdeh
Gkos ftu ;oeko ns/ dfbsK ftukb/ tZXdk NeokU
Gkos ftu ;oeko ns/ dfbsK ftukb/ tZXdk NeokU
Gkos ftu ;oeko ns/ dfbsK ftukb/ tZXdk NeokU
Gkos ftu ;oeko ns/ dfbsK ftukb/ tZXdk NeokU
Gkos ftu ;oeko ns/ dfbsK ftukb/ tZXdk NeokU
gzikp NkJhwz
gzikp NkJhw n?;;h-n?;Nh ekB{zB T[Zs/ nwb B{z d/ tKM/ spfenK d/ ftukb/ fJZXo e[ZM ;oeko dfbsK T[Zs/ z[bw eoB tkb/
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw
b? e/ ;[gqhw e'oN d/ fBod/SK d/ fto'X ;w/A s'A fJZe nftStk; dh jkbs nokie sZsK B{z fjckzs d/ ojh j?.
ftZu d/S Go d/ dfbs ;zrmBK B/ ekfJw j[zdh ik ojh j?. dfbsK d/ nfij/ wkj"b ftZu n?;;h - n?;Nh
;'wtko B{z Gkos pzd dk ;Zdk fdZsk. ;tkb s/ ;ZskXkoh db ns/ T[;d/ n?eN s/ nwb dk i' ykek e'oN d/
pdfe;wsh Bkb e[ZM fJZe EktK s/ ;fj:'rh ;zrmBK Bkb i[V/ B/sktK d/ fBod/S Bkb pDdk ftfynk, T[; Bkb
gkfe;skB Bkb rZbpks dh fJ;B/ fjz;e MVgK dk o{g b? fbnk otJhJ/ Bkb th jkbks ftrV/ jB. T[BQK dk o'j GVe T[Zfmnk. don;b
gkfe;skB Bkb rZbpks dh
gkfe;skB Bkb rZbpks dh
gkfe;skB Bkb rZbpks dh
gkfe;skB Bkb rZbpks dh
ns/ e[ZM b'eK dh w"s th j' rJh. e/ ;Gs'A gfjbK o'fjs t/w[bk wkwb/ Bkb fJ; ekB{zB B{z dfbs, nkfdtk;h tor
Ado ;oeko B/ ;'wtko B{z jh nB[;{fus T[u f;Zfynk ;z;EkBK ftZu G/dGkt j[D sZe nkgDh fJZe skes d/ o{g
nwb ikoh oj/ iksh$iBiksh z[bw S[Nekok n?eN dk w;bk T[fmnk. fJ; s/ e[ZM e/Adoh ftZu t/ydk nkfJnk ;h, i' T[;B{z bzp/
nwb ikoh oj/
nwb ikoh oj/
nwb ikoh oj/
nwb ikoh oj/
(n?;;h-n?;Nh n?eN) Bkb ;pzfXs wzsohnK ns/ f;Zfynk ;z;EkBK d/ ;zxoS s'A pknd jk;b j'Jh ;h. fJ;
;[gqhw e'oN d/ jkb d/ nkd/S dh nkbk nfXekohnK dk otZJhnk ewi'o ftZu ;dhnK s'A ub/ nk oj/ T[BQK d/
fJj okjs dh rZb j? fe Gkos ns/ gkfe;skB nkgD/
;whfynk bJh w[Vftuko gNhSB doi ftfdnkoEhnK d/ gqsh jwdodh S'SD s/ o'e dk Go';k ;h. Gb/ jh fJ;dk
okid{sK Bkb i[V/ fttkd B{z nkg; ftZu fwb e/ ;[bMkT[D
ehsh, go fJ; s/ sZsekb ;[DtkJh ftykT[D dh pikJ/ T[BQK B{z ;pe fJ;s/wkb xZN j[zdk j't/, go fJ;dh
s/ ;fjws j' rJ/ jB. d'tK d/SK B/ fgSb/ fdBhA fJZe - d{i/ dh zo{os ndkbs B/ wfj;{; BjhA f;ykT[D dk jh ftfynk. fco rK wkoB w"id{rh T[BQK d/ bJh fJZe Ykb dk
ehsh. eohp d; fdB gfjbK jh nkJ/ iK T[;dh s;eoh dk fJbzkw brk e/ ezw eo ojh ;h. ;[gqhw e'oN B/ d[oT[g:'r
d/ jkJh efwSB d/ nc;oK, eowukohnK ns/ T[BQK d/
ndkbs d/ fBod/SK s/ dfbs ;zrmBK dfbsK B{z gqskfVs eoB dk wkwbk d/ ydS/ ftZu fJ;B{z brGr
foSs/dkoK B{z ;skJ/ ikD dk fJbzkw brkfJnk ;h. j[D
B/ v{zxk fJsoki gqrNkfJnk ;h. S[o{ j'fJnk, i' r[ioks ftZu ;kohnK fBSgqGkte pDk fdZsk. t/y', ndkbs
d'tK B/ fejk j? fe T[j fJ; w;b/ B{z nfXekohnK$ d{seowh ;oeko B/ T[BQK dh n;[oZfynk B{z fXnkB jZdK gko frnk. fJ; s/ dfbsK B/ w[Vftuko gNhSB s/ nkfyo eh o[y
ftZu oZyd/ j'J/ T[d'A T[BQK Bkb ;ztkd fto'X ehsk, T[d'A th ;ZskXkoh db ngDkT[Adh j?. go j[D sK ;G s'A io{oh
Bkb toskU d/ e'v nkc ezveN , 1992 d/ sfjs ;[bMkfJnk
pDkfJnk j[zdk ns/ e'oN d/ c?;b/ s/ dk otZJhnk eN[skg{oD jh fojk. fJ; fJj j? fe e/Ado ;oeko dfbsK-
ikt/rk. fJj e'v d'tK d/SK d/ nfXekohnK ns/ tDi d{sktk;
nkgDk o[y ;KMk ehsk j[zdk sK SkfJd soQK d/S Go ftZu dfbsK d/ ftukb/ nkfdtk;hnK B{z nk;tzd eo/ fe g[bh;
nfXekohnK B{z nzsookSNoh ekB{zBK d/ nB[;ko ;[ykbk ns/ Gkos pzd dh B"ps jh BjhA fJj ;[B/jk frnk fe w"i{dk ;oeko B{z ns/ gqGktSkbh b'eK d/ jZE'A T[BQK d/
nkT[Adh . T[BQK d/ fjsK dh e'Jh gotkj BjhA j?. wB[Zyh nfXekoK dh T[bzxDk BjhA j'D
fpBK o[ektN ezweki T[gbpX eokT[D bJh pDkJh rJh j?.
don;b w'dh ;oeko ns/ ;wki fJzBk jh BjhA, fJj XkoBk th pDh fe fdZsh ikt/rh.
jkbKfe j[D/ fJj ;gZSN BjhA j? fe fJ; w[Zd/ s/ d'tK ftukb/
rZbpks ed'A j't/rh.
fJj fttkd s[ozs ;[bMkT[D dh zo{os j?. gozs{ rZb fJZE/
eKro; ftZu iZE/pzXe c/opdb
eKro; ftZu iZE/pzXe c/opdb
eKro; ftZu iZE/pzXe c/opdb
sZe ;hfws Bk oj/, fJ;dk dkfJok tX/. d't/A w[be fgSb/ eKro; ftZu iZE/pzXe c/opdbeKro; ftZu iZE/pzXe c/opdb
e[ZM ;w/A s'A ub/ nk oj/ sDkU B{z g{oh soQK d{o eoB s/ rZb eKro; gqXkB pDkJ/ ikD s'A wzB/ iKd/ jB pbfe fgSb/ e[ZM ;w/A Ado f;zx ns/ okiht ;kst eqwtko
pknd gfjbh tko okj[b rKXh B/ s'A gkoNh ftZu wjZstg{oD w'ou/ r[ioks ns/ UfvSk d/ fJzukoi
eoB. nkg;h ;ztkd d/ eJh w?e/fBzw pD/ j'J/ jB. fe;/ th
;zrmB ftZu nfjw pdbkU ehs/ ;zGkbd/ oj/ jB . jkb jh r[ioks pDkJ/ rJ/ jB.
gZXo s/ S[o{nks ehsh ik ;edh j?. fJ; ;zdoG ftu fJj th
jB. phs/ fdBhA gkoNh d/ g{oB ;?SB fJzukoi d/ o{g ftZu T[j r[ioks fJjBK pdbktK ftZu T[j d't/A
fzeo:'r j? fe fgSb/ fdBhA f;ZX{ efwSB dh whfNzr j'Jh ftZu T[BQK B/ ;ze/s fdZsk ;h fe T[j ftXkB;Gk u'DK ftZu gkoNh d/ w[Zy fB:w ;kc - ;kc gfjukD/ ik ;ed/
;zrmB B{z BtK o{g d/Dr/ ns/ itkB oDBhsheko dh G{fwek ftZu ;B. j? fiBQK dh x'SDk okj[b B/ nkgD/
fi; ftZu d'tK d/SK d/ gqshfBXh Skfwb j'J/. fJ; soQK fwbD
fujfonK B{z ;kjwD/ fbnkT[Dr/. j[D fJ; BthA fzzw/tkoh B/ ;kc eo gfjbK gqXkBrh GkSD ftZu ehsh
- i[bD Bkb jh nkg;h ftStk; tXdk j?. j[D/ Go';/ dh ewh
j[D/ BthA ekoiekoBh sK BjhA pDh fdZsk j? fe T[j g[okD/ d"o d/ T[BQK
;h. T[j jB- g[okD/ B/sktK dh
dh tiQk Bkb jh jkJhefwSB d/ nfXekohnK B{z b? e/ ;zeN j?, gozs{ i' E'VQ/ pdbkU j'J/ jB T[j e[ZM fujfonK ftZu Skfwb jB, fiBQK
gqfsSmk ekfJw oZyDk ns/ Bt/A
th ekch wjZstg{oD jB. gkoNh d/ B{z BthA nrtkJh dk g{ok Go';k jkf;b
g?dk j'fJnk. d{i/ gk;/ ;hwk T[s/ nkJ/-fdB r'bhpkoh j' ojh itkB fujfonK B{z ewkB ;"Agd/
g[okD/ ns/ nB[Gth B/sk nS'e j?. fJ; c?;b/ dk d{ik gfjb{ fJj j?
ikDk. gozs{ okj[b rKXh B{z iK T[BQK
j? fi;d/ Bkb ;ojZd s/ ofjD tkb/ b'eK dk fiT{Dk w[jkb j'
rfjb's B{z iBob ;eZso d/ o{g ftZu fe oki;EkB ftXkB;Gk u'DK s'A
dh fJ; BthA Nhw B{z fJj fXnkB ftZu
frnk j?. jzkoK b'eK B{z nkgDk xo SZvDk fgnk j?. y/sh, ;zrmB ns/ Nq/fBzr dk fJzukoi gfjbK gqd/S eKro; gqXkB ;fuB
oZyDk gt/rk fe T[BQK d/ ;kjwD/
pDkfJnk frnk j?. fJj nfjw gkfJbN dk o;sk ;kc j' frnk.
eko'pko ns/ pZfunK dh gVkJh-fbykJh T[Zs/ p[ok n;o fgnk u[D"sh pj[s fznkdk w[Sfeb j?.
nj[dk fgSb/ 10 ;kbK s'A iBkodB rfjb's jkbKfe e"wh gZXo s/ tZvk
j?. T[jBK B/ zwhBh gZXo s/ ;zrmB B{z
fdt/dh ;zGkb oj/ ;B. T[BQK dh EK w'ouk ;zGkbD tkb/ jB, fJ; bJh
d[pkok yVk eoB dk :sB eoBk j?
;oeko B/ b'eK dh ;[oZfynk bJh T[BQK fJbkfenK ftZu rfjb's dk nkT[Dk ;ze/se o{g Bkb oki ftZu gkfJbN B{z y[ZbQk jZE
ns/ nkT[D tkbhnK u'DK th fiZsd/
gkoNh dh ewkB ;'Bhnk d/ eohphnK fwbDk brGr s?n j?. gkfJbN th
pzeo pDkT[D dh Bhsh ngDkJh gozs{ fJj ;wZf;nk dk e'Jh
d/ jZEK s'A okj[b d/ eohphnK d/ jZEK T[BQK itkB B/sktK ftZu Skfwb oj/ ikDk j?, sK fe nkw toeoK dk
;EkJh jZb BjhA j?. id'A sZe r'bhpkoh g{oh soQK BjhA o[edh , ftZu nkT[D dh x'SDk j?. jB i' okj[b d/ yk; eohph wzB/ iKd/ wB'pb Bk N[ZN ikt/. fJ; d'joh u[D"sh
T[d'A sZe ;XkoB iBihtB gNoh s/ BjhA gos ;edk. fco rfjb's Bk f;oc okj[b d/ B/V/ jB. fJzi jh d' j'o itkB B/sk fis/ Bkb fBgNBk pZfunK dh y/v BjhAj?.
fJ;/ soQK Shs izr uZbdh ojh sK ;kvh c"i ftZu th Gkoh
Gkos d/ Bt/A ftZsh c?;b/ fezB/ e[ ;koEe
Gkos d/ Bt/A ftZsh c?;b/ fezB/ e[ ;koEe
Gkos d/ Bt/A ftZsh c?;b/ fezB/ e[ ;koEe
Gkos d/ Bt/A ftZsh c?;b/ fezB/ e[ ;koEe
jskSk nk ;edh j?. fJj rZb gkfe;skBh c"i T[s/ th bkr{
Gkos d/ Bt/A ftZsh c?;b/ fezB/ e[ ;koEe
j[zdh j?. fJ; B{z GKg e/ gkfe;skBh nkowh uhc iBob ewo
ikt/d pkitk B/ e[ZM ;wK gfjbK nkgD/ d/S d/ ;K;dK Bkb BtK ftZs ;kb S[o{ j' frnk j?. fJ; nB[Gt B/ ;oeko B{z fsnkohnK s/ Bt/A nkeko b?D ftZu j[D/ xZN s'A xZN fJZe
d/ Bkb e[ZM ftZsh pdbkU th bkr{ j' f;o/ s'A ;'uD B{z wzp{o eo fdZsk ;h. gzdotkVk bZr ;edk j?. fJZe ngq?b
Gkos d/ Bkb foSs/ ;[XkoB B{z fejk ;h. fJj mhe j? fe
rJ/. fJjBK ftZu ;Gs'A nfjw j? Jh-t/ fJ; s'A pknd g'oNb dh ;woZEk nKeD s'A e[ZM j'o th ftZsh pdbkt bkr{ j'J/.
fpb. N?e; u'oh o'eD ns/ N?e; ;zfrqj bJh eJh gqhyD ehs/ rJ/ ns/ j[D
gkfe;skB ftZu fJ; ;w/A nfijh okiBhse n;fEosk j? fe w;bB, ewkJh N?e; T[Zs/ T[g-N?e; dk
B{z fvihNb o{g d/D d/ fJokd/ Bkb Jh ;oeko dk dkntk j? fe Jh -t/ fpb tkXk bkr{ j' frnk. f;js ns/ f;Zfynk
fJj ;wM ftZu BjhA nkT[Adk fe fe;d/ Bkb rZb ehsh ikt/.
-t/ fpb dk sohek ngBkfJnk frnk gqDkbh B{z gfjbK s'A wip{s pDkfJnk T[g -N?e; fszB s'A uko ch;dh ehsk
Btki Sohc ns/ T[BQK d/ gfotko T[s/ fGqSNkuko d/ fJbzkw j?. t?;/ ;oeko dh fJZSk d/ w[skpe frnk j? ns/ j[D fJ; Bkb fpBK fe;/ frnk j?. YkJh ;" eo'V o[gJ/ sZe d/
fJ;dh S[o{nks j'o gfjbK j' ikDh w[Sfeb d/ 75 bZy Jh -t/ fpb o'ikBk eko'pko tkbhnK ezgBhnK T[Zs/ ezgBh
bZrD ns/ T[BQK d/ jZE s'A ;Zsk fc;bD s'A pknd T[E/
ukjhdh ;h. go seBheh ns/ eZY/ ik ;ed/ jB. ;gbkJheosk bJh -N?e; xNk e/ 25 ch;dh ehsk frnk
ftt;Ekrs ykwhnK d/ ubd/ fJ;B{z Jh - t/ fpb T[BQK t;sK dh th j?. S'N/ ns/ wZXw T[ZdwhnK s'A fJbktk
nfBSfussk tXh j?. nwohek B/ swkw nZstkdh ;zrmBK
eJh tko NkbBk fgnk. j[D th y[d e/ nzsookih Y[bkJh bJh pDkT[Dk gt/rk, pus d/ Go';/ ofjD tkb/ b'eK yk;
T[s/ dpkn pDk e/ oZfynk j?. fJ; n;fEosk dk ckfJdk eoe/ ;hBhno BkrfoeK bJh th okjs
Adoh ftZs ;eZso jz;w[y nfXnk i' ihn?;Nh d/ sfjs BjhA nkT[AdhnK jB.
dh fJZe gfjb nwb ftZu nk rJh. j[D
nkSts BjhA jB fe tgkoh, fJ; fpb ftZu ;gbkJheosk, NqK;g'oN
T[mk e/ eZNogzEhnK ns/ nZstkdh ;zrmBK B/ Gkos fto'Xh
gzikj jiko o[gJ/ sZe dk ftnki N?e;-
fv;NqhfpT{No ns/ NoZe wkfbe fJ;d/ ns/ rkje dk t/otk j[zdk j?. wkb dh
rshftXhnK s/i eo fdZshnK jB. nZstkd iK j'o w[ZfdnK ofjs j't/rk. j[D/ sZe d; jiko o[gJ/
bJh fsnko jB. fieo:'r j? fe ihn?;Nh ehws gzikj jiko o[gJ/ s'A fznkdk j'D
sZe d/ ftnki s/ N?e; BjhA bZrdk ;h.
T[s/ ;kvk ;N?Av T[jh ofjDk ukjhdk j? i' j? gozs{ d'tK d/SK wsbp t;s{ ns/ ;/tk eo ftt;Ek d/ s/ ;gbkJheosk B{z fJ;dh ikDekoh
Xkok 80 vh d/ sfjs f;js phwk
sfjs eko'pkohnK ns/ NoZe nkgo/NoK ihn?;Nhn?B g'oNb s/ doi eotkT[Dh
gqhwhnw s/ ehs/ rJ/ G[rskB ns/
d/ nkw BkrfoeK d/ fjZs ftZu ;kB{z ;ztkd dh gqfeqnk Bz{ th
B{z gfjbh ngq?b s'A nzsookih wsbp fJZe gt/rh. Jh -t/ fpb bkr{ j'D s'A gfjbK
w?vheb you T[Zs/ N?e; eN"sh dh ;hwk
oki s'A d{i/ oki ftZu gzikj jiko o[gJ/ nkw s'A fznkdk wkb Y[bkJh N?e; s'A
nZr/ tXkT[Dk ukjhdk j?. gozs{ fJ; fdSk ftZu tZXd/ j'J/ th shj jiko s'A gzikj jiko o[gJ/ eo
s'A finkdk dk wkb fbnkT[D ns/ puB dhnK e'fSSK tZb jh ;ze/s eodh
fdZsh rJh j?. okjs dk fJZe j'o T[gkn
nkgDh ;[oZfynk ftZu ;kB{z e'Jh fYZb BjhA d/Dh ukjhdh?.
fbikD bJh ;p{s d/ s"o s/ fJb?eNqkfBe j?. nfij/ ftZu nkw s'A fznkdk wkb
th eZb s'A bkr{ j' frnk. n?Bghn?;
gqDkbh s'A gqkgs ehsk frnk Jh-t/ fpb iwK j' ikD d/ ekoB fJj ;zGt j? fe wsbp B?SBb g?ASB f;;Nw ftZu iwK
gzikp NkJhwz ftZu Sg/ fJ ftZu Sg/ fJSfsjkoK bJh fJfsjkoK bJh fJSfsjko d/D tkb/ y[dfsjko d/D tkb/ y[d
gzikp NkJhw ftZu Sg/ fJ ftZu Sg/ fJ fsjkoK bJh fJfsjkoK bJh fJ fsjko d/D tkb/ y[dfsjko d/D tkb/ y[d
gzikp NkJhw ftZu Sg/ fJ fsjkoK bJh fJ fsjko d/D tkb/ y[d
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw
Bkb oZyDk gt/rk. gfjbK fJj ftt;Ek S[o{ d/ e[ZM fdBK ftZu Jh -t/ fpb okjhA oew eZYD s/ N?e; - S{N dk bkG j[D
fizw/tko jB ns/ SghnK ouBktK d/ gkso ekbgfBe jB i' nkw fizdrh
fizw/tko jB ns/ SghnK ouBktK d/ gkso ekbgfBe jB i' nkw fizdrh
fizw/tko jB ns/ SghnK ouBktK d/ gkso ekbgfBe jB i' nkw fizdrh
fizw/tko jB ns/ SghnK ouBktK d/ gkso ekbgfBe jB i' nkw fizdrh
fizw/tko jB ns/ SghnK ouBktK d/ gkso ekbgfBe jB i' nkw fizdrh
fJZe cotoh s'A bkr{ ehsh ikDh ;h. go N?e; ;zfrqj T[whd s'A xZN j't/. go T[BQK b'eK B{z th fwb/rk, i' nkgDk
d/ ftZu fe;/ Bk fe;/ Bkb fwbd/ i[bd/ j' ;ed/ jB. b/yeK dhnK nkgDhnK T[d'A gfjb/ fdB jh Jh - t/ fpb g'oNb T[whd j? fe e[ZM fdB pknd rZvh gNoh eko'pko eod/ jB. T[BQK B{z n?Bghbn?;
d/ ftZu fe;/ Bk fe;/ Bkb fwbd/ i[bd/ j' ;ed/ jB. b/yeK dhnK nkgDhnK
d/ ftZu fe;/ Bk fe;/ Bkb fwbd/ i[bd/ j' ;ed/ jB. b/yeK dhnK nkgDhnK
d/ ftZu fe;/ Bk fe;/ Bkb fwbd/ i[bd/ j' ;ed/ jB. b/yeK dhnK nkgDhnK
d/ ftZu fe;/ Bk fe;/ Bkb fwbd/ i[bd/ j' ;ed/ jB. b/yeK dhnK nkgDhnK
ouBktK T[jBK dh ebgBk s/ nkXkfos jB ns/ b/ye nkgDhnK ouBktK
ouBktK T[jBK dh ebgBk s/ nkXkfos jB ns/ b/ye nkgDhnK ouBktK
ouBktK T[jBK dh ebgBk s/ nkXkfos jB ns/ b/ye nkgDhnK ouBktK
ouBktK T[jBK dh ebgBk s/ nkXkfos jB ns/ b/ye nkgDhnK ouBktK
ouBktK T[jBK dh ebgBk s/ nkXkfos jB ns/ b/ye nkgDhnK ouBktK uowok frnk ;h ns/ T[d'A sZe 4 bZy s/ nk ikt/rh. wkfjoK dk nB[wkB j? s'A g?;/ eZYD s/ ukbh ch;dh fjZ;/ s/
bJh y[d fizw/tko jB.
bJh y[d fizw/tko jB. 80 jiko fpb pD gkJ/ ;B. fJ; fe Jh-t/ fpb ftt;Ek d/ mhe soQK N?e; BjhA d/Dk gt/rk.
bJh y[d fizw/tko jB.
bJh y[d fizw/tko jB.
bJh y[d fizw/tko jB.

21
21
21 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
21 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
21 gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
;ekNb?Av d/ nk;wkB
;ekNb?Av d/ nk;wkB u fdZ;h ozrhB o'u fdZ;h ozrhB o' Bh, d/y' Bh, d/y' kBdko s;thoKkBdko s;thoK
;ekNb?Av d/ nk;wkB 'u fdZ;h ozrhB o'u fdZ;h ozrhB o'SBh, d/y' Bh, d/y' SkBdko s;thoKkBdko s;thoK
;ekNb?Av d/ nk;wkB u fdZ;h ozrhB o' Bh, d/y' kBdko s;thoK
;ekNb?Av d/ nk;wkB













































n?fvBpor (fpT{o') e[dos d/ ftu fJj o'SBh d/yh, fJ; o'SBh B{z ozrhB o'SBh B{z d/fynk ns/ ;'Sb Bkb NeokT[Ad/ jB sK tk:{wzvb ftu fJ; ftu nkw s"o 's/ p?ArBh ozr jh d/
SkBdko Bzko/ wB[Zy B{z nkgD/ tZb ';Nht' dk BK fdZsk frnk. fJj xNBk whvhnK 's/ fJ; dhnK s;thoK w"i{d r?;K d/ nD{nK ftu'A bzxD ekoB fynk iKdk j?. fJj j'o d/SK ftu fdZ;D
nkeofSs eod/ jB. e[dos dk fJe ;szpo s'A wkou wjhB/ ftueko eJh ;KMhnK ehshnK. fJj fJe soQK dh fJj uweD bZrd/ jB. fJ;/ ekoB tkbh o'SBh dh s[bBk ftu pj[s gsbh
SkBdko Bzkok ;ekNb?Av ftu d/yD tkoh d/yh rJh. n?stko dh oks B{z ;ekJ/ yr'bh xNBk ;h, fi; B{z 'n"o'ok nk;wkB ftu jo/, p?ArBh, ghb/ ;w/s j[zdh j?. eohp fJe xzN/ sZe ;ekNb?Av
B{z fwfbnk. ;ekNb?Av ftu ;{oi v[ZpD ns/ b[Jh; d/ Nkg{nK 's/ fJj ftbZyD p'fonkbh;' iK B"odB bkJhN; fejk eJh ozrK dh o'SBh fdZ;D bZrdh j?. d/ nk;wkB ftu b'eK B/ fJ; o'SBh B{z
wro'A nk;wkB dk ozr ekbk j'D dh EK fdqS d/fynk frnk. iKdk j?. fJ; B{z n"o'ok p'fonkbh; fejk iKdk j?. d/fynk. fJ; d/ Bkb jh n"o'ok p'fonkbh;
ozrhB j' frnk. S/Nb?Av, e?EB/; ns/ id'A ;{oi s'A tZvh frDsh ftu ;ekNb?Av ftu i' p?ArBh o'SBh d/yh th d/fynk frnk, fi; ftu jo/ ozr dh
g{oph y/so ftu b'eK B/ nk;wkB n?povhBSkfJo ftu th b'eK B/ fJ; fBebD tkb/ nD{ Xosh d/ tk:{wzvb rJh T[; B{z T[ZE/ ';Nht' fejk iKdk j?. o'SBh ;h.






INDIA IN AUSTRALIA

22
22
22 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
22 gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
22 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
Gkos B{z ;Veh nZstkd s'A pukT[D bJh 2
Gkos B{z ;Veh nZstkd s'A pukT[D bJh 2
Gkos B{z ;Veh nZstkd s'A pukT[D bJh 2 ;kbK s'A i{M foj?
ibtk:{ gfotosB pko/ fusktBh d/D bJh Gkos B{z ;Veh nZstkd s'A pukT[D bJh 2 ;kbK s'A i{M foj? ;kbK s'A i{M foj?
ibtk:{ gfotosB pko/ fusktBh d/D bJh
Gkos B{z ;Veh nZstkd s'A pukT[D bJh 20 ;kbK s'A i{M foj? ;kbK s'A i{M foj?
ibtk:{ gfotosB pko/ fusktBh d/D bJh
ibtk:{ gfotosB pko/ fusktBh d/D bJh
ibtk:{ gfotosB pko/ fusktBh d/D bJh
fJzrb?Av tk;h nwohe f;zx fYZb'A
fJzrb?Av tk;h nwohe f;zx fYZb'A
fJzrb?Av tk;h nwohe f;zx fYZb'A
fJzrb?Av tk;h nwohe f;zx fYZb'A
wBkfJnk frnk 'noE nktonoE nkto'
wBkfJnk frnk noE nkto
wBkfJnk frnk
wBkfJnk frnk fJzrb?Av tk;h nwohe f;zx fYZb'A
wBkfJnk frnk noE nktonoE nkto
fojk fe gzikp d/ ;kpek w[Zy wzsoh
pkdb tZb'A w'VthA fuZmh 'u ;kpkS o{gh
uko Spd fby e/ gZbk S[vk fbnk.
;kpek gqXkB wzsoh wBw'jB f;zx B/
T[;dh fuZmh B{z rzGhosk Bkb b?AfdnK
T[BQK dh gzikp d/ w[Zy ;eZso Bkb
fwbDh s?n eotk fdZsh go T[;B/ th
nZr/ vhH ihH ghH ftoe Bkb okpsk
eotk fdZsk s/ T[j nkgD/ jZE yVQ/ eo
rJ/. id'A fe gzikp dh ni'eh eKro;
;oeko d/ fJe ftXkfJe B/ fejk fe
s[jkvh feskp d/ yoV/ iK jkdf;nK d/
wkwb/ dk T[BQK Bkb e'Jh ;pzX BjhA.
n?BhnK p/o[yhnK MZbD d/ pknd th
nwohe f;zx fYZb'A jo ;kb gzikp nk e/
fe;/ Bk fe;/ nc;o iK B/sk B{z fwb e/
nby irkT[Adk fojk go e'Jh th T[;d/
Bkb w'Y/ Bkb w'Yk bk e/ s[oB B{z fsnko
BjhA j'fJnk. fYZb'A dk we;d feskp
Sgtk e/ g?;/ ewkT[Dk BjhA, ;r'A T[j
sK nkgDh 20 ;kb dh fwjBs
bzvB, (fpT{o') gzikp 'u nkJ/ fdB Bk o'e ;ehnK s/ T[; B/ ;w[Zu/ Gkos B{z
NZpoK d/ NZpo ;Ve jkdf;nK dh G/N ;Veh nZstkd d/ w{zj 'u'A eZYD bJh JhwkBdko jZEK 'u cVkT[D bJh fwzBsK
sob/ eo fojk j? sK i' fe;/ ;oekoh
uVQB dhnK ypoK y{B d/ nZEo{ tjkT[D fJe ikDekoh Gog{o feskp dk yoVk
ftGkr dh Sso SkfJnk j/m fJj
bJh wip{o eodhnK jB. gqd/; 'u p?mk fsnko eo fbnk. nwohe f;zx fYZb'A
okwpkD torh feskp gzikp d/ xo-
e'Jh iB{zBh Sy; nkgDh Xosh d/ b'eK dk dkntk j? fe i/eo T[;dh pKj cV
bzvB (fpT{o') 'noE nkto' d/ w"e/ 's/ g?fo; d/ wSj{o n?fcb Nkto, bzvB d/ xo sZe gj[zu ;e/. nke;c'ov Sfjo
bJh fe;/ ftS/S ekB{zB, b'eK B{z ikro{e bJh ikt/ s/ fJj feskp Sg e/ nkw
Nkto fpqi, fpr p/B, BthA fdZbh d/ fJzvhnk r/N ;w/s d[Bhnk Go ftu gqw[Zy 'u J/ShnB ebuob nc;o ti'A 7 ;kb
eoB bJh d/Sftnkgh bfjo T[;koB bJh b'eK d/ jZEK sZe gj[zu ikt/ sK dknt/
fJwkosK dhnK bkJhNK B{z fJe xzN/ bJh p[Mk fdZsk frnk. SBhtko oks B{z f;vBh ;/tk fBGk u[Ze/ nwohe f;zx fYZb'A B{z
nkgD/ 20 ;kb fJ; wjkB ekoi dk Bkb efj ;edk jK fe fJe tko ;Veh
d/ Ug/ok jkT{;, e[nkbkbzg[o d/ g/Nq'Bk; Nkto;, ;ekNb?Av d/ n?fvBpor e?;b, nke;c'ov tor/ g[okD/ Sfjo dh
w[ZY pzBQD b/y/ bkJh p?mk j't/ ns/ T[; nktkikJh ;pzXh fB:wK dk frnkB
pofbB d/ pqKv/Bpor r/N ns/ wk;e' d/ ;?AN pkf;b; e?Evq/b ftu th bkJhNK p[Mk nktkikJh ezNo'b gqDkbh B/ fJ; edo
dh ;oeko/-dopko/ e'Jh rZb ;[DB bJh jk;b ftnesh ;Ve T[go r?o-fzzw/tko
fdZshnK rJhnK. fJj fdqS fJe xzN/ sZe fojk. g{oh d[Bhnk ftu oks 8L30 ti/ N[zfpnk fe T[; nzdo Gkos d/ Nq?fce
th fsnko Bk j't/ sK d[Zy j'Dk ;[Gkfte j' e/ tkjB BjhA ubkJ/rk.
b'eK B/ noE nkto wBkT[D bJh bkJhNK pzd ehshnK. fJj ibtk:{ gfotosB ;[XkoK ;pzXh e[M eoB dk phi phfink
j?. 1998 s'A b? e/ j[D sZe Gkos d/ f;sw dh rZb fJj j? fe 1998 s'A
Bkb BfiZmD dh wjZssk dZ;D bJh nzso okSNoh fJew[Zmsk bJh rb'pb nghb frnk. nwohe f;zx fYZb'A B/ gzikp d/
T[Zue'Nh d/ B/sktK ;w/s gzikp d/ B/ b? e/ T[; B/ eKro; gqXkB ;'Bhnk rKXh,
;h. w"i{dk w[Zy wzsoh nwfozdo f;zx B{z th
sktK, nc;oK B{z ;?AeV/ dh skdkd 'u ;kpek gqXkB wzsoh wBw'jB f;zx,
noE nkto dh S[o{nks ;kb 2007 ftu nk;Nq/bhnk d/ f;vBh ftu j'Jh ;h ns/ fuZmh okjhA tk;sk gkfJnk ;h. fJe BthA
gkJhnK fuZmhnK o{gh r[jkoK th gZb/ gzikp d/ ;kpek w[Zy wzsoh gqekS f;zx
j[D fJj 180 s'A th tZX d/SK ftu wBkfJnk iKdk j?. fJ; w"e/ bZyK b'e Skwb j[zd/ nk; b? e/ nZieZb fco gzikp nkJ/ j'J/
e[M Bk gkT[D sK fBZe/ fdb tkbk pkdb, gqBhs e"o, okDk r[oihs f;zx,
jB. Gkos d/ tksktoD wzsoh joStoXB B/ fejk fe fJj 60 fwzN ;kB{z ygs d/ nwohe f;zx fYZb'A B/ 'ir pkDh' Bkb
fJB;kB SkfJd jko wzB ikt/ go ;kpek vhH ihH ghH ;opihs f;zx ftoe,
;ZfGnkuko B{z pdbD dk fJe w"ek fdzd/ jB. fdZbh ftu gfjb/ ftSt :[ZX ftu rZbpks eofdnK fejk fe T[j
fJzrb?Av d/ fJbc'ov Sfjo dk t;Bhe nkJhH ihH Nq?fce ;w/s e'Jh nfijk B/sk
Sjhd j'J/ Gkosh c"ihnK dh :kd ftu pDkJ/ rJ/ ;wkoe fJzvhnk r/N 's/ eJh b'e nkgDhnK e'fSSK dk rbk x[ZN e/ jko
nwohe f;zx fYZb'A dh or-or ftu'A iK nc;o SZfvnk BjhA fi; nZr/
SBhtko dh oks fJeZm/ j'J/. T[ZXo i"ovB dh okiXkBh nzwkB ftu o"fJb ;';kfJNh wzBD Bkb'A nkyoh ;kj sZe j[zrko/ dh
gzikp p'bd/ j'D dk ;p{s jh j? fe j[D nkgDh pks gkT[D dh r[;skyh Bk ehsh
c"o ezzot/SB nkc B/uo B/ fJe gjkVh 's/ 11,440 w'wpZshnK pkb e/ frBhz T[vhe 'u pksK gkT[Ad/ ofjDr/.
sZe gZb/ gJhnK jkoK th T[; dk okj j't/. fJBQK fuZmhnK dk n;o f;oc fJjh
tobv foekov pDkfJnk.


