งานนำเสนอ วิชาวัสดุศาสตร์ ม.ต้น ครั้งที่ 1

วชิ าวัสดุศาสตร์ 2
รหัส (พว 22003)
ระดับมธั ยมศึกษาตอนตน้

โดย นางสาวศิตานนั ท์ พรมณี

ตาแหนง่ ครู กศน.ตาบล

ลักษณะรายวิชา

รายวชิ า วชิ าวัสดศุ าสตร์ 2 รหัส (พว 22003)

หนว่ ยการเรยี นร้ทู ่ี 1 วัสดุศาสตรร์ อบตวั
หน่วยการเรยี นรู้ 2 การใชป้ ระโยชน์และผลกระทบจากการใช้วสั ดุ

ศนู ย์การศกึ ษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศยั อาเภอเมอื งชลบรุ ี

จดุ ประสงคก์ ารเรียนรู้

1. มคี วามรู้ความเขา้ ใจเกี่ยวกับวสั ดุศาสตรร์ อบตวั การใช้ประโยชนแ์ ละ
ผลกระทบจากการใช้วัสดกุ ารจดั การวสั ดุอันตราย การคดั แยกและการรไี ซเคลิ วัสดุ
และการจัดการวสั ดุทีใ่ ช้แล้ว

2. ทดลองและเปรียบเทียบสมบัติของวัสดชุ นดิ ต่าง ๆ ได้
3. ตระหนกั ถึงผลกระทบที่เกิดจากการใชว้ สั ดใุ นชีวิตประจาวัน

ศูนย์การศกึ ษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศัยอาเภอเมอื งชลบรุ ี

หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 วัสดศุ าสตรร์ อบตัว
เรอื่ งท1่ี ความหมายของวสั ดศุ าสตร์
วสั ดุ (Materials) หมายถึง ส่งิ ของหรอื วตั ถุทนี่ ามาใช้ประกอบกนั เป็นชนิ้ งานตาม

การออกแบบ มตี วั ตน สมั ผสั ได้ และมีสมบตั เิ ฉพาะตัวที่แตกต่างกนั ได้แก่สมบัติทางฟสิ กิ ส์ สมบัติ
ทางเคมีสมบัตทิ างไฟฟ้า และสมบตั เิ ชงิ กล

วสั ดุศาสตร์รอบตัว เปน็ การเรยี นรู้ด้านวสั ดุศาสตรท์ าให้เราทราบถงึ แหลง่ ทมี่ า
การเลอื กใช้ วตั ถดุ บิ กระบวนการผลติ สมบตั แิ ละการใช้งานวสั ดดุ ้านต่าง ๆ ในชวี ิตประจาวนั
ผลกระทบจากการใช้วสั ดุ รวมถึงเทคโนโลยีการกาจัดวัสดุ และการรีไซเคิล ซึง่ เปน็ การนาวสั ดุ
ท่ีไมต่ ้องการใช้แลว้ ท้งั ทเี่ กิดข้นึ ภายหลงั เสรจ็ สิ้นการใช้งานหรือระหวา่ งกระบวนการผลิต
กลบั มาผ่านกระบวนการแปรรปู เพอ่ื ผลิตเป็นผลิตภณั ฑ์ใหม่ ทาให้เกดิ มคี วามรู้ และความเข้าใจ
เกยี่ วกับวสั ดุ ร้สู ึกหวงแหนทรพั ยากรของชาติซึ่งจะก่อใหเ้ กิดจติ สานกึ ที่ดตี ่อการอนรุ กั ษ์
ทรัพยากรธรรมชาติและส่ิงแวดล้อม
กลับ ศนู ยก์ ารศกึ ษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศัยอาเภอเมอื งชลบรุ ี