PRECAST CONCRETE

23
23
23 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
23 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
23 gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b






GEMCO

24
24
24 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
24 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
24 gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
fJ; wjhB/ dk s[jkvk ok
fJ; wjhB/ dk s[jkvk ok hcb
fJ; wjhB/ dk s[jkvk ok
fJ; wjhB/ dk s[jkvk ok hcbhcb
fJ; wjhB/ dk s[jkvk okShcbhcb
weo L
weo L
weo L
weo L fJ;
weo L
w/yL fJ; wjhB/
w/yL eoeL s[bkL
w/yL
w/yL
w/yL
s[bkL
eoeL fJ; wjhB/
s[bkL fJ; nkgDh
s[bkL
s[bkL
eoeL
eoeL
eoeL
wjhB/B"eoh ns/
rqfj;Eh ihtB d/ Bkb ;ohoe - wkBf;e o{g ebk B{z fBykoB dk w"ek
eko'pko d/ y/so
- Bkb pkjo x[zwD - Bkb f;js Bow wfj;{; fwb ;edk j?. s[jkvh
ftZu bkG j't/rk.
fcoD ns/ wBGkT[Adk eo'r/. Sksh ftZu dod ouBkswe ns/ ebk-
;oekoh ezwK ftZu ;cbsk
G'iB fwbD dk :'r j?. iK fe;/ fteko Bkb swe Sesh finkdk
fwb/rh iK B"eoh ftZu T[u
nk:ks fBo:ks d/ Bkb gfotko ftZu nSKsh j' ;edh j?. fByo/rh. s[;hA ;ohoe,
nfXekohnK d[nkok s[jkv/ ezw
i[V/ tgkohnK B{z ezw-eki ftZu bkG fJ;soh d';sK d/ Bkb wB w[NkU ns/ wkBf;e s"o s/ szdo[;s wfj;{;
dh gqSz;k j't/rh. soZeh d/ :'r
ns/ ;cbsk fwb/rh. s[jkvh r[nkuh seoko j'D dk ydSk j?. ;zGb e/ oj', eo'r/. wB'oziB dhnK rZbK ftZu
dh ;zGktBk tX/rh. fgsk s'A bkG
j'Jh uhz tkg; fwbD dh ;zGktBk j?. iBse o{g Bkb p/fJZzsh j'D Bkb d[yh d';sK ns/ foSs/dkoK d/ Bkb Gkr
j't/rk.
fgnko/ ftnesh d/ Bkb gq/w dk ;[yd nB[Gt eo ;ed/ j'. ;w/A Bkb G'iB bUr/. nkofEe bkG j't/rk.
e[zGL
e[zGL
e[zGL fJ; wjhB/
e[zGL
e[zGL
nB[Gt gqkgs eo ;e'r/. fwbD ftZu w[Sfeb nkt/rh. fpq
fpq u
fpq ueLueL
fpq
fpqSueLueL eL fJ; wjhB/
ezw ftZu T[sSkj dh
fpqyL f;zxL wkBf;e fuzsk ns/
fpqyL
fpqyL
fpqyL
fpqyL s[jkvk fJj
f;zxL fJ; wjhB/ ezw
f;zxL
f;zxL
f;zxL
ewh oj/rh. dcso
wjhBk fwSos S[G ftZu ;cbsk ns/ w[ekpb/ ;ohoe eSN d/ ekoB
ns/ ezw - eki dh
cbdkfJe ;kps j't/rk. pkiK T[s/ fiZs dk BSk s[;hA gq/SkB j' ;ed/ j' .
irQk nfXekohnK dh
fBoXkos ezw ;cbsk s[jkv/ fdb'fdwkr T[s/ rZbpks ftZu fe;/ d/
Bkokirh dk ;kwQDk eoBk g?
g{ote g{o/ j'Dr/. nX{o/ SkfJnk oj/rk, gq;zBsk dk Bkb rbscfjwh Bk j't/
;edk j?. x[zwD - fcoD d/ fgZS/
ezw th g{o/ eo ;e'r/. nB[Gt eo'r/. Gok- G?DK fJ;dk ftS/S fXnkB oy'. ;[Gkn ftZu
you j't/rk. bzwh :ksok j't/rh.
;ohoe ns/ wkBf;e s"o s/ szdo[;s d/ Bkb fwb e/ xo ftZu e'Jh gqpzX eo e[ZM T[rosk oj/rh, tkd - fttkd
ftd/S s'A ;wkuko fwb/rk.
oj'r/. nkofEe bkG j't/rk. BkBe/ gZy ;ed/ j'. d';sK, ;B/jhnK d/ Bkb :ksok s'A d{o oj'. p/fJZzsh ns/ XBjkBh dk
fto'XhnK ;kjwD/ tkd - fttkd
s'A nkBzdg{oD ns/ tXhnk ;wkuko eoB dk :'r j?. f;js nB[e{b oj/rh. ydSk oj/rk. ndkbsh ezwK ftZu
ftZu Bk T[so'.
gqkgs j't/rk. wjhB/ d/ nyho ftu f;js nkofEe bkG Bkb y[Sh j't/rh. ;zGb e/ oj'.
whBL
whBL fJ; wjhB/
whBL
whBL
whBL
Bki[e j' ;edh j?. ezfBnk L XB[L
XB[L
XB[L
XB[L
XB[L fJj wjhBk
ezfBnk L fJ; wjhB/
ezfBnk L
ezfBnk L
ezfBnk L
f;js d/ ;zpzX ftZu
fwE[BL
fwE[BL fJ; wjhB/
fwE[BL
fwE[BL gfotko ftZu nkBzd dk nkofEe, ;wkfie ns/
fwE[BL
ftS/S fXnkB fdU.
;zskB ns/ ihtB;kEh d/ wkj"b oj/rk. pkDh dh gfotkoe Bzo Bkb
nukBe g?;k you
f;js d/ ;zpzX ftZu fuzsk wX[osk Bkb s[;hA s[jkv/ bJh fdB
j't/rk. gfotkoe
j't/rh. tkd- fttkd iK b'efgqnsk gqkgs eo'r/. bkGdkJh j?. rqfj;Eh
w?poK d/ Bkb wB w[NkU dh
uouktK ftZu v{zx/ Bk nkofEe bkG j'D dh ihtB dk ;zg{oD nkBzd s[;hA gqkgs
;zGktBk j?. ;zGb e/ p'b'. fpBK
T[so'. nksw-;BwkB B{z m/; gj[zu ;edh ;zGktBk j?. tXhnk fwmkJh G'iB gqkgs eo ;e'r/. gq/w dh ;[yd nB[Gt
ekoB XB bkG Bkb nkBzd
j? ns/ fJ;soh d';sK d[nkok you iK j't/rk. ftfdnkoEhnK bJh nB[e{b ;wK j't/rk. d';sK d/ Bkb x[zwD ik ;ed/
fwb/rk. SKs fuZs Bkb Bt/A
B[e;kB j'D dh ;zGktBk j?. fYZv ;zpzXh j?. Bhsh-fto[ZX rZbK s'A d{o oj'. bzwh j'. ihtB;kEh dh y'i eoB tkfbnK
ezwK dh S[o{nks eo ;e'r/. ;[zdo
fpwkohnK Bkb sebhc j't/rh. Bt/A :ksok dk ftuko fsnkr fdU.B"eoh bJh ftnkj dk :'r jB. ihtB;kEh
G'iB egV/ ns/ tkjB ;[y dh
ekoi dh S[o{nks ns/ :ksok Bk eoBk. eoB tkfbnK B{z B"eoh ftZu bkG ns/ n"bkd s'A s[jkB{z e[ZM bkG th
gqkgsh j't/rh.
tkd - fttkd s'A d{o oj'. j't/rk. fwb/rk.
HHHsK fJj ;h ;NhcB jkfezr dh uhB uhB uhB u bVe/ B{z ;wkoN j'D ekoB ezgBh B/ brkfJnk i[owkBku bVe/ B{z ;wkoN j'D ekoB ezgBh B/ brkfJnk i[owkBk
HHHsK fJj ;h ;NhcB jkfezr dh
HHHsK fJj ;h ;NhcB jkfezr dh
HHHsK fJj ;h ;NhcB jkfezr dh
HHHsK fJj ;h ;NhcB jkfezr dh
u bVe/ B{z ;wkoN j'D ekoB ezgBh B/ brkfJnk i[owkBk
uhB uhB 'u bVe/ B{z ;wkoN j'D ekoB ezgBh B/ brkfJnk i[owkBku bVe/ B{z ;wkoN j'D ekoB ezgBh B/ brkfJnk i[owkBk
ezgBh B/ T[; 's/ i[owkBk brk fdZsk.
fJB;kBK B{z nkyoh fusktBh
fJB;kBK B{z nkyoh fusktBh ezgBh dk efjDk j? fe T[; B/ ezgBh d/
fJB;kBK B{z nkyoh fusktBh
fJB;kBK B{z nkyoh fusktBh
fJB;kBK B{z nkyoh fusktBh
e'v nkc ezveN dk gkbD BjhA ehsk.
T[; dh todh ekch rzdh ;h ns/ T[; B/
nkgD/ jZE th i/p ftu gkJ/ j'J/ ;B.
fJ; thvhU B{z d/yd/ j'J/ T[; 's/ i[owkBk
brkfJnk frnk j? ns/ T[; dh sBykj
10 ch;dh eZN bJh rJh j?.
bVe/ B/ fdZsk fJj itkp
N?eBhShnB bVe/ 's/ i[owkBk
brkJ/ ikD ekoB ;'Sb whvhnk 's/
ezgBh dh ekch nkb'uBk j' ojh j?. T[ZXo
phfizr (fpT{o') bVehnK tKr thvhU ;'Sb whvhnk 's/ tkfJob j' N?eBhShnB bVe/ B{z fJ; ftu e[M rbs
bVfenK dh th fJj fJZSk j[zdh j? fe frnk. fJ; thvhU ftu T[j i/p 'u jZE BjhA bZrdk. T[; w[skpe,''w?B{z y[Sh j?
T[j ;NkJhfbS ns/ ;[zdo fdZ;D. fJ; gkJh ijkz tZb tZX fojk j?. T[; dk
fe w?A wSj{o j' frnk. w/oh ezgBh B/ e[M
bJh T[j eJh soQK d/ :sB eod/ jB fJj thvhU ijkz ftu p?mh fJe wfjbk
rbs BjhA ehsk. fJj w/oh jh rbsh ;h
go uhB ftu fJe bVe/ B{z ;wkoN j'D :ksoh B/ pDkfJnk ;h ns/ T[; B/ fJj
fe w?A ezgBh d/ e'v nkc ezveN dk
dh Gkoh ehws u[ekT[Dh gJh. uhB ftu thvhU ;'Sb whvhnk 's/ S/no eo fdZsk. gkbD BjhA ehsk.'' N?eBhShnB B/
fJe jtkJh nZv/ d/ eowukoh B{z fJ; e[M jh d/o ftu fJ; thvhU 's/ bZyK thvhU S/no eoB tkbh n"os dk th
bJh i[owkBk GoBk fgnk feT[Afe T[j ftT{z nkJ/. eJh b'eK dk efjDk ;h fe
pukn eod/ j'J/ nghb ehsh fe n"os
pj[s ;wkoN ;h. uhB d/ fznkwB jtkJh fJj N?eBhShnB bVek ;kT{E e'ohnB
B{z go/SkB Bk ehsk ikt/. fJ; d"okB
nZv/ 's/ ezw eoB tkb/ 25 ;kbk fJe ;[go ;Nko ;"Ar i{zr eh dh soQK bZrdk
25 ;kbk eowukoh B/ y[d dhnK
N?eBhShnB B{z ;wkoN j'D ekoB T[d'A j?. ezgBh B{z fit/A jh N?eBhShnB d/ s;thoK g';N ehshnK ns/ 40,000 s'A
i[owkBk GoBk fgnk, id'A T[; dk fJe thvhU d/ tkfJob j'D dh ypo bZrh, tZX ckb'noz pDkT[D ftu ;cb fojk.
f;jswzd n"osK B{z fvw?A
f;jswzd n"osK B{z fvw?A hnk j'D dk ysok j[zd? xZNhnk j'D dk ysok j[zd? xZN
f;jswzd n"osK B{z fvw?A hnk j'D dk ysok j[zd? xZN
f;jswzd n"osK B{z fvw?A
f;jswzd n"osK B{z fvw?AShnk j'D dk ysok j[zd? xZNhnk j'D dk ysok j[zd? xZN
bzdB (fpT{o') nZXh T[wo ftZu ;ohoe s"o T[Zs/ fcN ofjD
bzvB (fpT{o') pqfjwzv d/ eJh ojZ; y'bQ u[Ze/ wjkB G"fse ftfrnkBh ;NhcB
tkbhnK n"osK ftZu pknd d/ fdBK d"okB fvw?AShnk iK G[ZbD d/
jkfezr d[Bhnk B{z nbftdk efj rJ/ jB. ;NhcB ikD s'A gfjbK fJB;kBK B{z ;[u/
o'r dk ydSk 90 ch;dh sZe xZN j' iKdk j?. y'ieosktK dk
s eo e/ rJ/. ;NhcB B/ fejk ;h fe fJB;kB nrb/ 200 ;kbK 'u Xosh SZv d/D.
efjDk j? fe nkgD/-nkg T[Zs/ xZN fXnkB d/D tkbhnK n"osK d/
;NhcB B/ nkgD/ fdjKs s'A e[M wjhB/ gfjbK jh fJj fJB;kBK B{z fusktBh fdZsh
w[ekpb/ ftZu uzrh soQK u[;s-do[;s ofjD tkbhnK n"osK B{z
;h ns/ fejk ;h fe nkT[D tkb/ ;w/A ftu tXdh iB;zfynk, ibtk:{ gfotosB
n";sB 11 ;kb pknd fJ; o'r dk ;kjwDk eoBk g?Adk j?. fJ;
ns/ T[bek fgzv Bkb Neokn dh tiQk s'A i' Bshi/ ;kjwD/ nkT[Dr/, T[; s'A y[d B{z
soQK xZN fcNB?Z; dh jkbs ftZu 79 dh T[wo ftZu fJ;dk ;kjwDk
pukT[Dk n;zGt j' ikt/rk, fJ; bJh T[j fe;/ d{i/ rqfj 's/ ik e/ t; ikD.
eoBk g?Adk j?, id'A fe f;js gqsh ikro{e n"osK B{z 90 ;kb dh
Xosh B{z b? e/ ;NhcB dk fJe ;G s'A tZvk vo rb'pb tkofwzr ;h. ;NhcB B/
;fEsh ftZu fJ; Bkb i{MBk g?Adk j?. ;thvB ftZu r[N/Bpor
fejk ;h fe ibtk:{ gfotosB d/ o{g ftu n;hA nkgD/ rqjK B{z ftBkSekoh s'jck
:{Bhtof;Nh dh j/b/Bk j'ovo B/ nkfynk fe fJj Bshi/ p/jZd
fdZsk j? go fco th n;hA ;[Xo BjhA oj/. tXdk skgwkB, ikBtoK dhnK gqikshnK
j?okBhiBe jB feT[Afe nZXh T[wo ftZu fcNB?Z; T[Zs/ fXnkB d/D
dk BkS, poc dk fgxbDk ns/ izrbk dh eNkJh pk-d;s{o ikoh j?.
Bkb fvw?AfSnk tor/ o'r tZXD dh ocsko xZN j' ;edh j? iK fJ;
;NhcB jkfezr B/ fJj th fejk ;h fe i/eo rqhB jkT{; r?; dk fBek; xZN
ftu d/oh j' ;edh j?. j'ovo B/ fejk fe ni/ j'o nfXn?B ehs/ ikD
BjhA ehsk frnk sK fJe fdB S[Zeo rqfj tKr jh Xosh 's/ 460 fvroh ;?b;hn;
dh b'V j? sK i' t/fynk ik ;e/ fe szdo[;sh Bkb fvw?AShnk d/ yso/
skgwkB j't/rk. nkT[D tkb/ fdBK ftu fJ; ekoB gowkD{ iK i?fte :[ZX zohJ/
gqsh fezBk jK-gZyh n;o g?Adk j?. fJj nfXn?B w?rzhB fBT{o'bkih
wB[Zyh iksh dk ftBkS j' ;edk j?.
ftZu gqekfSs j'fJnk j?.

25
25
25 gzikp NkJhw gzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
25 gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
25 gzikp NkJhw gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b

26
26
26 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
26 gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
26 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
e?B/vk u fwbh ftd/u fwbh ftd/ h n"os dh bkh n"os dh bk
e?B/vk
e?B/vk u fwbh ftd/ h n"os dh bk
e?B/vk 'u fwbh ftd/u fwbh ftd/Sh n"os dh bkh n"os dh bkS,,,,,
11 ;kbk bVeh B/ fdZsh w"s B{z wks,
11 ;kbk bVeh B/ fdZsh w"s B{z wks, e?B/vk
11 ;kbk bVeh B/ fdZsh w"s B{z wks,
11 ;kbk bVeh B/ fdZsh w"s B{z wks,
11 ;kbk bVeh B/ fdZsh w"s B{z wks,
e[ZM wjhfBnK s'A j' ojh ;h Gkb
e[ZM wjhfBnK s'A j' ojh ;h Gkb
e[ZM wjhfBnK s'A j' ojh ;h Gkb
e[ZM wjhfBnK s'A j' ojh ;h Gkb
uwsekoh Yzr Bkb ehsh foetoh
uwsekoh Yzr Bkb ehsh foetoh
uwsekoh Yzr Bkb ehsh foetoh e[ZM wjhfBnK s'A j' ojh ;h Gkb
uwsekoh Yzr Bkb ehsh foetoh
uwsekoh Yzr Bkb ehsh foetoh
;XkoB ;fEsh ftu BjhA ihJ/rh. v/BhSo
B/ vkeNoK B{z rbs ;kps ehsk ns/
ibdh jh ;ekokswe ;ze/s d/D/ S[o{ eo
fdZs/.
phs/ jcs/ v/BhSo B{z bkJhc ;g"oN
's/ oZfynk frnk ;h ns/ ;'wtko B{z T[;
B{z nkJhH ;hH :{H ftu'A th fScN eo fdZsk
frnk. j[D T[j nkgD/ nkg ;kj b? ojh
j?. T[j e'wk ftu'A pkjo nk rJh j? ns/
ed/-edkJhA nkgDhnK nZyK y'bdh j?.
T[; dh ;fEsh ftu ;[Xko d/yd/ j'J/ eZb
v/BhSo B{z ftS/S s"o 's/ fsnko ehsh
rJh tQhbu/no 's/ fpmkfJnk frnk. wK
b?;h j?oh;B B/ dZf;nk,''T[; dh p/Nh dh
;fEsh ftu ;[Xko j' fojk j?. phsh oks
T[j gfjbh tkoh o'Jh.''
gZSwh nk;Nq/bhnk d/ gpfbe
jkT{f;zr wzsoh B/ xNBk dh g{oh soQK
f;vBh (fpT{o') nk;Nq/bhnk d/ Sfjo p?bvB d/ goE T[gBroh fJbke/ ftu
goE dh fJb?efNqe ;dw/ dh fSeko v/ nkgD/ xo d/ prhu/ d/ Bb s'A 240 iKu eoB dk tkndk ehsk j?. T[BQK
w[skpe fJ; iKu ftu ;wK bZr ;edk
BhSo t[Zvz B/ vkeNoK B{z rbs ;kps tkbN dk eozN bZrk ;h. T[; dh rzGho
j? go j?oh;B ukj[zdh j? fe iKu dk ezw
eofdnK uwsekoh Yzr Bkb foetoh ;fEsh B{z d/yfdnK T[; B{z s[ozs fgqz;?Z;
s/zh Bkb ehsk ikt/ sK i' T[; d/ gfotko
ehsh j?. vkeNoK B/ T[; dh jkbs B{z d/ wkoro/N j;gskb ftu dkyb
dk e'Jh j'o w?Apo fJ; soQK d/ jkd;/ dk
y e/ fejk ;h fe T[; d/ puD dh e'Jh eotkfJnk frnk. T[ZE/ T[; d/ fdwkr
fSeko Bk j't/. T[ZXo v/BhSo j"bh-j"bh
T[whd BjhA. T[ZXo jkd;/ d/ d' jcs/ dh ;e?fBzr ehsh rJh. T[; dh fog'oN
go ;fEo foetoh eo ojh j?. g{oh soQK
pknd j[D v/BhSo j;gskb d/ p?Zv s'A d/y e/ vkeNoK B/ gfotko B{z dZf;nk
mhe j'D bJh v/BhSo B{z 6 wjhB/ j'o
fJe tQhbu/no 's/ nk rJh j?. fe v/BhSo d/ fdwkr ftu v{zxhnK ;ZNK
j;gskb ftu ofjDk gt/rk.
11 ;kbk v/BhSo B{z 3 wkou B{z bZrhnK jB. i/ T[j pZu th iKdh j? sK
nkyoeko 4 ;kbK pknd bZG jh frnk bkgsk ijk
nkyoeko 4 ;kbK pknd bZG jh frnk bkgsk ijk Án?wHn?uH 37 Án?wHn?uH 37 dk wbpk dk wbpk
nkyoeko 4 ;kbK pknd bZG jh frnk bkgsk ijk Án?wHn?uH 37 dk wbpk
nkyoeko 4 ;kbK pknd bZG jh frnk bkgsk ijk
nkyoeko 4 ;kbK pknd bZG jh frnk bkgsk ijkz Án?wHn?uH 37 Án?wHn?uH 370 dk wbpk dk wbpk
NoK;g'oN n?Av ;/cNh fpT{o' B{z G/i fpqfNS e'bzphnk$nk;No/bhnk (fpT{o') e?B/vk d/ ;{p/ fpqfNS e'bzphnk 'u nk;No/
fdZshnK jB. UXo ftGkr B/ th fJ; bhnB n"os dh bkS fwbh j?. T[j Btzpo wjhB/ s'A bkgsk ;h ns/ bzp/ ;w/A s'A T[; B{z
;zGktBk s'A fJBeko BjhA ehsk j? fe bZGD dhnK e'fSSK uZb ojhnK ;B. ftQ;bo g[b; B/ fejk fe nkbh;B ok;gk BK
fJj n?ZwH n?Zu370 ijkz dk wbpk jh dh nk;No/bhnB n"os dh bkS fJZE'A d/ nbck b/e gkoe 'u'A fwbh j?. fJj ;EkB ';h
j?. N{ ;ekJh jkJht/n' d/ B/V/ ;fEs j?. S[Zeotko Skw B{z nbck b/e e'b'A g[b; B{z poc
ghNo B/ fJ; ijkz jkd;/ dh iKu Bkb izw/ wB[Zyh ntS/S fwb/ ;B. iKu wro'A gsk bZrk fe fJj ok;gk dh bkS j?.
B{z b? e/ fJe tZvk ;tkb yVk eo fdZsk g[b; B/ fejk fe ni/ se ok;gk dh w"s d/ ekoB ;kjwD/ BjhA nkJ/ go T[BQK B{z fJj
j?. ghNo B/ fejk fe fJ; ijkz jkd;/ wkwbk SZeh th BjhA bZr fojk.
dh iKu bJh 4 nwoheh nfXekohnK B{z s[jkB{z dZ; dJhJ/ fe ok;gk e?B/vk 'u ofjzdh ;h ns/ T[; d/ bkgsk j'D dh
nk;Nq/bhnk G/fink frnk ;h. ;w[zdo fog'oN 23 Btzpo 2017 B{z doi eotkJh rJh ;h feT[Afe T[j ezw 's/ tkg; BjhA
ftu ;ou nkgo/SB d"okB fJBQK g[Zih ;h. nkyoh tko T[; B{z 22 Btzpo dh oks B{z ftQ;bo d/ 'Eoh fpb'n pko' 'u d/
nfXekohnK B/ okT{Av Nkg{ y/so ftu yh rJh ;h ns/ e[ZM fdBK wro'A T[; dk e[ZM ;wkB 'nbck b/e gkoe' B/fVUA
ikD s'A fJBeko eo fdZsk ;h. fJBQK fwfbnk. g[b; B/ fejk fe fwqse d/ gfotko B{z ;{fus eo fdZsk frnk j? ns/
nfXekohnK B/ jkd;/ dh iKu Bkb fcbjkb wkwb/ dh iKu uZb ojh j?.
i[VhnK ;{uBktK ;ou Nhw d/ j'o w?ApoK
ns/ nk;Nq/bhnkJh ;oeko s'A b[e'
nzNkoefNek u rb/u rb/ hno fgxbD Bkbhno fgxbD Bkb
nzNkoefNek
nzNkoefNek
nzNkoefNek u rb/ hno fgxbD Bkb
nzNkoefNek 'u rb/u rb/Shno fgxbD Bkbhno fgxbD Bkb
bJhnK.
e[nkbkbzg[o$f;vBh (fpT{o') ;kb fe r{rb noE dh wdd Bkb n?ZwH fzeo:'r j? fe wb/Shnk J/
2014 'u wb/Shnk J/nobkJhBz dk n?Zu370 ijkz d/ wbp/ dk gsk bkfJnk nobkJhBz dk ijkz n?ZwH n?Zu-370
;w[zdoh gZXo tXD dk ysok
;w[zdoh gZXo tXD dk ysok
;w[zdoh gZXo tXD dk ysok
;w[zdoh gZXo tXD dk ysok
bkgsk n?ZwH n?Zu370 ijkz dk wbpk frnk j?. ijkz 8 wkou 2014 'u bkgsk j' ;w[zdoh gZXo tXD dk ysok
nkyoeko bZG jh frnk. fJ; ijkz d/ ghNo B/ dZf;nk fe T[BQK B/ r{rb frnk ;h. ijkz B/ e[nkbkbzg[o s'A
wbp/ B{z nk;Nq/bhnk d/ fJe we?Bheb noE dh wdd Bkb ijkz dk wbpk phfizr bJh T[vkD Goh ;h. fJ; ijkz
fJzihBhno B/ bZfGnk j?. nk;Nq/bhnkJh okT{Av Nkg{ s'A 16 feb'whNo dZyD 'u 'u 239 :ksoh ;tko ;B. T[vkD GoB
fJzihBhno ghNo w?ew'jB B/ fejk j? fe bZfGnk j?. fJj EK w"ohS; s'A 22H5 s'A e[M jh ;w/A pknd ijkz bkgsk j'
T[BQK B/ 'r{rb noE' dh wdd Bkb wb/ feb'whNo T[Zso 'u ;fEs j?. ghNo B/ frnk ;h, fJ; s'A pknd ijkz feZE/
Shnk J/nobkJhBz d/ n?ZwH n?Zu-370 dZf;nk fe ;w[zdo ftu ijkz dk wbpk frnk fJ; pko/ e[M th gsk BjhA ub
ijkz d/ wbp/ B{z bZG fbnk j?. ghNo bZGD tkbhnK iKu NhwK B/ fJ; y/so ;fenk. d[Bhnk dh fpjsohB ijkz
w?ew'jB fgSb/ 25 ;kbK s'A ijkz ftu ;ou nkgo/SB BjhA ubkfJnk ;h. jkdf;nK dhnK NhwK tb'A fJ; ijkz B{z
jkdf;nK dh iKu eoB tkbh Nhw Bkb ghNo B/ fejk fe T[BQK B/ iKu Bkb bZGD dh g{oh e'fSS ehsh rJh go jZE
i[V/ j'J/ jB. T[BQK B/ dkntk ehsk j? i[VhnK ;kohnK ;{uBktK nk;Nq/bhnB e[M BjhA bZrk.
nk;Nq/bhnk u ftnkj dh gkoNh d"okB xo B{z bZrh nZr, wfjwkBK B{z gJhnK GkiVKu ftnkj dh gkoNh d"okB xo B{z bZrh nZr, wfjwkBK B{z gJhnK GkiVK
nk;Nq/bhnk
nk;Nq/bhnk
nk;Nq/bhnk u ftnkj dh gkoNh d"okB xo B{z bZrh nZr, wfjwkBK B{z gJhnK GkiVK
nk;Nq/bhnk 'u ftnkj dh gkoNh d"okB xo B{z bZrh nZr, wfjwkBK B{z gJhnK GkiVKu ftnkj dh gkoNh d"okB xo B{z bZrh nZr, wfjwkBK B{z gJhnK GkiVK
fteN'ohnk (fpT{o') nk;Nq/bhnk 'u pj[s fznkdk rowh g?
ojh j?. skgwkB 40 s'A gko j'D ekoB izrbh MkVhnK B{z nZr
bZr rJh j?, fi; ekoB eJh xoK B{z B[e;kB g[Zik j?. gZSwh
fteN'ohnk 'u phsh oks skgwkB 'u tkX/ ekoB izrbh MkVhnK
B{z nZr bZr rJh. nZr eJh xoK sZe c?b rJh, fi; ekoB
b'eK B{z xoK B{z ykbh eoB bJh wip{o j'Dk fgnk.
f;vBh (fpT{o') nzNkoefNek 'u s?o oj/ coK; s'A th tZv/ nkeko d/ rb/Shno d/
gZSwh fteN'ohnk ;fEs fJe xo nZr ekoB g{oh soQK
ibdh fgxbD dk ysok wzvokT[D bZrk j? ns/ fJ; Bkb ;w[zdoh gZXo 'u Gkoh
B[e;kfBnk frnk, fiZE/ ftnkj dh gkoNh ub ojh ;h. nZr
tkXk j' ;edk j?. ftfrnkBhnK B/ nZi fejk fe NkN/B rb/Shno nzNkoefNek 'u
bZrD ekoB GkiVK g? rJhnK, b'e ikD pukT[D bJh d"V/.
;G s'A s/z s?oB tkbk rb/Shno j?. ftfrnkBh T[; 's/ Bzo oZy oj/ jB fe T[j fet/
xo 'u bkVk-bkVh ;w/s 100 d/ eohp wfjwkB w"i{d ;B.
A fgxbdk j?. gfjbK y'ihnK B/ fizBk ;'funk ;h T[; s'A fes/ fznkdk tZv/ nkeko
ftnkj dh gkoNh 'u nkJ/ wfjwkBK B{z fJe ckow jkT{; 'u
dk rb/Shno fJZE/ s?odk fwfbnk j?.
SoB b?Dh gJh.
fJj nfXn?B pj[s wjZstg{oD j? feT[Afe jkb d/ nfXn?B 'u gsk bZrk j? fe
n?bh w'fJB BK d/ ftnesh B/ dZf;nk fe T[; d/ d';s d/
NkN/B rb/Shno dk e[ZM fjZ;k rowh s'A gfjbK jh fgxb fojk j?. ;?ANob tkfSzrNB
ftnkj dh gkoNh ;h, id'A nZr bZr rJh. jkbKfe uzzrh rZb
:{Bhtof;Nh d/ gkb fpBp/oh B/ fejk,''fJ; dk wsbp fJj th j? fe NkN/B GftZy 'u
fJj ojh fe e'Jh nZr 'u M[bf;nk BjhA. fJZE/ dZ; d/JhJ/ fe
ibtk:{ 'u j'D tkb/ pdbktK d/ fbjki ekoB tX/o/ ;zt/dBShb j?.'' rb/Shno
nk;Nq/bhnk d/ dZyDh-g{oph fJbke/ 'u izrbh MkVhnK B{z bZrh
poc d/ tZv/ fjZ;/ j[zd/ jB i' eJh ;dhnK 's'A j"bh-j"bh xkNhnK, gopsK ns/ j/mb/
nZr ekoB tZv/ gZXo 's/ B[e;kB j'fJnk j?. doiBK xo nZr
fJbke/ tZb tXd/ jB. T[BQK 'u fgqEth d/ skik gkDh dh tZvh wksok j[zdh j? ns/
dh bg/N 'u nk rJ/. row ns/ y[Se jtktK uZbD ekoB
id T[j fgxbd/ jB sK ;w[zdoh gZXo tXkT[D 'u T[BQK dk tZvk :'rdkB j[zdk j?.
skgwkB 'u tkXk j'fJnk j?, fi; ekoB MkVhnK B{z nZr bZr
Bk;k w[skpe ;kb 2002 s'A 2016 d"okB nzNkoefNek 'u gqsh ;kb 125 rhrkNB
rJh. nfXekohnK B/ fusktBh ikoh ehsh j? fe jtktK dk
poc fgxbh fi; Bkb d[BhnkGo 'u ;w[zdo dk gZXo ;bkBk 0H35 fwbhwhNo tX
uZbDk fJzM jh ikoh oj/rk.
frnk.

27
27
27 gzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
27 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
27 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
v?BfN;N e'b ikDk ftnesh B{z 9thA tko e?A;o Bkb i{M ojh fyvkoB B/
v?BfN;N e'b ikDk ftnesh B{z
v?BfN;N e'b ikDk ftnesh B{z
v?BfN;N e'b ikDk ftnesh B{z
v?BfN;N e'b ikDk ftnesh B{z
9thA tko e?A;o Bkb i{M ojh fyvkoB B/
9thA tko e?A;o Bkb i{M ojh fyvkoB B/
9thA tko e?A;o Bkb i{M ojh fyvkoB B/
9thA tko e?A;o Bkb i{M ojh fyvkoB B/
fgnk Gkoh, bZrhnK phwkohnK
fgnk Gkoh, bZrhnK phwkohnK
fgnk Gkoh, bZrhnK phwkohnK
fgnk Gkoh, bZrhnK phwkohnK
fgnk Gkoh, bZrhnK phwkohnK
BjhA SZfvnk j"A;bk, fiZfsnk ;'B swrk
BjhA SZfvnk j"A;bk, fiZfsnk ;'B swrk
BjhA SZfvnk j"A;bk, fiZfsnk ;'B swrk
BjhA SZfvnk j"A;bk, fiZfsnk ;'B swrk
BjhA SZfvnk j"A;bk, fiZfsnk ;'B swrk
9thA tko e?A;o dh fSeko j'Jh ns/ T[;
dh ehw'-E?o/gh uZb ojh ;h. T[; dk ;oho
T[; dk ;kE BjhA d/ fojk ;h go fco th
T[; B/ g?okbzfge fiZsD dh fsnkoh
ehsh.
fpfpnB B/ dZf;nk, ''nkgo/SB d/
pknd vkeNo B/ nkokw eoB dh ;bkj
fdZsh go w?A ikDdh ;h fe g{oh soQK
fcZN j'D bJh fJfwT{B f;;Nw wzp{s
eoBk gt/rk. fJ; bJh y/vD s'A fJbktk
e'Jh j'o tXhnk o;sk BjhA ;h.'' fJ;
bJh T[j ibdh jh No?e 's/ nkJh.
nkokw BjhA, y/vK jh T[; B{z ;ohoe
ns/ wkBf;e o{g s'A wzp{s eo ;edhnK
;B.
fpfpnB dhnK gqkgshnKº
fpfpnB dhnK gqkgshnKº
fpfpnB dhnK gqkgshnKº
fpfpnB dhnK gqkgshnKº
fpfpnB dhnK gqkgshnKº
s[jkB{z dZ; dJhJ/ fe ;B'np'ov
eok; 'u brksko d{ih tko ;'B swrk
fiZsD tkbh T[j d[Bhnk dh gfjbh
fyvkoh th pD rJh j?. T[; B/ 1993
'u ;B'np'ofvzr S[o{ ehsh. 6 tko
okSNoh u?AghnB pDh go T[; B{z rb/
t?Be[to (fpT{o') e?B/vk d/ Sfjo t?Be{to 'u ofjD tkb/ fJe 27 ;kbk ftnesh
dk e?A;o j' frnk. T[; B/ nkgo/SB
B{z v?BfN;N e'b ikDk Gkoh fgnk. e[ZM jcs/ gfjbK T[j nkgD/ dzdK dh iKu eotkfJnk ns/ 2002 'u ftzNo r/wz
eotkT[D bJh frnk ;h go T[ZE/ T[; B{z phwkohnK bZr rJhnK. fJ; ftnesh dh
'u fiZs gqkgs ehsh. T[; B{z frZN/ 'u
jZv phsh B{z 'fBT{ fJzrb?Av iBob nkc w?vh;B' 'u Skfgnk frnk j?. vkeNo pSo
p'B fNT{wo j' frnk. nkgo/SB
e/H nbhpqkfjw ns/ i"oi tkowph B/ dZf;nk fe fJ; ftnesh B{z fdb dh phwkoh
eotkT[D Bkb th fJj mhe Bk j'fJnk
bZr rJh j? ns/ fJ; d/ Bkb T[; d/ jZE 's/ o;"bh fijh pD rJh j? i' T[Zgo'A Bhb/
sK T[; B{z fJe g?o eNtkT[Dk fgnk.
ozr dh j?.
fJ; d/ uko wjhfBnK pknd T[j fco
fJ; ftnesh dh iKu eoB wro'A gsk bZrk fe v?BfN;N B/ id T[; d/ w{zj dh
y/vD bZr rJh. fJ; s'A pknd T[; B{z
iKu ehsh sK fe;/ fJBc?eSB tkbh uhz ekoB T[; nzdo zjohb/ p?eNhohnk ub/ Bhdob?Av (fpT{o') eJh tko n;hA BK dh ;B'np'ofvzr fyvkoB dh. wkou 8 tko e?A;o j' u[Zek j? go T[; dk
rJ/. T[; d/ w{zj 'u'A th fJBQK p?eNhohnk d/ fjZ;/ fwb/ jB. fJ;/ ekoB T[; B{z fdb dh nkgDh fzzdrh 'u S'N/ fij/ d[Zy ekoB wjhB/ dZyDh e'ohnk 'u j'JhnK ftzNo j"A;bk fJzBk wzp{s j? fe fJj N[ZNk BjhA.
phwkoh bZr rJh. fJ; ftnesh dk BK BjhA dZf;nk frnk. T[; B/ dZf;nk fe fi; fJzB/ e[ gq/SkB j' iKd/ jK fe bZrdk j? g?okbzfge y/vK 'u T[; B/ SkBdko fiZs T[; d/ 5 tko nkgo/SB j' u[Ze/ jB
fdB s'A T[j v?BfN;N e'b ik e/ nkfJnk T[; s'A pknd jh T[; B{z pj[s nihp fijk fe fzzdrh ysw jh j' rJh j? go nZi doi ehsh. fJZE/ 9 wkou s'A 18 wkou ns/ 4 tko dtkJhnK Bkb jh e?A;o
bZrdk ;h. T[; d/ g/N 'u dod ofjD bZr rJh ;h.
n;hA s[jkB{z fJe nfijh n"os pko/ se g?okbzfge y/vK uZbhnK. mhe j'fJnk j?. 45 ;kb dh fpfpnB
vkeNoK B/ dZf;nk fe fJ; ftnesh B{z g;hBk th nk fojk ;h ns/ T[; B{z dZ;D ik oj/ jK fi; B/ 9thA tko e?A;o fJ; ;kb d/ iBtoh wjhB/ ftu id'A w'Nht/SB ;gheo th j?. T[; B/ 2012
brksko p[yko th uVQ fojk ;h. fcbjkb T[; dk fJbki uZb fojk j?. j[D T[; B{z Bkb bVfdnK j'fJnK y/vK 'u ;'B ;ko/ fyvkoh 'ftzNo g?okbzfge' 'u y/vD 'u 'w?ANfbNh ckT{Av/SB' dh ;EkgBk
fdb dh phwkoh ekoB nkgo/SB eotkT[Dk gt/rk ns/ fJ; s'A pknd jh T[; d/ jZE swrk fiZfsnk j?. n;hA rZb eo oj/ jK dhnK fsnkohnK eo oj/ ;B, T[; ;w/A ehsh j?. fJj ckT{Av/SB ngkji
dk fJbki j' ;e/rk. Bhdob?Av dh 45 ;kbk fpfpnB w?ANb fpfpnB e?A;o Bkb i{M ojh ;h. T[j fyvkohnK dh wdd eodk j?.



ROYAL SWEETS

28
28
28 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
28 gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
28 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
GOPIO Sydney celebrated its 9th signature annual event GOPIO GYAAN 2018







































Sydney (Bureau) Global dignitaries who graced the event Councillor Blacktown Council. Sonali Yardi ATAR 99.85); Bobby Service - Domestic Violence).
Young Achievers Awards Night included Hon B Vanlalvawna, Over the years this event has Dey (ATAR 99.70); Kiran Kumar Balvinder Ruby President,
(GYAAN) a signature annual Consul General India, Hon. Geoff become a much sought after, (ATAR 99.50), Srikar GOPIO Sydney congratulated
event of GOPIO Sydney, Lee, Federal Member of envied and awaited event among Ayalasomayajula (ATAR 99.15), the students for their
organised on Sunday March 11, Parliament for Parramatta and the Indian diaspora. Abhay Mahajan (ATAR 98.85), outstanding performances in
2018 at Roselea Community Parliamentary Secretary for Each year GOPIO Sydney Vibha (ATAR 98.85), Ria Singh examinations and their parents
Centre Carlingford to recognise Western Sydney and focuses on a different charity (ATAR 98.60) and Shreya Joshi for helping them through. He
and honour students of Indian Multiculturalism, Hon. David theme and this year also it (ATAR 97.70). thanked the sponsors for the
origin for their outstanding Clarke MLC, Hon. Scott Farlow selected family violence as the Besides these academic generous support, media for
performance in HSC obtaining MLC, Damien Tudehope, Member event theme and Harman awardees five awards were spreading the message and
more than 97 ATAR (Australian for Epping, Representing Minister Foundation, a non-profit charity conferred in community services performing artists to make the
Tertiary Admissions Rank). for Multiculturalism, Hon Michelle organisation that champions the to Jagdish Chaudhary occasion colourful and
Apart from reward, Rowland Federal Member for causes of the family violence (Community Service- YOGA), entertaining. He then thanked
recognition and a line-up of Greenway and Shadow Minister amongst many other such Anagan Babu (Community
brilliant Bollywood performances, for Communications, Clr. Reena activities was chosen to be Services - Tamil Language), the GOPIO Sydney team
the event provided an ideal Jethi, Councillor The Hills, Clr helped. Jaspreet Kaur (Community members Amarjit, Jagmohan,
environment for personal, Suman Saha Councillor Eight students were awarded Service - Domestic Violence), Dr Manish, Piyush, Kanan and
professional and business Cumberland Council, Clr. Moninder with the trophies and certificates Sangeeta garg (Community Deepa,who tirelessly worked
networking and was attended by Singh Councillor Blacktown in the academic category that Service - Domestic Violence) and around the clock for months for
over 300 audience. Among the Council and Clr. Susai Benjamin included in the order of merit Srilalitha Suresh (community putting a successful show.
PAU ALUMNI AUSTRALIA MEET & BBQ 2018











































Sydney (Bureau) This autumn In all 30 families participated district of Sydney. It was also Alumni Association Australia in the Information office by the PAU
on March 11, 2018, old students in this function. It started at 11 decided that the next function management team of the Sikh alumni volunteers.
of the agricultural university am and finished 4:30 pm. Various is to be organized by the PAU games Sydney 2018, highlighted It was a busy day for the
Ludhiana organized their six entertainment items and sports alumni of Ride and Parramatta the financial contribution of our organizers of this function of the
monthly get together at were organized during this areas of Sydney. alumni in these Sikh Games and Penrith Council District area with
Warragamba, in the west of function. It was organized by the Dr Dalwinder Josan who is a the future roles to be played the work and enjoyment on this
Sydney. alumni families living in the Penrith representative of the PAU during these games in the sunny day.