ปจั จบุ ันวิวัฒนาการทางวิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี ทาให้มนุษยส์ ามารถผลติ วสั ดุ
หรือผลติ ภณั ฑ์ตา่ ง ๆ ในระดบั อตุ สาหกรรมไดอ้ ย่างรวดเรว็ และมคี ณุ ภาพทดี่ ขี ้ึน ตัวอย่างเช่น
พลาสติก เปน็ วัสดทุ ถ่ี ูกสังเคราะห์มาเพอ่ื ทดแทนวัสดุจากธรรมชาติ และเปน็ ท่ียอมรับว่า เป็นส่งิ
ท่ีมปี ระโยชนแ์ ละขาดไมไ่ ดแ้ ลว้ ในชวี ติ ประจาวันของมนุษย์ แต่ในทานองกลบั กันพบวา่ การใช้
พลาสติกก็ก่อให้เกดิ ปัญหาในการจดั การภายหลงั เสร็จสน้ิ จากการใช้งาน เนื่องจากเปน็ วสั ดุท่ีย่อย
สลายไดย้ าก ดังน้ัน การศกึ ษาถงึ สมบัติของวสั ดทุ ่มี ีความแตกตา่ ง จะนาไปสกู่ ารจัดการวัสดุ
ภายหลงั จากการใช้งานได้อย่างเหมาะสมกบั วัสดนุ นั้

ศูนย์การศกึ ษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศยั อาเภอเมอื งชลบรุ ี

เรือ่ งที่ 2 ประเภทของวสั ดุ
ในปัจจบุ ันไมว่ ่าภาคการเกษตร ภาคอตุ สาหกรรม หรอื ภาคครัวเรอื น ล้วนตอ้ ง เกีย่ วขอ้ งกับวัสดุ

(Materials) อยเู่ สมอท้งั ในเชงิ ของผู้ใช้วสั ดุ ผผู้ ลติ และผู้ควบคุมกระบวน การผลิต ตลอดจนผอู้ อกแบบท้งั
ในรปู แบบ องค์ประกอบ และโครงสรา้ ง บุคคลเหลา่ นี้จาเปน็ อยา่ งยิง่ ท่ีจะต้องเลือกใช้วัสดใุ หเ้ หมาะสม
ถูกต้องจากสมบตั ิของวสั ดเุ หล่านั้น นอกจากน้ี ยังจะต้องสามารถวิเคราะห์ได้วา่ เมื่อมคี วามผดิ ปกติ
เกดิ ขึ้นมันเปน็ เพราะเหตใุ ด โดยเฉพาะ อยา่ งยงิ่ ในปจั จบุ นั การคน้ คว้าทางวทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี มี
ความก้าวหน้าไปอยา่ งมาก วัสดใุ หม่ ๆถกู ผลติ ขนึ้ และมีการคน้ คว้าคณุ สมบัติพิเศษของวสั ดุ เพื่อใช้
ประโยชนม์ ากขึ้น กระบวนการผลิตก็สามารถทาได้อยา่ งมีประสิทธิภาพ ทาให้ราคาของวัสดุนน้ั ตา่ ลง
การศกึ ษา เกี่ยวกับสมบตั ขิ องวัสดชุ นดิ ตา่ ง ๆ จะชว่ ยให้เราสามารถเลอื กวสั ดมุ าใชป้ ระโยชนไ์ ด้อย่าง
เหมาะสม จงึ เปน็ สิ่งจาเปน็ ท่ีทกุ คนควรรูไ้ วก้ ารแบง่ ประเภทของวัสดุ ตามคณุ สมบตั ทิ วั่ ๆไป อาจจดั แบ่ง
ได้ 2 ประเภทใหญๆ่ ไดแ้ ก่ วัสดปุ ระเภทโลหะและวสั ดปุ ระเภทอโลหะ

ศนู ย์การศกึ ษานอกระบบและการศกึ ษาตามอัธยาศัยอาเภอเมอื งชลบุรี

เรอื่ งท่ี 3 สมบัติของวสั ดุ

สมบตั ขิ องวัสดุ หมายถึง ลักษณะเฉพาะตวั ของวัสดุ ทแี่ สดงวา่ วสั ดุชนดิ หนง่ึ
เหมอื นหรอื แตกตา่ งจากวสั ดอุ ีกชนิดหน่งึ สมบัตขิ องวสั ดุ สามารถแบง่ ได้ ดงั น้ี
3.1 สมบัติทางกายภาพ ประกอบด้วย