29
29
29 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
29 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
29 gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
Care One Care All Group sponsors a Free

Dispensary for “Mata Jeeto Ji Mother Child Society”



































Sydney (Bureau) Care One supported many charities till society. Their team has been old people, mostly who don’t is nothing short of a blessing
Care All Group (COCAG) has now helping them to extend helping the widows and their have any family to support for all the native people.
initiated a new step towards the boundaries of their noble children to lead a better life them, by taking care of them COCAG donated a total of
the well being of thousands tasks and helps other people by providing them medical as and providing them a safe and Rs1,00,000 to the trust in
of poor and needy people. to self-sustain in life. well as financial assistance for comfortable environment. order to achieve the success
One such example is through Mata Jeeto Ji Mother Child their living and education. The Free Dispensary of this Dispensary.
the help they have offered Society is also one of them. And further, they also spread sponsored by COCAG is a great And appreciating this work
‘Mata Jeeto Ji Mother Child This society is a non-profit awareness around the local elevation in the tasks of this of COCAG, the president of
Society’ in opening a new free trust that serves humanity to people giving them the right society. This Dispensary is in this society Miss. Harjeet Kaur
Dispensary. the poor and destitute in information about the various the backward region of wrote a letter to the COCAG
COCAG (Care One Care All backward areas. The motto of new diseases happening ‘Changar’ where no team, thanking them for their
Group ) is an organisation this organisation is to around them especially in government medical facilities act and also assuring them to
helping the needy, orphan and encourage the youth to live a females including their were to be found in the radius use this as a platform to give
destitute through a number drug-free life and to improve treatments. This society helps of 50kms. At a place like this, the best facilities to the
of charities. COCAG has the situation of women in the to improve the condition of financial and medical support people in need.























KUKU GROCERY

3 3 3 3 30 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
gzikp NkJhw
fpq;p/B phu s'A fwbhnK d' bk w?bp"oB ;fEs xo
fpq;p/B phu s'A fwbhnK d' bk
fpq;p/B phu s'A fwbhnK d' bk
fpq;p/B phu s'A fwbhnK d' bkSK,K, K,K, K,
fpq;p/B phu s'A fwbhnK d' bk
w?bp"oB ;fEs xo u'A fwbh n"os dh bku'A fwbh n"os dh bk , fJbke/ , fJbke/ u c?bh ;B;Bhu c?bh ;B;Bh
w?bp"oB ;fEs xo 'u'A fwbh n"os dh bku'A fwbh n"os dh bkS, fJbke/ , fJbke/ 'u c?bh ;B;Bhu c?bh ;B;Bh
w?bp"oB ;fEs xo u'A fwbh n"os dh bk , fJbke/ u c?bh ;B;Bh
w?bp"oB ;fEs xo
w?bp"oB (fpT{o') nk;Nq/bhnk d/
Sfjo w?bp"oB ;fEs fJe xo 'u'A n"os
g[b; eo ojh j? wkwb/ dh iKu
g[b; eo ojh j? wkwb/ dh iKu dh bkS fwbh, fi; ekoB fJbke/ ftu
g[b; eo ojh j? wkwb/ dh iKu
g[b; eo ojh j? wkwb/ dh iKu
g[b; eo ojh j? wkwb/ dh iKu
;B;Bh c?b rJh. g[b; tb'A fJ; wkwb/
dh iKu ehsh ik ojh j?.
fteN'ohnk g[b; d/ p[bko/ B/ fejk
fe xNBk e'bh;B o'v 's/ eo?Bp"oB
Jh;N dh j?. T[BQK B{z fJ; gs/ 's/ ;EkBe
n"os d/ fwqse j'D dh ikDekoh fwbh.
T[BQK dZf;nk fe iKu nfXekohnK ns/
g[b; xNBk tkbh EK 's/ g[Zih ns/ bkS
B{z nkgD/ epz/ 'u b? fbnk. fteN'ohnk
g[b; B/ fejk fe g';NwkoNw eoB s'A
pknd jh fJj r[ZEh ;[bM ;e/rh. iKu
nfXekohnK dk efjDk j? fe n"os dh
w"s d/ ;jh ekoBK dk gsk BjhA bZr
;fenk j?. nfXekoh g';NwkoNw fog'oN
dh T[vhe eo oj/ jB ns/ iKu ikoh j?.
G[Zy Bkb 12 eo'V s'A fznkdk b'eK d/ woB dk ysok L ;z:[es oknkdk b'eK d/ woB dk ysok L ;z:[es okSNoNo NoNo No
G[Zy Bkb 12 eo'V s'A f nkdk b'eK d/ woB dk ysok L ;z:[es oknkdk b'eK d/ woB dk ysok L ;z:[es ok
G[Zy Bkb 12 eo'V s'A f
G[Zy Bkb 12 eo'V s'A f
G[Zy Bkb 12 eo'V s'A f nkdk b'eK d/ woB dk ysok L ;z:[es ok
;z:[es okSNo (fpT{o') g{ok d[Bhnk ftu G[Zy ekoB
woB ezY/ g[Zi/ b'eK dh frDsh fgSb/ ;kb Bkb'A tZX e/
12 eo'V 40 bZy j' rJh j?. i/eo fJBQK b'eK B{z S/sh
jh G'iB Bk fwfbnk sK fJBQK dh w"s j'D dk ysok j?.
fpq;p/B (fpT{o') nk;No/bhnk d/ Sfjo fpq;p/B dh phu 's/ g[b; B{z d' bkSK
;z:[es okSoN dh y[oke J/iz;h d/ w[yh v/ftv ph;bh B/
fwbhnK jB. g[b; B/ fejk fe fJj wkwbk SZeh bZr fojk j?. T[BQK fejk fJe
fJj ikDekoh fdzd/ j'J/ dZf;nk fe nfijk fJ;bJh j?
ftnesh ns/ fJe n"os dh bkS fJZE'A fwbh j? ns/ d'jK dhnK bkSK 's/ ;ZNK d/
feT[Afe b'e fJe-d{i/ B{z r'bh wkoB s'A th BjhA
fBSkB jB. pokJhph nkJhb?Av s'A fszB e[ feb'whNo dh d{oh 's/ bkSK fwbD dh ypo
fMied/. T[BQK B/ thvhU fbze okjhA ;[oZfynk e"A;b B{z
fwbh ;h. wkwb/ dh iKu eo oj/ ;hBhno ;oi?AN ;ekN ftrhB; B/ dZf;nk fe e'Jh
dZf;nk fe G[Zy Bkb i{M oj/ seohpB fszB eo'V 20
ftnesh fJZE/ x[zw fojk ;h fe nukBe T[; dh Bzo fJBQK bkSK 's/ gJh. iKu
bZy b'e uko ;zxoS eo oj/ d/S ;'wkbhnk, :wB,
nfXekohnK ns/ ib g[b; tZb'A fwb e/ iKu ehsh ik ojh j?. bkSK d/ B/fVUA jh
dZyDh ;{vkB ns/ T[Zsoh g{op BkJhihohnk ftu oj/
iKu nfXekohnK B{z i?ZN ;eh th fwfbnk j? ns/ fJj fwqseK Bkb ;zpzXs j' ;edk
jB. fJBQK d/SK B{z fgSb/ ;kb nekb dh ;fEsh s'A puk
j?. fcbjkb fJ; pko/ ;gZSN ikDekoh BjhA fwb ;eh.
fbnk frnk. ftSt y[oke gq'rokw d/ ekoiekoh fBod/
iKu nfXekohnK B/ fejk fe pj[s ;ko/ b'e fJ; fJbke/ 'u nkgD/ i?ZN ;eh
Se B/ fejk fe G[Zy ns/ ;zxoS ftukb/ ;pzX fGnkBe
nkfd B{z oZy e/ g?db phu 's/ x[zwD nkT[Ad/ jB ns/ eJh tko T[j s?okeh dk nkBzd
jB. ;zxoS Bkb y[oke n;[oZfynk g?dk j[zdh j? ns/
th b?Ad/ jB. T[BQK B/ fJZE/ fJj th fejk fe T[j :ehBh s"o 's/ BjhA efj ;ed/ fe fJj
y[oke n;[oZfynk Bkb n;fEosk ns/ sDkn g?dk j[zdk
i?ZN ;eh fJ; fwqse i'V/ dk jh j't/rk. T[BQK dZf;nk fe j' ;edk j? fe T[j s?okeh
j? fi; ftu fjz;k c?bdh j?. ph;bh B/ fejk fe ;z;koe
bJh jh fBeb/ j'D feT[Afe T[BQK B/ ;ftzw ;{N gkfJnk j? go bkJhc i?eN d'tK B/ jh
o{g Bkb bzp/ ;w/A s'A G[Zy/ 81 eo'V 50 bZy b'eK ftu'A
BjhA gkJh ;h SkfJd fJ;/ ekoB T[j fe;/ jkd;/ d/ fSeko j' rJ/. T[BQK fejk fe
60 ch;dh b'e ;zxoSg{oB fJbkfenK ftu ofjzd/ jB
bkSK 's/ i' zyw jB, T[j T[BQK dh th iKu eo oj/ jB ns/ j' ;edk j? fe e[dosh
ns/ T[BQK B{z fJj gsk BjhA j[zdk fe nrbh tko ykDk
ekoBK ekoB gkDh 'u T[j zywh j' rJ/ j'D. g[b; B/ fejk fe ;G s'A tZvk ;tkb
feE'A fwb/rk.
T[BQK bJh fJBQK d'jK bkSK dh gSkD eoBk j?.
T[Zsoh e'ohnk B/ nzso e'ohnkJh f
T[Zsoh e'ohnk B/ nzso e'ohnkJh f yo ;zw/bByo ;zw/bB
T[Zsoh e'ohnk B/ nzso e'ohnkJh f yo ;zw/bB
T[Zsoh e'ohnk B/ nzso e'ohnkJh fSyo ;zw/bByo ;zw/bB
T[Zsoh e'ohnk B/ nzso e'ohnkJh f
tkosk bJh iskJh ;fjwsh
tkosk bJh iskJh ;fjwsh
tkosk bJh iskJh ;fjwsh
tkosk bJh iskJh ;fjwsh
tkosk bJh iskJh ;fjwsh









TANDA PEST CONTROL
















f;Ub (fpT{o') T[Zsoh e'ohnk B/ f;Ub d/ Bkb fJe T[Zu gZXoh tkosk eoB T[Zs/ nkgDh ;fjwsh iskJh
j?. fJ; tkosk ftu nzso e'ohnkJh fSyo ;zw/bB d/ ;zukbB T[Zs/ uouk j't/rh. dZyDh e'ohnk dh :{Bhfce/
SB fwfB;Noh B/ fJj ikDekoh fdZsh. fJ; tkosk okjhA ngq?b d/ nyho ftu j'D tkb/ ;zw/bB dk o;sk
fsnko j't/rk. f;Ub B/ ;bkj fdZsh fe tkosk dk nk:'iB g?Bw[zi'w d/ T[Zsoh fjZ;/ ftu :{Bhfce/SB
gthbhnB fJwkos ftu ehsk ikt/. dZyDh e'ohnk ftu jkb ftu nk:'fis j'J/ ShsekbhB Ubzfge d"okB
d'jK d/SK ftukb/ w/b-fwbkg d/ edw u[Ze/ rJ/. fJ; d"okB dZyDh e'ohnk d/ okSNogsh w[ i/Jh-fJB ns/
T[Zsoh e'ohnk d/ B/sk few i'Ar T[B B/ nkg; ftu whfNzr eoB dk c?;bk ehsk ;h. nzso e'ohnkJh fSyo ;zw/
bB s'A pknd nwoheh okSNogsh v'Bkbv Nozg ns/ few i'Ar T[B ftukb/ wJh d/ nyho ftu nkjw'-;kjwD/
uouk j't/rh.

31
31
31 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
31 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
31 gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
e?B/vk L eJh fdBK se f
e?B/vk L eJh fdBK se f zdrh bJh bVdh
e?B/vk L eJh fdBK se f
e?B/vk L eJh fdBK se fzzdrh bJh bVdhzdrh bJh bVdh
bzvB L 8 GkoshnK dh w"s d/ wkwb/ e?B/vk L eJh fdBK se f zdrh bJh bVdhzdrh bJh bVdh
bzvB L 8 GkoshnK dh w"s d/ wkwb/
bzvB L 8 GkoshnK dh w"s d/ wkwb/
bzvB L 8 GkoshnK dh w"s d/ wkwb/
bzvB L 8 GkoshnK dh w"s d/ wkwb/
ojh n"os, nyho N[ZN rJhnK nk;K
ojh n"os, nyho N[ZN rJhnK nk;K
ojh n"os, nyho N[ZN rJhnK nk;K
ojh n"os, nyho N[ZN rJhnK nk;K
ojh n"os, nyho N[ZN rJhnK nk;K
u NoZe vokJhtoK B{z fwbh ;
u NoZe vokJhtoK B{z fwbh ;
'u NoZe vokJhtoK B{z fwbh ;u NoZe vokJhtoK B{z fwbh ;zkkkkk Bkb fvT{vBh Noze o'v 's'A bzx ojh ;h
u NoZe vokJhtoK B{z fwbh ;
fe fJe NoZe vokJhto s/zh Bkb T[BQK
tZb tfXnk ns/ T[; B{z zywh eo frnk.
g[b; B/ dZf;nk fe d[oxNBk d"okB
e?bh dk fJe pZuk d{i/ gk;/ tZb j' frnk
ns/ d{i/ pZu/ B{z e?bh B/ ;[oZfyns EK
tZb Xe/b fdZsk. fJ; soQK T[; d/ d't/A
pZu/ pu rJ/ jkbKfe fJe d/ jbehnK
;ZNK bZrhnK go e?bh d/ ekch ;ZNK
bZrhnK. vkeNoK B/ fejk ;h fe e?bh
ns/ T[; d/ pZu/ dh jkbs yso/ s'A pkjo
j? go j"bh-j"bh e?bh dh jkbs yokp
j'D bZr rJh ns/ nkyo T[; B/ dw
s'V fdZsk. T[; d/ uko g[Zs jB fiBQK
dh T[wo 5, 10, 13 ns/ 16 ;kb j? .
T[; d/ gsh B/ fejk fe T[BQK d/ gfotko
's/ d[Zy wzvok oj/ jB. gfotko tkfbnK
B/ nghb ehsh fe E'V/ ;w/A bJh T[BQK B{z
fpqfNS e'bzphnk (fpT{o') e?B/vhnB 'u eJh fdBK d/ fJbki wro'A dw s'V fJeZb/ SZv fdZsk ikt/. gfotko tkfbnK
;{p/ fpqfNS e'bzphnk d/ Sfjo w?gb foZi fdZsk. 1 cotoh, 2018 dk fdB fJ; B/ fejk fe T[BQK B{z nk; ;h fe e?bh
'u ofjD tkb/ fJe gfotko 's/ d[ZyK dk gfotko bJh d[ZyK dk ;[B/jk b? e/ ;[oZfyns pu ikt/rh go T[j pu Bk
gjkV N[ZN frnk j?. 4 pZfunK dh wK nkfJnk id e?bh fJe d[oxNBk dh ;eh ns/ T[BQK B{z T[; d/ ftS'V/ dk d[Zy
e?bh ;?Av'tb BK dh n"os B/ j;gskb fSeko j' rJh. e?bh nkgD/ d' pZfunK MZbDk g? fojk j?.
Bk;k d/ wko; o'to B/ wzrb
Bk;k d/ wko; o'to B/ wzrb s/ g{o/ ehs/ 2s/ g{o/ ehs/ 2 fdB fdB
Bk;k d/ wko; o'to B/ wzrb
Bk;k d/ wko; o'to B/ wzrb s/ g{o/ ehs/ 2 fdB
Bk;k d/ wko; o'to B/ wzrb 's/ g{o/ ehs/ 2s/ g{o/ ehs/ 2000 fdB fdB
e/g ekBt/ob (fpT{o') Bk;k d/ wko;
bzvB (fpT{o') fJzrb?Av 'u fgSb/ ;kb fJe ;Ve d[oxNBk 'u nZm GkoshnK o'to 'feT{fgU;hNh' B/ bkb rqfj wzrb
w"s j' rJh ;h. fJ; wkwb/ dh iKu uZb ojh ;h ns/ j[D fpqN/B dh ndkbs B/ d' 's/ 2000 fdB g{o/ eo bJ/ jB.
NoZe vokJhtoK B{z i/b dh ;zk ;[DkJh j?. fJj fpqN/B 'u ;G s'A yokp ;Ve fJj 2000 jzko fdB wzrb d/
d[oxNBk wzBh rJh j?. fwnko d/ fj;kp Bkb jB. fJe ;"o fdt;
fgSb/ wjhB/ ;[DtkJh g{oh j'D d/ pknd 31 ;kbk g'fbS Bkrfoe ofJ;ikoiv 24 xzN/ 39 fwzN s/ 35 ;fezN dk j[zdk
w?f;n?oke B{z ysoBke Yzr Bkb ns/ Sokp gh e/ rZvh ubkT[D dk d'Sh gkfJnk j?. fJ; soQK wzrb 's/ 2000 fdB Xosh
frnk ;h. S[Zeotko B{z ndkbs B/ T[; B{z 14 ;kbK dh e?d dh ;zk ;[DkJh j?. d/ 2055 fdB d/ pokpo j?.
d{ik NoZe vokJhto 54 ;kbk v/ftv tkr;Nkc fJe e"ohno ezgBh 'u ezw fJj 6 NkfJoK tkbk o'to ;kb
eodk j?. bkgotkjh ekoB rZvh ubkT[D dk d'S ep{b eoB d/ pknd T[; B{z 40 2012 s'A wzrb 's/ j?. j[D se fJj
wjhfBnK dh e?d dh ;zk ;[DkJh rJh j?. i{oh B/ fJ; B{z j'o rzGho d'SK s'A nkzkd 18H7 feb'whNo :ksok eo u[Zek j? ns/
eo fdZsk j?. ;Ve d[oxNBk 'u BkfNzxw d/ e/ob tk;h fwzBh pZ; vokJhto feqJ/e T[;dh fJj :ksok jkb/ th fJ;/ soQK
i';c ns/ pZ; 'u ;tko 8 :ksoh wko/ rJ/ ;B. ;ko/ :ksoh Gkosh ;B. brksko ikoh j?.
SIDHU CAB & CAR CLINIC







All LPG Mechanical Repairs



Mon to Fri


8am -


5pm,



Sat


8am-

12.30pm







* All L.P.G. Conversion & Electronic Tuning (Brakes, Clutches & Transmissions)



* Taxi & Car Inspection Station * Pink & Blue Slip Station



28 Stanley St, Peakhurst 2210 TERRY SIDHU



(A.I.A.M.E)
Contact : Gavin,Ph: (02) 9584 2852, Mob: 0414 269 617 Proprietor

32
32
32 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
32 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
32 gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
15 ;kb gfjbk fwb/ 6 fJzu d/ ezekb B{z
15 ;kb gfjbk fwb/ 6 fJzu d/ ezekb B{z
fjzd{ik fpqN/B fpqN/B u ofj fojk ;Gu ofj fojk ;G 15 ;kb gfjbk fwb/ 6 fJzu d/ ezekb B{z15 ;kb gfjbk fwb/ 6 fJzu d/ ezekb B{z
fjzd{ik
fjzd{ik fpqN/B u ofj fojk ;G
'fjzd{ikfjzd{ik' fpqN/B fpqN/B 'u ofj fojk ;Gu ofj fojk ;G 15 ;kb gfjbk fwb/ 6 fJzu d/ ezekb B{z
b? e/ wkjoK B/ ehsk fJj y[bk;k
b? e/ wkjoK B/ ehsk fJj y[bk;k
b? e/ wkjoK B/ ehsk fJj y[bk;k
b? e/ wkjoK B/ ehsk fJj y[bk;k
s'A nwho J/
s'A nwho J/
s'A nwho J/ hnkJh gfotkohnkJh gfotko b? e/ wkjoK B/ ehsk fJj y[bk;k
s'A nwho J/ShnkJh gfotkohnkJh gfotko
s'A nwho J/ hnkJh gfotko
fJe pZuh dk ;h, fi; dh w"s nZi s'A
eohp 40 ;kb gfjbK j' u[Zeh ;h. wkjoK
B/ dZf;nk fe wB[Zyh ;oho ftu 12
g;bhnK d/ 2 ;?N j[zd/ jB go fJ; ezekb
ftu f;oc 10 g;bhnK d/ jh 2 ;?N jB.
7enome Research ftu Sgh
fog'oN ftu fJj ;kc eo fdZsk frnk
j? fe fubh ftu fwfbnk fJj ezekb fe;/
J/bhnB dk BjhA ;r'A fJe wB[Zy dk jh
j?. 2012 ftu j'Jh y'i s'A gfjbK b'e
fJjh wzBd/ ;B fe fJj ezekb ;?AeV/ ;kb
g[okDk j? go y'i s'A pknd fJj ;kc j'
frnk fe ezekb dh T[wo 40 ;kb ;h.
;N?Bc'ov :{Bhtof;Nh d/ gq'c?;o vkeNo
r?oh B'bB B/ dZf;nk fe fJj ezekb
wB[Zyh sqk;dh dk fJe Bw{Bk j?.
r?oh B'bB B/ fejk fe nfijk j'
;edk j? fe fe;/ n"os B/ nfijh fJe
nB"yh pZuh B{z iBw fdZsk j't/, i' p"B/
;?ANhnkr' (fpT{o') 15 ;kb gfjbk ;h. 15 ;kb gfjbk fwb/ fJ; ezekb dh
gD dh tiQk Bkb ;ohoe o{g s'A
fubh d/ nkskekwk wko{;Eb ftu fwb/ bzpkJh f;oc 6 fJzu j?.
nftef;s j't/ go ezekb B{z b? e/ wkjoK
fJe S'N/ ezekb d/ pko/ ftu j?okB eoB :{Hn?cHU wkjoK dk wzBDk j? fe 6
B/ dZf;nk fe nfij/ wkwb/ ekch d[obZG
tkbk y[bk;k j'fJnk j?. fi; ezekb B{z fJzu dk fJj ezekb T[sgsh ftu nB"yk
j[zd/ jB. nfijh fe;/ th uhz B{z d/y e/
fe;/ J/bhnB dk ;wfMnk ik fojk ;h. ;h. sK T[E/ jh fJe vkfeT{w?ANoh dZ;dh
;kB{z s[ozs c?;bk BjhA b?Dk ukjhdk.
don;b T[j fJe bVeh dk ezekb j? fe fJj fJe J/bhnB dk ezekb j'
nfij/ wkwfbnK ftu id'A sZe g{oh iKu
fBefbnk. ezekb B{z b? e/ ehsh rJh ;edk j? go YKu/ 's/ wkjoK tZb'A ehsh
bzvB (fpT{o') fjzd{ik gfotko B/ brksko gzithA tko fpqN/B 'u ;G s'A nwho J/
gVskb Bk j' ikJ/, T[d'A sZe ;kB{z
ShnkJh j'D dk o[spk ekfJw ehsk j?. fJ; gfotko dh e[Zb ;zgZsh 22 nop g"Av fJe vhHn?BHJ/ iKu ftu gsk bZrk fe rJhnK fgSbhnK 5 y'iK d/ BshfinK
(seohpB 202,400 eo'V o[gJ/) j?. e[Vh B{z vtkofczw (p"D/gB) dh phwkoh s'A ;kc j[zdk j? fe fJj 6 fJzu dk ezekb BshfinK dk fJzszko eoBk ukjhdk j?.
fpqN/B d/ J/ShnkJh whvhnk ro[Zg tZb'A gqekfSs J/ShnkJh nwhoK dh ;bkBk ;{uh
w[skpe bzvB 'u dcso tkb/ 'fjzd{ik ro[Zg' dh ewkB Sqh uzd ghHfjzd{ik, r'ghuzd
nk;Nq/bhnk dk MNek, ysw ehsk fJj th
nk;Nq/bhnk dk MNek, ysw ehsk fJj th
nk;Nq/bhnk dk MNek, ysw ehsk fJj th
nk;Nq/bhnk dk MNek, ysw ehsk fJj th
ghH fjzd{ik, gqekS ghH fjzd{ik ns/ nS'e ghH fjzd{ik d/ jZEK 'u j?. T[BQK dh ;zgsh 'u nk;Nq/bhnk dk MNek, ysw ehsk fJj thzkk kk k
fgSb/ ;kb 2017 'u 3 nop g"Av dk tkXk doi ehsk frnk j?. fjzd{ik dk eko'pko
d[Bhnk d/ gzi wjKdhgK 'u c?fbnk j?. T[BQK dk gqpzX uko fjzd{ik Gok ns/ T[BQK d/ bhnk dhnK :{Bhtof;Nhz 'u gVQkJh
pZu/ ;zGkbd/ jB. fou fb;N B'N w[skpe,''ihH ghH fjzd{ik nkgD/ eko'pko d/ dZ; eoB tkb/ Gkosh ftfdnkoEh th fJ;
toNheb dZ;d/ jB i' tZy-tZy ;?eNoK 'u ezw eod/ jB .'' Bkb gqGkfts j'Dr/.
fJ; ;{uh 'u d{i/ ;EkB 's/ beSwh fBtk; fwZsb oj/ fiBQK e'b 14 nop g"Av Bt/A toe thzk ekoB ftd/Sh
dh ikfJdkd j?. fgSb/ ;kb T[BQK dh ikfJdkd 12H6 nop g"Av ;h. fJ; d/ pknd toeoK B{z B"eoh 's/ oZyDk fznkdk
sh;o/ ;EkB 's/ Gkosh Sqh gqekS b'jhnk jB. fJzv'okwk ekog'o/SB d/ u/now?B wfjzrk j' ikt/rk feT[Afe fJ; 'u B"eoh
b'jhnk dh e[Zb ikfJdkd 5H1 nop g"Av j?. fJ; ;{uh 'u fpqN/B 'u ofjzd/ 101 d/D tkbhnK ezgBhnK B{z ;feb czv 'u
dZyDh J/ShnkJh fwbhBhnoz B{z Skwb ehsk frnk j? fi; dh e[Zb ikfJdkd 80H2 fznkdk :'rdkB eoB dk gq;skt ehsk
nop g"Av j?. frnk j?. T[ZE/ jh, ;EkBe b'eK B{z
B"eohnK 'u gfjb d/D d/ we;d Bkb
nNtkb w[Zd/
nNtkb w[Zd/ s/ j'Jh t'fNzr,s/ j'Jh t'fNzr, b/po N?;fNzr d/ fB:w th ;ys ehs/
nNtkb w[Zd/
nNtkb w[Zd/ 's/ j'Jh t'fNzr,s/ j'Jh t'fNzr,
nNtkb w[Zd/ s/ j'Jh t'fNzr,
ikDr/. dZ;D:'r j? fe nk;Nq/bhnk dh
;oeko T[BQK ezwK dh ;{uh fsnko eodh
puh No{v' ;oeko dh fJZis
puh No{v' ;oeko dh fJZis
puh No{v' ;oeko dh fJZis j?, fiBQK 'u j[Bowzd toeoK dh ewh
puh No{v' ;oeko dh fJZis
puh No{v' ;oeko dh fJZis
j[zdh j? ns/ fiBQK bJh ftd/Sh toeoK B{z
oZyD dh fJzkis fdZsh ik ;edh j?.
w[zpJh (fpT{o') Gkosh g/S/toK bJh 'u 22 ch;dh tZvk fjZ;k GkoshnK dk nk;Nq/bhnk d/ rqfj wzsokb/ w[skpe,
nwohek d/ pknd j[D nk;Nq/bhnk s'A fojk j?. T[AM sK Bt/A thzk zohJ/ nk;Nq/ BtK thzk SkoN Now ns/ bKr Now
th p[oh ypo nk ojh j?. ypoK w[skpe bhnk 'u ftd/Sh toeoK dh fB:[esh bJh j't/rk. SkoN Now :kBh S'N/ ;w/A
nk;Nq/bhnk dh ;oeko B/ j[Bowzd ftd/ j[zdh oj/rh go T[ZE/ gZe/ s"o 's/ ofjD dk thzk 2 ;kb bJh j?, id'A fe whvhnw
Sh toeoK B{z ikoh ehsk ikD tkbk dk fJokdk oZyD tkb/ GkoshnK bJh ns/ bKr Now dk thzk 4 ;kbK se
';p ebk; 457 thzk' ysw eo fdZsk p[oh ypo fJj j? fe Bt/A fB:wK 'u ekch bJh j?. T[ZE/ jh, SkoN Now thzk Xkoe
j?. jkbKfe fJ;/ wjhB/ s'A T[; B/ fJe ;ysh ehsh rJh j?. fJ; s'A fJbktk gZe/ j'D bJh ngbkJh BjhA eo ;ed/.
BtK 'N?Ago/oh ;feb S'oNz (NhH n?Z;H gfjbh B"eoh dh sbkS eoB tkb/ b'eK jkbKfe whvhnw ns/ bKr Now NhH n?Z;H
n?Z;H) thzk' S[o{ ehsk j?. ';p ebk; B{z w[SfebK dk ;kjwDk eoBk gt/rk n?Z;H thzk Xkoe xZN'-xZN fszB ;kb
457 thzk' Gkosh g/S/toK 'u ekch feT[Afe j[D xZN'-xZN 2 ;kbK dk se fJj thzk oZyD d/ pknd gZe/ j'D
gqf;ZX ;h. fJ; thzk tkb/ 90,000 b'eK siopk zo{oh eo fdZsk frnk j?. nk;Nq/ bJh ngbkJh eo ;edk j?.
e;os eoBk pzd eo d/D Bkb tZX ;ed? sDkn d/ bZSD
e;os eoBk pzd eo d/D Bkb tZX ;ed? sDkn d/ bZSD
e;os eoBk pzd eo d/D Bkb tZX ;ed? sDkn d/ bZSD
e;os eoBk pzd eo d/D Bkb tZX ;ed? sDkn d/ bZSD
e;os eoBk pzd eo d/D Bkb tZX ;ed? sDkn d/ bZSD
w?bp"oB (fpT{o') fJe nfXn?B w[skpe nukBe e;os
eoBk pzd eo d/D Bkb sDkn d/ bZSDK ftu tkXk j'
;edk j?. nk;Nq/bhnk ;fEs :{Bhtof;Nh nkc n?vhb/v
ftu ghH n?ZuH vhH dh ftfdnkoED i{bh wkorB B/ gfjbK
s'A ehs/ rJ/ T[BQK nfXn?BK dh BshfinK dh ;whfynk
ehsh,fi; ftu fB:fws o{g Bkb ;orow oj/ pkbrK ftu
e;os eoBk pzd eoB d/ gqGktK dh gVskb ehsh rJh
;h. i{bh B/ fejk,''Y[ethA ;ohoe rshftXh ns/ e;os
UNktk (fpT{o') gqXkB wzsoh No{v' d/ Gkos d"o/ d"okB tkgo/ nNtkb eKv d/ ;ohoe ns/ wkBf;e f;js d'jK bJh wjZstg{oD j?.'' y'i
;pzX ftZu ezzot/fNtK B/ nkg'fzSB v/n w'SB wsk oZfynk ;h fe ;hBhno fpT{o'eq?N eosktK B/ fejk fe w"i{dk gpfbe j?bE d/ fdSK fBod/SK
B{z rtkjh bJh ew/Nh ;kjwD/ g/S j'Dk ukjhdk j?. go fJ; ws/ fybkc t'NK gk e/ ftu fJj ;bkj fdZsh rJh j? fe i/eo jcs/ d/ jo fdB
fbpobK B/ ezzot/fNtK dhnK nk;K 's/ gkDh c/o fdZsk. ;zGt Bk j't/ sK tZX s'A tZX ;w/A bJh e'Jh Bk e'Jh rshftXh
n?wghz B/ fJ; ws/ T[Zs/ pfj; eofdnK ;kok fdB bzxkfJnk fe gqXkB wzsoh eod/ ofjDk ukjhdk j?. T[BQK B/ fejk fe f;jswzd ofjD
i;fNB No{v' B{z nkgD/ B?SBb ;feT{foNh n?vtkJhzo v?Bhnb ihB B{z fJ; wjhB/ ns/ sDkn s'A w[es ofjD bJh fJe jcs/ ftu xZN s'A
d/ nzs s'A gfjbK gpfbe ;/cNh n?Av B?SBb ;feT{foNh ew/Nh ;kjwD/ rtkjh d/D xZN 150 fwzN jbehnK e;osK eoB iK tkX{ f;js bkGK
bJh g/S j'D dh jdkfJs d/Dh ukjhdh j? iK BjhA. fJ; ws/ B{z 111 d/ w[ekpb/ 161 bJh 75 fwzN izw e/ e;os eoB dh ;bkj fdZsh iKdh j?.
t'NK Bkb fSe;s fwbh. N'ohz fJZe tkoh gfjbK th fJj e'fSS eo u[Ze/ jB fe ihB i{bh B/ fejk fe vkeNoh s"o 's/ fJj rZb ftnkge o{g
ew/Nh ;kjwD/ g/S j't/ sK fe T[BQK B{z fJBQK ;tkbK d/ itkp fwb ;eD fe T[BQK B/ ftu ;kps j'Jh j? fe fB:fws e;os sDkn ftu ewh
fJZe tkoh gZsoekoK B{z fJj rZb feT[A nkyh fe cotoh ftZu Gkos ;oeko d/ e[ZM eo ;edh j? ns/ fJj sDkn dk fJbki th eo ;edk j?.
XfVnK tZb'A No{v' d/ Gkos d"o/ B{z popkd eoB dh e'fSS ehsh rJh. idfe e[ZM T[BQK B/ fejk,''jkbKfe e;os eoBk pzd eoB Bkb sDkn
j'oBK tZb'A fJ; fET{oh dk fto'X ehsk frnk. d/ bZSDK 's/ gJ/ gqGktK d/ pko/ ftu ;hws y'iK j'JhnK
gqXkB wzsoh dh gsBh ;'ch rq?r"fJo No{v' d/ fJZe Jht?AN 'u esb dh e'fSS eoB jB.'' i{bh B/ T[BQK nfXn?BK dh ;whfynk ehsh, fiBQK
tkb/ i;gkb nNtkb Bkb fyutkJh c'N' d/ ;pzX 'u ihB tZb'A gZsoekoK B{z fJj ftu 152 pkbrK ftu e;os pzd eoB d/ pknd d/ gqGktK
pqhfczr fdZsh rJh ;h. T[; e'fSS B{z th fbpobK B/ f;o/ BjhA ;h uVQB fdZsk. dh gVskb ehsh rJh ;h.

33
33
33 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
33 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
33 gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
CROWN GROUP REVEALS FIRST IMAGE OF NEW EASTLAKES TOWN CENTRE




promenade, street cafes, a
medical centre, as well as densely
landscaped gardens and
children’s play areas.
“We are pleased to be able
to showcase the first stage of
Eastlakes Live to the public with
this new image,” Crown Group
Chairman and Group CEO Iwan
Sunito said.
“This development is
designed to create a new
entertainment and lifestyle
precinct for Sydney.
“This is the first stage of our
concept of creating a thriving
and modern urban village -
anchored by a residential
component and filled with
dynamic retail, entertainment
and outdoor recreation
opportunities.
The new development draws
on the success of Crown Group’s
multi-award-winning Top Ryde
City Living project which
successfully integrated 653
residential apartments and
resort-style amenities within
seven towers above a modern
shopping centre.
Crown Group will begin sales
of 134 luxury apartments in the
first stage of Eastlakes Live in
Sydney (Bureau) The image precinct. of residential and retail Sydney Airport and Green June 2018 with completion
released today depicts the Stage one of the components, completing the Square. slated for 2020.
modern retail and restaurant area development will include 134 modern new town centre. Designed by Sydney-based Crown Group is now
in the first stage of the $1-billion apartments luxury apartments The development site adjoins design firm fjmt, Eastlakes Live accepting expressions of interest
redevelopment. ranging from one-bedroom Eastlakes Reserve and is located will be a modern town centre from prospective buyers.
Eastlakes Live will comprise apartments to penthouses and 8 kilometres from Sydney’s CBD which aims to set a new standard For more information, please
modern residential apartments 12 retail outlets. Stage two of and 3 kilometres from the for retail excellence with two visit www.crowngroup.com.au/
and a new restaurant and retail Eastlakes Live will include a mix University of South Wales, major supermarkets, a restaurant eastlakes or call 1300 789 609.










BSK FABRICATION

















Glenwood Medical Centre

34
34
34 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
34 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
34 gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
A Dinner & Dance party with the most delicious food & service – hosted


by Nirvana Catering & Events at Grand Royale Granville











































































































Sydney (Bureau) ‘Sydney a “Walk in, Walk out” catering There were many singing with truly unique presentation enough”, said Aman, one of the
2018 Dinner & Dance’ was a and events service, the owners performances from local stars – something that is usually owners of Nirvana Catering &
grand party consisting of the Raj, Aman &Jassi put together and lots of quizzes that allowed missing at most parties, with Events, and the host for the
most unique food, drinks and an event full of entertainment. the attendees to win many the entrees being provided in evening. “This is a complete
presentation one can witness at The highlight of the evening prizes for answering simple yet what seemed to be an walk in, walk out service”,
a party. Organised by Nirvana being a stage performance tricky questions. unlimited supply for on-table highlighting the fact that you
Catering & Events, officially consisting of acrobatics & a All the food items tasted service. “We want to make sure will not have to stress about a
marking their official launch as highly entertaining fire show. absolutely delicious and fresh, you get food and you get single thing.