3.1.1 ความแขง็ หมายถึง ความทนทานของวัสดตุ อ่ การถูกขดู ขดี วสั ดทุ ี่มี
ความแขง็ มาก จะทนต่อการขดี ข่วนไดม้ าก และเม่อื ถกู ขีดข่วนจะไมเ่ กิดรอยหรอื เกิดรอยเพียง
เลก็ น้อย มสี มบัติที่มคี วามคงทนถาวร สึกกรอ่ น แตกหักยาก แข็งแกร่ง เชน่ กอ้ นหนิ เพชรเหลก็ เปน็ ตน้

3.1.2 ความเหนียว หมายถึง หนว่ ยวดั แรงท่ที าใหว้ ัสดุขาด เชน่ พลาสตกิ
มีความเหนียวมากกวา่ กระดาษ เราจึงต้องออกแรงเพ่อื ฉกี ถุงพลาสตกิ ใหข้ าดมากกวา่ แรงท่ใี ช้
ฉกี ถงุ กระดาษใหข้ าด การตรวจสอบความเหนียวของวัสดุ

ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศกึ ษาตามอธั ยาศัยอาเภอเมอื งชลบุรี

3.1.3 ความยดื หยุน่ หมายถงึ สมบัตขิ องวัสดทุ สี่ ามารถกลับคนื สสู่ ภาพเดมิ ได้
หลังจากหยดุ แรงกระทาทีท่ าใหเ้ ปล่ียนรปู รา่ งไป เช่น ลกู โป่ง ยางรถยนต์ ยางยืด ฟองนา้
หนังสต๊ิก ยางรดั ผม เปน็ ต้น

3.1.4 ความหนาแน่น หมายถึง อัตราส่วนระหวา่ งค่ามวลสาร ต่อหน่วย
ปรมิ าตร มีหน่วยเปน็ กโิ ลกรัมตอ่ ลูกบาศกเ์ มตร หรือ กรมั ตอ่ ลูกบาศก์เซนติเมตร

3.2 สมบตั ทิ างความร้อน เมือ่ วัสดุสองสงิ่ ทีม่ ีอุณหภมู ติ ่างกนั จะเกิดการถา่ ยโอนความรอ้ นให้แกก่ นั โดยความ
รอ้ นจะถ่ายเทจากวตั ถุ หรอื บรเิ วณทีม่ ีอุณหภมู ิสูงไปยังวัตถุ หรอื บรเิ วณทีม่ ีอณุ หภมู ติ ่ากว่าเสมอ และการ
ถ่ายเทความรอ้ นจะหยุดลง เม่อื วตั ถหุ รือบรเิ วณทงั้ สองมีอุณหภูมิเทา่ กัน พลังงานความร้อนสามารถส่งผ่านจาก
วสั ดทุ หี่ นง่ึ ไปสวู่ ัสดอุ ีกแห่งหน่งึ ได้

ศนู ย์การศกึ ษานอกระบบและการศกึ ษาตามอัธยาศยั อาเภอเมอื งชลบุรี

3.3 สมบัติทางไฟฟา้ ประกอบดว้ ย การน าไฟฟ้าของวสั ดุ เป็นสมบัตใิ นการยอมให้
กระแสไฟฟ้าผา่ นได้ วสั ดุท่ีกระแสไฟฟ้าผา่ นไดด้ ี เรียกวา่ ตัวนาไฟฟา้ เช่น เงิน ทองแดง เหลก็
อะลูมิเนยี ม วสั ดทุ ่ีกระแสไฟฟ้าผ่านไดไ้ ม่ดี เรยี กว่า ฉนวนไฟฟา้ เช่น ไม้ พลาสติก ผ้า

กลา่ วโดยสรปุ การพัฒนาสมบตั ขิ องวสั ดใุ ห้มีประสทิ ธิภาพดยี ง่ิ ขึ้น หรือให้มี
สมบตั ติ รงตามความตอ้ งการนนั้ ลว้ นตอ้ งใช้องคค์ วามรู้ทางวัสดุศาสตรเ์ ขา้ ไปเก่ยี วข้องทง้ั สน้ิ
ดังนั้น การพัฒนาความรู้ด้านวสั ดศุ าสตรแ์ ละการเรยี นรู้เทคโนโลยีวสั ดคุ วบคู่กนั ไป

ศูนยก์ ารศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศัยอาเภอเมอื งชลบรุ ี

หนว่ ยการเรียนรู้ 2 การใช้ประโยชน์และผลกระทบจากการใช้วัสดุ
เรื่องท่ี 1 การนาวสั ดุศาสตรไ์ ปใชใ้ นชีวิตประจาวัน

คนในสมัยก่อนใชว้ สั ดุจากธรรมชาติ ดิน หนิ เขาสตั ว์ กระดูกสตั ว์ นามาทาเปน็ ส่งิ ของ
เคร่ืองใช้ และนาขนสตั ว์ หนังสัตว์ ใบไม้ มาทาเคร่อื งนงุ่ ห่ม ต่อมามีการนาวัสดจุ ากธรรมชาติ
มาดัดแปลงมากขึ้น เช่น ทายางรถยนต์ การทอผ้า สียอ้ มผ้า กระดาษ รวมท้ังการนาเหลก็
โลหะตา่ ง ๆ และแกว้ มาใช้ประโยชน์ ปัจจบุ นั น้ีเราสามารถสงั เคราะหว์ ตั ถุข้นึ หลายชนิดทน่ี ามา
ทาเปน็ เคร่ืองใช้ได้มากมาย ซึง่ เราตอ้ งพิจารณาสมบัตขิ องวัสดุชนิดนั้นให้เหมาะสมกบั การใชง้ าน
สง่ิ ของชนดิ นนั้ ซ่งึ วัสดุชนิดตา่ ง ๆสามารถนามาใช้ประโยชน์ได้ เช่น โลหะผสมอะลูมเิ นียม
พลาสตกิ ยางสังเคราะห์ เส้นใยสังเคราะห์

ศูนย์การศกึ ษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศัยอาเภอเมอื งชลบุรี

เรื่องท่ี 2 ผลกระทบจากการใช้วัสดุ
วัสดุเหลอื ใช้ หรอื ขยะมูลฝอย สาหรบั คนทั่วไป ซงึ่ สว่ นใหญจ่ ะคดิ ว่าไมม่ ปี ระโยชน์

ต้องเอาไปกาจัดเท่านั้น แตค่ วามเปน็ จริงแลว้ ขยะเหล่านน้ั ยงั สามารถนาไปใชป้ ระโยชน์ได้อกี
ถ้ารู้จกั คิดกอ่ นทง้ิ แลว้ นาขยะเหล่านัน้ มาผ่านกระบวนการคดั แยกก่อนท้ิง เพือ่ นากลบั มาใช้
ใหเ้ กิดประโยชน์ หากขยะมลู ฝอยไม่ผ่านกระบวนการคัดแยกก่อนทิ้ง ขยะเหล่านี้รวมกัน
มปี ริมาณทีม่ ากขึ้นเร่ือย ๆ และเพิ่มทวคี ณู ซ่งึ เมอื่ ท้ิงไว้ในระยะเวลานาน จะถูกหมกั หมม
สรา้ งความสกปรก สงิ่ กลิน่ เหม็น ส่งผลกระทบทงั้ ตอ่ สุขภาพและระบบนเิ วศ

2.1 แหลง่ กาเกิดขยะมลู ฝอย
แหลง่ กาเนิดของขยะมลู ฝอยจากกิจกรรมตา่ ง ๆ ขยะเป็นส่งิ ทีเ่ หลือใช้ หรอื สิ่งทีไ่ ม่
ตอ้ งการอกี ตอ่ ไป สามารถแบง่ ตามแหล่งกาเนิดได้ ดังนี้