35
35
35 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
35 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
35 gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
y/v-y/v
y/v-y/v
y/v-y/v 'u 6 ;kbk pZuh B/ y'fbQnk 65u 6 ;kbk pZuh B/ y'fbQnk 65
y/v-y/v u 6 ;kbk pZuh B/ y'fbQnk 65
n?fcb Nkto dk pdfbnk ikt/rk ozr, bZr/rk 3 ;kb dk ;wK
n?fcb Nkto dk pdfbnk ikt/rk ozr, bZr/rk 3 ;kb dk ;wK y/v-y/v u 6 ;kbk pZuh B/ y'fbQnk 65u 6 ;kbk pZuh B/ y'fbQnk 65
n?fcb Nkto dk pdfbnk ikt/rk ozr, bZr/rk 3 ;kb dk ;wK
n?fcb Nkto dk pdfbnk ikt/rk ozr, bZr/rk 3 ;kb dk ;wK
n?fcb Nkto dk pdfbnk ikt/rk ozr, bZr/rk 3 ;kb dk ;wK
Nkto dk fBowkD ;kb 1889 ftu
fwbhnB ;kb g[okDk ojZ;
fwbhnB ;kb g[okDk ojZ;
fwbhnB ;kb g[okDk ojZ;
fwbhnB ;kb g[okDk ojZ;
fwbhnB ;kb g[okDk ojZ;
j'fJnk ;h ns/ T[d'A s'A jh eJhA tkoh
fJ; dk ozr pdfbnk ik u[Zek j?. fJ;
;kb Nkto B{z ozrD dk ezw nes{po
ftu S[o{ j't/rk.
324 whNo T[Zu/ n?fcb Nkto B{z ;kb
1889 ftu nkeohN?eN r[;skt n?fcb
B/ pDtkfJnk ;h. jo 7-8 ;kb pknd
g{ok Nkto g/AN eotkfJnk iKdk j?. T[AM
g{o/ Nkto B{z g/AN eoB ftu eohp 3
;kb dk ;wK bZr/rk. fJ; B{z g/AN eoB
bJh 60 jzko feb' g/AN dh b'V gt/rh.
fJ; bJh ;oeko B/ fJ; dk 2H4 jzko
eo'V o[gJ/ dk piN oZfynk j?. ;oeko
dk efjDk j? fe Nkto ftu eJh irQk
j[D izr bZrDk S[o{ j' frnk j?, i' fJ;
dh y{p;{osh B{z ftrkV fojk j?. fJ; ;w/
A n?fcb Nkto dk ozr jbek G{ok j?.
j[D fJ; B{z pdb fdZsk ikt/rk. gqSk;B
g?fo; (fpT{o') d[Bhnk d/ 7 ni{fpnK ;oeko fJ; Bkb i[VhnK :kdK B{z ;zGkb
w[skpe Nkto B{z bkb ozr ftu g/AN ehsk
ftu Skwb n?fcb Nkto coK; d/ e/ oZyDk ukj[zdh j?. fJ;/ rZb B[z fXnkB tkfSzrNB (fpT{o') ne;o pZu/ y/v-y/v ftu pj[s e[M f;Zy iKd/ jB. eJh
ikt/rk. dZ;D:'r j? fe fJfsjk; B{z
;ZfGnkuko dk gqshe j?. go fJj jw/Sk ftu oZyfdnK fJe tkoh fco fJ; dk tkoh pZu/ y/v d"okB nfijk e[M eo iKd/ jB, i' ;kfonK B{z j?okB eo fdzdk j?.
skzk eoB bJh fJ; B{z bkb ozr ftu g/
fJe ozr ftu Bzo BjhA nkfJnk j?. ;w/ ozr pdbD dk c?;bk fbnk frnk j?. nfijk jh j?okB eo d/D tkbk ekoBkwk nwohek ftu ofjzdh 6 ;kbk pZuh B/
AN eotkfJnk ik fojk j?. ;{soK w[skpe
A-;w/A 's/ fJ; dk ozr pdfbnk iKdk ;oeko B/ fJj c?;bk Nkto dh uwe ehsk j?. nwohek d/ Uo/rkB oki ftu y/v d/ d"okB rzdrh ftu ehsh rJh y'dkJh
bkb ozr ftu g/AN eoB d/ gq;skt 's/
fojk j?. toswkB ;w/A ftu cqK;h;h pDkJh oZyD bJh th ehsk j?. n?fcb ftu fJe 6 ;kbk pZuh B{z 65 fwbhnB ;kb g[okD/ d[obZG gZEo (fossils) fwb/ jB.
jkb/ w'jo bZrDh pkeh j?.
fJj xNBk T[d'A tkgoh, id'A 6 ;kbk Bkn'wh nkgDh G?D Bkb ;"eo r/w y/v ojh ;h.
p?Ae dh rbsh ekoB nwohek p?mk gzikph pfDnk eo'Vgsh
p?Ae dh rbsh ekoB nwohek p?mk gzikph pfDnk eo'Vgsh
p?Ae dh rbsh ekoB nwohek p?mk gzikph pfDnk eo'Vgsh T[; d"okB G?D Bkb bzp/ ;w/A sZe y/vD ekoB Bkn'wh p'o j' rJh ;h. fJ; bJh T[j
p?Ae dh rbsh ekoB nwohek p?mk gzikph pfDnk eo'Vgsh
p?Ae dh rbsh ekoB nwohek p?mk gzikph pfDnk eo'Vgsh
c[Npkb w?dkB ftu ;/rpoZS ftu rJh, fiZE/ uko/ gk;/ c?bh rzdrh ftu'A gZEo d/
e[M N[ZeV fJZem/ eoB bZrh. fJ; d"okB T[ZE'A fwb/ fJe swirls B/ T[; B{z fvzBh dh
BthA fdZbh (fpT{o') gzikp d/ pB{V dk ofjD tkbk
'w'nkBk' s'A ojZ;wJh jko dh :kd fdbk fdZsh. fJj xNBk phs/ ;kb d/ nes{po
r[ouoD f;zx g?;/ ewkT[D bJh ;Zs ;w[zdo gko frnk
wjhB/ dh j?. fJ; wjhB/ dh S[o{nks ftu Bkn'wh d/ gfotko tkfbnK B{z uZNkB dh
;h go T[B{z BjhA ;h gsk eh T[; dh fe;ws y'bQD tkbh
n;bhns pko/ gsk uZfbnk. T[j ikD e/ j?okB ofj rJ/ fe fJj d[obZG 65
ukph nzpkbk d/ fJzvhnB p?Ae d/ jZEK 'u j?. g?f;nK dk
fwbhnB ;kb g[okD/ gZEo jB.
fj;kp eoB tkbh fzzw/tkoh Goh e[o;h 's/ p?m/ p?Ae
fJ; uZNkB pko/ Bkn'wh dh wK B/ dZf;nk fe wkn'Bk uZNkB ftu e[M yk; ;h.
eowukohnK d/ fJe efbe Bkb nwohek d/ tkfSzrNB
T[ZE/ Bkn'wh d/ fgsk vkfoB t"B dk efjDk j? fe T[BQK dh p/Nh dh uZNkB d/ pko/
Sfjo 'u p?m/ gzikph r[ouoD eo'Vgsh pD frnk.
ftu okJ/ mhe ;h. T[BQK B/ dZf;nk fe Bkn'wh B{z i' fwfbnk T[j fJe nzw'Bh dk gZEo
r[ouoD dk BK nZi eo'VgshnK dh fb;N 'u Skwb
;h, fJe ;w[zdoh gqkDh i' bZyK ;kb gfjbK vkfJBk;'o d/ o;s/ 's/ frnk ;h go
j' frnk j?. T[; dk eq/fvN fJzvhnB p?Ae d/ nzpkbk e?AN
g[SNheoB fe;/ j'o ;eo?uo Bkb j'fJnk. fJ; pko/ ftu e[dosh ns/ ;ZfGnkukoe
d/ pqKu d/ eboe pkp[nK B{z iKdk j? fiBQK B/ bkgotkjh
fwT{zhnw :{Bhtof;Nh d/ g/fbUN'bkzheb fwT{zhnw d/ fBd/Se rq/r ohNb?e B/
Goh fJ; NqKi?eSB B{z nzzkw fdZsk. dZf;nk ik foj? fe
dZf;nk fe nzw'BkJhN gZEo nkw jB. e[M pj[s d[obZG wkwfbnK ftu nzw'BhU dh
eboe dh rbs n?ANoh ns/ t?ohfce/SB 'u bkgotkjh
ehws 2,604,256 (40,000 vkbo) bZy o[gJ/ s'A 3,25,5320 (50,000 vkbo)
Bkb nzpkbk ;do pkzko dh fJzvhnB p?Ae B{z brGr 1
bZy o[gJ/ d/ ftueko fwb ;edh j?. T[AM Bkn'wh B{z y[S eoB bJh d[obZG gZEo dk
eo'V 25 bZy o[gJ/ dh u{Dk bZr frnk.
fJe N[ZeVk fdZsk frnk j?.

36
36
36 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
36 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
36 gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
gbk;fNe dhnK p'sbK s/ e?B b?
gbk;fNe dhnK p'sbK s/ e?B b?
gbk;fNe dhnK p'sbK s/ e?B b?
gbk;fNe dhnK p'sbK s/ e?B b?
nwoheB rB ebuo d/ fybkc
nwoheB rB ebuo d/ fybkc gbk;fNe dhnK p'sbK s/ e?B b?
nwoheB rB ebuo d/ fybkc
nwoheB rB ebuo d/ fybkc
nwoheB rB ebuo d/ fybkc
e/ e?
e/ e? fdzdk j? fJj J/H NhH n?ZwH fdzdk j? fJj J/H NhH n?ZwH
e/ e?
e/ e?S fdzdk j? fJj J/H NhH n?ZwH fdzdk j? fJj J/H NhH n?ZwH
e/ e? fdzdk j? fJj J/H NhH n?ZwH
;VeK
;VeK
;VeK s/ T[Zso/ e?B/vhnB
;VeK s/ T[Zso/ e?B/vhnBs/ T[Zso/ e?B/vhnB
;VeK 's/ T[Zso/ e?B/vhnBs/ T[Zso/ e?B/vhnB
t?Be{to (fpT{o') nwohek 'u nkJ/
fdB tX ojhnK r'bhpkoh dhnK
xNBktK d/ fto'X 'u t?Be{to 'u ;?AeV/
b'e ;VeK 's/ T[Zso nkJ/. fJj o?bh f;oc
e?B/vk 'u jh BjhA pbfe nwohek s/
e?B/vk ;D/ d[BhnK d/ eJh SfjoK 'u
eZYh ik ojh j?.
nwohek s/ d[Bhnk Go 'u eZYhnK
ikD tkbhnK o?bhnK tKr t?Be{to dh
o?bh th i?e g{b/ gbkzk s'A eZYh rJh.
nwohek 'u eZYh ik ojh o?bh 'u
gkoeb?Av jkJh ;e{b r'bhpkoh 'u pu/
ftfdnkoEhnK, nfXnkgeK, gfotkoK
;D/ jzkoK dh frDsh 'u j'o SfjohnK
B/ fjZ;k fbnk. t?Be{to 'u eZYh ik
ojh o?bh dk w[Zy Nhuk nwohek d/ bkn
w/eoK B{z ftfdnkoEhnK dh ;[oZfynk B{z
soihj d/D e/Adfos j?. fJ; d"okB fJ;
o?bh B{z 'nto bkJht;' o?bh dk BK fdZsk
frnk.
bzvB (fpT{o') j[D J/H NhH n?ZwH wShB dk BtK o{g ftef;s eoB dh e'fSS ehsh
T[ZXo nwohek 'u 'rB ebuo' 's/
ik ojh j?. fJ; d/ sfjs fJj wShB Bed d/D d/ Bkb-Bkb xo ftu oZyhnK ykbh
ezNo'b B{z b? e/ tkfSzrNB 'u ;G s'A
p'sbK ns/ e?B th iwK eo/rh. fpqN/B ftu uZb oj/ fe gq:'r d/ sfjs 'ohto;
tZvh o?bh eZYh ehsh rJh j?. jzkoK dh
t?fvzr wShB (nkoH thH n?ZwH) BK dh wShB p'sbK ns/ e?B b? e/ e?S d/ ojh j?. fJj
frDsh 'u b'e fJ; fto'X gqdoSB 'u
tZyoh rZb j? fe fJj e?S p'sb dh oh;kfJefbzr dh ehws j? j'o e[M BjhA. fJ; dk
Skwb j' oj/ jB. ftfdnkoEhnK tZb'A
we;d gbk;fNe d/ ysoBke gqGktK s'A tkstoD B{z pukT[Dk ns/ xo s/ ;VeK B{z
nk:'fis gqdoSB d/ nXhB jo EK
e{Vk w[es eoBk j?.
o?bhnK eZYhnK ik ojhnK jB. fJ;
p'sbK 's/ bZr/rh wkw{bh ehws
d"okB gqdoSBekohnK tZb'A 'rB
fpqfNS ;oeko ibdh jh fJj ;ehw bKu eoB dh fsnkoh eo ojh j?. fJ; ;ehw
eZbuo' B{z pzd ehsk ikt/ ns/ ';Nkg
Bkb gbk;fNe dhnK p'sbK B{z iwK eoB bJh gq's;kjB fwb/rk ns/ fJ; d/ 60 s'A
rB t[nkJ/b?A;', 'v'AN S{N' fij/ p?Bo jZEK
85 ch;dh sZe gj[zuD dh ;zGktBk j?. fpqN/B d/ tksktoD ;eZso wkfJeb rt
'u cV/ j'J/ jB.
w[skpe T[BQK dh Nhw ghD tkb/ gdkoEK d/ e?B ns/ p'sbK 's/ wkw{bh ehws
Bk;k pDkt/rk fpBK nktkz tkbk ;[go;'fBe ijk tkbk ;[go;'fBe ijkz brkT[D pko/ ftuko eo ojh j?. fJj okSh rkje tZb'A p'sb ik e?B B{z nkoH thH
Bk;k pDkt/rk fpBK nktk
Bk;k pDkt/rk fpBK nktk tkbk ;[go;'fBe ijk tkbk ;[go;'fBe ijk
Bk;k pDkt/rk fpBK nktk tkbk ;[go;'fBe ijk
Bk;k pDkt/rk fpBK nktk
n?ZwH ftu gkT[D wro'A tkg; fwb ikt/rh. i/ Bkot/, iowBh, nwohek, nk;Nq/
bhnk ftu uZb ojh ;ehw ;cb j' iKdh j? sK fJ; Bkb ghD tkb/ gdkoEK dhnK
p'sbK ik e?B Bkb j'D tkb/ e{V/ B{z 70 ch;dh sZe xZN ehsk ik ;edk j?.
;Zu ;kps eo ;e/rk. Bk;k B/ nwoheh
wkJheb rt nrb/ jcs/ nkgDh fJ; nfGbkSh ;ehw dk y[bk;k eo ;ed/ jB.
ezgBh bkejhv wkofNB J/no'BkfNe;
fJ; soQK dk fJe gq'i?eN Bkot/ ftu uZb fojk j?. fpqN/B d/ T[g tksktoD wzsoh E?o/
ezgBh B{z 24H75 eo'V vkbo dk m/ek
;h e"c/ B/ fJ; gq'i?eN B{z ;wMD bJh phs/ wjhB/ Bkot/ dh :ksok ehsh ;h. fJj
fdZsk j?. ezgBh fJ; n?e; gb/B dk
;ehw Bkot/ d/ fJbktk iowBh, nk;Nq/bhnk, nwohek ns/ fJzokJhb ftu th uZb
fBowkD eo e/ T[; B{z 2021 se Bk;k
ojh j?.
B{z ;"Ag/rh. n?o'BkfNe; d/ y/so 'u Bk;k
eZu dhnK p'sbK B{z th ehsk ikt/rk Skwb
d/ ;jkfJe gqSk;e i?t'B fSB B/
:'iBk d/ ;woEeK dk efjDk j? fe fJj :'iBk T[d'A jh g{oh soQK ;cb j't/rh,
fejk,''fJ; gZXo 's/ n?e;-ijkzK dh
id'A fJ; ftu gbk;fNe p'sbK ns/ n?b{whBhnw e?B d/ fJbktk eZu dhnK p'sbK
fvzkfJfBzr ns/ T[vkD GoB dk
;woEB eoBk pj[s T[s;kj tkbk j?.'' B{z th Skwb ehsk ikt/rk. yk; rZb fJj j? fe fJ; bJh ;ko/ gqw[Zy ghD tkb/
gdkoE fBowksktK B/ nkgDh wBz{oh d/ fdZsh j?.
T[BQK B/ fejk,'';kfonK d/ fjZs 'u ;[go
;'fBe T[vkDK dhnK seBheh
;wZf;nktK B{z d{o eoB dh ;kvh gozgok
ikoh j?.'' fJ; n?e;-gb/B dk fBowkD
fpqN/B
fpqN/B u f;Zy dh d;sko T[skoB dk
fpqN/B
fpqN/B u f;Zy dh d;sko T[skoB dku f;Zy dh d;sko T[skoB dk
fpqN/B 'u f;Zy dh d;sko T[skoB dku f;Zy dh d;sko T[skoB dk
2016 'u fdZs/ rJ/ m/e/ d"okB bkejhv
wkofNB tZb'A fsnko fvzkfJB d/ nkXko
's/ ehsk ikt/rk. gq;skfts ijkz 94
c[ZN bzpk, 29H5 c[ZN ftzr;g?B ns/ s/b
wkwbk,
wkwbk, Zeh ftnesh dh s;tho ikoh
wkwbk, Zeh ftnesh dh s;tho ikohZeh ftnesh dh s;tho ikoh
wkwbk, SZeh ftnesh dh s;tho ikohZeh ftnesh dh s;tho ikoh
d/ Bkb 32,300 g"Av Gko tkbk j't/rk. wkwbk,
fJj 55,000 c[ZN dh T[ukJh 's/ T[vkD
Go/rk ns/ fJ; d/ ekefgN 'u f;oc fJe
tkfSzrNB (fpT{o') djkfenK 'u eo/rk. 'n?e;-gb/Bz' fwSB pj[s
gkfJbN j't/rk. ;kXkoD s"o 's/ fJ;
gfjbh tko Bk;k nfijk gq:'fre ;[go wjZstg{oD nzeV/ w[jZJhnk eoB tkbk dh ;ghv 512 feb'whNo gqsh xzNk j't/
;'fBe ijkz pDkT[D tkbk j? i' nkgDh j? i' nktkz dh rsh Bkb'A th s/z T[vkD
rh, fi; B{z tX/o/ 1,593 feb'whNo gqsh
ebk; d/ nkw ijkzK tKr nktkz BjhA GoB tkb/ :ksoh ijkzK dh ebgBk B{z
xzNk se tXkfJnk ik ;e/rk.
fpq;p/B u Gkosh tgkoh dk esb wkwbk,u Gkosh tgkoh dk esb wkwbk,
fpq;p/B
fpq;p/B u Gkosh tgkoh dk esb wkwbk,
fpq;p/B 'u Gkosh tgkoh dk esb wkwbk,u Gkosh tgkoh dk esb wkwbk,
fpq;p/B
;{uBk d/D tkb/ B{z fwb/rk tZvk fJBkw
;{uBk d/D tkb/ B{z fwb/rk tZvk fJBkw
;{uBk d/D tkb/ B{z fwb/rk tZvk fJBkw
;{uBk d/D tkb/ B{z fwb/rk tZvk fJBkw
;{uBk d/D tkb/ B{z fwb/rk tZvk fJBkw
fpq;p/B (fpT{o') nk;Nq/bhnk d/ Sfjo fpq;p/B 'u phs/ ;kb
Gkosh w{b d/ fJe ftnesh dk uke{ wko e/ esb eo fdZsk
frnk ;h. esb ehs/ rJ/ ftnesh dk BK npd[Zb pk;hE wfjw{d
;h, i' fe fpq;p/B ftu fpzB?Z;w?B ;h. np[dZb 's/ 25 nes{po
2017 B{z fpq;p/B ;fEs xo 'u T[; ;w/A uke{ Bkb tko ehs/ rJ/
;B, id'A T[j nkgD/ gfotko Bkb xo d/ ftjV/ ftu ;[Zsk
j'fJnk ;h. fJ; jwb/ s'A E'VQh jh d/o pknd npd[Zb dh w"s j'
rJh.
npd[Zb dh w"s d/ 6 wjhB/ phsD s'A pknd T[; d/ esb dh
bzvB (fpT{o') poskBhnk dh ;z;d d/ pkjo gzikp s'A nkJ/ f;Zy ftnesh otBhs
r[ZEh ;[bM BjhA ;eh ns/ e[JhBzb?Av g[b; B/ npd[Zb d/ esb
f;zx dh d;sko T[skoB dh e'fSS eoB tkb/ s/ 'w[;fbw r' p?e' d/ Bkno/ bkT[D
bJh fzzw/tko ftnesh pko/ ikDekoh d/D tkb/ bJh 250,000
tkb/ SZeh ftnesh dh s;tho g[b; tb'A ikoh ehsh rJh j?.
vkbo d/ fJBkw dk n?bkB ehsk j?. g[b; dk efjDk j? fe n;hA dZf;nk ik fojk j? fe 37 ;kbk f;Zy ftnesh otBhs f;zx nkgD/ ;kEh Bkb
T[whd eod/ jK fJ; fJBkw d/ n?bkB Bkb ;kv/ Bkb e'Jh sK
id'A ;z;d ftu f;Zy ;z;d w?Apo sBwBihs f;zx Y/;h B{z fwbD bJh 21 cotoh Skw
;zgoe ftu nkt/rk ns/ ikDekoh d/t/rk. npd[Zb dh w"s s'A
5L 22 fwzN 's/ ;z;d ftu dkyb j'D bJh esko ftu yVQk ;h sK fJe ftnesh B/
pknd T[; dk gfotko g{oh soQK N[ZN u[Zek j?.
B;bh fNZgDh ehsh s/ 'w[;fbw r' p?e' d/ Bkno/ brkT[Adk j'fJnk otBhs f;zx dh
dZ;D:'r j? fe npd[Zb dk fpq;p/B ftu 'fJzvhnB n?Av
d;sko T[skoB dh e'fSS eoB bZrk. Gkt/A otBhs f;zx B/ d;sko sK BjhA T[soB
fwvb Jh;NoB o?;N'o?AN' ;h ns/ T[j fJe j'o o?;N'o?AN S[o{ eoB fdZsh go T[j ftnesh B;bh fNZgDhnK eodk j'fJnk T[ZE'A ubk frnk, fi; dh
tkb/ ;B, fJ; bJh T[BQK B/ pj[s ;ko/ b'eK Bkb ftZsh b?D-d/D
Gkb bJh t?;Nw?B;No ;/cNh :{fBN iKu ftGkr tb'A nZi T[; dh ;hH;hHNhHthH
ehsk ;h.
s;tho ikoh ehsh rJh j? s/ b'eK B{z wdd bJh nZr/ nkT[D bJh fejk frnk j?.

37
37
37 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
37 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
37 gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
jk;/ s/ jzM{
jk;/ s/ jzM{
jk;/ s/ jzM{
jk;/ s/ jzM{
jk;/ s/ jzM{
SgDfjZs w/o/ Bktb- Bhbk ;[Zek ;w[zdoBhbk ;[Zek ;w[zdo u'A -u'A -
SgDfjZs w/o/ Bktb-
SgDfjZs w/o/ Bktb- Bhbk ;[Zek ;w[zdo u'A -
SgDfjZs w/o/ Bktb-
SgDfjZs w/o/ Bktb-''Bhbk ;[Zek ;w[zdoBhbk ;[Zek ;w[zdo'' 'u'A -u'A -
fyVQhJ/ pZfunK s'A vod/. p/;jkok Mke oj/ jB. ;h, go T[jB/ U; beho B{z gzikp dk
sK fe wktK B{z wko/ rJ/ g[ZsK d/ w?A g[ZSdk jK sthnK s/ d/rK B{z s{z ej/Ark w? e"D jK-w?A fJ; zpo jZe th BjhA ;h ;wfMnk. fit/A s{z BjhA
;h e[co ep{b ehsk s/ i/ fJj ;ZG e[M
ftr'u/ Bk yk ikD- mkoB tkfbnk, fe U; t/b/ w/o/ e'b zBkj u fbskVh ik ojh b'eK dh
;theko eo b?Adk sK ;kv/ tork j'
n?sehA s/o/ Sjhdh fdt; s/ s/o/ s'A tZvk fejVk ;jkok ;h -pkg{ d/ ntkz jK. nkgDhnK jh oksK dk fJZe
ikDk ;h. s{z sK ;w/A B{z th r'b eo
w/oh ebw dh fJjh fJZe fBZeh i/ t/b/ dh rZb ;zB ;zskbh u/s/ eotk r[nkuk i/jk ;[gBk s/ s{z 'B/oQ/ u e[co
fdsk, Ud'A ;wK th o[e frnk ;h id'A
jh noz j?- ep{b eohA. fdsk fJjBK zkbwK B/ . nkgD/ jh xo s/ z[bw dh fJ; o[Zs u u[Zg p?mk d/y
s{z sZsh o/s u BksQk ;h, sgdh ;[oy
fJj Ud'A dh rZb j? id'A jo fgzv B{z nZr bk e/ ypo/ fejVh e[bZSDh- fojk J/A. s/o/ s'A sK zkpo ezpd/ ;B, s/
sth T[Zs/ jZf;nk ;h, pbdh T[pbdh
Sfjo dh fwZNh bj{ Bkb fGZi rJh epoK B{z s[o rJh ;h. Ud'A th eJh oh bhj s'A sK gops vod/ ;B-s{z th d/r B{z mkfonk ;h.
;h. jo gk;/ dfjSs rodh dk d"o ;h, ebwK o'JhnK ;B-Ud'A th b'eK tkfo; ijKrhohJ/ d/ ej/ sZsh o/sk u BQkT[Dk, bfjo dh SK j/m eJh b'N{ N'fbnK
ebwK sVc 2 jtktK B{z efjzdhnK Skj B{z jkeK wkohnK ;B-s/ jho dh fbSedhnK s/rK dk okj d;dk, B/ ezzeK d/ pbkseko, fBod'SK d/
wzko s/ Xkr/ pzBQ e/ oKM/ B{z T[vhe 2 <pbdhnK T[pbdhnK d/rK dk okj esb s/ b[ZNKwkoK eo e/ bfjo B{z g{ok
vk nwoihs NKvk (f;vBh)
vk nwoihs NKvk (f;vBh) p[ZYhnK j' rJhnK jB, fpbe[b J/;/ ngDk fbnk. s{z SthnK T[Zs/ BZudk pdBkw ehsk. o[ZsK dk oZitK uho
vk nwoihs NKvk (f;vBh)
vk nwoihs NKvk (f;vBh)
vk nwoihs NKvk (f;vBh)
joD j'fJnk. fdB fBZih feVK eZYD
soQk jh i{B u[ok;h 'u th eJh ;[jkr fojk,sthnK T[Zs/ jZ;dk fojk. s/oh
bZr gJ/ ;B s/ J/ e/ ;zskbh jh uko
ojhnK fe e'Jh gzikp B{z bZrh Bzo T[ZikV/ rJ/, jo do bj{ Bkb fGZfink. U; :kd B{z b? e/ ;hB/ ftZu fJZe uh;
nZi fco oks fdB ;kfiSK xVQ u[c/o/ T[Zr gJh ;h. f;XKs fes/ d{o
T[sko'. o'z BhAdo dh r'd fsVedh ;h, okth u N[Zph wko e/ S[g ikD tkfbnk, i/jh g?Adh j? s/ sVcd/ nKdo eJh e[M
oj/ jB s/ n"ozr/ dk o{g Xko oj/ jB. s[o frnk s/ p/r[Bkj wKtK d/
pkjo jo gk;/ uheK dh feDfwD ;h. ;kB{z s/o/ s/ pj[s nk;K jB, nk e/ nkgD/ fBZs efjzdh j?. T[j okj i' s/ok BtK
bkvfbnK B{z fe;/ uzdo/ gbK dhnK
gzikp dh fBwkDh fwZNh p/e;{oK d/ oZs
jo gk;/ t?D jh t?D ;B, xoK ftu nzfwqs;o dk jkb sK g[ZS ik, eh Bo'nk i/jk ;h, T[j ;pe i' ;Ziok 2 ehshnK dk cb G[rsDk fgnk. fdZbh
u fGZidh ik ojh j?. s?B{z gsk jh j?
fBZs y"c foZMd/ ;B, u[c/o/ sbtkoK, phfsnk s/o/ gzikp Bkb. T[Zi J/E/ jo ;h, feZE/ ubk frnk j?< s/ j'o eJh SfjoK dhnK rbhnK
fe nZi bZyK ;[gB/, nktkiK, rhs s/
r'bhnK s/ n;kbNK dk gfjok ;h. b'eK gk;/ zkbwK d/ gfjo/ jB s/ x/o/ ftZu GKt/A fJj ;Zu j? fe joc sedho o'JhnK, w"s noS s/ uVQ BrB BZudh
BzwK feo 2 wo ojhnK jB. pj[s fuo
B/ pj[s nozK ehshnK fe fJj o[Zs s/ok S/o oKM/ tKr eZbk yVQk j? i{Mdk. BjhA pdb ;ed/, s/ ebw e[co dh j'Dh ojh. ni/ she Btzpo 1984 d/ d'Sh
j' frnk j? s?B{z u[ZGh wko e/ ;kE'A nb'g
pdb ikt/ s/ fpoyK B{z U[jBK dh T[wo nZi s/o/ Sfjo ftZu fco s/o/ fwoi/< S/ B{z eh ej/. f;nkbK tkbh e[Vh dh th nkw s[o/ fcod/ jB.
j'J/ B{z- uZb nk okth u'A pkjo s/ ;koh
fwb/ s/ vkbhnK d/ fi;wK s/ johnK oK d/ sho r[nku rJ/ jB s/ fBZs s/ fejVk e'Jh wZE/ dh beho pdb ;fenk
stkohy w[V e/ f;oihJ/, fbyhJ/ T[jBK
eo{zpbK fyVQ g?D. ed/ fe;/ B/ fJj ohnK ;kfjpK torhnK XhnK$ e[VhnK
n"MV t/fbnK d/ BK, sK fe e'Jh w[V
xo
xo
;'funk th BjhA ;h fe fJ; d"o dh ;hwk dhnK v'bhnK fdB fdjkV/ b[ZNhnK ik xo
xo
sZshnK sthnK s/ s/o/ tor/ BkBe xo
jocK B{z th NZg ikt/rh-;kok e[M wZE/ ojhnK jB. jo gk;/ jB/ok jh jB/ok j?
d/ fgnko/ B{z p?mD bJh Bk ej/. j[D
dhnK behoK s'A go/ i/j/ j'fJnk. s/ okth MBQK d/ gkDhnK u s{ckB nkJ/
;kv/ e'b'A BjhA fJzz p/r[Bkj j[zfdnK feZE/ pud/ B/ pzfdnK pr?o xo ozrK YzrK nZvhnK uZe 2 T[;ko/
wB[Zysk d/ ;jkfonk, fJB;kBhns j'J/ B/, T[iV/ b'e nZi sZe jZe wzrd/
;thekfonk iKdk s/o/ tKr sZshnK N[ZN iKd/ jB y[o iKd/ jB whBko
d/ ;{oik, sZshnK sthnK 's/ jZ; 2 2 EZe rJ/ B/. ;'jDhnK tKr jZE u
sthnK s/ p?mDK s/ Bk jh fJjBK jZEhA pDkJ/ fbZg/ g'u/-fJfsjk; d/ bzphnK v'oK Bkb T[Zu/ uV/ gszr
p?mD s/ rkT[D tkfbnk, Ujd/ GkD/ e[M th BjhA j?. f;oc eZu/ xV/ dk
uzvkbK d/ ;[D/ iKd/ B/ j[ew T[pbdhnK gzB/ xo go/sK d/ nZv/ pD iKd/ jB-
B{z fwZmk eoe/ ;theko eoB tkfbnk- ;jkok j/-go T[jB/ dfonk 'u th
d/rK u p?m e/- BeS gJ/ ofj iKd/ jB xoK u pugB, itkBh s/
eJh ;kb bzx rJ/ jB, nEkj gkDh s/ mZbDK j?.
fJe fdB r[o{ noiB d/t ih dk jzM{ feo/ ofj iKd/ jB doK u ;kohnK y/vK r[nku iKdhnK jB
o/ gzikp d/ g[bK j/m dh bzx u[Zek j?- nZi s/o/ t;kJ/ Sfjo s/ gzikp dh
Sjhdh fdt; ;h .pbtho B/ r[od[nko/ S[jK ofj iKdhnK jB zzdfonK s/ T[jBK jh ftjfVnK o;'JhnK ftu
s?B{z SkfJd :kd j't/ fe s/o/ jh wjkB jtk pj[s n"y/ 2 ;kj Go ojh j?. J/E/
GkSD th fdsk s/ fJe Bzw th w[ZyK s/ u[zwDK tKr fgnko fiZE/ uzd ;{oi Bkb pfj 2 N[Ze
Sjhdh fdt; s/ s/o/ jh uoBK B{z gqDkw Ujh e[M j' fojk j? i' ed/ ;dhnK gfjbK
;[DkJh sK ;zrs nS 2 eo T[Zmh s/ fit/A pz;oh d/ S/eK s/ p[ZbK d/ wkDd/ ;B
eoB rJ/ eJh p/r[Bkj wKtK d/ g[Zs, j'fJnk ;h. n;hA nkgD/ xo ftu jh
;oSko j' frnk tksktoD. okr ;fjed/ ofjzd/ jB b'jVhnK, ft;kyhnK,
wsKtK, G?DK s/ eJh pi[or pkg ;w/A ibktsB j'J/ p?m/ jK s/o/ fJZe BK dk
Bzw dhnK ;soK e[ZM fJ; soK ;koh T[wo dk fgnko ;szG Ekgdk j? d[;fjo/ B/fVUA bzxD'A xpokT[D
B/ gbK u jh w"s dh r'd u ;[nk fds/ ;jkok b?Ad/. xo 2 ;[zBQk j'fJnk fd;dk
;h- nkdwh brd/ jB
;B. nZi th id'A Ujh gb :kd nkT[Ad/ j?. rGo{nK dhnK N'bhnK iK sK ojhnK
jBQ/fonK u'A fwZNh dhnK w[ZmK Go 2 nzdo sK eh nkT[Dk-
jB-id'A wB Mzi'V/ rJ/ ;B, sB tb{zXo/ BjhA iK eJh ftuko/ S[g e/ pd/SK u
n;hA sK T[j jZE GzBDK b'ud/ jK nZyK s/ oZy 2 Bt/A 2 ;[gB/ whjK dh wko
rJ/ ;B. T[; d[yKs B/ fJB;kBhns B{z ik t;/ s/o/ Sfjo d/ jkew dhnK
i' ;kv/ bJh nfij/ dfoS Bk N[ZND tkbhnK gZehnK 2 fJZNK jZEhA ehshnK ebhnK s/ ozrK d/
fwZNh u o'fbnk ;h-;zrhBK B/ ekB{zB r'bhnK s'A okj yfjV/ p/r[Bkj ftzBQ j'
f;oiDr/ dk UN nk;ok b? BeS trkV fdzdh j?-
B{z jZE u b? e/ fJB;kBhns dk So/ ikD s'A vod/. fJE/ o'z p/e;{o ;bhpK
n;hA nkgDh ukb/ trd/ SKs rhs dhnK ;soK tKr fuDdk j? p{j/ fuoK tKr NZeo/ :koK tKr
nkw esb/nkw ehsk. zkbwK B/ fBZe/ s/ Nzr/ ik oj/ jB, ikpoK B/ nZs u[Zeh
dfonk y[ShnK wZfEnK s/ jZE oZy 2 gSkDd/ jB -
2 pZfunK dhnK uheK th Bk ;[DhnK, j'Jh j?. fBZs w[rbhJ/ d[Zb/ GZNh d/ xoK
f;oK bJh sZsh o/s d/ whAj BjhA ;kjK Bkb fwDdk j? T[ZuhnK j[zdhnK rbtZeVhnK dh S[j pr?o
n"osK Bkb So/nkw pd;b{eh ehs/, B{z bKp{ bk oj/ jB s/ s/o/ gzikp dhnK
wzrd/ nk;K oksK pksK b'ohnK d/ ;zrhs d/
s/o/ jh jfowzdo 'u T[jBK spkjh wKtK d/ jZE oZ;hnK Bkb pzBQ 2 fe;/
n;h sK ni/jhnK 'B/ohnK oksK BeS/ jZdK fJZNK gZEoK dh bzph T[wo r[nkuD Bkb
wukJh, fJj Ud'A dh rZb j? id'A noS n"ozr/ d/ f;gkjh i'o' zoph bJh ik oj/
'u nzpo B{z jZE bkT[D tkbh SZs ;[zrV ,;fjw, wo iKd/ jB xo-
th j[ZpehA o'fJnk ;h-fJe gk;/ ;ko/ d/ jB. ;Zu s/ gfjok d/D tkb/ s/ w[jZps
e'Jh fuZN/ uzB dh b'n phiDh r[o{nk dhnK s/ nkgDhnK c'N'nK bk feobhnK, wZeVhnK, u{fjnK,
S dh c"i s/ d{i/ gk;/ s/o/ e[M e[ ;h; d/ rhs rkT[D tkfbnK B{z s/o/ tKr
ukj[zd/ jK. 2 ;ikT[Adk ukwufVeK
sbh s/ Xo e/ p?m/ G[Zy/ fgnk;/ S/oK d/ jh pbdhnK d/rK u gk e/ T[pkfbnk
xoK d/ pB/fonK s/ w'o p{N/ gkT[Adk j? i'r/ ofj iKd/ jB xo-
g[Zs. 25 ;kbK pkd s/oh jh r'd u ik fojk j?. i/bQK u soQK 2 d/ s;hj/ d/
s/o/ s/ BkBe d/ Spd o{gh dht/ o;'Jh dhtkoK doK d/ GftZy s/ fJZeZb/ Udo/, o'Ad/ ftobkgd/
nZr bkT[D tkb/, s/o/ T[;ko/ j'J/ nzfwqs 2 ysw ehsk ik fojk j?. f;ZyK B{z jh
;ikT[D dk xo dhtkoK fJZebkg/ u
d/ ;o'to d/ nkb/ d[nkb/, d[BhnK Go w{jo/ eo 2 GoktK Bkb bVkfJnk ik
w'j j? ;kv/ fdbK u. frZfXnK ftnkjK gkmK nBzdwJh yzvoks, go/s tk; pD iKd/ jB
u fJZe nZs fxDkT[D/ efjo B{z fojk j?-ndkbs nzBQh j' rJh j?. fe;/
nk e'Jh gzikp s/ d[BhnK d/ ftjV/ rhsK xo-
ouDjko/, jzkoK ;{oiK B{z fwZNh 'u gk;/ e'Jh noz BjhA ;[Ddk-fe;/ gk;/
u eko ftjkoK vzro pZS/ pr?o ;{oi BjhA Mked/ ni/j/ xoK tZb
fwbkT[D tkb/, -ni/ th p/y"c x[zw oj/ cfonkd BjhA j?,jo gk;/ izrb dk oki
e'Jh fuZN/ r[bkp torh d[gfjo pD o[ZyK d/ okfynK s'A pKM/ uzd BjhA fBebd/ oksK B{z T[jBK
jB-;zrhBK dh SK j/m s/o/ S/oK d/ j?. skohy d/ toe/ fgSKj tZb, d/y 2
eb/SK, ;okgK, jkf;nK o'f;nK pr?o dhnK SZsK T[go
× rhsrhs
×× rhs j"bh 2 s[od/ xo p[ZY/ j' iKd/ jB- jtktK vo 2 bzxdhnK jB -
×× rhsrhs
vkH jof zdo e"o dh feskp zdo e"o dh feskp s/ pD ojh j? jkbht[Zv fcbws/ pD ojh j? jkbht[Zv fcbw
vkH jof SZv nkJ/ feE/ T[j ngDk roK y[od/ G[od/ fvrD YfjD br g?Ad/ GzrV/ frZX/ vod/ jB, ftjfVnK
vkH jof
vkH jofSzdo e"o dh feskp zdo e"o dh feskp 's/ pD ojh j? jkbht[Zv fcbws/ pD ojh j? jkbht[Zv fcbw
vkH jof zdo e"o dh feskp s/ pD ojh j? jkbht[Zv fcbw
jB- fvUVhnK s'A
fggbK dh SK,
j?, fi; d/ g?f;nK B{z gzikp dhnK e[VhnK
s/ p'jVK dh SK o'SBdkBK s'A foSwK voB br j"bh 2 bzrVk 2 s[od/, u/fsnK u'A
dh gVQkJh bJh yofunk ikt/rk.
w?A nZi th, :kd eoK iKdhnK jB v[Zb iKd/ jB
jkbht[Zv dh fcbw fBowksk fw; nwKvk
w/o/ fgzv dhnK rbQhnK pzd p{fjnK s'A Ujh ezzeK xpok e/ ;kjK u'A r[nku iKd/ jB
fJ; ejkDh 's/ fcbw pDk ojh j?. 'u[Zg
w/o/ ;kjK ftu oZbhnK bzxdhnK jB o"DeK s'A fsbe iKd/ jB
dh uhy' 's/ pD ojh fcbw B{z 'o'fozr
fwNh dh wfje fBokbh
;kfJb?A;' dk BK fwfbnk j?. gqkj[D/, bbeko/, ukn, eZb/ yVQ/ 2 xo-;kiDtkfbnK B{z
;ioh ;t/o iKd/ jkbQh
nwKvk B/ dZf;nk fe fcbw pDkT[D jkT[fenK d/ gfjokt/ gfjB b?Ad/ T[vhed/
pVk SKs j[zdk ;h ;wK
dhnK o;wh ekotkJh g{oh j' u[Zeh j? ns/ jB- G[ZyK fgnk;K nk;K ;tkdK B{z ;KGd/
w? nZi th :kd eoK- - - -
T[j s/ T[; dh Nhw fJ; 's/ fcbw pDkT[D ;kok 2 fdB fbND tkb/ :ko pugB th BjhA y/vD fdzd/
;kok fgzv fJe gqtko ;h
tkfSzrNB (fpT{o') ftd/SK 'u dhnK fsnkohnK eo oj/ jB. T[BQK
d[y ;y dk ;KMk ;z;ko ;h eJh 2 fdB ofjD tkbhnK wk;hnK p/o th BjhA s'VB fdzd/
gzikphnK dh tZyoh gSkD j?. pj[s ;ko/ dZf;nk fe fJj ejkDh fJe ;kXkoD
e'Jh ukuh e'Jh skJh ;h wk;V fuVhnK ep{soK B{z th gSkD e/
gzikph ftd/S 'u ofjzd/ j'J/ th gzikp n"os dh j? ns/ T[j fJ; fcbw dk e[ZM
e'Jh G?D G{nk GoikJh ;h G{nk c[ZcV th BjhA tVQd/ U;/ xo u p?mD fdzd/ jB
Bkb fJzB/ e[ i[V/ jB fe T[j fJZE'A d/ fjZ;k bk; J/Aib; ns/ e[ZM nkT{Nv'o
J/dK r[zfdnk fgnk ;h roK fco ektK B{z MZN T[vk fdzd/ jB-
b'eK dhnK gq/SkBhnK B{z nkgDk jh S{N eoBr/. T[Zsoh nwohek d"o/ 's/ nkJh
w?A nZi th :kd eoK- - - - -
;wMd/ jB. fJBQK gq/SkBhnK 'u'A fJe j? vkHjofSzdo B/ dZf;nk fe T[j fJ; fcbw u"ehdko j'ek th d/D' jN iKdk j? B/ Sohe ;KGh p?m/ jB xo
feE/ rJhnK B/ T[j o"DeK
gzikp 'u n"osK dh ;fEsh B{z j'o th B{z b? e/ pj[s T[s;[e jB. T[BQK fejk,''w?A V/ nk e/ skohy ;KGh p?mh j? xo
fsqzfMDK dhnK T[j dk;sK
wzp{s eoB dh fzzw/tkoh, fi; 'u ;w/A- ukj[zdh jK fe fcbw s'A j'D tkbh BkBe dk Spd th BjhA p'bdk bhe ;KGh p?mh j? xo
fJj ;ZG ;[gD/ jh B/ bZrd/
;w/A 's/ dkBh ;ZiD ;fj:'r gkT[Ad/ jB. nkwdB Bkb gzikp 'u e[VhnK dk i' sVe/ jh jBQ/o/ u x[zwD br iKdk T[vhe ;KGh p?mh j? xo
fggb p"jV fes/ Bk bZGd/
gzikp dh Xh ns/ wjkB b/fyek GftZy pD ;e/.'' T[BQK fejk fe T[j T[whd ;h nZyK u p[Ze 2 bNed/ nZEo{ b? e/
' fEzd ' e'Jh Bk cVdk pKj- - -
vkHjofSzdo e"o th fJ;/ ezw bJh nZr/ eod/ jB fe fJj fcbw gzikph ;w/s
fggbK dh SK,p"jVK dh SK ukNhnK wXkDhnK d[nkb/ p?m/ jB xo
nk ojh j?. vkHjofSzdo fe;/ sohc dh eJh GkSktK 'u vZp ehsh ikt/rh sK
nwoihs NKvk
nwoihs NKvk
nwoihs NKvk
nwoihs NKvk
w?A nZi th :kd eoK y[obhnK N'Ajdk-ftjV/ ;ztodk nwoihs NKvk
w[Eki BjhA j?. T[BQK tZb'A fbyh feskp fe d[Bhnk Go d/ b'e fJ; fcbw B{z d/y
fJziL i'frzdo f;zx fEzd
fJziL i'frzdo f;zx fEzd
fJziL i'frzdo f;zx fEzd
fJziL i'frzdo f;zx fEzd fJziL i'frzdo f;zx fEzd o[VQ iKd/ jB fJ; sokQA
'u[Zg dh uhy' 's/ fcbw pDB ik ojh e/ e[ZM f;Zy ;eD.