กลับ

ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศัยอาเภอเมืองชลบรุ ี

2.1.1 ของเสียจากครวั เรอื นแหล่งชมุ ชน เช่น หลอดไฟ ถา่ นไฟฉาย แบตเตอร่ี
แก้ว เศษอาหาร พลาสติก โลหะ หนิ ไม้ กระเบือ้ ง หนัง ยาง เป็นต้น

2.1.2 ของเสียจากภาคเกษตรกรรม เชน่ ยาฆ่าแมลงปุ้ย มลู สัตว์ น้าทง้ิ จากการทา
ปศุสัตว์ เปน็ ต้น

2.1.3 ของเสยี จากโรงงานอตุ สาหกรรม ของเสยี อนั ตรายทั่วประเทศไทยร้อยละ 73
มาจากระบบอุตสาหกรรม ส่วนใหญ่ยงั ไมม่ กี ารจัดการทเี่ หมาะสมโดยทิ้งกระจายอยตู่ าม
ส่ิงแวดลอ้ มและทงิ้ ร่วมกับมูลฝอยอน่ื

2.1.4 ของเสียจากโรงพยาบาลและสถานท่ีศกึ ษาวิจัย ซ่ึงเป็นของเสียอนั ตราย
อยา่ งยิ่ง เชน่ ขยะตดิ เช้อื เขม็ ฉดี ยา สาลซี ับเลือด รวมทง้ั ของเสยี ทป่ี นเปื้อนสารกัมมันตรงั สี
สารเคมี ได้ทิง้ สูส่ ่งิ แวดลอ้ มโดยปะปนกับมูลฝอย ส่งิ ปฏิกูลเป็นการเพิม่ ความเสีย่ ง ในการแพรก่ ระจายเชอื้ โรคและ
สารอนั ตราย

ศนู ยก์ ารศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศัยอาเภอเมืองชลบรุ ี

2.2 ผลกระทบด้านสุขภาพ
ความเสี่ยงตอ่ การเกิดโรค การไดร้ ับสารอันตรายบางชนดิ เข้าไปในรา่ งกาย อาจทาให้เจบ็ ป่วย

เปน็ โรคตา่ ง ๆ จนอาจถงึ ตายได้ พิษของขยะอนั ตรายสามารถเขา้ สรู่ า่ งกายของเราได้ ดังน้ี
1) ทางการหายใจโดยการสดู ดมไอระเหย ผง หรอื ละอองสารพิษเขา้ สู่รา่ งกาย เช่น สี ตวั ทาละลาย

นา้ มนั รถยนต์
2) ทางผวิ หนงั โดยการสัมผัสหรอื จบั ต้องสารพิษซง่ึ สามารถซมึ เขา้ สู่

ผวิ หนังและจะดดู ซึมได้มากยิ่งขน้ึ หากมีบาดแผลทีผ่ ิวหนงั หรือเป็นโรคผวิ หนงั อยู่ก่อนแล้ว

ศนู ยก์ ารศึกษานอกระบบและการศกึ ษาตามอัธยาศยั อาเภอเมืองชลบุรี

เรือ่ งท่ี 3 การเลือกใชผ้ ลติ ภณั ฑท์ ี่เปน็ มิตรกบั สงิ่ แวดลอ้ ม
การเลอื กใช้สินคา้ ทเี่ ปน็ มิตรกับสิ่งแวดลอ้ มเป็นการประยุกตใ์ ชแ้ นวทางตามหลกั ปรชั ญา

ของเศรษฐกจิ พอเพยี ง ทพ่ี รอ้ มรบั มอื กบั สงิ่ ที่จะเกดิ ขึ้นกับสิง่ แวดล้อม สามารถลดปรมิ าณขยะ
ซง่ึ เป็นปญั หาส่ิงแวดล้อมในอนาคตได้ โดยเลือกใชส้ ินค้าอยา่ งพอประมาณ มเี หตผุ ลในการเลือกใช้
มภี ูมคิ มุ้ กนั ไม่เกดิ พษิ ภยั ต่อตนเองและส่งิ แวดล้อม โดยควรศึกษาความรู้เก่ยี วกับผลิตภณั ฑท์ ่ีเป็นมติ รกบั
สิง่ แวดลอ้ มเพอื่ จะไดเ้ ลือกซื้อได้อยา่ งถกู ตอ้ ง และใชจ้ นเกดิ เป็นนิสัยซงึ่ เปน็ พื้นฐานแหง่ คณุ ธรรม
ในหลายด้าน