38
38
38 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
38 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
38 gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
f;Zy c'ow B/ wjZstg{oB ftf nK T[Zs/ ehsh uouknK T[Zs/ ehsh uouk
f;Zy c'ow B/ wjZstg{oB ftf
f;Zy c'ow B/ wjZstg{oB ftf nK T[Zs/ ehsh uouk
f;Zy c'ow B/ wjZstg{oB ftf
f;Zy c'ow B/ wjZstg{oB ftfSnK T[Zs/ ehsh uouknK T[Zs/ ehsh uouk
























































f;vBh (fpT{o') Ç ;Zy y/vK d/ d{i/ fot;ph gzikph ;e{b d/ pZfunK B/ ;ko/ ;q'fsnK B{z wzso-w[rX eo f;zx,frnkBh ;zs'y f;zx,vk dftzdo gzikph ;kfjfse c'ow,f;vBh tZb'A
fdB f;Zy c'ow tZb'A jo toQ/ dh soK d[nkok Spd dh S[o{nks Bkb ;t/o/ nZm fdZsk. fpgBdhg f;zx B/ S'N/ f;zx ihsbk,r[os/i f;zx gotk;h gzikph gZsoekoh s/
fJ; tko th nk;Nq/bhnk Go s'A nkJ/ ti/ s'A Skw d/ ;kY/ gzi ti/ sZe uZfbnk pZfunK d/ wBK T[go f;Zy o'b wkvbK w?bpoB,Bfozdo f;zx rb?Bt[Zv,c'ow gZsoekoK dhnK ;wZf;nktK s/
p[bkfonK B/ f;Zy w;fbnK-f;Zy fJj d"o nkgDhnK g?VK fgZS/ SZv frn?. d/ g?Ad/ ;ekokswe gqGkt dh s[bBk d/ B?SBb eBthBo wBfizdo f;zx ;zGktBktK ftS/ T[Zs/ rzGho s/ T[;ko{
oki,n?Arb' f;Zy tkoz,fdB' fdB tX fJ; toQ/ fBt/ebh rZb ;h B'itkB pkoe Upkwk dh B;b d/ S'N/ fij/ T[jBK B/ gou/ gV/ .f;Zy c'ow ftu uouk j'Jh fi; ftu nk;Nq/bhnk Go
fojk v/oktkd, B'itkB ghVQh dk pZfunK nwBgqhs e"o ewb ns/ pZu/ d[nkok Upkwk d/ tkbK B{z S{jD ;o'fsnK dh y/v w?dkBK Bkb'A xkN s' eohp doiB s'A tZX whvhnk Bkb
f;Zy edoK ehwsK s'A d{oh,nk;Nq/ fpgBdhg f;zx pzrk B/ nkg'-nkgD/ dh ykfjS s/ ykfjS g{osh Bkb j'Jh oVedh ojh.c'ow ftubh B'itkB i[V/ s/ e?B/vk s'A gqkJhw J/Shnk d/
bhnB ;wki s/ f;Zy oki ftubk ftfSnK,f;Zy oki ns/ fw;bK ns/ ;zs[SNh B{z pkb-wBK 's/ g?Ad/ n;o pZfunK dh Sw{bhns ns/ uouk bJh ;zukbe nwB yNeV ftS/S s'o 's/
;zpzX fij/ wjZstg{oB ftfSnK T[Zs/ B"itkB ghVQh dk f;Zy edoK ehwsK B{z pky{ph g/S ehsk. u[D/ rJ/ ftS/,gopzX Sbkxk:'r ;B. Skfwb j'J/.fwzN{ pokV B/ fJ; fjZ;/
uouk ehsh rJh. s'A N[ZNDk , dh gqGktSkbh g/Sekoh so[Bgqhs f;zx goE,vk pbd/t f;Zy c'ow d/ nyhob/ fjZ;/ ftZu dk ;N/i ;zukbB fBGkfJnk.
COCAG Raises over $18,000 during 31st Australian sK pu ;edhnK ;B 39 GkoshnK dhnK ikBK
sK pu ;edhnK ;B 39 GkoshnK dhnK ikBK
sK pu ;edhnK ;B 39 GkoshnK dhnK ikBK
sK pu ;edhnK ;B 39 GkoshnK dhnK ikBK
sK pu ;edhnK ;B 39 GkoshnK dhnK ikBK
Sikh Games to help struggling farmers















BthA fdZbh (fpT{o') fJoke 'u nZstkdh ;zrmB fJ;bkfwe ;N/N tb'A wko/ rJ/
38 GkoshnK dhnK fwqse d/jK Gkos fbnk e/ gfotkoK jtkb/ ehshnK rJhnK.
fJ;/ d"okB ftd/S oki wzsoh the/ f;zx B/ nZstkdh ;zrmB tb'A nrtk ehs/
GkoshnK d/ pko/ 'u wjZstg{oB ikDekoh fdZsh. T[BQK fejk fe fJoke 'u fJ;bkfwe
;N/N tb'A nrtk ehs/ 40 GkoshnK dk fe;/ th d{sxo 'u e'Jh th foekov BjhA ;h
feT[Afe T[j r?o-ekB{zBh sohe/ Bkb Nq?tb J/izNK okjhA T[E/ rJ/ ;B. T[BQK B/ fejk fe
i/eo ;oeko d/ e'b e'Jh th ikDekoh j[zdh sK T[BQK B{z pukfJnk ik ;edk ;h.
dZ;D:'r j? fe nZstkdhnK B/ 40 'u'A 39 GkoshnK dk esb eo fdZsk ;h s/
T[BQK 'u'A fJe y[d B{z pzrbkd/Sh w[;bwkB dZ; e/ GZiD 'u ;cb fojk ;h. f;zx
fJoke d/ fJe ftS/S ijkz 'u 38 GkoshnK dhnK d/jK B{z b? e/ nzfwqs;o d/
fJzNoB?SBb J/nog'oN 's/ gj[zu/. fJe Gkosh dh fwqse d/j dh ni/ gSkD BjhA j'
;eh j?. wzsoh B/ gZsoekoK B{z dZf;nk fe ftd/S wzsokb/ B/ 2014 'u fJe e?Ag/B S[o{
ehsk ;h. fi; d/ sfjs fejk frnk ;h fe fe;/ th r?o-ekB{zBh J/izN okjhA ftd/S
BjhA ikDk ukjhdk. T[BQK B/ dZf;nk fe fe;/ th nzp?;h 'u bkgsk GkoshnK pko/
Sydney (Bureau) Care One efforts and support from the support the families of farmers
e'Jh th ikDekoh BjhA ;h. ftd/S wzsoh B/ fejk fe id'A e'Jh th r?o-ekB{zBh J/izN
Care All Group (COCAG) team set whole team& volunteers, COCAG that are victims of suicide. Dr.
okjhA ftd/S iKdk j? sK fJj gsk eoBk w[Seb j[zdk j? fe T[j feE/ frnk j?. e/Adoh
up refreshing cold drinks’ stalls for ended up raising approx. $18,575 Parmjit Singh of COCAG thanked
wzsoh B/ fejk fe i/eo ;oeko d/ e'b fJBQK b'eK d/ yso/ 'u j'D dh ikDekoh j[zdh
the spectators as well as over the three days. These funds the volunteers for their selfless
sK T[BQK B{z pukfJnk ik ;edk ;h. T[BQK B/ z'o d/ e/ fejk fe d't/A oki s/ e/Ado
theplayers that attended the will be used towards the care of efforts during the three day
;oekoK r?o-ekB{zBh J/izNK B{z cV/ s/ T[BQK fybkc ekotkJh eo/. T[BQK B/ nZr/ fejk
games. Due to the endless destitute, orphans, and to mega event. fe jo fe;/ B{z ;jh sohe/ Bkb ftd/S ikDk ukjhdk j?.

39
39
39 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
39 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
39 gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
jk;/ s/ jzM{
jk;/ s/ jzM{
jk;/ s/ jzM{
jk;/ s/ jzM{
jk;/ s/ jzM{






































Sheenam Dhingra, daughter of Mr. Kashmiri Lal Dhingra &RenuBala Dhingra married Ramanpreet
Singh Nanda, son of Mr. Balwinder Singh Nanda and Rajwant Kaur. It was a fairy-tale wedding,
colourful, full of performances and culture, with the family and friends of both families attending
to bless the newly married couple. We wish them both a Very Happy Married Life together!!


Perth Team wins Gidda Knockout



























































Sydney (Bureau) ‘Gidda success! The national level team from Perth took home Sydeney’s ‘Team Majazana in Australia and truly provides
Knockout - MuqabalaMajazana Gidha competition consisted the grand prize of first place Sydney Diyan’, while third a platform for teams around
Da’ held at Bowman Hall of Gidda teams from across and the $1,500 cash reward place & $500 cash prize went the country to showcase their
Blacktown by Eventique Australia coming together to with it with their electrifying to Canberra’s ‘Team skills and compete with each
Productions and organised by showcase their talents and performance! ShaukeenPunjabana’. other. We hope to see it
Jyoti Chaudhary, Ashish Kumar compete for the title. The second place trophy & This event was truly return next year even bigger
& Mandy Kang, was a huge Mela Perth Punjabana – a prize of $750 went to unique and a one of its kind and better!

4 4 4 4 40 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
d[orsh n?; ;keh
d[orsh
d[orsh
d[orsh
d[orsh
n?; ;keh
n?; ;keh
n?; ;keh
n?; ;keh
fgSb/ nze dk pkeh
fgSb/ nze dk pkeh
fgSb/ nze dk pkeh ik fojk ;h. g[Sdk. T[; Bkb fgzv dhnK rZbK p?m/ fgzv d/ w[zv/ ns/ T[jBK d/ pZu/
fgSb/ nze dk pkeh
fgSb/ nze dk pkeh
nwo B/ nkgD/ pkg{ dhnK p'bfdnK nwo B{z fJ; soQK bZrk eodk. T[; Bkb y/sK dhnK rZbK eodk. fit/A ;kj o'eh nwo d/ w{zj'A T[; d/
n;EhnK tkbk p?r Noze ftu Xo fit/A ftjV/ 'u i[Vh GhV B{z T[; dhnK T[; d/ d';sK dhnK rZbK eodk. T[; d/ c"ih pkg{ dhnK rZbK ;[D oj/ ;B.
fdsk. c/o T[j feSB/ B{z Bkb b? y/sK rZbK pj[shnK o'ue BjhA ;B bZr p/bhnK dhnK rZbK eodk. fgzv dhnK T[jBK ftu'A sK e'Jh fjZb she BjhA
tZb N[o fgnk, fiZE/ T[; d/ pkg{ B/ T[; ojhnK. T[jBK ftu e[M rGo{ sK rZbK ;[D, d';sK dhnK rZbK ;[D fJe ;h fojk. ;kfonK dhnK nZyK nwo d/
bJh eB/vk s'A G/i/ g?f;nK Bkb tZvh nkgD/ nkg B{z ftufbs fijk wfj;{; tkoh sK T[; d/ fujo/ s/ uwe nkT[Adh, fujo/ s/ rZvhnK j'JhnK ;B. fit/A
;koh e'mh pDtkJh ;h, fi; ftu nk eo oj/ ;B. go sd/ fJe rGo{ yVk j' go T[j c/o gfjbK tkbh ;fEsh ftu T[j T[;d/ w{zj'A fBefbnk fJe fJe
e/ ofjD bJh T[j g[Zs ns/ T[; d/ NZpo e/ p'fbnk, nk iKdk. c/o sK eJh tkoh T[j w/oh Spd cV b?Dk ukj[zd/ ;B. fJj' ikDB
dh T[vhe eodk fojk ;h - go fJ; ''pkJh nwo s{z eB/vk pko/ sK pj[s fe;/ rZb dk j[zrkok th Bk Godk. bJh fe fJ; s'A nZr/ T[; pjkdo c"ih
soQK BjhA j'fJnk. T[j sK g[Zs ns/ e[M d; fdsk fijVk ;kB{z tZfvnK B{z ''id'A pkg{ j'o fYZbk j' frnk sK w?A dk eh pfDnk<
T[; d/ NZpo B{z T[vhedk jh ofj frnk. sK uzrk bfrnk, go ;kv/ pZu/ sK eB/vk fij/ wfjzr/ w[be 'u th T[; bJh fJe bzpk ;kj b? nwo B/ c/o
n?; ;keh
n?; ;keh
n?; ;keh
n?; ;keh
n?; ;keh
nwo B{z d{o'A y/s ftu yVQh ftSkb e'mh fJZE/ s/o/ w{zj'A c"ih skJ/ dhnK rZbK, u"th xzN/ Bo; oZy fdsh. T[j jo soQK nkgD/ pkg{ dh rZb S/Vh. Go/ ;zx
fojk ;h.
fdZ;h, fijVh T[; B{z fgzv d/ S'N/ ns/ c"ih skJ/ dh pjkdoh dh ejkDh ;[DB Bkb T[jdk fynkb oydh. T[j T[; B{z Bkb T[j p'bD bZrk,
''fJj eh j' frnk< fJj fet/A j'
eZu/ xoK ftu ofjzd/ ihnK d/ w[ekpb/ nkJ/ B/. id'A n;hA fJBQK B{z dZf;nk fe B[jKdh. T[j T[; d/ egV/ pdbdh. T[; ''go T[ZE/ fJ; soQK BjhA j'fJnk.
frnk<''
nkgD/ c"ih pkg{ tKr ikgh, fijVk c"ih skfJnk bVkJh ftu fet/A nkgD/ d/ ykD ghD dk gqpzX eodh. T[j T[; B{z n;b 'u eB/vk 'u fJ; soQK j[zdk jh
''c/o r'o/ B/ fpibh dk pNB BZg
fit/A jzkoK ;?fBeK ftueko fJeZbk cZNV e?gNB B{z w'Y/ s/ fpmk ;kj' ;kj dtkJh fdzdh. T[; B{z vkeNo e'b b? e/ BjhA.
fdsk. GZmh ftu fgnk pkg{ dh d/j
yb'sk ;h ns/ c"ih nc;o T[; dh j'fJnk fJe whb d"fVnk ;h, sK ;kv/ iKdh iK vkeNo B{z xo ;Zd b?Adh. ''eB/vk 'u SBhtko ns/ n?stko
tkbk skp{s gbK ftu fit/A nZr dk
pjkdoh pdb/ T[; dh Sksh s/ srwk ej/ B{z sK fJj ;u wzBd/ jh BjhA. ''fezBk pjkdo ;h w/ok pkg{ fijVk dh S[ZNh j[zdh j?. go fi; fdB pkg{
r'bk pD frnk.
brk fojk ;h. ;kvhnK rZbK s/ fJBQK B{z :ehB BjhA fJe fdB nkgD/ cZNV e?gNB B{z w'Y/ s/ g{ok j'fJnk T[j ;'wtko dk fdB ;h.
''T[; B{z t/y w?Bz{ :kd nkfJnk id'A
e'mh ftu fesB/ jh ewo/ ;B. gZEo j[zdk. fJj sK ;koh ejkDh s/o/ w{zj'A ;[DB fpmk jB/oh oks ftu fJe whb s[odk T[; fdB fe;/ dh S[ZNh BjhA ;h. w/o/
fJe fdB pkg{ wzi/ s/ bzwk fgnk n"yk
bZr/ gZe/ coS ;B. beVh dk pj[s nkJ/ B/.'' fojk ;h. ;r'A d"Vdk fojk ;h, go j[D pj[s ikDB tkb/, e[M B/V/ d/ nkgD/
j' e/ bzw/-bzw/ ;kj b? fojk ;h sK T[;
tXhnk ezw ehsk j'fJnk ;h. e'mh B{z nkgDh bzph rZb nky T[j rGo{ sK T[; dh nfijh jkbs j' rJh ;h fe ezwK s/ ub/ rJ/ ;B. c/o nfij/ ckbs{
B/ ;ze/s d/ e/ w?Bz{ nkgD/ e'b ;Zfdnk
t/ydk j'fJnk nwo fJe gb bJh th p?m frnk. ftjV/ ftu i[V/ fJeZm ftu T[j wzi/ s'A T[mD i'rk th BjhA ;h fojk. ezwK bJh T[jBK e'b tes th BjhA
;h. w?A pkg{ d/ p?v s/ jh pfj frnk ;h.
nkgD/ pkg{ B{z BjhA G[Zb ;fenk. c/o u[g tos rJh. nwo B/ nZyK pzd ''Gkt/A vkeNo th BjhA ;wM gkJ/ j[zdk. T[j nkgDk fdB yokp eoe/
''gfjbK sK T[j yk;k fuo u[Zg
e'mh s'A xo w[V nk T[BQK o'Nh ykXh. eo bJhnK. gsk BjhA T[j nZyK pzd ;B go w?Bz{ pkg{ dh fpwkoh dk j"b/ j"b/ vkboK dk B[e;kB BjhA eod/. T[j sK
fojk go id'A w?A T[; dk jZE nkgD/ jZE
c/o nwo feSB B{z efj fJeZbk fgzv d/ eoe/ eh ;'u fojk ;h. gsk bZrD bZrk, s/ id'A she w?Bz{ T[; e'Jh pjkBk pDk iK fpBK dZf;nK
b? x[fNnk sK T[; B/ woh fijh nktkz
r[od[nko/ tZb ub fgnk. T[; B{z fgzv e[M fuo pknd nZyK y'bQ gfjbK dh fpwkoh ;wM nkT[Adh sd she pj[s nkgD/ ezwK s/ fBeb iKd/ B/.
Bkb rZb S[o{ ehsh,
dhnK rbhnK ftu fijVk th pzdk sK T[; B/ nkgD/ ;{p/dko pkg{ ns/ d/o j' u[Zeh ;h. j[D sK T[j nkgDk nkg ''pZ; pkg{ d/ woB s/ w/o/ uko gzi
''g[Zs nwo brd? j[D w/ok N[oB
N[o/ iKd/ Bz{ t/ydk, nkgD/ d't/A jZE i'V e?gNB ;/y'A dh ;koh ejkDh pZfunK B{z th BjhA ;h ;KG ;edk. p; T[j sK ;kok fBZih fwZso io{o ;B fijV/ wip{oh
dk tes d{o BjhA fojk. w?Bz{ gs? w?A
b?Adk. ;ko/ fgzv tkfbnK B{z gsk ;h ;[DkJh. c/o T[; B/ pkg{ dh fBZih rZb fdB wzi/ s/ fgnk Ss tb t/ydk ftu w/o/ ;ZfdnK nc;'; eoB bJh
fJZE/ eB/vk ftu jh woKrk id'A fe w/
fe nwo fJeZbk fJe pjkdo c"ih ;{p/ nZr/ N'oh, ofjzdk. nk rJ/ ;B. T[j e'Jh pjkBk BjhA pDk
ok wBHHH'' rZb eodk j'fJnk T[j fJe
dko dk g[Zso jh BjhA ;h, fi; B/ ''eB/vk 'u ofjzfdnK w/o/ e'b Y/oK ''n;b ftu T[jdh fpwkoh T[jdh ;e/.
tkoh e[M gb bJh o[fenk go c/o rZb
bVkJh ftu ikB dh gotkj Bk eod/ y[ShnK ;B. fe;/ th uhz dh xkN BjhA fJeZb ;h fijVh w/o/ e'b'A Bo; oZy e/, ''c/o T[ZE/ fe;/ B/ pkg{ dh noEh
g{oh eoB bJh w[V p'bD bZrk,
j'J/ nkgD/ e?gNB nc;o dh ikB ;h. j[D w/o/ e'b nkgDh fBZih fJzBh ;ko/ ;[yK dk gqpzX eoe/ th d{o BjhA ;h BjhA ;ikJh. pj[s tZvh wib; BjhA
''w/o/ woB pknd g[Zs sz{ w/ok fJe
pukJh ;h, ;r'A T[j eB/vk 'u ofjzdk ;koh iwhB ;h fe w?Bz{ T[; ftu xzfNnK j'Jh. j[D w?A eB/vk B{z pkg{ dk fgzv fet/ i[Vh. wVQhnK she noEh Bkb e'Jh
ezw eohA. fJe sK w/o/ g{ok j'D pknd
fJe pj[s nwho w[zvk th ;h. d/ fj;kp Bkb nkg cb BjhA s'VB/ A pDk fdzdk, fiZE/ pkg{ d/ ;ko/ jkDh BjhA frnk. fe;/ B/ pkg{ dh rZb BjhA
w[be ik e/ nkgD/ fgzv d/ r[od[nko/
r[od[nkok ;kfjp gj[zu nwo B/ wZEk g?Ad/ ;B. w/o/ e'b sK T[jBK 'u ezw eoB ofjzd/ ;B. fiZE/ pkg{ d/ ;ko/ p/bh ofjzd/ ehsh. fe;/ B/ pkg{ dh pks BjhA gkJh.
'u nyzv gkm oytk e/ w/ok G'r g[nk
N/fenk. GkJh Bkb ;koh rZb eoe/ c/ tkb/ fezB/ jh w[zv/ ;B fiBQK B{z w?A ed/ ;B. fiBQK ftu T[j T[mdk pfjzdk ;h. ''i/ pkg{ fgzv 'u wodk sK wib;
d/thA. d{i/ w/ohnK n;EhnK ;qh ehosg[o
o T[j xo w[V nkfJnk. nkgDk B"eo BjhA ;h ;wfMnk, ;r'A fiBQK e'b T[j nkgD/ fdb dh rZb eo 'u i[V/ jzkoK pzd/ tXk uVQk e/
;kfjp ik e/ ;sb[i ftu io{o gotkj
xo nk T[; B/ pkjobk dotkik xo d/ ihn ;wM T[jBK e'b'A ezw b?Adk b?Adk ;h. eB/vk 'u T[j ;ko/ w?A T[; B{z T[;dhnK rZbK eod/. T[j sK nkgD/
eo d/thA. fJj Bk j't/ g[Zs s/o/ fJzi
nzdo'A pzd eo fbnk. ewo/ 'u fgnk ;h. w/o/ e'b tZvh ;koh e'mh ;h. fJzB/ feZE'A fbnk e/ fdzdk< tb'A th T[jBK rZbK ftu fezBk e[M
Bk eoB s/ w/o/ woB pknd w?A gq/s pD
Noze y'bQ T[; ftu'A fJe tkoh c/o bzp/ tes ftu w?A Gkt/A pkg{ B{z eB/vk ''c/o fJe fdB w/ok pjkdo c"ih pkg{ i'V fdzd/. e/ fgzv dh i{j ftu jh GNedk ojK.''
n;EhnK tkbk p?r pkjo eZY fbnk. BjhA ;Zd ;fenk ;h go w?Bz{ T[;dk wo frnk. w?Bz{ gsk ;h wo sK fJe fdB ''T[; EK sK w/o/ w?B/io B/ fJe
''w?A t/fynk fJj nkyfdnK pkg{
T[; B{z bZrk fit/A T[jdk pkg{ w[V fceo io{o ofjzdk ;h. ;G B/ jh ikDk j?, Gkt/A T[j eB/vk 'u ezgBh tkfbnK B{z c'B eo fdsk
dhnK nZyK ftu fit/A Bwh Bkb p/
fiT[Adk j' T[; ;kjwD/ nk yVk j' frnk ''id'A pkg{ fJe wjhB/ bJh eB/vk ofjzdk j't/ Gkt/A T[j nkgD/ w[be ftu fijVh wfonK dk ;;eko eodh ;h.
p;h th fSgh j'Jh ;h. wk:{;h fSgh
;h. fit/A T[j sK fgnko Bkb T[; tZb nkfJnk sK w/o/ ns/ gqhsh bJh fJj ofjzdk j't/. go pkg{ d/ wo ikD dk w?Bz{ Gkt/A T[j fe;/ Xow dk j't/. fe;/ iks
j'Jh ;h.
t/y fojk ;h. pj[s y[Sh dh rZb ;h. pj[s d[y ;h. fJ; dk fJe ekoB sK dk j't/. Gkt/A T[j fe;/ w[be dk j't/.
''id'A w?A T[E/ yVQ/ r'o/ B{z fejk fe w?A
nwo dk wB ehsk T[j pkg{ Bkb ''S[o{ ftu sK pkg{ ;kv/ e'b nk fJj' ;h fe w?A pkg{ B{z pj[s fgnko eodk ''T[j r'fonK dh ezgBh ;h. nfijk pkg{ d/ c[Zb u[DB bJh ed'A nktKHHH<''
c/o pj[s ;kohnK rZbK eo/. T[; e'b'A pj[s y[S fojk. w?Bz{ eB/vk 'u tZvk ;h. d{i/ pkg{ d/ woB pknd w?Bz{ fJj eoBk T[jBK dk g/Sk ;h. nZX/ xzN/
''gfjbK sK T[j w/oh rZb ;wfMnk
g[ZS/ fe T[; B/ fgzv ftu ofj thj toQ/ nkdwh pfDnk t/y T[; B{z pj[s uzrk nc;'; th fojk fe i/ pkg{ fgzv 'u wodk pknd ezgBh d/ d' r'o/ rZvh b? e/ nk BjhA. id'A w?A ft;Eko Bkb T[; B{z ;G
fJeZb/ fet/A eZN/. uzrk bZrk. sK T[; Bkb fJ; soQK Bk j[zdk. rJ/. T[jBK e'b ;G e[M o/vhw/v ;h.
e[M ;wMkfJnk sK T[; B/ j;d/ j'J/ w?Bz{
ni/ T[j fJj ;'u jh fojk ;h fe ''T[j ;t/o/ y/sK tZb x[zwD fBeb ''i/ T[j fgzv 'u j[zdk sK fpwko rZvh ftu'A T[jBK beVh dk skp{s d' fdB pknd nkT[D bJh fejk. fJ;
pkjo dk p{jk yVfenk. T[; B/ iKdk. B/V/ d/ r[od[nkok ;kfjp ufbnk fgnK s/ T[; d/ ikDB tkb/, T[; d/ pkjo eZfYnk. r'fonK pkg{ dh d/j B{z ezw d/ th T[; B/ w/o/ e'b'A d' ;" vkbo
n;EhnK tkbk p?r w[V Noze ftu pzd iKdk. xo nk gsk BjhA T[j feT[A u[g fwZso, T[; d/ mhe j'D bJh nkgDhnK egV/ ftu bg/N skp{s ftu Xo fdsk. tzX wzr bJ/.
eo fdsk. dotkik y'fbQnk. rbh ftu j' iKdk. fit/A nkgD/ nkg B{z fJeZbk nkgDhnK wsk fdzd/. nkgD/ nkgD/ T[jBK sK pkg{ dh d/j B{z nkyoh tko ''id'A w?A d' fdBK pknd fuZN/ egV/
pj[s ;ko/ rGo{ yVQ/ ;B fijV/ S'N/ j[zd/ fJeZbk wfj;{; eodk. S[o{} ftu w?Bz{ N'Ne/ d;d/. nfijk j'Dk c/o pkg{ B{z th fJSBkB th BjhA eotkfJnk. p; pkg{ dh E?bh b? e/ nkgD/ uko-gzi d';sK
ed/ T[; Bkb gfVQnk eod/ ;B. T[; fJ;dh tikj ;wM 'u Bk nkT[Adh. uzrk brdk. fpwko fgnK id'A fwbNoh d/ w[odk ;oho s/ skp{s ftu r[bkp Bkb pkg{ d/ c[Zb u[rD frnk sK w/o/
Bkb y/fvnk eod/ ;B. nZi T[j nkgD/ ''xo ftu w?A ns/ gqhsh ;K. ;kvk d/ nc;oK B{z gsk brdk T[j th T[; d/ c[Zb io{o uVQk fds/. c[Zb gk e/ fejK r'o/ B/ GZmh dk ShS/ tkbk
pZfunK B{z Bkb b? e/ nkJ/ ;B. ftnkj j'fJnK eJh ;kb j' rJ/ ;B. dk jkb ukb g[ZSD nkT[Ad/. e?gNB skp{s dk YZeD pzd eo fdsk. c/o dotkzk y'bQ fdsk. go id'A w?A nzdo
T[j ;ko/ nzdo bzx nkJ/. gbK ftu go oZp dh y/v ;kv/ xo pkb e'Jh BjhA ;/y'A sK T[;B{z fwbNoh d/ j;gskb ftu fJe r'o/ B/ YZeD s/ feZbK rZv t/fynk T[ZE/ sK pkg{ dk e'Jh c[Zb ;h
ftjVk Go frnk. T[j nwo e'b'A eB/ ;h fi; Bkb pkg{ ihn gouk b?Adk. fe;/ tZv/ vkeNo e'b'A u?e th fdshnK. T[j skp{s B{z rZvh 'u Xo jh BjhA. p; oky dhnK nZm d;
vk dhnK, T[ZE/ rJ/ T[; d/ pkg{ dhnK xo ftu pkg{ fe;/ Bkb rZb BjhA ;h eotkT[Adk. f;ftnK tb N[o gJ/. w[ZmhnK io{o gJhnK ;B fijVhnK w?A
rZbK ;[DB nkJ/ ;B. Gkt/A nwo dk eo ;edk. y/sK ftu th sK ;kok fdB ''c/o i/ T[j fgzv 'u wodk sK T[; ''w?A ns/ w/o/ d';s th nkgDh pkg{ dh nkyoh fJZSk g{oh eoB bJh
wB BjhA ;h go sK th T[j T[jBK B{z BjhA ;h x[zfwnk ik ;edk. nyho pzd/ d/ nkgD/ fgzv d/, B/V/ B/V/ d/ fgzvK d/ rZvh 'u pfj T[jBK fgZS/ br rJ/. fJeZmhnK eoe/ fuZNh E?bh ftu gk
BKj BjhA eo ;fenk. B{z xo sK nkT[Dk jh g?Adk. c/o pj[s ;ko/ b'e fJeZm/ j[zd/. T[; dh noEh ''wVQhnK ftu Bk sK bZeVK ;B bJhnK. c/o E?bh p?r ftu pzd eo fgzv
nwo ewo/ nzdo'A wzih u[Ze r[od[nkok ;kfjp th ;t/o/ ns/ Skwh ;ikJh iKdh t/yd/. T[j T[;dhnK rZbK ns/ Bk jh T[jBK B{z s'bD bJh e'Jh b? nkfJnk.
''pkg{ dk nyzv gkm sK w?A nZi
fbnkfJnk. wzih T[; B/ ikwB d/ o[y jh ikfJnk ik ;edk ;h. eod/. T[j T[;dhnK pksK gkT[Ad/. T[j ezvk jh ;h. T[ZE/ sK e'Jh GkJh th
;t/o/ fgzv d/ r[od[nkok ;kfjp ftu
j/m vkj bJh. fijVk ed/ pj[s S'Nk ''pZ; c/o eh pkg{ j"bh j"bh fit/A c"i ftu T[; dh ;/y'A e?gNB dh ikB BjhA ;h fijVk pkg{ dh nzfsw nodk;
oytk fdsk. pZ; T[; dk G'r g?D pknd
j[zdk ;h. fi; B{z T[; dh p/p/ B/ phfink r[zw j[zdk frnk. Gkt/A gqhsh th pj[s pukT[D dh pjkdoh dh rZb io{o eodk.
fJj n;EhnK b? ik e/ w?A ;qh ehosg[o
;h. fi; B/ fJ; t/b/ SK eoB bJh e'fSS eodh. T[; dk pj[s fynkb d[jokT[Ad/. ''r'fonK pkg{ dh d/j tkbk skp{s
;kfjp ;sb[i ftu gotkj eo d/
;kok ftjVk eZi oZfynk ;h. oZydh, go pkg{ ftu e'Jh gfotosB ''T[j fJeZm/ j' T[; B{z wVQhnK she rZvh 'u'A bkj e/ b'j/ dh tZvh ;koh
tKrk.''
pkjo'A nkJ/ w[zfvnK ns/ T[jBK d/ BjhA nkfJnk. T[j T[; e'b'A pdfbnk b? e/ iKd/. T[; dh wib; ftu nZXk fpibh dh GZmh ftu Xo fdsk. T[jBK
nwo dh bzph rZb w[e rJh. rZb
pZfunK B/ nwo B{z x/o fbnk. T[j ;ko/ BjhA frnk. jo fdB g? e/ pkg{ dh u[Zg fgzv i[fVnk j[zdk. T[; dh wib; ftu sK w?Bz{ nkyoh tkoh pkg{ dk w{zj th
w[efdnK she T[; dk ;zx Go nkfJnk
T[; d/ pj[s B/V/ j' e/ pfj rJ/. tXdh jh rJh. wVQhnK she ikD bJh B/V/ B/V/ fgzvK BjhA t/yD fdsk. j? th mhe ;h. T[j
;h. fujok o'D tkbk j' frnk ;h.
nwo e[M fuo u[g p?mk fojk. T[; fJe tkoh T[; B/ w?Bz{ fgzv uZbD d/ b'e th nkT[Ad/ fiBQK fJe d{i/ okjhA feZbK Bkb pzd ehs/ skp{s B{z w/oh T[; d/ c"ih pkg{ dh ejkDh ;[D e/
B/ fJe tkoh ftjV/ 'u p?m/ w[zfvnK s/ bJh fejk. T[; dh jkbs t/y w?A T[; pkg{ dh izr ftu ;/y'A e?gNB dh rZb ykso d{ih tko y'bQ th fet/A ;ed/ B/V/ p?m/ ;ko/ pzfdnK ftu fit/A fJe
T[jBK d/ pZfunK tb t/fynk. c/o T[; B{z fjzd';skB ikD bJh wBQK eo fdsk. ;[Dh ;h. ;B< ;zBkNk fijk c?b frnk ;h. fJe
B/ rZb S[o{ ehsh. fJ; jkbs ftu T[; fJeZb/ B{z ikD ''go T[ZE/ eB/vkHHH<'' ''fJe r'o/ B/ fpibh dh GZmh dk fGnkBe u[g tos rJh ;h.
T[j eB/vk dhnK rZbK dZ;D th fet/A fdzdk< fJ; s'A pknd sK pkg{ ejkDh ;[DkT[Adk j'fJnk nwo e[M w{zj pzd eo fdsk. GZmh d/ dotkz/ s/ T[j ;ko/ jh fit/A nwo d/ w{zj'A eB/
bZrk, T[ZE/ b'e fet/A ofjzd/ B/, eh yKd/ fYZbk j[zdk frnk. Gkt/A w?A fdB oks fuo bJh o[e frnk. T[; dk fujok ShSk bfrnk j'fJnk j'D eoe/ w?Bz{ vk ftu pjkdo c"ih wZyD f;zx d/
B/, eh gfjBd/ B/, eh ezw eod/ B/. T[; ezw 'u o[fMnk ofjzdk, go sK th w?A rwrhB j' frnk. fit/A T'[j nkgD/ pkg{ nzdo dk ;G e[M fd; fojk ;h. pkg{ ;[ortk; j' ikD dh ejkDh ;[D e/,
T[; dh d[orsh s/ nc;'; eo oj/ ;B.
EK d/ xo, T[; EK d/ pkzko, T[; EK e'fSS eoe/ tes io{o eYdk. pkg{ dh nfijh w"s bJh nkgD/ nkg B{z fizw/ dh d/j pzd skp[s ftu w/o/ ;kjwD/
61H 4 38487893848789
61H 4 3848789
c'B 61H 4
c'B
c'B
c'B
c'B 0061H 461H 4038487893848789
dhnK ;VeK. fJBQK pko/ nwo d;dk e'b nk e/ p?mdk. T[;dk jkb ukb tko ;wM fojk ;h. T[; d/ fJod frod gJh ;h. T[; t/b/ w?A pkg{ pko/ jh ;'u

41
41
41 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
41 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
41 gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
Premier’s Harmony Dinner celebrates NSW as the most
Multicultural State – Indian Community receives Top Honours











































































































Sydney (Bureau) The performances reflecting the Australia stars Mahalia Barnes and participation. Ray Williams acknowledged Mr
Premier’s annual Harmony Dinner incredible cultural diversity Prinnie Stevens set the stage on Premier Gladys Berejiklian Gupta and Ms Gupta’s
was held to a full house with a present across NSW. fire with their powerful duet presented the Regional commitment to forging greater
whole host of personalities from "In NSW we come from more singing. Communities Medal to Promila links between NSW and India.
different cultural backgrounds. than 300 ancestries and speak The Premier presented Gupta, and the Economic “Day in day out, people like
The event was hosted by Mr. Ray more than 200 languages. We Multicultural Community Medals Participation Medal to Yateender Mr Gupta and Ms Gupta,
Williams, Minister for are the sum total of every honouring achievements in Gupta as part of the 2018 strengthened our harmonious
Multiculturalism. nationality in the world," said sectors including human rights, Premier’s Multicultural Community multicultural community and set
The event showcased Mr.Williams. arts and culture, regional Medals. an example for every member of
entertaining and colourful Headline acts The Voice communities and economic Minister for Multiculturalism, our society,” Mr Williams said.