ศูนยก์ ารศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธั ยาศัยอาเภอเมืองชลบุรี

3.1 คุณสมบัติสนิ คา้ ทเ่ี ปน็ มิตรกับส่ิงแวดล้อม
3.1.1 ใชว้ ัสดทุ ีม่ ผี ลกระทบต่อส่ิงแวดลอ้ มน้อย เชน่ วัสดุท่ไี มม่ ีพษิ วสั ดุหมนุ เวยี นทดแทนได้ วสั ดุรีไซเคิล

และวัสดทุ ใ่ี ชพ้ ลังงานต่าในการจัดหามา
3.1.2 ใช้วสั ดนุ ้อย เช่น น้าหนักเบา ขนาดเล็ก มีจานวนประเภทของวัสดุนอ้ ย มีการเสรมิ ความแข็งแรง

เพือ่ ให้ลดขนาดลงได้
3.1.3 มีการใชเ้ ทคโนโลยกี ารผลิตที่มีประสทิ ธภิ าพสงู สดุ เชน่ ใช้ทรพั ยากรและพลังงานอย่างมีประสิทธภิ าพ

ในการผลติ ใช้พลังงานทีส่ ะอาด ลดการเกดิ ของเสีย จากกระบวนการผลติ และลดขัน้ ตอนของกระบวนการผลิต
3.1.4 มรี ะบบขนสง่ และจดั จาหน่ายท่มี ีประสทิ ธิภาพสูงสุด เชน่ ลดการใช้หีบห่อบรรจภุ ณั ฑ์ท่ฟี มุ่ เฟือย

ใช้บรรจุภัณฑท์ ี่ทาจากวสั ดทุ ใ่ี ชซ้ า้ หรือหมนุ เวียนใหม่ไดใ้ ชร้ ปู แบบการขนส่งทก่ี อ่ ผลกระทบตอ่ สงิ่ แวดลอ้ มตา่ และ
เลอื กใช้เส้นทางการขนส่งท่ีประหยดั พลังงานท่สี ดุ

ศูนยก์ ารศึกษานอกระบบและการศกึ ษาตามอัธยาศยั อาเภอเมอื งชลบุรี

3.2 ฉลากสนิ คา้ และบริการทเี่ ปน็ มติ รต่อสิ่งแวดล้อม
ฉลากสิง่ แวดลอ้ ม หมายถึง ฉลากทีต่ ิดบนผลิตภัณฑห์ รือบริการวา่ เป็นมติ รกบั ส่งิ แวดลอ้ ม

โดยในกระบวนการผลติ หรอื ใช้งานสามารถลดการใชท้ รัพยากรหรอื ลดผลกระทบตอ่ สิง่ แวดล้อม
ฉลากสิง่ แวดลอ้ มนับเป็นกลยุทธอ์ ย่างหนงึ่ ทางการตลาด เพอ่ื สรา้ งแรงจงู ใจให้ประชาชนตระหนกั ถงึ ความสาคัญ
ของการรกั ษาสภาพแวดลอ้ ม และเป็นการเสริมสรา้ งภาพลกั ษณท์ ด่ี ีขององค์กร โดยสรา้ งความตระหนกั ว่า
ผลิตภณั ฑ์ทีน่ าไปใชเ้ ปน็ เครื่องมอื หรืออุปกรณ์สาคญั ในการปกปอ้ งสภาพแวดลอ้ ม ซึ่งเน้นการมสี ว่ นร่วมของ
ผูบ้ ริโภคและผู้ผลติ ซึ่งผลติ ภัณฑ์ทสี่ ามารถติดฉลากแวดล้อมต้องผ่านกระบวนการประเมนิ จากหนว่ ยงานท่ใี ห้
การรับรองว่าผลิตภณั ฑ์ดงั กล่าวส่งผลกระทบต่อส่ิงแวดลอ้ มโดยรวมน้อยกว่า เมื่อเปรยี บเทียบ
กับผลติ ภณั ฑ์ประเภทเดยี วกนั และมคี ณุ ภาพการใช้งานอย่ใู นมาตรฐานเดยี วกนั ซึง่ ในทีน่ ้ี
หมายถงึ สินค้าและบรกิ ารทว่ั ๆ ไปปัจจุบันฉลากเพอื่ ส่ิงแวดลอ้ มซ่ึงจดั อย่ใู นมาตรฐาน
การจัดการสิง่ แวดลอ้ ม ISO 14001

ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศกึ ษาตามอธั ยาศยั อาเภอเมอื งชลบุรี

ฉลากประเภทท่ี 1
เปน็ ฉลากสาหรบั สินคา้ หรอื บริการทไ่ี ด้รบั การรับรองจากบคุ คลท่ี 3 ดาเนินการโดยองค์กรอสิ ระ

มอบให้กับผลติ ภัณฑท์ มี่ คี ุณสมบัติตรงตามขอ้ กาหนดตามอนกุ รมมาตรฐาน SO 14020 ซ่งึ การกาหนดเกณฑ์
พิจารณาการลดผลกระทบตอ่ สงิ่ แวดลอ้ มตลอดทงั้ วฎั จักรชีวติ ผลิตภณั ฑ์ (Life cycle consideration) ภายใต้
กรอบดาเนนิ การตามอนกุ รมมาตรฐาน ISO14024 ปัจจบุ นั มกี ารใชฉ้ ลากประเภทนม้ี ากกว่า 50 ประเทศทว่ั โลก
โดยประเทศเยอรมณีเป็นประเทศแรกทีเ่ รม่ิ ใช้ฉลากประเภทน้ี สาหรบั ฉลากประเภทนี้ในประเทศไทย ไดแ้ ก่ ฉลาก
เขียวซงึ่ ในปจั จุบนั มีสนิ ค้าหลายประเภททีไ่ ดร้ ับอนมุ ตั ใิ หต้ ดิ ฉลากดังกล่าว ฉลากสง่ิ แวดลอ้ มประเภท
น้จี ะใหก้ บั ผลติ ภัณฑ์ประเภทอุปโภคบรโิ ภค และบรกิ ารทกุ ประเภท ยกเวน้ อาหาร ยาและ
เครอ่ื งดื่ม และทางภาครัฐกใ็ ห้การสนบั สนุน โดยการรณรงคใ์ ห้หนว่ ยงานราชการ พจิ ารณา
จดั ซอ้ื จัดจ้างสินคา้ หรือบรกิ ารสเี ขยี ว

ศนู ย์การศกึ ษานอกระบบและการศกึ ษาตามอัธยาศัยอาเภอเมอื งชลบุรี

ศนู ยก์ ารศกึ ษานอกระบบและการศกึ ษาตามอธั ยาศยั อาเภอเมอื งชลบรุ ี

ฉลากประเภทท่ี 2
เป็นฉลากผลติ ภณั ฑท์ ผี่ ูผ้ ลติ เปน็ ผอู้ อกฉลากเอง เพือ่ ความมุง่ หมายเฉพาะดา้ น เนน้ ลกั ษณะทาง

ส่งิ แวดลอ้ มด้านใดดา้ นหนงึ่ เน่อื งจากเปน็ การเผยแพรข่ ้อมลู ประเด็นด้านสิ่งแวดล้อมเชิงเดยี่ ว ไม่ได้พจิ ารณา
ตลอดทง้ั วัฏจกั รชวี ติ ของผลติ ภณั ฑ์ และไมม่ ีกลไกการตรวจสอบโดยบคุ คลทีส่ าม โดยการปฏบิ ัตติ ามอนกุ รม
มาตรฐาน ISO 14021 ซ่ึงเปน็ นิยามและคาศพั ท์ ขอ้ กาหนดและแนวทางในการเปิดเผยขอ้ มลู ผลิตภณั ฑ์ และ
บทลงโทษในกรณีท่ลี ะเมิดขอ้ กาหนดทีเ่ กย่ี วกบั การใชฉ้ ลากผลติ ภณั ฑป์ ระเภทท่ี 2