42
42
42 gzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
42 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
42 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
BkBe fJj bSD pqjw frnkBh j'fJ ..
BkBe fJj bSD pqjw frnkBh j'fJ ..
BkBe fJj bSD pqjw frnkBh j'fJ ..
BkBe fJj bSD pqjw frnkBh j'fJ ..
BkBe fJj bSD pqjw frnkBh j'fJ ..
r[oSpd osBkeo wjkB e'S T[oc 'BkBe pqjw frnkBh nkfg gow/;[o' .. n;Ngdh .. j/ BkBe ! T[jh iht pqjwfrnkBh pqjwfrnkBh dh ;zrs ftZu ;G
wjkB e'S, GkJh ekBQ f;zx BkGk dk n;hA nkg jh ftuko e/ d/y bJhJ/ pqjw frnkBh ;dk fBob/g .. pDd/ jB fiBQK B{z gqG{ nkg dk p/Vk gko j[zdk j? feT[Afe j/ BkBe!
fbfynk gzikph n?B;kJheb'ghvhnk , fe eh nfij/ r[D fe;/ nkw i?;/ ib wfj ewb nb/g .. pqjwfrnkBh pDkT[Adk j?.¢. pqjwfrnkBh dh okjhA ;kok ;z;ko jh
iK Spd e'S rqzE j?. seohpB 14 ;kb d[fBnkth ftnesh ftZu j' ;ed/ jB. pqjw frnkBh ;dk fBod'y .. pqjw frnkBh ;rb eh ohBk .. gqG{ dk Bkw igD bZr iKdk j?.¤.
dh y'i s'A pknd GkJh ekBQ f;zx B/ fi; t/b/ e'Jh fJZe nBgVQ pkpk wodk i?;/ ;{o[ ;op eT[ ;'y .. nksw o;[ pqjw frnkBh uhBk .. pqjw frnkBh e? J/e? ozr ..
1926 ftZu fJ; rqzE B{z g{ok ehsk. j? sK T[; t/b/ T[; d/ u/fbnK ftZu pqjw frnkBh e? fdq;fN ;wkfB .. pqjw frnkBh eh ;G T{gfo pqjw frnkBh e? p;? gqG[ ;zr ..
;[doSB gq?;, nzfwqs;o B/ 1930 ftZu rZdh tk;s/ vKrK, pzd{eK nkfd okjhA i?;/ oki oze eT[ bkr? s[fb wfJnk.. pqjw frnkBh e? Bkw[ nkXko[ ..
wjkB e'S B{z uko fibdK ftZu bVkJh S[o{ j' iKdhj?, weZdw/ ubd/ gtkB.. pqjw frnkBh s/ eS[ p[ok B pqjw frnkBh e? Bkw[ gotko[ ..
Skfgnk. wjkB e'S ftZu f;Zy ;kfjs, jB ns/ c/o fJZe-fJZe rZdh dhnK pqjw frnkBh e? Xhoi[ J/e .. GfJnk.. pqjw frnkBh ;dk ;d ikrs ..
fJfsjk;, gzikph p'bh ns/ ;ZfGnkuko fszB, fszB-uko, uko rZdhnK pDhnK fiT[ p;[Xk e'T{ y'd? e'T{ uzdB pqjw frnkBh ;dk ;wdo;h .. pqjw frnkBh njzp[fX
Bkb ;pzXs bczK d/ noE fJZe j'JhnK n;hA nkw t/yd/ jK. pj[s/ v/ b/g.. pqjw frnkBh eh fdq;fN nzfwqs[ fsnkrs ..
f;bf;b/tko Yzr Bkb ehs/ rJ/ jB. fonK T[Zs/ XhnK-G?DK dh gZs b[ZNh pqjw frnkBh ek fJj? r[BkT[ .. po;h.. pqjw frnkBh e? wfB gowkBzd ..
fJj e/tb f;Zy Xow dk jh BjhA ;r'A ikD dhnK ypoK, fJZe nkw fijh rZb BkBe fiT[ gkte ek ;ji pqjw frnkBh pzXB s/ w[esk .. pqjw frnkBh e? xfo ;dk
gzikph p'bh dk th frnkB e'S j?. j?. d{;fonK B{z wkfJnk s'A fBob/g ofjD ;[GkT[ ..¡.. pqjw frnkBh eh fBowb nBzd ..
wjkB e'S d/ gzBK ®©¦ s/ GkJh dh f;Zfynk d/D tkb/ ny"sh nBgVQ gd noEL fBob/g-p/dkrl nb/g- i[rsk .. pqjw frnkBh ;[y ;ji fBtk; ..
ekBQ f;zx BkGk B/ pqjw frnkBh d/ ;kXK e'b f;tkJ/ wkfJnk fJZemh d/ fuZeV s'A ;kcl fBod'y-gkgK s'A pohl pqjw frnkBh ek G'iB[ frnkB .. BkBe pqjw frnkBh ek Bjh
noE, pqjw d/ ikDB tkbk, 'pqjw j'o e'Jh Xzdk BjhA. v/fonK d/ BK s/ ;{o[-;{oil ;'y-;[ekT[D tkbkl fdq;fN- BkBe pqjw frnkBh ek pqjw fpBk; ..•..
frnkBh ;dk ;wdo;h' ehs/ jB. nkbhSkB wfjb, ;/tkdkoK d/ BK s/ Bzol ;wkfB-fJZe' fijhl oze-ezrkbl fXnkB[ ..£.. gzBK ¢§¢-¢§£ gd noEL J/e?-fJZe gqG{ dkl ozr-
nZi f;Zy e"w ftZu ny"sh nBgVQ s[fb-pokpol gtkB-gtB, jtkl J/e- gd noEL ohBk uoBK dh X{Vl fgnkol ;zr-Bkbl nXko[-nk;okl
;zsK, wjKg[oyK, pqjwfrnkBhnK dk pbfpzdo f;zx fJe-skol p;[Xk-Xoshl b/g-g'u?, b/ nksw o;[-nkswk dk nkBzdl uhBk- ;d-;dkl njzp[fX-jzeko tkbh wZsl
pbfpzdo f;zx
pbfpzdo f;zx
pbfpzdo f;zx
pbfpzdo f;zx
jVQ nk j'fJnk j?. jo nBgVQ pkp/ B/ gDl r[BkT[-r[Dl gkte-nZrl ;ji- gSkfDnk j?l wfJnk-gq;zBskl eS[- fsnkrs-SZv fdzdk j?l wfB-wB
sZg n;EkB iK ;Zu yzv d/ BK s/ mzvh
nkgDk e'Jh Bk e'Jh v/ok pDkfJnk e[dosh. ezw iK rZbl ;Gdo;h-;G tb fJZe' ftZul gowkBzd-T[Zu/ ;[y dk wkbe
jtk tkbk ewok, B"eoK-ukeoK dh c"z
j'fJnk j?. eJh nBgVQ pkfpnK d/ sK noEL pqjwfrnkBh gqkDh ftekoK fijk t/yD tkbkl po;h-toyk eoB nekb g[oyl ;ji-nv'bsk dh
ns/ tZvhnK-tZvhnK ehwsh rZvhnK
eJh-eJh v/o/ jB. gzikp dk sK SkfJd tb'A ;dk-p/dkr ofjzd/ jB fit/A gkDh tkbhl w[esk-nkzkdl i[rsk-r[zkoB jkbsl fpBk;-BkS.
oZyhnK j'JhnK jB. fiBQh tZvh rZvh,
e'Jh n?;k Sfjo, Bro, fgzv BjhA j'Dk ftZu T[Zr/ j'J/ eT[b c[Zb fuZeV s'A dk sohek. noEL pqjwfrnkBh d/ fjod/ ftZu
UBQK tZvk ny"sh nBgVQ pkpk.
fiE/ fe;/ n?;/ ny"sh nBgVQ pkp/ dk ;kc j[zd/ jB. noEL pqjwfrnkBh ;ko/ pzfdnK d/ ;dk fJZe nekb g[oy dk fgnko tZ;dk
;fsr[oK B/ ed/ th n?;/ Jhoyk, dt?S,
v/ok Bk j't/. fJ; bJh n;hA fJBQK fi; soQK ;{oi ;ko/ o;K B{z ;[ek g?oK dh yke j' e/ ofjzdk j?l j?. fJ; bJh pqjwfrnkBh d/ wB nzdo
ekw, fsqSBk, jzeko ns/ ftekoK ftZu
ny"sh nBgVQ ;zsk, pkfpnK d/ g;ko/ fdzdk j? T[;/ soQK pqjwfrnkBh ;ko/ gkgK pqjwfrnkBh B/ nkswe nkBzd B{z
gqG{ jw/SK nzr-;zr ofjzdk j?.
rbskB nBgVQ ftneshnK tk;s/
B{z n;hA v/oktkd dk BK fdzd/ jK. nZi B{z ;kV fdzd/ jB gkgK s'A pu/ ofjzd/ gSkD fbnk j?.
pqjwfrnkBh d/ wB ftZu gqG{ d/
;BwkBs bcz 'pqjwfrnkBh' BjhA
r[od[nkfonK ftZu xZN ns/ fJBQK d/ jB. pqjwfrnkBh dh ;kfonK T[Zs/ y[Sh
Bkw jh N/e j? ns/ Bkw jh T[; dk
BjhA, fpbe[b BjhA tofsnk. go nZi
v/fonK ftZu fznkdk f;Zy iKd/ d/y/ fit/A jtk oki/ ns/ ezrkb B{z fJZe' j[zdh j? Gkt, pqjw-frnkBh ;kfonK
gotko j?.
d[Zy dh rZb fJj j? fe nzXh SoXk j/m,
ik ;ed/ jB. T[j fJBQK v/fonK ftZu fijh bZrdh j? fst/A pqjwfrnkBh dk Bkb fyV/-wZE/ ofjzdk j? ns/ T[j e'Jh
pqjwfrnkBh ;dk ftekoK d/ jwb/
fJBQK gyzvh ny"sh nBgVQ ;kXK d/
ikD B{z jh r[od[nko/ ikDk ;wMd/ jB. ;G tb fJZe' fijh Bzo tkbk ;[GkT[ wzdk ezw BjhA eodk.
tb'A ;[u/s ofjzdk j?, ns/ jzeko tkbh
SoXkb{nK B{z fJBQK ny"sh nBgVQ ;kXK
f;Zy e"w B{z fJj v/oktkd o{gh ysoBke j[zdk j?. pqjwfrnkBh ;dk ;G tb fJZe'
wZs SZv fdzdk j?.
d/ fJj ;ko/ n"r[D Bzo BjhA nkT[Ad/
o'r bZr frnk j?. fit/A fe;/ gqkDh B{z e'Jh Gbk ej/ Gkt/A p[ok, go fijh Bzo Bkb sZedk j?, T[; dh Bzo
pqjwfrnkBh d/ wB ftZu T[Zu/ ;[y
ns/ T[j fJBQK ny"sh nBgVQ ;kXK tb'A
e?A;o dk o'r bZr ikt/, sK T[; gqkDh pqjwfrnkBh gqkDhnK d/ nzdo fJZe- s'A ;G T[Zs/ nzfwqs dh toyk j[zdh j?.
nkgD/-nkg bkJh, 'pqjwfrnkBh' dh dk wkbe, nekb g[oy tZ;dk j?. fJ;
dk ;oho jo o'z fBxodk iKdk j?, sko j";bk ekfJw ofjzdk j?, fit/A pqjwfrnkBh wkfJnk d/ pzXBK s'A
fJ; fvroh B{z ;Zu ;wM e/ fJBQK dh bJh pqjwfrnkBh d/ fjod/-o{g xo
fpbe[b T[;/ soQK nZi f;Zy e"w th Xosh B{z e'Jh sK y'd e/ y/sh nkfd nkzkd j[zdk j? ns/ T[; dh ihtB-
g{ik ftZu bZr/ j'J/ jB. ftZu ;dk fyVkU ns/ y[Sh ofjzdh j?.
ny"sh nBgVQ pkfpnK ekoB jo fdB eodk j? ns/ e'Jh uzdB d/ b/gD eodk i[rsh ftekoK s'A ofjs j?.
nZi d/ pj[s/ fJj ny"sh ;kX pqjwfrnkBh ;[y ns/ SKsh ftZu
fBxko tZb ik ojh j?. i/ S/sh s'A S/ j? go Xosh B{z gotkj BjhA. pqjwfrnkBh dh y[oke oZph-
nBgVQ, ngokXh, r[Bjrko, r[o{ s'A p/ fNfenk ofjzdk j? ns/ j/ BkBe !
sh fJ; e"wh o'r dk e'Jh ;koEe fJbki j/ BkBe! fit/A nZr dk e[dosh frnkB j? Gkt pqjwfrnkBh B{z
w[y, u'o, :ko, i{nko go-xo i'jD pqjwfrnkBh dh fJ; T[Zuh nkswe
Bk bZfGnk frnk sK Bshik T[j jh ;[Gkn j? jo/e uhz dh w?b ;kV fdzdh nkswe fzzdrh d/ frnkB dk nk;ok
tkb/, r[o{ fBzde, d[SN, jokwy'o, mZr, nt;Ek dk ed/ BkS BjhA j[zdk.•.
j' ;edk j? i' e?A;o d/ o'rh dk j[zdk j?. j? T[;/ soQK pqjwfrnkBhnK dk Gh fJjh j?. j/ BkBe! pqjwfrnkBh dh ;[os
ekw, eq'X, b'G, w'j, jzeko, n:kSh pqjw frnkBh pqjw ek p/sk ..
Gkt n?;/ ny"sh nBgVQ pkfpnK d/ r[D j? eh T[j nkgD/ ;ko/ n"rDK B{z nekb g[oy ftZu i[Vh ofjzdh j?.
ftZu Go/ j'J/ ftStkSxksh ns/ pqjw frnkBh J/e ;zfr j/sk ..
wro bZr e/ f;Zy e"w pj[s ibdh ;kV fdzd/ jB.¡. pqjw frnkBh J/e T{gfo nk; ..
nfeosxD Gh jB. pqjw frnkBh e? j'fJ nfuzs ..
spkj j' ikt/rh. pqjw frnkBh fBowb s/ fBowbk.. pqjw frnkBh ek Bjh fpBk; ..
nkU j[D rT[Vh ;[ywBh ftu'A
pqjwfrnkBh fe;/ gqkDh dh T[; i?;/ w?b[ B bkr? ibk .. pqjw frnkBh e? rohph ;wkjk .. pqjw frnkBh ek fBowb wzs ..
n;bh pqjw frnkBh d/ e[ZM r[DK B{z
nt;Ek dk Bkw j? fiZE/ T[j gqkDh Bkw pqjw frnkBh e? wfB j'fJ gqrk;[ pqjw frnkBh goT[geko T[wkjk .. pqjw frnkBh fi;[ eo? gqG[ nkfg
ftuko e/ ;wMhJ/. fJ; nSNgdh d/
pkDh s'A f;fynk b? e/ nkgDh jT[w? B{z .. pqjw frnkBh e? Bkjh XzXk .. ..
noE eoB bJh n;hA gq'c?;o ;kfjp f;zx
g{oh soQK ysw eoe/ nekb g[oy ftZu i?;/ Xo T{gfo nkek;[ .. pqjw frnkBh b/ Xkts[ pzXk .. pqjw frnkBh ek pv goskg ..
d/ Nhe/ s'A ;jkfJsk bJh j?.
fwb iKdk j? ns/ nekb g[oy dk jh pqjw frnkBh e? fwsq ;sq[ ;wkfB pqjw frnkBh e? j'fJ ;[ Gbk .. pqjw frnkBh ek do;[ pvGkrh
;G s'A gfjbk gqSB g?dk j[zdk j? fe
o{g j' iKdk j?. r[o{ rqzE ;kfjp ih dh .. pqjw frnkBh ;[cb cbk .. gkJhn? ..
pqjw frnkBh e"D j?. fJ; dk T[Zso
pkDh, rT[Vh ;[ywBh ftZu pqjw frnkBh e? Bkjh nfGwkB .. pqjw frnkBh ;zfr ;rb T[Xko[ .. pqjw frnkBh eT[ pfb pfb
Gh rT[Vh ;[ywBh dh nmthA nSNgdh
pqjwfrnkBh d/ bSDK tko/ ft;Eko pqjw frnkBh T{u s/ T{uk .. BkBe pqjw frnkBh ig? ;rb ikJhn?..
Bkb nkJ/ ;b'e ftZu fdZsk j'fJnk j?
Bkb ;wMkfJnk frnk j? fe wfB ngB? j? ;G s/ Bhuk .. ;z;ko[ ..¤.. pqjw frnkBh eT[ y'ifj wj/;[o ..
i' fe fJ; soQK j?l
pqjwfrnkBh e"D j[zdk j? ns/ T[; d/ pqjw frnkBh ;/ iB GJ/ .. gd noEL nk;-N/el fpBk;-Bk;l BkBe pqjw frnkBh nkfg
;b'e[ ..
eh r[D j[zd/ jB. fJj nt;Ek T[; BkBe fiB gqG[ nkfg eo/fJ ..¢.. pqjwfrnkBh e?-pqjwfrnkBh d/ wB gow/;[o..¦..
wfB ;kuk w[fy ;kuk ;'fJ ..
r[ow[Zy, ;kX, ;zs nkfd dh j[zdh j? fi; gd noEL wfB-wB ftZul gqrk;[- ftZul ;wkjk-fNeh j'Jh j?l T[wkjk- gd noEL p/sk-tkfecl J/e ;zfr-
nto[ B g/y? J/e;[ fpB[ e'fJ ..
B/ g{ok r[o{ gk fbnk j?. pqjwfrnkBh ukBD, frnkBl Xo-Xoshl ;sq[-t?ohl T[sSkjl b/-ekp{ eo e/l pzXk-pzBQ oZydk fJZe gqG{ Bkbl j/sk-fgnkol nfuzs-
BkBe fJj bSD pqjw frnkBh
;oho j[zd/ j'J/ th gqG{ ftZu bhB j'D fiB-fiBQK B{zl eo/fJ-pDkT[Adk j?. j?l ;[cb-uzr/ cb tkbkl cbk-ekw:kp p/fceohl fBowb-gftsq eoB tkbkl
j'fJ ..¡.. gzBK ¢§¢
eoe/ gqG{ dk jh o{g j[zd/ jB. noEL fi; soQK gkDh B{z ed/ w?b j[zdk j?l pqjwfrnkBh ig?-pqjwfrnkBh wzs-T[gd/Sl pv-tZvkl do;[-doSBl
gd noEL ;kuk-;dk ekfJw ofjD
pqjwfrnkBh d/ fJ; Spd B{z th nZi BjhA ofj ;edh p[ykoks nkfd pD e/ dh okjhA igdk j?. gkJhn?-gkJhdk j?l pfb pfb-;de/l
tkbk nekb g[oyl w[fy-w{zj ftZul
eZb seohpB jo 'ny"sh' nBgVQ f;Zy w[V ;kc dk ;kc j' iKdk j?, fJ;/ soQK noEL pqjwfrnkBh e/tb fJZe y'ifj-y'id/ jBl wj/;[o-wjk Jh;[o,
nto[ e'fJ-e'Jh j'ol g/y?-wzBdk j?l J/
;kX nkgDh fvroh d/ s"o s/ tos jh pqjwfrnkBh ftekoK dh w?b s'A ;dk nekb g[oy T[Zs/ nk; ns/ N/e oZydk fSt ih nkfd d/ts/l gow/;[o-nekb
e;[ fpB[-fJZe gqG{ s'A fpBQKl fJj bSD-
fojk j?. pbfe fJj ny"sh nBgVQ ;kX pfunk j'D eoe/ wjK fBowb ofjzdk j?l pqjwfrnkBh dh T[Zuh nkswe g[oy.
fJBQK r[DK Bkbl pqjwfrnkBh-nekb
sK ;fsr[o{ s'A th pj[s nZr/ fBeb j?. nt;Ek dk ed/ BkS BjhA j[zdk. noEL pqjwfrnkBh nekb g[oy dk
g[oy d/ frnkB tkbkl frnkB-ikD-
rJ/ jB, feT[Afe fJSfsjkoK ftZu fi; soQK gqG{ Xosh T[Zs/ ns/ pqjwfrnkBh d/ fjod/ ftZu ;dk wjow pD iKdk j? ns/ T[j fJZe gqG{
gSkD.
ne;o fJBQK B{z ¡0, ¡00, ftZfdnk nkekS ftZu ;G EK ftnkge j?, T[;/ rohph fNeh ofjzdh j? ns/ T[; B{z Bkb jh fgnko eodk j?.
noEL fi; gqkDh d/ wB ftZu ;dk-
wkoszv 'g{oB pqjwfrnkBh' fbfynk soQK pqjwfrnkBh d/ wB ftZu fJj d{finK dh GbkJh eoB dk ;dk ukT[ pqjwfrnkBh d/ wB ftZu ;dk p/
fEo ofjD tkbk gqG{ tZ;dk j?, i' w{zj'A
iKdk j?. fJ; ftZu e'Jh Se BjhA fe ukBD j' iKdk j? fe gqG{ jo EK w"z{d ufVQnk ofjzdk j?. fceoh ofjzdh j?, T[; dk T[gd/S Gh
Gh T[; gqG{ B{z jh igdk j?, i' gqkDh
r[opkDh pqjwfrnkBh dh p/nzs T[gwk j?. pqjwfrnkBh d/ wB ftZu wkfJnk ;G B{z gftZsq eoB tkbk j[zdk j?.
fJZe nekb g[oy s'A fpBQK fes/ Gh fe;/
dZ;dh j?. rT[Vh ;[ywBh, r[o{ BkBe pqjwfrnkBh B{z ;ZiD ns/ t?oh dk e'Jh izikb BjhA j? feT[Afe T[j pqjwfrnkBh dk pj[s BkwDk j'
j'o B{z BjhA wzBdk, j/ BkBe ! T[j gqkDh
;kfjp d/ gzit/A ;o{g, r[o{ noiB ;kfjp fJZe' fijk bZrdk j? feT[Ae T[; d/ nzdo GNed/ wB B{z ekp{ eo e/ wkfJnk tb'A iKdk j? go T[jh iht pqjwfrnkBh
fJBQK r[DK d/ ;dek 'pqjwfrnkBh' j'
dh fbZyh ouBk j?. fJ; pkDh dh nmthA jzeko BjhA j[zdk ns/ T[; B{z fe;/ d/ o'e b?Adk j?. pDdk j? fi; B{z gqG{ nkg pqjwfrnkBh
iKdk j?.
nSNgdh ftZu ;fsr[o{ noiB ;kfjp uzr/ wzd/ ;b{e dk joy ;'r BjhA j[zdk. i' e[ZM gqG{ tb'A j[zdk j?, pDkT[Adk j?.
pqjwfrnkBh d/ bZSDL j[D fJ;
B/ pqjwfrnkBh dhnK tfvnkJhnK pqjwfrnkBh nkswe nt;Ek pqjwfrnkBh T[; B{z nkgD/ wB ftZu pqjwfrnkBh dk dhdko tZv/ GkrK
nSNgdh dhnK j/m fdZshnK nZm
ehshnK j'JhnK jB. fJ; nSNgdh ftZu ;G s'A T[Zuk j? go nkgD/ wB uzrk ;wMdk j?, fJ; soQK pqjwfrnkBh Bkb j[zdk j?. fJ; bJh pqjwfrnkBh
gT[VhnK ftZu n;b pqjwfrnkBh d/
ftZu r[o{ noiB ;kfjp B/ pqjwfrnkBh ftZu nkgD/ nkg B{z ;G s'A BhtK dk nkgDk iBw uzrh soQK ekw:kp s'A ;dk ;de/ ikDk ukjhdk j?.
bZSD Gkt r[D fdZs/ ik oj/ jBl
pkeh ;ck 43 s/
pkeh ;ck 43 s/
pkeh ;ck 43 s/
pkeh ;ck 43 s/
d/ e[ZM ftS/; r[D dZ;/ jBl fit/A ikDdk j?. j[zdk j?. pkeh ;ck 43 s/