ศูนย์การศกึ ษานอกระบบและการศกึ ษาตามอัธยาศยั อาเภอเมืองชลบุรี

ศนู ยก์ ารศกึ ษานอกระบบและการศกึ ษาตามอธั ยาศยั อาเภอเมอื งชลบรุ ี

ดังนน้ั การพจิ ารณาเลือกใชส้ นิ คา้ และบริการทเ่ี ปน็ มิตรต่อสิง่ แวดลอ้ ม โดยใช้หลกั ปรัชญาของ
เศรษฐกจิ พอเพยี ง นามาพจิ ารณาให้รอบคอบ บนพื้นฐานความรู้นนั้ จะทาใหส้ ามารถตดั สนิ ใจเลือกใช้
สินค้าและบริการนั้น 1 อยา่ งมีเหตุมผี ล พอประมาณ และมีภมู ิค้มุ กนั พษิ ภัยทเ่ี กิดขนึ้ กับวสั ดุเหลือใชจ้ ากสนิ คา้
อปุ โภคบรโิ ภค ที่สง่ ผลตอ่ สขุ ภาพตนเองและเปน็ พษิ ต่อส่ิงแวดลอ้ ม

ศูนย์การศกึ ษานอกระบบและการศกึ ษาตามอัธยาศัยอาเภอเมืองชลบุรี

ผลติ ภัณฑห์ รอื สิง่ ของเคร่อื งใชม้ ากมายหลายชนดิ ทาให้มนษุ ยม์ ชี ีวิตท่ีสะดวกสบายมากข้นึ
แตอ่ ย่างไรกต็ ามเทคโนโลยกี ็มผี ลกระทบตอ่ มนุษยห์ ลายดา้ น เช่น ทาให้เกิดมลภาวะ ทาลายสภาพแวดล้อม
ปัญหาสังคม ความยากจน อาชญากรรม ปญั หาเศรษฐกจิ ซง่ึ ปญั หาเหลา่ นจ้ี ะต้องแกไ้ ขโดยการมจี ติ สานกึ ของ
มนุษย์ทกุ คนในการเลอื กใชส้ ่ิงของเครื่องใช้อยา่ งสร้างสรรค์ เลือกสิ่งของเครือ่ งใชท้ ีเ่ ป็นมิตรกับชีวิต สงั คม และ
ส่งิ แวดล้อม มนุษย์สามารถจะเปล่ยี นความคิด ลดความเหน็ แกต่ วั การใช้สิ่งของทีเ่ ป็นอันตรายต่อสิ่งแวดลอ้ มทาให้
เกิดโทษมากกว่าประโยชน์ ซง่ึ การแก้ปญั หานอกจากจะใชก้ ระบวนการเทคโนโลยีโดยการหาวธิ ใี หมๆ่
แล้วมนุษยท์ ุกคนจะต้องมจี ติ สานกึ ในการอนุรกั ษ์พลงั งาน รวมถงึ มจี ติ สาธารณะคานงึ ถงึ ประโยชน์ของส่วนรวม
มากกว่าประโยชน์สว่ นตวั ใชส้ ง่ิ ของเลอื กใชอ้ ยา่ งสร้างสรรค์ รูค้ ุณคา่ และไม่เกดิ โทษตอ่ คนอืน่ 1 รวมถงึ สังคม และ
กอ่ ใหเ้ กดิ มลภาวะน้อยทีส่ ดุ เป็นต้น

ศูนย์การศกึ ษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศยั อาเภอเมืองชลบรุ ี

กจิ กรรมท้ายบท

ใหน้ ักศึกษาอธิบายความหมายของวสั ดุศาสตรร์ อบตัว
และการใช้ประโยชน์และผลกระทบจากการใชว้ ัสดุ

ศูนยก์ ารศกึ ษานอกระบบและการศกึ ษาตามอัธยาศยั อาเภอเมอื งชลบรุ ี