43
43
43 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
43 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
43 gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
frnkBh fwjo f;zx
frnkBh fwjo f;zx
frnkBh fwjo f;zx
frnkBh fwjo f;zx
frnkBh fwjo f;zx
nzfwqs dh
nzfwqs dh eshesh
nzfwqs dh
nzfwqs dh esh
nzfwqs dh Seshesh
30 wkou 1699 JhH dh ft;kyh s/ dfJnk f;zx, GkJh Xow f;zx s/ GkJh fwqr gfs uhB?..
ykb;k gzE dh ;kiBk ehsh rJh. nzfwqs wkB f;zx r[o{ ih B/ Bkb bJ/. ikD s'A rkbb f;zx s[oe gok b{p/ GJ/ ip?:'
dh dks tzvh rJh, gzi fgnko/ ;ki/ rJ/ gfjbK r[o{ ih B/ pu/ j'J/ 7 f;zxK ftu'A bV eo y{p/..
. gzi wB[ZyK B{z ;KM/ pkN/ ftu nzfwqs pkpk ;zrs f;zx ih B{z nkgD/ gk; EBw/ X;/ f;zx sp XkJh ej? ;fsr[o
Sek e/ fJe eoB dh pVh bk fw;kb ;/ p[bkfJnk. ngD/ p;so s/ ngD/ S;so csfj dbkJh..
X r[o{ r'fpzd f;zx ih B/ fdsh. pkpk d/ e/ jhfonK iVh ebrh pkpk ;zrs Gkt iks s'A ofjs ykb;k n;b
;zrs f;zx pkpk ihtB f;zx B{z nzfwqs f;xz ih d/ f;o s/ ;ik e/ nkfynk j[D S/o o{g jB. fi; s/ w[rb pkdSkj pj[s
Sek e/ gzE ftu Skfwb ehsk fi; Bkb s{z w/ok ;o{g j?A. w/oh irQk s/ p?mDk j?, vo frnk ns/ ykb;/ B{z Btkph s/ irho
iks-gks r's dhnK izihoK eN e/ fJe j[D :[ZX dh ewkD s/o/ gk; j?. ;t/o B{z d/ e/ fwZsosk eoB bJh nfjbekoK B{z
gfotko pDk fdsk s/ J/e fgsk J/e; e/ d[SwD nkt/rk fgZm BjhA fdykT[Dh f;ZX/ j[ew eo fdsk. fJ; soQK iks gks
jw pkfoe dk T[gd/S fdsk. nzfwqs Se wZE/ bVBk j?. fiT[Ad/ ih d[SwD d/ jZE ofjs T[sw ihtB iKu Bkb jh f;ZyK
e/ f;zxK nzdo thosk nk iKdh j? s/ BjhA nkT[Dk. r[o{ ih fszBK f;zxK B{z b? B/ d[SwD B{z Btkph s/ irho d/D bJh
f;Zy d/ ;ko/ vo ysw j' iKd/ jB. e/ rVQh u'A fBeb/. pkpk ;zrs f;zx ;t/ wip{o eo fdsk. r[opkDh ns/ f;Zy
wkX' dk; ftokrh B{z r[o{ ih B/ 1708 o/ B{z 10 bZy c"i Bkb i{Md/ j'J/ Sjhdh fJfsjk; d/ ;w/A dh rZb dh rtkjh God/
JhH B{z Bzd/V fty/ nzfwqs Sek e/ w[rbK gk rJ/. fJj j? nzfwqs dh Sesh. jB r[o{ ;kfjp B{z iks-gks ns/ tor
Bkb NZeo b?D bJh u[fDnk. nzfwqs r[o{ r'fpzd f;zx ih B/ ngD/ nkg B{z tzv gqtkB BjhA ;h.
SeD s'A pknd pzdk f;zx pjkdo dk dp/ e[ub/ tor dk ;kEh j'D eoe/ wkD iks dk rop Bk eo w{oy rtkok..
fyskp fdsk. ykb;/ dk iE/dko Ekg e/ wfj;{; ehsk. rohp iksK B{z T[go fJ; rop s/ ubfj pj[s ftekok..
gzikp tb G/fink. pzdk f;zx pjkdo B/ u[Zfenk s/ gksSkjhnK pyShnK. nzfwqqs dh Sesh B/ fjzd{ gfotkoK B{z
id ;ofjzd T[go jwbk ehsk sK ;ofjzd BkBe Bhu ej? phuko XkDe o{fg f;ZyK tb fyfunk. i/ gzikp tb Mks
Sfjo B{z g{oh soQK T[ikV fdsk. tihd ejk eosko.. wkohJ/ sK fd;/rk eJh fjzd{ thoK B/ f;zx
yK s'A frD frD pdb/ bJ/ rJ/. T[;B{z jT[ YkYh ek Bhu ikfs j'o T[sw ;i e/ T[uh gdth gkJh.
nkgD/ ehs/ dh ;ik fdsh rJh, fJj j? ikfs ;dkfJ d?.. ;qh okw ih dk; s'A Grs g{oB f;zx
nzfwqs dh Sesh. fJe t?okrh ;kX{ B{z fsBk wzrK fi s[M/ fXnkfJd/.. d/ o{g ftu fgzrbtkV/ dh ;/tk ehsh.
ioB?b pDk fdsk. gjkVh oki/ e/;oh ;/tk eS[ Bk ikBT[ Bhu w[oyko/.. BkBe uzd s'A wk;No skok f;zx pD/
uzd dh ewkD j/m b'jrVQ dk febQk wkB eoT[ s[X T{go/ w/o/ gqhsw fgnko/ e"w d/ p/gBkj Sesh gqXkB. BZE{ okw
s'VB tk;s/ w;s jkEh B{z Sokp fgbk .. s'A gq'H ;kfjp f;zx ti'A T[Go/ ;qh r[o{ rqzE
e/ :[ZX ftu b? e/ nkJ/. e/;oh uzd B/ jw ngokXh ;d G{bs/ s[wj py;B ;kfjp dk Nhek ehsk. okw BokfJD dk;
fszB SosK oZyhnK ;B, r[o{ r'fpzd f;zx jko/.. s'A okw BokfJD f;zx dodh d/ Bkw s'A
ih B{z cVB tk;s/. fisBh d/o se r[o{ ikfs ek rop Bk eonj[ e'Jh pqjw gqf;ZX j'J/. nkro/ ft fJe yZsoh s'A f;Zy
r'fpzd f;zx ih B{z fizdk BjhA cV b?Adk fpzd/ ;' pqjwD j'Jh.. pD e/ T[uh jt/bh tkbk ;odko pfDnk.
T[d'A se iwhB s/ ;'tKrk BjhA s/ f;o T{u Bhu wfj i'fs ;wkDh xN xN gzfvs wdB w'jB wkbthnk e/;kXkoh
s/ gZr BjhA pzBQKrk s/ o'Nh jZE s/ oZy wkXT[ ihnk.. o{g s'A Sesh s'A gqGkfts j' e/ 1921
e/ yktKrk. jkEh dk w[ekpbk GkJh ysqh pqkjwD ;{d t?; T[gd/; uj[ ftu w[bskB fty/ fJe Gkoh fJeZm B{z
pfuZso f;zx B/ ehsk s/ BkrBh po;h toBk eT[ ;kMk.. ;zp'XB eofdnK fejk ;h Gkos tk;h
Bkb jkEh dk wZEk gkV fdsk. bj{ dh nekb g[oy dk Bkw ig e/ gftZso nkgD/ xo ftu fJe pZu/ B{z e/;kXkoh
Xko fBebh jkEh uheK wkodk j'fJnk j' ikD pko/ GrsK dh iks gks e/tb pDk e/ r[o{ ek f;Zy ;ikT[D, i' d/S d/
nkgDh c"i B{z bskVdk j'fJnk fgZS/ gqG{ dk Bkw j?. Bkw Bk igD tkb/ n;b efbnkD tk;s/.
xo'xoh G/ihnK. npdkbh dk b[ZfNnk d[BhnK d/ fJfsjk; ftu fJe ftbZyD
w[V frnk. jkEh d/ w[ekpb/ s/ GkJh Bhu jB ns/ ;koh ekfJBks nekb g[oy bkbk pkp{ okw nbh rVQ d/ T[x/
j'fJnk wkb th b[ZfNnk. fJ; nukBe :[ZX ;h. fJe gk;/ 40 f;zx d{;p/ gk;/
pfuZso f;zx nkJ/ s/ e/;oh uzd okik d/ dh pDkJh j'Jh j?. ;G uzr/ jB ;gSN tehb ;B fiBQK B/ nkgD/ g[Zso B{z f;zx
jwb/ Bkb npdkbh dh g?db c"i xpok 10 bZy c"i. fJj e'Jh w[ekpbk Bjh.
w[ekpb/ r[o{ ih B/ GkJh T[X? f;zx B{z G/ eoB bJh ;qh r[o{ rqzE ;kfjp ih ftu ;ik e/ r[o{ r'fpzd f;zx ih dk ;o{g d/
rJh. jwb/ dh skp Bk MZbd/ j'J/ tkg; fJ; :[ZX ftu ;t/o/ s'A Skw se brGr
fink. GkJh T[X? f;zx dk w[ekpbk okik ikfs ns/ iksh Spd 215 tko tofsnk yd/ ;B. fJe j'o ;kEh pdk:{ fBtk;h
ub/ rJ/. 1757 ftu iwkb yK Bkb 30 f;zx Sjhd j' u[Ze/ ;h fiBQK ftu d'
e/;oh uzd Bkb j'fJnk. fijVk efjzdk j?. id'A ;zB 1733 JhH ftu pkdSkj tehb B/ th nkgD/ g[Zso B{z f;zx ;ik
:[X eod/ j'J/ Sjhd j' rJ/ go f;o bZED tZv/ ;kfjpzkd/ fszB fgnko/. r[o{ r'fpzd
;h r[o{ ih B{z fizdk cVe/ b? nktKrk. w[jzws Skj B/ f;Zy ufoZso ikBD bJh e/ r[o{ r'fpzd f;zx ih dhnK y[ShnK
s/ th yZp/ jZE s/ oy e/ bVd/ oj/. fJj f;zx ih B/ pu/ j'J/ f;zxK B{z ;zp'XB
nZi GkJh T[X? f;zx ih B/ n?;/ pjkdoh GzvK gk;'A Beb eotkJh sK GzvK B/ f;Zy gqkgs ehshnK. j[ew f;T[ nzfwqs;o
j? nzfwqs dh Sesh. pkpk ihtB f;zx eofdnK fejk fe ;t/o/ B{z :[ZX ftu Sjhd
d/ i"jo fdykJ/. e/;oh uzd, okik dk ufoZso fJ; soQK g/S ehsk. r[o{} ;kfjp nkfJnk fJE/ fJe EK fJ;BkB eod/ fJe
'ozro/Nk r[o{ ek p/Nk' r[o{ s/r pjkdo j'D s'A fJbktk ;kv/ e'b e'Jh j'o ukok
f;o eZN e/ b? nkJ/. r[o{ ih d/ gk; jkEh dh f;Zfynk ns/ nkuoD Bkb ykb;k EK bzro Sed/ d/y e/ pj[s y[S j'fJnk.
ih dk ;h; fdZbh s'A b? e/ nBzdg[o ;kfjp BjhA. ;kvk v[Zfbnk y{B dk fJe th
B{z GikT[D, e/;oh uzd okik dk f;o iks-gks S{sSks s'A w[esh gk e/ ;'Yh j[ew f;T[ s'A nzfwqs Se e/ j[ew f;zx
nkJ/. nBzdg[o ;kfjp dk febQk SZvD esok p/noE BjhA ikt/rk. f;zxK B/ r[o{
eNDk, fJj nzfwqs dh Sesh j?. tzS r[o{ r'fpzd f;zx ih dk g[Zso pD pD e/ f;zx ;i/. fJj efjzdk fJ; s'A
s/ ;o;k feBko/ xw;kD dk :[ZX j'fJnk, ih B{z p/Bsh ehsh rVQh SZv ikD dh
pkpk dhg f;zx 1700 g{o/ ftu nzfwqs frnk ns/ ykb;/ dh uVQdh ebk dk fJj gfjbK ihtB fpoEk frnk. j[D r[o{ d/
fi; ftu pkpk ihtB f;zx B/ fJeZb/ B/ fi;B{z r[o{ ih B/ Bk wBz{o eo fdsk,
Sfenk. pVh pjkdoh Bkb ezw ehs/. jh ;G s'A tZvh f;cs j?. bV br e/ ihtB ;cb j'fJnk.
mZb gk fdsh. d[SwD B{z nZr/ BjhA tXD p[ifdbK tKr BjhA iktKrk. fco gziK
npdkbh i' fdZbh B{z b[ZN e/ wk;{w frnkBh frnkB f;zx fbyd/ jB L nzfwqs ghtj[ ;dk fuo ihtj[..
fdsk. fJj j? nzfwqs dh Sesh. fgnkfonK B/ r[o{ ih B{z j[ew fdsk rVh
bVehnK e?d eoe/ nkgd/ w[be fbik BkJh Mhto Shp/ yksh pqjwD pkDhJ/ jfo f;wos nBd nBzsk..
pkpk ;zrs f;zx ih r[o{ r'fpzd f;zx SZv ikD dk fJ; j[ew nZr/ r[o{ ih B/
fojk ;h. fggbh d/ gk; npdkbh dh c"i iZN ;[iksh. ozr swk;k g{oB nk;k..
ih d/ jw T[wo s/ jwSeb ;B. 1704 f;o M[ek fdsk ikDk wzB fbnk. go
s/ jwbk eoe/ wk;{w bVehnK SZv e/ ;?Dh ;{d ;Bko ewhB/ ;:ko B;/p/ epfj Bk fpnkg? fuzsk..
JhH B{z uwe"o dk :[ZX j'fJnk fJj :[ZX fszB f;zxK B{z Bkb b? e/ iktKrk. GkJh
BkBe fJj bSD pqjw frnkBh j'fJ ..
BkBe fJj bSD pqjw frnkBh j'fJ ..
BkBe fJj bSD pqjw frnkBh j'fJ ..
BkBe fJj bSD pqjw frnkBh j'fJ ..
BkBe fJj bSD pqjw frnkBh j'fJ ..
;ck 42 dk pkeh e'Jh Gh pzdk pqjwfrnkBh dh T[Zuh pBh .. pqjwfrnkBh dh wfjwk e'Jh nkgDk nw'be ihtB popkd Bk eo'
;ck 42 dk pkeh
;ck 42 dk pkeh
;ck 42 dk pkeh
;ck 42 dk pkeh
fSt nkfd d/ts/ Gh pqjwfrnkBh B{z fzzdrh dk G/s BjhA gk ;edk. fJ; bJh BkBe pqjw frnkBh ;op ek XBh pqjwfrnkBh jh eo ;edk j?. j/ BkBe! ih. T[j nBgVQ ;kX s[jkB{z r[o{ dh
Gkbd/ fcod/ jB. j/ BkBe! nekb g[oy pqjwfrnkBh d/ ;kjwD/ ;dk fBT{Dk jh ..B{Z®..®.. gzBK ¢§£-¢§¤ pqjwfrnkBh ;G ihtK dk wkbe j?.. f;Zfynk dh tikJ/ nkgD/ Bkb i'VQd/
nkg Gh pqjwfrnkBh dk o{g j?.¦. uzrk j?. gd noEL f;q;fN-d[BhnKl ;d- ;'fjbk pDh ftZu th r[o{ noiB jB. ;oho Bkb i[VQ e/ fe;/ th gqkDh dk
pqjw frnkBh eh ehwfs Bkfj .. pqjwfrnkBh dh wfjwk tk;s/ fJZe ;dkl w[efs i[rfs-w[esh dk o;skl ;kfjp dZ;d/ jB fel gko T[skok BjhA j' ;edk. ;fsr[o dh
pqjw frnkBh e? ;rb wB wkfj .. nZXk nZyo Gh BjhA fejk ik ;edk. ihn ek dksk-nkswe fzzdrh d/D fJj[ ;z;ko[ fpeko[ ;z;/ wfj sfoU pkDh jh f;Zy d/ ihtB dk ukBD-
pqjw frnkBh ek eT[B ikB? G/d[ .. pqjwfrnkBh ;ko/ ihtK bJh g{iD :'r tkbkl fpXksk-g?dk eoB tkbkl g{oB pqjw frnkBh.. w[Bkok j?. fJ; bJh jh r[o{ BkBe ;kfjp
pqjw frnkBh eT[ ;dk nd/;[ .. j?. g[oy[-;G ftu ftnkge gqG{l BkE[-y;wl fi;fj irkfJ ghnkt? fJj[ o;[ neE
B/ ;kB{z r[o{ dh f;fynk Bkb i'fVQnk j?.
pqjw frnkBh ek efEnk B ikfJ pqjwfrnkBh dh T[Zuh fzzdrh dk ;G T{gfo jkE[-;G dh ;jkfJsk eodk eEk fsfB ikBh.. gzBK ¡£
T[BQK dk j[ew j? fel
nXky.:.:o[ .. e'Jh Gh nzdkzk BjhA bk ;edk. T[; dh j?l ;rb neko[-;kok fdZ;dk ;z;kol Gkt fJj ;z;ko ftekoK Bkb Gfonk
GkJh o/ r[o fpB[ frnkB[ B j'fJ..
pqjw frnkBh ;op ek mke[o[ .. nksfwe nt;Ek dk nzdkzk T[; tork neko[-;o{gl pBh-cpdh j?l XBh-wkbe. fgnk j?. ;z;ko d/ iht s"yfbnK ftZu
g{Sj[ pqjw/ Bkod? p/d fpnk;? e'fJ
pqjw frnkBh eh fwfs eT[B[ pykB?.. pqjwfrnkBh jh ikD ;edk j?. noEL pqjwfrnkBh ;kohnK B{z g?dk v[Zp oj/ jB. T[BQK s"yfbnK ftu'A T[j jh
..¡.. ojkT[.. gzBK •©
pqjw frnkBh eh rfs pqjw frnkBh pqjwfrnkBh d/ r[DK d/ ;w[zdo dk eoB tkbk j?. pqjwfrnkBh ;dk jh iht gko fBeb ;edk j? fi; B/
j/ GkJh! r[o{ s'A fpBQK gqwkswk Bkb
ikB? .. e'Jh jZd pzBk BjhA. j/ BkBe! s{z ;dk fiT{Adk j?. pqjwfrnkBh ed/ iBw woB gqwkswk Bkb ikD gSkD pDk bJh j?
v{zxh ;KM BjhA g? ;edh.p/SZe e'Jh iht
pqjw frnkBh ek nzs[ B gko[ .. pqjwfrnkBh d/ uoBK s/ fgnk ofj.§. d/ r/V ftZu BjhA nkT[Adk. . ftekoK ftZu rbskB j'J/ fi; iht
pqjwk, Bkod ns/ p/dK d/ oukfJsk foSh
BkBe pqjw frnkBh eT[ ;dk pqjw frnkBh ;G f;q;fN ek eosk.. pqjwfrnkBh w[esh dk okj dZ;D B{z gqG{ nkg irk e/ fJj Bkw-nzfwqs
fpnk; nkfd s'A g[ZS bt'. ny"sh nBgVQ
Bw;eko[ ..§.. pqjw frnkBh ;d iht? Bjh wosk.. tkbk ns/ T[Zuh nkswe fzzdrh dk d/ fgbkT[Adk j? T[; iht B/ neZE gqG{ dhnK
;kXK wro bZrD dh pikJ/ yzv/-pkN/
gd noEL ;rb-;ko/l wB wkfj-wB pqjw frnkBh w[efs i[rfs ihn ek D tkbk j?. rZbK ns/ T[; dh f;cs-;kbkj eoB
dh gkj[b b? e/ r[opkDh w[skpe nkgD/
ftZul G/d[-okzl nd/;[-BwSekol dksk .. pqjwfrnkBh jh g{oB g[oy ns/ dh iku f;Zy bJh j?.
ndky.:.:o-wfjwk dk nZXk nZyo Ghl pqjw frnkBh g{oB g[oy[ fpXksk .. ekdo j?. nzs ftZu n;hA fJj jh dZ;Dk ukj[zd/ wB ns/ sB dh ofjs oZy' ns/ nkgDk
fwfs-nzdkzkl rfs-jkbsl pykB?- pqjw frnkBh nBkE ek BkE[ .. pqjwfrnkBh fBy;fwnK dk y;w j?. jK fe pqjw Bkb fwbD dh nt;Ek g{o/ ihtB ;cbk eo' ih.
fpnkB eo/. pqjw frnkBh ek ;G T{gfo jkE[ .. pqjwfrnkBh ;G dh ;jkfJsk eodk j?. r[o{ d/ fwbD s'A pr?o Bjh j' ;edh. ykb;/ d/ iBw fdjkV/ dh ;G ;zrsK
noEL pqjwfrnkBh d/ r[DK dk w[Zb pqjw frnkBh ek ;rb neko[ .. fJj ;kok ;z;ko pqjwfrnkBh dk Jhoyk, dt?S, ekw, fsqSBk, jzeko ns/ B{z bZy-bZy tkXkJh j't/ ih.
BjhA g? ;edk. ;ko/ jh r[D pqjwfrnkBh pqjw frnkBh nkfg fBozeko[ .. nkgDk j?. pqjwfrnkBh sK gqsZy oZp, ftekoK ftZu rq;/, nBgVQ, nX{o/ tkfj r[o{ ih ek ykb;k ..
d/ nzdo jB. pqjw frnkBh eh ;'Gk pqjw frnkBh nkg jh j?. bkbuh, gkyzvh, ;kXK wro bZr e/ s[;hA tkfj r[o{ ih eh csfj ..

44
44
44 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
44 gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
44 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
Bktb
Bktb
Bktb
Bktb
Bktb
p/dyb fe fe feSs -22s -22 n?;H ;keh
p/dyb
p/dyb
p/dyb
p/dyb
s -22
fe fe s -22s -22
n?;H ;keh
n?;H ;keh
n?;H ;keh
n?;H ;keh
fJe xo ftu ofjzfdnK th nkg; fJe d{i/ B{z fJj th efjzd/, nkgDh gJh j'Jh j?. e'Jh d{i/ d/ d[y, fJZE/ tZfvnK dh o'e-N'e j[zdh j?. fJZE/
ftu e'Jh fJe d{i/ Bkb pj[sk y[bQ ''bT{ ih fJjBK dk g[Zs sK cko/ d{i/ dh sebhc B{z BjhA ;wMdk. T[E/ sK foSs/dkoK dk, ;wki dk T[jBK
e/ Bk p'bdk. p; n;hA fszB'A fit/A B ubk frnk. j[D fJjBK B{z vkboK th ;kv/ w[be d/ b'e T[;/ soQK d/ B/ B{z vo bZfrnk ofjzdk. go T[; w[be
nkgDhnK nkgDhnK ;'uK ftu dh eh ewh< ekjdh xkN<'' fi; soQK d/ fJE/ SZv e/ frnk ;h. 'u T[jBK B{z e'Jh BjhA ikDdk j[zdk.
r[nku/ ofjzd/. ;kv/ fszBK ftu'A ihsh go ;kv/ d[y dk fe;/ B{z nfj;k; T[; EK ik e/ th T[j BjhA pdb/. T[j T[ZE/ i' woih eo ;ed/ B/. fit/
dk ;G s'A p[ok jkb ;h. fdBK ftu she BjhA ;h. fe;/ B{z th BjhA ;h ihsh B{z sK jo o'z T[; d/ ys A woih ofj ;ed/ B/.
jh T[j sK fit/A nZXh ofj rJh ;h. gsk fe ;kv/ Bkb eh phs ojh j?, dk fJzsiko ofjzdk. T[j fdB ftu c/o nkgD/ ;wki ftu fi; 'u
n;b ftu irihs B{z nwohek fet/A phs ojh j?< eJh tko b?No-pe; y'bQ e/ t/ydh T[jBK d/ foSs/dko j[zd/ B/. T[jBK d/
dh fJe :{Bhtof;Nh ftu dkybk j"b/ j"b/ fizdrh nkgD/ nkg ftu fJj' ;'u e/ SkfJd g';Nw?B T[; ftu ikBD tkb/ j[zd/ B/. T[jBK B{z pkjo
n?; ;keh
n?; ;keh
n?; ;keh
n?; ;keh
fwb frnk ;h. T[; d/ ikD dh sohe ubD bZrh. j[D xo ftu n;hA d' fes/ irihs dh fuZmh Bk ;[ZN frnk ikD tkfbnK d/ wkg/ fJj dZ; nkgDk n?; ;keh
th gZeh j' rJh ;h. T[; B/ fNeN th iD/ ofj rJ/ ;h. j[D oksh ihsh B{z j't/. T[; d/ fJ; soQK s/ w?A th T[; B{z tvZgD ftyKd/ B/ fe T[jBK d/ w[zv/
ezw eoB tkb/ B/. ftjb fwbD s/
fozot eotk bJh ;h. fe;/ dk fJzszko BjhA ;h j[zdk. id'A ed/ Bk o'edk. ftd/S 'u ;?Nb B/. Gkt/A T[j T[ZE/ e[M
;G e[M ft;Eko Bkb fbyKrk s/
sohe dk gsk bZrfdnK jh irihs fJzvhnk ;h sK eJh tkoh d' ;kb bzx rJ/. irihs dhnK th feT[A Bk eod/ j'D. fet/A th ofjzd/
dZ;Krk. v?v B{z th efj d/Dk.''
ihsh g[Zs d/ ikD dh fsnkoh ftu ihsh Bz{ ikrfdnK oks d/ pkoK tZi fuZmhnK nkT[AdhnK ofjzdhnK ;B. j'D. fJ; vo'A th T[j eJh tko pkjo
-s[jkvk irihs
br rJh ;h. T[; B{z eh eh ukjhdk, iKd/ ;B. id'A se irihs Bk nk eJh tkoh ihsh w/o/ e'b'A g[ZSdh, ik tkg; BjhA w[Vd/.
g[Zs d/ ftnkj dh i/ wK B{z y[Sh
T[; B/ ekgh d/ gzB/ s/ bzph fb;N iKdk T[j ikrdh ofjzdh fJ; nk; ''feT[A ih ;kvk irihs ;kB{z fJZe tkoh w/ok ;kok fdB
pDk bJh ;h. fBZs dhnK io{osK Bkb fe g[Zs nkt/rk sK T[j T[; B{z fJeZfbnK B{z SZv pkjo feT[A ubk r[od[nkok ;kfjp 'u br frnk. T[; ;h sK fJe frbk th ;h. T[; B/ fpBK
tkbhnK ;kohnK uhiK T[; fb;N row c[bek bkj e/ d/t/rh. frnk< eh fJZE/ fe;/ uhi dh xkN s'A nrb/ fdB r[og[op ;h. T[; dh wkfgnK dh ;bkj d/ nkg/ e[Vh g;zd
ftu Skwb ;B. id'A th T[; B{z e'Jh j[D sK n;hA d'jK o'Nh ykDh j[zdh ;h fijVh T[; w[be ftu fwbdh fsnkoh ftu tes dk gsk jh BjhA eoe/ ftnkj i' eotk fbnk ;h. w?A
uhi fwbdh T[j ;{Ne/; 'u gkT[Adh ;h. eJh tkoh sK ;zM dh dkb-;pih j't/< eh T[; B{z ;kv/ Bkb w'j BjhA bZrk. id'A w?A Skwh xo nkfJnk ihsh ihsh d/ wB dh rZb ;wM frnk ;h.
ns/ fb;N ftu'A eZN fdzdh. T[; B{z th Bk pDdh. ;t/o dh iK eZbQ-go;'A ;h< T[; B/ feT[A BjhA ;'funk fe T[; pj[s y[S ;h. ''ihsh pj[sk BjhA ;'funk eod/
fJ; soQK eofdnK t/y w?A ;'udk, dh cfoZi 'u gJh dkb-;pih Bkb d/ ikD pknd p[ZY/ wK-pkg fet/A ''eh j'fJnk ihsh ;G mhe sK . j' ;edk T[; B{z ;kv/ Bkb ;bkj
fe; soQK dhnK jB fJj wktK< n;hA d' c[be/ yk b?Ad/. eJh tkoh o'Nh fJeZb/ ofjDr/<'' j?<'' w?A g[ZfSnk. eoB dk tes jh Bk fwfbnk j't/.
T[bkd Bz{ iBw fdzdhnK B/ ns/ g?dk B{z Bwe-fwou bk ukj Bkb jh ezw ''BjhA ihsh nfijh rZb BjhA. T[j p'bh e[M BjhA. ;r'A T[; B/ oZp B{z fJj' efj e/ g[Zs B{z y[ShnK d/
j'D d/ gfjb/ fdB'A T[; Bkb w'j gk ubk fbnk iKdk. T[; B{z ;kv/ Bkb fgnko j?. T[; B{z irihs dh fuZmh w?Bz{ cVk fdsh.
t/. frb/-fSet/ c/o fe;/ j'o tes
b?AdhnK B/. j"b/ j"b/ fdB frD e/ ;[ZyK ;kvhnK T[woK tZX rJhnK ;B. ;kvk fceo th io{o j?. ;kv/ w[be fuZmh T[; dh wK d/ BkT[A ;h. w?A fuZmh bJh oZy b?.''
;[y e/ T[; B{z tZvk eodhnK B/. w?B{z g?ASB fwb rJh ;h. ihsh B/ ftu nZi dh iBo/SB bJh ;G e[M gVQD bZrk,
T[; oks n;hA ;uw[u pj[s y[S
nkgDk e'Jh Bck B[e;kB BjhA ezgb;oh foNkfJow?AN b? bJh ;h. T[; j?. uzrh gVQkJh j?. uzrhnK B"eohnK ''wzw s[jkB{z fJj ikD e/ y[Sh
;h. ihsh B/ pj[s fgnko Bkb, wB
;'udhnK, id'A fe eJh tkoh sK T[jBK B{z th g?ASB bZr rJh ;h. n;hA d'jK B/. ;kv/ w[be ftu tZv/ tZv/ vkeNo j't/rh fe s[;hA ;Z; pD rJ/ j'. w?A
Bkb o'Nh gekJh. wNo gBho dh ;pzh
B{z fJ; xkbDk eoe/ ftnkz SZv w{b j'o tZX g?;/ eoB/ th eh ;B. n;hA B/. tZv/ s'A tZv/ fJzihBhno B/ go fJZE/ w/o/ Bkb ezw eodh fJe
ukVQh. T[; Bkb pdkw feSfwS gk e/
th tkg; BjhA fwbdk.\ irihs B{z g?f;nK bJh ed/ BjhA ;kv/ w[be dk f;;Nw BthA ghVQh B{z fjzd[;skBh e[Vh ;hwk Bkb ftnkj
eVkj pDkfJnk fijVk S[o{ s'A w/oh
T[jBK B{z fJj gsk BjhA j[zdk fe fbfynk. T[; d/ nwohek ikD Bkb ok; BjhA nkT[Adk.\ eotk fbnk.''
ewz'oh fojk ;h.
fijV/ o[Zy B{z phi e/, f;zi e/ T[; dh T[wo ftu fit/A n;hA d; ;kb tZv/ ''eJh tkoh fJ; f;;wN ftu ni/ fJzBk jh fby fojk jK. eJh
n?; ;keh
n?; ;keh
n?; ;keh
n?; ;keh
n?; ;keh
okyh eoe/ tZvk eodhnK B/ eh T[j j' rJ/ ;h. f;ckoSK brk e/ T[j :[te nZr/
c'B 0061H 461H 4038487893848789
c'B
c'B
c'B 61H 4 3848789
c'B
61H 4
61H 4 38487893848789
tZvk j' e/ T[jBK B{z cb d/t/rk th tes gk; eoB bJh n;hA o'i fBeb iKd/ B/ fijV/ fJzB/ bkfJe
iK BjhA< fJj sK fpBK ;'u/ T[; Bkb dh o[NhB pDk bJh ;h. BjhA j[zd/ - eoB tkb/ ezw bJh :'r
b (w[;ekB ojh Bk)
b (w[;ekB ojh Bk)
b (w[;ekB ojh Bk)
r r r r rzb (w[;ekB ojh Bk)b (w[;ekB ojh Bk)
p; wB dk foSsk pDk b?AdhnK B/. ;t/o/ T[m e/ fJe fJe eg ukj BjhA j[zd/.
nZi d/ tes ftu n;hA t/yd/ ghAd/. c/o o'z nypkoK gVQd/. Bjk e/ ''nfij/ f;XKs eoe/ nZi dh
jK. g[Zs tZv/ j' e/ wktK Bkb pj[s r[od[nko/ ub/ iKd/. r[opkDh ;[Dd/. ghVQh d/ gqfsGkSkbh :[te fiBQK e'b fujo/ s/ w[;ekB ojh Bk.
wkVk ;b{e eod/ B/. go wK sK wK jh Spd ;[Dd/. eJh tkoh ihsh d/ fejK gj[zu BjhA j[zdh, cq;Nq/N j' iKd/ B/. gfjbK torh ikB ojh Bk.
j[zdh j?. T[; d/ T[bkd Bkb T[jh foSs/ w?A Spd rkT[D bZr iKdk. r[od[nkok T[j fBokSk dh rfjoh ykJh ftu fvr T[;d/ jk;/ feZE/ y'J/.
j[zd/ B/ fijV/ ;dhnK s'A N[od/ nk oj/ ;kfjp 'u ni/ th T[jh ;{odk; okrh iKd/ B/. nkgD/ nkg B{z wk:{; wfj;{; T[j jk;/ dh ykB ojh Bk.
;'B fuVh ;h efjzd/ s?B{z,
B/ ni she T[j fpbe[b BjhA ;B fiBQK e'b'A w?A rkfJB ftfdnk eoB brd/ B/. c/o T[j fpBK ;'u/-
s/oh Uj' SkB ojh Bk.
pdb/. bJh ;h. T[j w/o/ rkfJB B{z pj[s g;zd ;wM/ pkjo d/ w[beK ftu ub/ iKd/
fejVk egVk j[D f;btkT[Adk,
Gkt/A wK fe;/ th w[be dh j't/, eod/ ;B. B/.
ikg/ fiZdK EkB ojh Bk.
fe;/ Xow dh j't/. fe;/ iks dh j't/ c/o d[gfjo dh o'Nh. Skw dh ukj. ''T[jBK d/ wB ftu Gow j[zdk fe
;ko/ oZp G[bkJh iKd/,
. T[j sK T[bkd Bkb fJe' foSsk pDk fdB ftu NhHthH s/ ypoK ;[DBhnK. pkjo d/ w[beK ftu g?;k pj[s j?.
j[D ;/tk s/ dkB ojh Bk.
e/ oydh j?, p; fgnko dk foSsk, ed/ fpBK wsbp d/ pkzko ub/ ikDk. ewkJh pj[s j?. go T[; EK fJj ;kok j' ;edk e[M pu'i/ gkDh,
wwsk dk foSsk. ;kv/ d'jK d/ ;pi/eN nfij/ ;B e[M fJzBk ;[ykbk BjhA fisBk T[j y/sK ftZu i/ XkB ojh Bk.
w?A ihsh B{z fJj ;G e[M eod/ t/ fe ;kB{z tZv/ xoK d/ wkg/ nkgD/ ;[Dd/ B/. fisBk T[j ;wMd/ B/. T[jBK e"D pBko; :kd eo{ fco,
ydk sK ofjzdk go p'bdk e[M Bk. w?A pZfunK B{z fNT{SB gVQkT[D bJh B{z eJh tkoh T[ZE/ ik e/ nfij/ ezw i/eo UE/ gkB ojh Bk.
jho f;nkbK dh j[D j''rh,
BjhA ;h ukj[zdk T[; B{z e'Jh sebhc efjzd/. b/feB n;hA fJ; soQK BjhA th eoB/ g?Ad/ B/ fijV/ T[jBK d/ o[sp/
oKM/ fdb wfjwkB ojh Bk.
d/tK. T[; B{z dZ;K fe nZieb eJh eo ;e/. ihsh B/ fJe nfij/ rohp d/ fto[ZX j[zd/ B/.
pkzh fiZse/ nkfyo jfonk,
g[Zso fJ; soQK th eod/ B/. w[zv/-e[VhnK dk ro[Zg io{o pDk ''nkgD/ irihs Bkb th fJ;/
fwoz/ jZE ewkB ojh Bk.
irihs d/ ikD s'A gfjbK id'A fbnk ;h fijV/ gVQkJh ftu uzr/ j[zd/ soQK j'fJnk. gVQkJh ftu Nkgo j'D
jodhg fpodh
jodhg fpodh
jodhg fpodh
jodhg fpodh
jodhg fpodh
gzi-S/ fdB ofj rJ/ ;B sK T[j T[; j'J/ th fNT{SBK okjhA j'o nZSk s/ th T[j ezgBh ftu T[; nj[d/ dk
bJh T[jd/ wBg;zd dhnK ykD pDBk ukj[zd/ ;B, go xo d/ g?;/ BjhA fJzihBhno ;h fiZE/ T[; d/ pokpo
tkbhnK uhiK pDk e/ fdzdh ojh. d/ ;ed/ ;B. jcs/ d/ fszB fdB T[j eJh d{i/ nfij/ fJzihBhno ;B
;Zu
;Zu
;Zu
;Zu
Skw d/ gzi ti/ ;B id'A N?e;h fJ; soQK d/ rohp w[zv/-e[VhnK d/ fijV/ wZXw tor d/ fJzihBhno j'D ;Zu
doK s/ nk yVh j' rJh. irihs B/ ro[Zg Bz{ fJe xzN/ bJh w[cs s/ th f;ckoSK Bkb ezgBh ftu
nkgDk ;{Ne/; N?e;h dh fvZeh 'u gVQkT[Adh. dkyb j' rJ/ ;B.''
nkfJnk ;hHHH
oy fdsk. T[; B/ fJe tkoh gfjbK w/ ihsh bJh fJe ezw j'o tZX w/oh n?vh bzph rZb ;[D e/ th
go n;hA ,
o/ tZb ns/ c/o wK tZb t/fynk. T[j frnk ;h. T[j g[Zs dh fuZmh dh ihsh e[M BjhA p'bh.
UjB{z w/yK Bkb ftzB e/ , ;{bh bNek
SkfJd d'jK d/ T[dk; fujo/ gfjukD T[vhe ;h. nwohek ik e/ irihs irihs B{z frnK fszB ;kb j'
fdsk HHH
BjhA ;fenk fJ; bJh w{zj'A e[M BjhA gzdoK fdBK pknd wK d/ BkT[A ys rJ/ ;B. T[; dh d' ;kbK dh gVQkJh
i/ okw pD nkfJnk sK pBtk; ,
p'fbnk. T[j tkoh tkoh ;kv/ d'jK d/ fbydk ;h. s'A fJe ;kb NZg frnk ;h. ihsh B/ r[o{nK B{ th sZsh sth s/ fpmk
rb br e/ N?e;h 'u ik p?mk. N?e;h T[j nkgDh gVQkJh pko/ d;dk. fJe fdB w?Bz{ g[ZS jh fbnk, fdZsk HHH
;NkoN j'Jh ns/ T[j irihs B{z Bkb T[; w[be pko/ fbydk. T[E'A d/ b'eK ''feT[A ih irihs B{z pkjo frnK ;Zu B{z jw/Sk wkoB dh e'f;S ,
b? e/ ubh rJh. dhnK rZbK eodk. d;dk ;kv/ w[be d' BjhA fszB ;kb j' rJ/ B/. T[; dh wko e/ fco M{m dh nZr/ , ;kVD dh
e'fSS
w?A ns/ ihsh fJj ;G j'D s/ o'J/ 'u'A T[; EK rJ/ b'e fet/A vkboK fgZS/ gVQkJh sK ed'A dh g{oh j' rJh. go
go ;Zu sK nwo j?HHH oZp tKrHHH
BjhA. ihsh dhnK nZyK nzdo'A B;d/ B/. fdB oks vkboK B{z ;kv/ T[j j[D she tkg; feT[A BjhA
Bk Uj wodk, Bk Uj ;VdkHHH
frZbhnK io{o j'JhnK ;B go T[; B/ w[be d/ o[fgnK Bkb r[Dk eoe/ nkfJnk<''
fJj z[bwk dh Gmh , fJj djSs dk
jzM{ pkjo BjhA nkT[D fds/. n;hA nkgDh ewkJh dk fj;kp bkT[Ad/ s/ eh itkp fdzdk w?A T[; B{z< id'A
Bku HHHfe;/ s'A Bh vodkHHH
d't/A u[g u[g j' rJ/. T[; oks n;hA y[S j[zd/ ofjzd/ B/. fe fJj sK w?A T[; B{z gfjbK jh dZ;
fBoGT[ j? Uj HHHs/ fBot?o ,
e[M BjhA ykXk. p; G[Zy/ jh ;"A rJ/. T[ZE/ nkgDk w[be, nkgD/ b'e, u[Zfenk ;h fe fijV/ w[zv/ fJe tkoh
o{j dk tk;h Bk Uj r?oHHH
w[zvk pkjo ubk frnk sK foSs/ nkgD/ w[be d/ b'eK dh ;KM. T[jBK pkjo ub/ iKd/ B/ T[j c/o nkgD/ w[be o{j dk tk;h Bk Uj r?oHHH
Uj oZp dk p/Nk ;hHHH
dkoK ftu, ikBD tkfbnK ftu dk nkg; ftu brkT[. fJe d{i/ dh B{z BjhA w[Vd/. T[ZE/ ofjDk g;zd eod/
i' gkgK s'A pukT[D , ;Zu dk o;sk
;kvh fJZis pj[s tZX rJh. ;ko/ wdd. T[E/ fJjBK ftu'A e[M th ;jh B/ feT[Afe T[; w[be fijh nkikdh -Btihs e"o ;zX{
-Btihs e"o ;zX{
-Btihs e"o ;zX{
-Btihs e"o ;zX{
-Btihs e"o ;zX{
fdykT[D , ;kB{z nkgDk pDkT[D ,
;kB{z Jhoyk dh Bio Bkb t/yd/. T[j BjhA j?. T[; EK sK ;G B{z nkgDh T[jBK B{z ;kv/ w[be ftu BjhA fwbdh. fezB/ jh o{g b? fJ; d[fBnk s/ f;vBh

4 4 4 4 45 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
u"ehdko
u"ehdko
u"ehdko
u"ehdko
ejkDh
ejkDh
ejkDh u"ehdko pha n?;apho
ejkDh
ejkDh
pha n?;apho
pha n?;apho
pha n?;apho
pha n?;apho
w/ok BK i";c w?Afvz j? s/ gsBh ;kv/ ;KM/ gfotkoe fwZso jB. c'B j? s/ edh w/ok pbZv gq?So b'n j' p[bkJh s/ yb' frnk. w?A g[fSnk -
dk BK e'obhnk w?Afvz. n;hA e?E'fbe s/ j?b'-jkJ/ ubdh ofjzdh j?. iKdk j?. i/ ed/-edkJhA d't/A ekfJw ''fJ; T[wo ftu th u"ehdko dh
Jh;kJh jK. w/o/ fJe' fJe pZsh ;kbk e'obhnk th nkgD/ e[bhrz B{z j'JhJ/ s/ T[; oks g'sk dkdh Bkb B"eoh. fezBk n"yk ezw j?, ;koh-;koh
bVe/ dk BK ;NhcB w?Afvz j? s/ ft;ko u[Zeh j? s/ w/ok th e[M fJj' g?D dh fid eo bt/rk.'' fco Bt/A oks ikrDk.''
T[;dh gsBh ;odkoK dh e[Vh jkb j?. ;kv/ d'jK dhnK fvT{NhnK c?SBK, Bt/A rkfDnK, B"itkBK dh pi[or u"ehdko w[;eokfjnk s/
wfBzdo j?, i' nkgD/ dcso ftu j[D jB - ;t/o dk BkSsk fsnko y[bw y[bQk nZy-wNZek s/ Nhek efjD bZrk - ''pVhnK w"iK B/. oks
fwf;i w?Afvz d/ BK Bkb gSkD eoBk, g'shnK B{z ;e{b SvDk, fco fNgDh th j' iKdh j?. ;kvk gzitK B{z o'Nh yk e/ d; ti/ nkJhd? s/ ;t/
oytk e/ y[S j?. ;kvhnK d' uko- b? e/ nkT[Dk, d[gfjo dk ykDk feo;kDh fwZso r[os/i f;zx nky/ o/ S/ ti/ S{ wzso. d' jzko o[gJ/ fwb
;kbk g'shnK jB - v'bh w?Afvz s/ nkgD/ bJh s/ g'shnK bJh fsnko rk, ''nkdwh fezBk th p[ZYk j' i/, iKd/ B/, gzi ;" p[ZYh B{z d/ d/Jhd? s/
;?Avh w?Afvz i' ;kv/ ;GBK bJh eoBk. p/Nk B{zj ;t/o/ jh d[gfjo dk ;kbk fus i[nkB ofjzd?.'' jzko o[gJ/ w[zv/ B{z o'Nh-gkDh bJh.
fyvkT[D/ jB s/ n;hA d't/A n?bvobh bzu g?e eoe/ b? iKd/ jBHHHs/ oks HHHgo i[nkeK B{z fJj fejVk ekjs'A j;kB bJhJ/. fijV/ ;kv/ d'jK
fcroz (p[ZY/ s's/) T[BQK bJh dk ykDk B{zj jh pDkT[Adh j?. ;wMkt/,'' shik ej/rk. tkbk jzko o[fgn?, T[j th g's/-
nkN'w?fNe fyV"D/ jK s/ T[BQK d/ ukph B"eokDh s'A ezw eotkT[Dk th ;kvh u"Ek fNgDh eo/rk, ''j[D s?A g'sohnK, XhnK d'js/-d'jsohnK d/
x[wkT[D s/ edh pKdo-pKdoh, edh fizw/tkoh j?, xo dh ;kc ;ckJh, jBhw{B s/ ikD?<'' jh pj[sk ezw nkT[Ad? iK bZsk bhVk
s'sk-w?Bk, edh x'Vk-x'Vh s/ edh GKfvnK dh X'nk-X[nkJh, xo feqSB uzd gz;koh g[okD eEk b? bJhd?. jcs/ ftu fJe fdB S[ZNh
goh ejkDhnK ;[DkT[D tkb/ s/ ftubhnK o'iwZok dhnK t;sK, ;[DkT[D br ikt/rk, ''efjzd/ B/ wkohdh J/. T[; fdB fJe gT{nk bk
pZfunK bJh y[ShnK tzvD tkb/ ;pzh, efonkBk nkfd dh yohddkoh fStih s/ gkopsh eJh-eJh wjhB/ e/ x'V/ t/u e/ ;"A ikJhd?HHHj'o vZek
;?ANkebkZz pD iKd/ jK. w/oh T[wo dh fvT{Nh th ;kvh j?HHHfeuB nzdo r[ck 'u gJ/ yow;shnK eoh BjhA d{jok eohdk. B{zj s/ w[zvk nkgDk fujok nkJhB/ ftu ftyk
;skjm ;kb j? s/ w/oh gsBh dh T[wo rkovB dk g{ok-g{ok fynkb oyDk iKd/ s/ pkjo d/ts/ p?m/ T[vhe eoh yzxd/ BjhA w{jo'A. T[BQK B{z gs? d' fds?.''
j'Dh j? brGr nmkjm ;kb. ;kvk ;kv/ i[zw/ j?. vke fbnkT[Dh s/ vke iKd/ fe ed'A fStih s/ gkopsh jzko 'u'A gzdoK ;" o[g? T[BQK d/ yks/ ''HHHs/ s[;hA sVe/ T[m e/ nkgD/
fgnko-ftnkj ;h s/ T[j w/o/ dcso gkT[D dh fvT{Nh w/oh j?HHH;kvk j[D nkgDh ok;-bhbk s'A ftjb/ j'D s/ jh iKd/ B/. p[Y/-p[Yh B/ ;ko/ fdB xo/ ShSk nkg t/y fbnk eo'<'' T[j
ftu jh ezw eodh ;h s/ w/oh ;hBhno iBw fdB Bk fe;/ B{z :kd ofjzdk j? T[j nkgDh g[eko ;[DkT[D.'' 'u d;-pkoK c[be/ jh M[b;D/ B/ G'b/ Gkn p'fbnk.
;h. T[; B/ ezwgb;oh foNkfJow?AN s/ Bk jh wBkT[D dk :sB j[zdk j?, ''id ;kv/ d/th-d/ts/ fJ; e[Zs/ HHHE'v/ tor/ ;/m fsZE-fsT[jkohA, ''HHHgo nkgD/ ShS/ ftu nkgDk
ptzik ;kb dh T[wo ftu b? bJh ;h. poE v/ wBkJ/ iKd/ jB sK B{zj-g[Zs ezw s'A pki BjhA nkJ/, ;kv/ tor/ ftnkj wzrD/ s/ fijV/ vZp/ fdzd/ B/ fujok xN jh j[zd?HHHn;b fujok sK
w?A ghHvpfbT{HvhH gzikp s'A ;Zm ;kb s/ g'shnK d/HHHfJ; ;wkrw s/ B{zj- ebi[rh ihtK B{z n?t/A ;zs-wjkswk , T[j th T[BQk d/ ezw Jh nkT[Ad/ B/. d{i/ ftu jh Bio nkT[Ad?.''
dh T[wo ftu g?BSB bJh j?, T[d'A p/N/ s/ g'shnK d/ foSs/dko jh fBzdh iKd/ nk.'' wjhB/ d/ uko gT{nK dk you th fJscke nbh B/ nkgD/ wB dk
w?A j?v eboe ;K. ;NhcB j?bE nkT[Ad/ jB. Bk ;kB{z nkgD/ d';s- '';zsK-wjkswktK dk fejVk pkjo'A fBebd?HHH;"joh dk eh efjzd/ Gko j"bk ehsk, ''z[p?dK bJh uzrk
ftGkr ftu ;jkfJe w?vheb nc;o foSs/dkoK B{z p[bkT[D bJh fejk ihn BjhA eodk<HHHeJh ny"sh pkp/ B/ nZiebHHHjK fNg. e'Jh Bk e'Jh w[zvk BjhA fwb fojk, T[j nmkJh
j? s/ w/oh B{zj ;Nkc Bo;. n;hA gzMh iKdk j? s/ Bk jh n;hA T[BQK B{z sK wkJhnK Bkb w/Eh wko iKd/ d[ekBdko fdzdk ofjzd?.'' ;kbK dh j' rJh J/. o/Swk B{zj B{z
;kb s'A wb/oe'Nb/ ftu gZe/ s"o s/ p[bkT[D pko/ ;'ud/ jk. pZu/ ne;o nkHHHG{s gq/s eYD d/ pjkB/. ''i/ ed/ nzdo pkjo nkT[Dk- c[Nh e"vhUA BjhA GKdh. w[zvk fJ;
ofj oj/ jK. okJ/e'N tkb/ o/bt/ ckNe pkoK ti/ oks se ikrd/ jB, wkJhnK xo/ nk e/ Gkc th BjhA ikDk g? i/ iK fus eo nkt/<'' fYb bJh ;kB{z d'Sh
d/ T[ob/ gk;/ ;kvk xo j? i' w?A pkJh NhHthH ;hohnb t/yd/ ofjzd/ jB s/ eYdhnK.'' feqSB uzd B/ g[fSnk. mfjokT[Ad?HHHefjzd? i/ e'Jh e[nkok
;kb gfjbK pDk fbnk ;h. T[AM ;kvk n;hA d't/A oks B{z B"A s'A d; d/ ''HHHs/ eJhnK d/ t/jfVnK 'u sK ''bkbk ih! p[ok Bk wzfBU, s[;hA BjhA fwbdk sK e'Jh d[jki{ iK
;pzX gmkBe'N Bkb j? s/ w/o/ fgsk dofwnkB ;"A iKd/ jK. ;t/o/ w?A uko w'r/ nkb/ pkfpnK d/ bkb-r[gkb y/ fJ; T[wo/ fezBhnK e[ pkjo dhnK ftnkj/ Bkb s'o fdU. Xh-fXnkDh
pNkb/ dh fJe nkfJoB ckT[Avoh ftu ti/ T[mdk jK s/ gkDh d/ d' rbk; vd/ B/'', ;od{b f;zx pZrh dkjVh ;?oK eod/ j'< w?A E'B{z fgSb/ ;s ;kbK B{z y{j ftu fet/A ;[ZN d/JhJ/<''
c'ow?B ;B. gh, ;?o bJh fBeb iKdk jK. gsBh s/ jE c/odk, fwzBQk fijk s'A brGr fpBK Bkrk jo o'i ;t/o/ ''gzdoK fdB w[zv/ B{z wkoehfNzr
j[D w?A s/ w/oh gsBh nkgD/ dh jdkfJs j? -'j"bh s[fonk eo' s/ w[;eokT[Adk nky/rk. nkT[Adk d/ydK. w?A sK eJhnK d/ f;bf;b/ ftu pkjo ofjDk g?Ad?.
fJeb"s/ p/N/ Bkb eJh ;kbK s'A ofj ikD t/b/ pkjo'A fizdk bk e/ ikfJnk go fiT[A jh ;kv/ ftu'A fe;/ dk Bkb'AHHHuzrK. eJh w/o/ tor/ u"th xo d/ ;ko/ ezw, coi, u"ehdkoh ;kB{z
oj/ jK. fgSb/ ;Zs ;kbK s'A ;hBhno eo'.' T[j th gzi ti/ T[m iKdh j? fXnkB xVh s/ iKdk j? sK T[j ej/ xzN/ xo dk Gko rX/ tKr Y'Jh iKd/ jh eoB/ g?Ad/ B/. id'A w[zvk xo tVd?
f;NhiB jK. gfjbK ;hBhno f;NhiB s/ xo d/ fBZe/-w'N/ ezw ;ztkodh j?. rk, ''fJj Gkrts g[okD dh eEk B/HHHw?A sK f;oc u"ehdkoh eodK. T[j sK B{zj-okDh o/Swk ;Zu/-M{m/ ezB
Go, xo B{z d'iy pDk fdzdh j?.''
g?Ajm ;kb dh T[wo ftu pDdk ;h T[j efjzdh j? 'd/y'! ph e/noc[b, j[D pzd eo'. ukj nzdo v'bQ', xo B{z sK w[zv{ dk ezw th eod/ j?r/, wkbh
s/ j[D ;m ;kb dh T[wo ftu. T[; pZfunK B[z fv;Nop BjhA eoBk.' T[j ubhJ/. BjhA sK i[nkeK B{z b/N j'D dk th ns/ u"ehdko dk th. w?A tv/- id'A w?A T[; fdB ;?o eoB wro'A
w[skfpe d' ;kbK s'A ;hBhno fe;/ ;fjw nXhB w?Bz{ ;wMkT[Adh dh n?e;gb?B/SB d/Dh gT{.'' tv/ nc;o t/y/ nk, fgB;b wro'A xo g[Zik sK w/o/ g?oK EZfbUA fwZNh
f;NhiB jK. ofjzdh j?. ukj dk gqpzX ;kvk d';s r[os/ y[nko j[zd/. i/ 'eZb/ ofjD sK n"y/. jh fBeb rJh. xo d/ pkjo fizdok
o/bt/ ftGkr w[skfpe ;m ;kbK HHHjK ;t/o/ ;kY/ uko ti/ ;?o bJh i f;zx eodk j?. fwZmk, ukj-gZsh, n"y-;"y t/b/ e'Jh ;ko b?D tkbk N[ZNk fgnk ;h s/ e[zvk y[bQk fgnk
tkbk s/ nkwdB eo ftGkr fBebdk jK sK w/ok sB wB fyV fp;e[N nkfd n;hA b? nkT[Ad/ jK. i/ BjhA j[zdkHHHi/ i[nkeK d/ Bkb ofjD ;h. w?Bz{ bfrnk fe ni w/oh y?o BjhA.
w[skfpe g?Ajm ;kbK tkbk ;hBhno iKdk j?. T[AM sK ;t/o dh ;?o eoB fJe d' fdBK dh rZb j't/ sK r[os/ sK T[BQK dh r[bkwh eoBh g?Adh id'A dotkik yVekfJnk sK
f;NhiB j[zdk j?. tkb/ doiBK ftnesh fwbd/ jB, i f;zx GZiD tkbk BjhA. nkgDk- n?HHHnkgD/ xo/, i[nkeK s'A fJzB/ e'obhnk j"bh-j"bh nkJh s/ w/ohnK
;kvh d'jK gsh-gsBh dh o[NhB go w/o/ uko r{VQ/ d';s pD rJ/ jB. nkgDk fjZ;k d/D dk c?;bk n;hA ;fjw/ vo/ ofjzd/ nk fizBk pzdk B"eoh nZyK s/ fujok gqSB eo oj/ ;B.
j? - ;t/o/ B"A ti/ BkSsk, d' ti/ ;od{b f;zx Uto;hno, feqSB uzd ;kfonK B/ ob-fwb e/ ehsk j'fJnk t/b/ nkgD/ nc;o s'A th BjhA e'obhnk e[M ;?fezN sK u[g ojh,
d[gfjo dk ykDk, nm ti/ oksoh- gz;koh, fJscke nbh ;'Sb ;Nvh j?. id'A fe;/ d/ xo e'Jh ;wkrw j[zdk Medk.'' fco p'bh - ''ni ;NhcB s/ T[jdh
G'iB, fdB B{z fszB t/b/ ukj iK Nhuo. fJj fszB'A th w/o/ tKr j? sK T[; B{z n;hA nrb/ fdB fJE/ feqSB uzd gz;koh eJh tko rZb tj[Nh pVk p'b/. efjzd/ pkjo'A fizdok
ekchHHHpbZv gq?So B{z ekp{ 'u oZyD foNkfJov fizdrh ihn oj/ jB. u"Ek wBkT[Ad/ jK, pkeh pfunk-y[funk ;[DkT[Ad? fe g[ZsoK B/ fiT[Ad/ ihn bk e/ ub/ iKd/ B/, fit/A u'o g?Ad/
bJh n?Bb'gq?; J/HNhH dh fJe r'bh j? feo;kDh B{z ;wogs r[os/i f;x. ykD dk ;wkB fJE/ fbnk e/. bZyK-eo'VK dk eko'pko ;KG fbn?. B/. T[jBK B/ fes/ ikDk ;h.''
o'z b?Dh g?Adh j? s/ e'obhnk d' n;hA mhe ;t/o/ ;kY/ uko ti/ n;hA ;ko/ fJe' nzsw f;ZN/ s/ g[Zi/ b'eK B{z efjzd/ fcoBr/-'i/ pkJh B/ ''HHHgoHHHgo T[BQK B/ w?Bz{ gfjb'A
N?pfbNz b?Adh j?. ;kvk e'Jh ftobk fJe u"e s/ fJem/ j[zd/ jK i' okJ/e'N jK fe B"eoh eoB dk ;wK fJj neb Bkb ezw fbnk j[zdk sK j[D d;Dk ;h ikD pko/,'' w?A j"bh fijh
jh g[okDk fwZso p/bh nkT[Adk j? s/ ikD tkbh ;Ve s'A gfjbK Sfjo g?BSBh-fizdrh Bkb'A fpjso j[zdk skJhA nopK B{z jZE bkfJnk j[zdk. o'; iskfJnk.
n;hA th tX-xN jh fe;/ d/ nk ik ftu jh j?, o/bt/ ckNe s'A brGr j?, jkbKfe B"eoh eoB ;w/A pj[s b'e i/ g?;/ fe;/ e'b'A b?D/ j'D sK nkg '' fJj' rZb w?A nkyh sK p'b/ -
;ed/ jK. j[D wfjwkB nkT[Ad/ jB gzi ;" ri T[oK. ckNe gko eoe/ T[; ;w/A ;'ud/ jB fe g?BSB b?D w{jo/, i/ fe;/ B{z d/D/ j'D sK nkyDr/ jo rZb j[D E's'A g[S e/ eohJ/HHH;kj
sK p/N/ d/ iK B{zj d/HHHfiBQK dk n;hA n;hA uko-gzi feb'whNo ;?o wro'A w"iK j'DrhnK, N?BSB-w[es - 'pkJh j? Bh. T[jhU bkD/dko n?- th s[jkE'A g[S e/ fbnk eohJ/<'' w?A
ezfgT{NokJhzv w[;eokjN Bkb nkT[Dk-ikDk eod/ jKHHHnZr/ ik e/ fizdrh j't/rh. go ;ZukJh fJ; s'A n;hA sK fe;/ B{z d[nkBh th nkgDh u[g ojh, ;t/o/-;t/o/ ekjB{z
;[nkrs eod/ jKHHHjK e[M gfotkoe ;kB{z ;kvk gzitK ;kEh fwbdk j? i' T[bN j?. j[D n;hA ;ko/ wfj;{; eod/ woih Bkb BjhA d/ ;ed/. r[nKYhnK B{z ;DkT[D?< ;'funkHHHfco
foSs/dko ;KM/ jB. w/o/ s/ e'obhnk ne;o nkgD/ y/s d/ fNT{pt?b s/ jK fe g?BSB-fizdrh tX/o/ o[M/ftnK gz;koh ed/-ed/ d;/rk - ''w?Bz{ T[j ezX Nfgnk s/ jE"V/ Bkb fizdk
d/ G?D-Gok i/ ed/ edkJhnK nk jh p?mk ezw eodk fwbdk j?. ;kE'A tkbh, N?BSBK Goh, ;fjw-Gog{o s/ sK g[ZsoK B/ ;kJhfBzr wShB pDk GzB, nN?uh u[e tj[zNh s/ v'bh-;?Avh
ikD sK p/Nk s/ B{zj T[BQK dk wShBh uko-gzi ;kb tZvk j'Dk j?. Bho; j[zdh j?, fizdrh d/ o[wK; dk fds?. ykD-ghD B{z bS' pKdoh, vzv/ B{z Bkb b? ubk frnk. iKd/ t/b/
u/sktBh d/ e/ rJ/-'xo dk uzrh
w[;eokjN Bkb ;[nkrs eod/ jB. feo;kDh T[; dk feZsk j?. T[ZE/ n;hA MT[bk se BjhA g?Adk. jo gb, jo ykD B{z foZS. fi; ftnkj Skdh s/
T[AM ;kv/ pZfunK d/ ukuk-ukuh, p?m iKd/ jK s/ nkgD/ nkgD/ wB bwjk fJe p'M fijk brdk j? fi; nkg Bk ikDk j'T{, T[E/ ;kB{z w{jo/ soQK fXnkB ofyUHHHgkgk B{z efjDk
fe T[j fszB fdB ;kv/ nkT[D se,
G{nk-c[ZcV, wk;h-wk;V, wkwk- dh GVk; eZYd/ jK- gfotkoK pko/, B{z jo g?BSB gqkgs-eosk B{z Y'Dk eo d/Dr/. 'ikJhA pkJh T[E/.' fdB/
;?o eoB th ;t/o/ Bk ikD. nZiebQ
wkwh xN-tX jh nkT[Ad/ jB s/ T[BQK Ybdh T[wo dhnK w[SfebK pko/, jh g?Adk j?. d[ekB d/ rZb/ dh vke u?e th eo/
u'ohnK pj[s j' ojhnK B/. fdB B{z
d/ pZu/ th ;kv/ gfotko ftu xN jh Xow-nXow pko/, oki;h- ni ;t/o/ id'A w?A u"e s/ g[Zik s/ oytkbh th s/ oks B{z xo/ gj[zu
th nzdo'A e[zvk bk e/ p?fmnk eo'.''
fdbu;gh b?Ad/ jB. rshftXhnK s/ sp;ok, NhHthH 'u sK T[E/ f;oc feqSB uzd gz;koh yVQk e/ pZfunK dh d/yGkb. ;"joh dh
HHHw?A ;[zB j'fJnk p?mk ;[Ddk
w/o/ uko d';s jB i' w?A ;?o eoB gq;kfos Bzr/i pko/, ;wki gfotko ;h. e[M fwzNK d/ fJzszko wro'A xonkbh th j[D i[nkeK d/ e?Ag 'u
fojk. e'obhnk B/ ukj d/ d' eg
d/ d"okB pDkJ/ jB s/ e'obhnk ftu pdb ojhnK edoK-ehwsK pko/ fJscke nbh nk frnk s/ T[; B/ obrh. T[BQK dk gZy g{o{. xo dh
pDkJ/ s/ w?A o;'Jh s'A No/n u[e
ftukoh j[D tkeo Bkb s[odh j? s/ uouk nkw j[zdh j?. ;kv/ ftu jo df;nk fe ;od{b f;zx ni BjhA u"ehdkoh T[j nkg eo{ s/ d[ekB dh
pkjobh e'ohv'o ftu b? nkfJnk. T[j
T[; dhnK e'Jh yk; ;j/bhnK BjhA ftnesh nkgD/-nkg B{z d[yh s/ d{i/ nkt/rk. ekoB fJj ;h fe fi; Xh i[nke w?E'A eokT[Ad/ nk.''
efjD brh, '';wM BjhA nkT[Adk.
jB, f;tkJ/ r[nKY ftu ofjzdhnK B{z ;[yh ;wMdk j?. jk;k-mZmk, wy"b e'b T[j ofjzdk j?, Xh-i[nkJh pkjo HHHpi[or u"ehdko dhnK rZbK
ni/ sK ;[y Bkb nkgD/ d'jK dh
d' fszB jw-T[wo n"osK d/, fiBQK nkfd th ubdk j?. p; fJ; EK s/ rJ/ jB s/ Go/-GokJ/ xo dh oytkbh ;[D e/ n;hA fGZih fpZbh fij/ pD,
g?BSB uzrh u'yh nkT[Adh J/. brGr
Bkb T[j fdB ftu fJe nX tko, jh n;hA y[bQ e/ j;d/ jK, y[bQ e/ dh fizw/tkoh T[; d/ f;o s/ nkD gJh u[gukg ;?o B{z ub gJ/. okj ftu
xo d/ yofunK s/ jh b/y/ brdh J/
jkJ/-j?b' rbh ftu jh eo b?Adh j?. rZbK eod/ jK. ed/-ed/ i[nkBh j?. T[; dh d{ih Xh gfNnkb/ ofjzdh e'Jh yk; rZbpks BjhA ;h ehsh s/
HHH'eZb/ ojhJ/ sK b'e fwjD/ wkoBr/
jK, n?stko n;hA ;ko/ Skw B{z froi/ dhnK ehshnK yow;shnK B{z th j? s/ gfNnkb/ tkbh Xh,pZu/ s/ T[;dk fNT{pt?b 's/ gj[zu r[os/i B/ ukj
. pZfunK B/ sK fizdrh B"eoK s'A th
fJeZm/ j[zd/ jKHHHn;hA S/UA froi/ :kd eoe/ d[jokT[Ad/ jK. ;?e; s/ gsh w[zpJh x[zwD rJ/ j'J/ jB. fJ; pDk w{jo/ oZyh sK e'Jh th Bk p'b/.
pdso pDk fdsh j?. Bk woB
iKd/ jK fiE/ wb/oe'Nb/ d/ B/V/-s/V/ ;?e;-;zpzXK dh th uouk j[zdh j?. bJh ;od{b f;zx dh gsBh gfNnkb/ r[os/i B/ fejk, ''ni eh j'fJn?- ftuHHHBk fiT[D ftuHHH''
d/ fJbke/ ftu t;d/ e?E'fbe Jh;kJh e'Jh ej/rk-''pJh s/o/ nkbh sK jkb/ u"ehdko dh fvT{Nh tik ojh j?. ni/ p[Yh c{e e/ nkJ/ brd/ j'< f;od{b w?Bz{ bfrnk ;uw[u oks B{z
fJeZm/ j[zd/ jBHHHgqkoEBk eoe/ fco ekfJw j?, ed/ ed/ ihn bkT[Adh fJj rZbK j' ojh ojhnK ;B fe f;j[z th BjhA nkfJnk< fes/ tKY/ u"ehdkoh eoB tkbk pi[or ;kE'A
edh e/e, edh ykDk, edh E'VQh- j'T{.'' d{ik ej/rk - ''w/o/ nkbh sK ;Zso-pjZso ;kb dk fJe pi[or frn?<'' tX/o/ ;"yk j? s/ tX/o/ MzMN'A-w[es th.
pha n?;a pho
pha n?;a pho
pha n?;a pho
pj[sh vfoze b?Ad/ jB. gzMh d;zpo ed'A d/ jfEnko ;[ZN u[Zeh j?.'' nbh vKr yVekT[Adk nkfJnk s/ T[; d/ ''HHHe'Jh yk; rZb BjhA. nbh B/ pha n?;a pho
pha n?;a pho
919988886364
feq;fw; dk fsT[jko n;hA ri ti ej/rk -''fdb sK ;kvk d'jK dk jZE ftu Nkou j?. T[; B/ B/V/ nk e/ j"bh fijh yzx{ok wkfonk s/ fejk - c'B L 919988886364
c'B L
919988886364
c'B L
c'B L 00919988886364919988886364
c'B L
BkGk, gzikp
BkGk, gzikp
BkGk, gzikp
e/ wBkT[Ad/ jK. e[M e?E'fbe gfotko eod?HHHgo ed/ T[jB{z yzx fSV iKdh o'ikBk tKr ;kB{z ;fs ;qh nekb '';kB{z ni fe;/ B/ ;t/o/-;t/o/ ;kvk BkGk, gzikp
BkGk, gzikp

46
46
46 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
46 gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
46 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
Kaifi aur Main –beautifully narrated by



Javed Akhtar and Shabana Azmi





















































Sydney (Bureau) Sydney entire journey of Kaifi, from this love story, and the Jaswinder Singh performed the entertaining and towards the
witnessed the legendary the eyes of his wife and lover, rebellious nature of Kaifi that well known hits written by Kaifi end extremely emotional, where
writer and poet Javed Akhtar Shaukat. The play was lead him to become the well Azmi, such as “Waqt Ne Kiya Kya Shaukat in her old age
along with his wife Shabana brought to Sydney by Manju renowned poet and film writer HaseenSitam” and “Tum Itna Jo remembers the beautiful life she
Azmi narrating the tale of Kaifi Mittal because she wanted to that he was known for, each Muskura Rahe Ho” which also has lived with Kaifi and how love
Azmi and Shaukat, both bring something unique and act was beautifully narrated by moved the story forward and is the one emotion that
parents of Shabana from their entertaining to the Audience. both JavedAkthar, playing entertained the audience. transcends all others and provides
younger days.The play, Starting from the time Kaifi, and Shabana Azmi, The performance given by you fulfilment, allowing both
written by Javed Akhtar, took they first met, to how they playing Shaukat (her mother). both Shabana and Javed Akhtar partners to feel complete with
the audience through the fell in love, the progression of In between this narration, was extremely moving, each other.
Westpac Blacktown acknowledges local Westpac Grant Recipients








































Sydney (Bureau) Westpac delivering educational services to young people aged Families exists to help locals of the off, but is provided until it is no
Blacktown held a celebration to opportunities, employment 12-24 across Western Sydney. Hills District, Sydney out in times longer needed. The special event
acknowledge the local pathways or improving the quality It’s ‘The Essentials’ program of crisis, including those organised by Mr. Suraj Kapila - the
Community Grant recipients of life for people in need. provides vulnerable and experiencing financial hardship, bank manager, showcases the
'Blacktown Youth Services' and The programs run by the disadvantaged young people escaping domestic violence or value supporting the local
'Give or Take Families'. Both were Blacktown Youth Services with essential sanitary and needing medical, housing and job community to help those in
presented with $10,000 towards provide a range of programs and hygiene products. Give and Take support. Our support is not one need.

47
47
47 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
47 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
47 gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
Vibhu achieves big with HSC











































Sydney (Bureau) Vibhu’s donating 10 inches of her hair to solely one’s level of self-fulfilment; the voices of those unheard. “I hope to save lives in the
success is a product of sweat and a leukaemia foundation prove her the feeling that inherently comes Receiving the ADF Long Tan medical ward, and achieve that
throbbing passion. Attaining 1st- unyielding ambition does not limit with reaching personal goals – Leadership Award is testimony to sense of fulfilment. My future is
ranks and Band 6’s in all her itself to the academic realm, but not socio-culturally defined her dedication as a team player dense with further studies as I
subjects last year earned her the rather, knocks on the door of standards” she said. and ability to translate a vision into kick-start my dream career with
Austin Mackell Prize for Dux of the sports and humanity too. As the Captain of her school, reality. Vibhu has fervent desire the Bachelor of Medical Science
school. Nonetheless, winning the “I am of the firm belief that she empowered others, inspired to become a successful at the University of Sydney, then
Athletics Age Champion title and the true test for success in life is positive change and channelled cardiothoracic surgeon one day. hopefully navigate into Medicine.”
Harmony Day celebrations by Sydney Trains were held at Lidcombe station to celebrate Australia’s rich diversity, Equity & Harmony.


The celebrations included a Bollywood & Bhangra dance performance by Varun Tiwari and his team that got the crowd onto their feet!

48
48
48 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
48 gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
48 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
ETHNIC MEDIA MEET 2018

































Sydney (Bureau) Ethnic multicultural society and the Mrs Aruna Chandrala, Vice engage the communities in the the burning issues between India,
Media Meet was organized by the strong contribution of members President SFOL introduced Hon political processes. Australia, politics, sports and
Subcontinent Friends of Labor of Subcontinent Friends of Labor. Dr Hugh McDermott MP. Dr Hugh Ms Kaila Murnain apprised entertainment.
team on 14 March 2018 at NSW Mr Hassan Kureshi President applauded the support provided the audience of upcoming Councillor Dr Moninder Singh
Parliament house. The meet was of SFOL addressed the gathering by the group during the elections elections, Labor policies on delivered the vote of thanks to
organized to thank the hard and outlined the future and strongly supported the work inclusion and supporting the media and members. Other
work and support provided by engagement of subcontinent done by the individuals in the members of Subcontinent members that attended the
the ethnic media to the communities. He reiterated the group. Friends of Labor. event includes Councillor
communities in NSW. A well fact to provide more political Ms Devanshi Panchal SFOL invited Mr Pawan Luthra Masood Chowdhary, Hon Julia
attended gathering included representation to the people of introduced the General to address the gathering on the Finn MP, Hon Edmond Attalla
ethnic media journalists, media subcontinent descent. Secretary Ms Kaila Murnain of ALP importance and role of Ethnic MP, Hon Jenny Aitchson MP,
owners and a strong contingent Mr Ejaz Khan, Vice President NSW and applauded her role in Media in Australian multicultural Hon Jihad Dib MP, Hon Anoulack
of Members of both house of SFOL introduced the Guest achieving the 50% women society. Pawan provided the CHANTHIVONG MP, Hon Eric
NSW parliament. speakers Hon Michael Daley, who participation in NSW ALP. Ms Kaila insight on the importance of the Wong MLC, Hon John Graham
In the opening remarks praised the contribution and Murnain in her address, thanked media in the communities and MLC, Hon Liesl Tesch MP, Hon
Amarinder Bajwa, secretary of support of the group. Michael is the Ethnic Media, members of how his paper is meeting the Trish Doyle MP, Hon Jodi Mckay
SFOL welcomed the guests and slated to be the Deputy Premier Subcontinent Friends of Labor for challenges of providing support MP and Hon Prue Carr MP, Hon
highlighted the strong influence of the NSW state if Labor wins their tireless support to party to the communities as well as Ed Husic MP,Hon Guy Zangari
of ethnic media in Australian the next elections in the state. activities and their approach to raising the questions to address MP.



GOPIO Sydney donates


$1000.00 to Harman

Foundation


































Sydney (Bureau) GOPIO Sydney is a charitable community
organisation that raises awareness about social ills in the community
and raises funds to help the victims of these social ills and the
organisations that are active in that sphere.
It works with other community organisations active in the similar
sphere in the area. Each year it chooses a suitable charity for donation.
School for the blind in Ambala, Haryana, India was recipient of the
donation in 2016 while it donated to Indian Support Centre, Sydney
in 2017. This year Harman Foundation, Sydney was it chosen charity.
Balvinder Ruby, President GOPIO Sydney presented a cheque for
a humble amount of $1000.00 to Harinder Kaur of Harman Foundation
in appreciation of their work on domestic violence.

49
49
49 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
49 gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
49 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
b;D tkbh ukj ;oho dhnK eJh
b;D tkbh ukj ;oho dhnK eJh
b;D tkbh ukj ;oho dhnK eJh
b;D tkbh ukj ;oho dhnK eJh
b;D tkbh ukj ;oho dhnK eJh
ndoe ;oho dhnK eJh phwkohnK
ndoe ;oho dhnK eJh phwkohnK
ndoe ;oho dhnK eJh phwkohnK
ndoe ;oho dhnK eJh phwkohnK
ndoe ;oho dhnK eJh phwkohnK
phwkohnK B{z eodh j? iVQ s'A ysw
phwkohnK B{z eodh j? iVQ s'A ysw
phwkohnK B{z eodh j? iVQ s'A ysw
phwkohnK B{z eodh j? iVQ s'A ysw
phwkohnK B{z eodh j? iVQ s'A ysw
B{z eodk j? iVQ s'A ysw
B{z eodk j? iVQ s'A ysw
B{z eodk j? iVQ s'A ysw
B{z eodk j? iVQ s'A ysw
B{z eodk j? iVQ s'A ysw
4H g/N d/ ehV/
nZXk uwu ndoe dk o; 1 eZg
row gkDh Bkb fwbk e/ ;t/o/ ykbh g/N
ghD Bkb g/N d/ ehV/ wo iKd/ jB.
5H w{zj dh pdp{
1 uwu ndoe dk o; 1 eZg row
gkDh 'u gk e/ fwe; eo bU. fJ; gkDh
Bkb e[obh eoB Bkb w{zj dh pdp{
d{o j' iKdh j?.
nkU s[jkB{z b;D dh ukj pDkT[D dk sohek ns/ fJ; d/ ckfJfdnK pko/
6H epz d{o eo/
dZ;hJ/ L
ndoe dk S'Nk fijk N[eVk ns/
b;D dh ukj pDkT[D bJh ;wZroh
- b;D 1 ebh r[V d'jK B{z ;t/o/-Skw fJeZm/ upkU.
- gkDh 2 S'N/ uZwu fJ; Bkb epz, g/N dh r?; ns/
pdjzwh s'A okjs fwb/rh.
- Sfjd 1 uZwu
7H z[ekw
- fBzp{ dk o; 1 uZwu
z[ekw j'D 's/ 1 uwu S[ZX d/;h fxT[
- ndoe (ed{e; ehsh j'Jh) 1 u[Neh
;G s'A gfjbK gkDh B{z T[pkb bU ns/ fco fJ; 'u ndoe-b;D dh g/;N pDk 'u E'VQk fijk ndoe gk e/ G[zB bU.
e/ gkU. fco fJ; B{z 15 fwzN se xZN r?; 's/ gekU. gZeD d/ pknd fJ; B{z 10 fwzN fco fJ; 'u dodo/ gh;/ j'J/ 4 dkD/ ekbh
fwou ns/ 2 b"Ar gk fdU. u[Neh Go
bJh fJzM jh oZy fdU. fco fJ; B{z SkDBh dh wdd Bkb SkD bU fJ; 'u fJe
Bwe fwbk e/ oks B{z ;"AD s'A gfjbK
uZwu fBzp{ dk o; ns/ fJe uZwu Sfjd gk e/ uzrh soQK Bkb fwbkU. s[jkvh ukj
fJ; dh tos'A eo' ns/ pknd 'u row
pD e/ fsnko j?.
1H gkuB szso B{z oZy/ wzp{s d[ZX gh bU.
;t/o/ ykbh g/N ukj gZsh tkbh ukj ghD dh pikJ/ b;D tkbh ukj gh e/ d/y'. 8H rmhnk
BthA fdZbhº ndoe o;'Jh 'u pDk bU. o'zkBk fJe bZv{ dh tos'A 100 rqkw ndoe dk o; ns/ 100
fJ; Bkb s[jkvk w?Nkpkbhzw th mhe ofjzdk j? ns/ gkuB szso th wzp{s oj/rk.
tofsnK ikD tkbk w;kbk j?. fJ; 'u row d[ZX Bkb eoB Bkb g/N Bkb rqkw ;oQ'A dk s/b gk e/ r?; 's/ T[d'A sZe
2H fdb d/ o'rK B{z oZy/ d{o
ekgo ns/ w?rBhz tor/ sZs gkJ/ iKd/ i[VhnK ;kohnK gq/SkBhnK s'A S[Nekok row eo' id'A sZe f;oc s/b ofj ikt/.
fdb d/ o'rK bJh b;D tkbh ukj pj[s jh ckfJd/wzd ofjzdh j?. fJj fdb dhnK
jB. ;odh d/ w";w 'u fJ; dh fznkdk fwbdk j?. id'A s/b e';k j' ikt/ sK fJ; dh wkfbS
phwkohnK ns/ pbZv ;oe[b/SB B{z mhe eoe/ ;oho B{z f;jswzd oZydh j?.
tos'A ehsh iKdh j?, feT[Afe fJ; dh 2H d;s eo'.
3H Gko B{z oZy/ ezNo'b
fznkdk tos'A ehsh iKdh j?, feT[Afe d;s j'D 's/ 100 rqkw ;[zY, 3 S'N/ 9H ec
w'Nkg/ s'A gq/SkB b'eK bJh fJj ekch ckfJd/wzd j[zdk j?. ;t/o/ ykbh g/N fJ; B{z
fJ; dh sk;ho row j[zdh j?. fJj ykD/ uwu Bwe, 4 uwu G[zfBnk j'fJnk ihok ;odh ekoB iwQk ec s'A okjs bJh
ghD Bkb fJj ;oho dh n?e;Nqk c?N B{z xNkT[Adh j?.
dk ;[nkd sK tXkT[Adk jh j?, Bkb jh gkT{vo, fJBQK ;kfonK B{z fwbk e/ u{oB 1 S'Nk ;[zY ns/ Sfjd fwbk e/ fdB 'u
4H i[ekw-yK;h s'A d/t/ okjs
f;js bJh th ckfJd/wzd j?. fsnko eo bU. ykDk ykD s'A pknd d' tko ykU.
id'A fe;/ B{z i[ekw-yK;h dh ;wZf;nk j' iKdh j? ns/ fJj eJh soQK dhnK
ndoe Bkb ;oho B{z j'D tkb/ fJ; u{oB B{z fJe uwu gkDh Bkb 10H G[Zy tXkt/
dtkJhnK dh tos'A eoB 's/ th mhe BjhA j[zdh sK b;D tkbh ukj fJ; ;wZf;nk s'A
ckfJd/ ykD Bkb okjs fwbdh j?. ndeo B{z S'N/-S'N/ N[ZefVnK 'u eZN
S[Nekok fdtkT[D 'u wddrko j?.
1H g/N dh r?; 3H ezB dod bU. fJ; 's/ fBzp{ fBu'V bU ns/ E'VQk
5H e'b?;No'b b/tb oZy/ ezNo'b
rbs ykD-ghD eoe/ g/N 'u r?; nZXk uwu ;oQ'A d/ s/b ns/ 2-3 fijk Bwe gk e/ fJ;B{z ;[ek bU. ykDk
i' b'e e'b?;No'b b/tb tXD dh ;wZf;nk s'A gq/SkB jB, T[BQK bJh ;G s'A
dh gq/SkBh j' ;edh j?. fJ; bJh 125 p{zdk ndoe dk o; fwbk e/ ezB 'u gkU. ykD s'A pknd fJ;B{z u{;'. fJ; Bkb G[Zy
tXhnK T[gkn j? b;D tkbh ukj. fJj ;oho d/ e'b?;No'b b/tb B{z pj[s jh ibdh
rqkw ;[zY ns/ 250 rqkw fsb d/ bZv{ fJ; Bkb dod mhe j' ikt/rk. tXdh j?.
xZN eodh j? ns/ S{ro B{z th ezNo'b 'u oZydh j?.
CROWN GROUP

5 5 5 5 50 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b 2018
gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b, f;vBh, ngq?b
gzikp NkJhw , f;vBh, ngq?b
gzikp NkJhw
Pre Launch for Miss/Mrs/Mr India Australia 2018





























Sydney (Bureau) Under the Turning milestones into reality personalities as well. Sydneysiders Bollywood celebrities on board titles in 2016 at Sofia, Bulgaria
banner of Maharaja Haveli (Mr. with each passing year, being the can expects a night of unlike other copy cat pageants and in 2015 at Kingston Jamaica.
Satinder Benepal) & Miss India highest billed and biggest indo- entertainment along with 30 hot who ask for sponsorship to sit We also kicked off with the
Australia Corporation (Reena Australian pageant of Indian contestants, 1 Bollywood diva as next to Bollywood guests in concept of Bollywood celebrity
Koak).MISS/MRS/MR INDIA Community – stated by Daily guest judge, sportsperson and panel. We are the only Indo – as Chief judge in a beauty
AUSTRALIA – 2018 exhibits a telegraph, conquering the top notch model on judging Australian pageant making pageant with Ms. Soha Ali Khan
platform that celebrates universe titles in Kingston Jamaica panel. We have signed and paid headlines in Australian media and media outlets would have
womanhood by nurturing n 2015 & Sofia, Bulgaria in 2016 to our distinguished personalities outlets like Daily Telegraph and witnessed that it didn’t exist
Australian women from Indian are just few highlights. Organisers to get them on board. being counted as highest billed before. So for us it’s not a
origin to intertwine Indian culture are all set to bring lot of During the Q&A session and biggest Indo – Australian competition. We have raised the
and saga and empower men to entertainment for Sydneysiders National Director was asked how pageant in their press releases bar and set standards and
be the best. along with Bollywood celebrity is the competition with copy cat where their journalists do enough expectations for our own
Pre-launch evening for Miss/ “Dia Mirza” on 14th April 2018. pageant. There have been research themselves on audience to grow bigger and
Mrs/Mr India Australia 2018 This year, we look forward to numerous copy cat pageants background of the pageant along better each passing year.
happened at Maharaja’s Haveli having the gorgeous Dia Mirza join taking place in Sydney but no with celebrities. Also all our main The event is happening at
which can be well described as us as a judge at our Grand Final one has outshone the original, titles are registered under IP Bowman Hall, Blacktown on 14th
an evening of support, Event. Ms Mirza is a multitalented authentic and most legitimate Service act Australia and we hold April 2018, Saturday. We look
preparation and valuable woman whose resume boasts beauty pageant. We are very a trademark. The national forward to a fun filled family
networking along with the fact that she has been a proud to say that we are the only director is very proud to admit event. Ample parking is available
unforgettable food, drinks and model, actress, producer and Indian Australian beauty pageant that only ‘Touch the Soul’ beauty for visitors. Tickets are available
Q&A opportunities where beauty queen who won the Miss that happens on large scale contest sends winners in each at www.premierticket.com.au
everyone got the opportunity to Asia Pacific 2000 title. She has providing the delegates a huge category overseas unless we For any questions pls feel free
meet NSW contestants. primarily worked in Bollywood and platform to show their have faced any genuine visa to email –
The pre launch evening was is known in media for her social personalities, the judging panel issues and we have made a dent [email protected]
attended by esteemed guests, work. is carefully chosen and we pay a on world map and it has been Photo Credits: Harrish P
valuable sponsors, supporters and Along with Ms. Mirza, we have hefty amount to get top notch witnessed by whole world when Rajeev – Dream Factory
media partners. locked in three distinguished models, sportsperson and we conquered the Universe Productions



Indian Literary & Art Society of Australia held a Holi get together, organised by Rekha



Rajvanshi. The event consisted of 15 local poets recite their original poetry along with


talented singers livening up the event with their melodious voice.


Click to View FlipBook Version