บทเห่ชมนก

บทเห่ชมนก

กาพย์เห่เรือ
เจ้าฟ้าธรรมธิเบศไชยเชษฐ์สุริยวงศ์

จัดทำโดย
นายไกสร มีสิทธิ์
เลขที่ ๑๒ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๖/๔

วิชาภาษาไทย ท๓๓๑๐๑
ภาคเรียนที่ ๑/๒๕๖๔

โรงเรียนทีปราษฎร์พิทยา

บทเห่ชมนก

โคลง อัสดง
รอนรอนสุริยโอ้ ค่ำแล้ว
นุชพี่ เพียงแม่
เรื่อยเรื่อยลับเมรุลง คลับคล้ายเรียมเหลียว
รอนรอนจิตจำนง
เรื่อยเรื่อยเรียมคอยแก้ว

กาพย์ ทิพากรจะตกต่ำ
คำนึ งหน้ าเจ้าตาตรู
เรื่อยเรื่อยมารอนรอน นกบินเฉี ยงไปทั้งหมู่
สนธยาจะใกล้ค่ำ เหมือนพี่อยู่ผู้เดียวดาย
คิดบังอรร่อนรำกราย
เรื่อยเรื่อยมาเรียงเรียง เหมือนสายสวาทนาดนวยจร
ตัวเดียวมาพลัดคู่ ชมกันอยู่สู่ สมสมร
ห่อนเห็นเจ้าเศร้าใจครวญ
เห็นฝูงยูงรำฟ้อน ไม่นวลพักตร์เหมือนทรามสงวน
สร้อยทองย่องเยื้องชาย ดั่งนางฟ้าหน้ าใยยอง
จับไม้เรียงเคียงคู่สอง
สาลิกามาตามคู่ รับขวัญน้ องต้องมือเบา
แต่พี่นี้ อาวรณ์ เดินท่องเที่ยวเลี้ยวเหลี่่ยมเขา
เปล่าใจเปลี่ยวเหลียวหานาง
นางนวลนวลน่ ารัก เรียงจับไม้ไซ้ปีกหาง
แก้วพี่นี้ สุดนวล เคยแนบข้างร้างแรมนาน
สนั่ นก้องซ้องเสียงหวาน
นกแก้วแจ้วแจ่มเสี ยง ปานเสียงน้ องร้องสั่งชาย
เหมือนพี่นี้ ประคอง เหมือนช่างฉลาดวาดแต้มลาย
ห่มตาดพรายกรายกรมา
ไก่ฟ้ามาตัวเดียว คอยหาคู่อยู่เอกา
เหมือนพรากจากนงเยาว์ ครวญหาเจ้าเศร้าเสี ยใจ
บ้างชมกันขันเพรียกไพร
แขกเต้าเคล้าคู่เคียง ล้วนหลายหลากมากภาษา
เรียมคะนึ งถึงเอวบาง

ดุเหว่าเจ่าจับร้อง
ไพเราะเพราะกังวาน

โนรีสี ปานชาด
ไม่เท่าเจ้าโฉมฉาย

สัตวาน่ าเอ็นดู
เหมือนพี่ที่จากมา

ปักษีมีหลายพรรณ
ยิ่งฟังวังเวงใจ

นกยูง

ชื่อสามัญ : Green Peafowl
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Pavo muticus
วงศ์ : Phasianidae

เป็นสัตว์ปีกจำพวกไก่ฟ้าขนาดใหญ่ที่สุดในวงศ์เดียวกันนี้ มีจุด
เด่นคือ เพศผู้มีขนหางยาวที่มีสีสันสวยงาม ที่เมื่อแผ่ขยายออกเพื่อ
อวดเพศเมียจะมีความสวยงามเป็นอย่างยิ่ง ที่เรียกว่า "รำแพน"
นกยูงใช้ชื่อสกุลว่า Pavo ชอบอาศัยอยู่ในป่าดิบแล้งและป่าผลัดใบ
ผสมตามริมลำธารในป่า มีพฤติกรรมมักร้องตอนเช้าหรือพลบค่ำ
กินอาหารจำพวกเมล็ดพืช แมลง และสัตว์เล็ก ๆ มีการกระจาย
พันธุ์อยู่ทางเหนื อของประเทศอินเดียไปทางทิศตะวันออกผ่าน
พม่า, ตอนใต้ของประเทศจีน, ไทย, ลาว, เวียดนาม, กัมพูชา,
มาเลเซียและชวา

เห็นฝูงยูงรำฟ้อน คิดบังอรร่อนรำกราย
สร้อยทองย่องเยื้องชาย เหมือนสายสวาทนาดนวยจร

ปัทมาวรรณ อำพันธุ์ทอง. (ม.ป.ป.). กาพย์เห่เรือ. [ออนไลน์ ]. เข้าถึงได้จาก
https://sites.google.com/site/kaphyhereux09/home/kaphy-he-
reux/nk-satwa. สืบค้นเมื่อ 19 กันยายน 2564.

นกสร้อยทอง

ชื่อสามัญ : Hill Myna

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Gracula
religiosa

วงศ์ : Sturnidae

ชื่ออื่นๆ : นกขุนทอง นกเอี้ยงคำ

นกขุนทองมีความยาวเฉลี่ยประมาณ 29 เซนติเมตร ลำตัวป้อม
สีดำ หางสั้น ปีกแหลมยาว เท้าแข็งแรง มีเหนี ยง คือ แผ่นหนั งสี
เหลืองอมส้มคลุมทั่วท้ายทอยและเหนี ยงสีเหลืองแดงสดใต้ตา ขน
สีดำเหลือบเขียว มีเงาสีม่วงบริเวณหัวและคอ มีสีขาวแซมใต้ปีก
ปากสีแดงส้ม ขาสีเหลืองสด ทั้งตัวผู้และตัวเมียมีลักษณะคล้ายกัน

เห็นฝูงยูงรำฟ้อน คิดบังอรร่อนรำกราย
สร้อยทองย่องเยื้องชาย เหมือนสายสวาทนาดนวยจร

ปัทมาวรรณ อำพันธุ์ทอง. (ม.ป.ป.). กาพย์เห่เรือ. [ออนไลน์ ]. เข้าถึงได้จาก
https://sites.google.com/site/kaphyhereux09/home/kaphy-he-
reux/nk-satwa. สืบค้นเมื่อ 19 กันยายน 2564.

นกสาลิกา

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Acridotheres tristis
วงศ์ : Sturnidae

"นกสาลิกา" หรือ "นกแม็กพาย" นั้ นจะเป็นนกขนาดเล็กที่
กระจายพันธุ์อยู่ในภาคพื้นยุโรป, ยูเรเชีย และเอเชีย จะอยู่ในสกุล
Pica, Urocissa, Cissa, Cyanopica โดยในบางสกุลจะถูกเรียกว่า
"สาลิกาดง" แต่โดยทั่วไปแล้วจะหมายถึง นกสาลิกาปากดำ (Pica
pica) ที่มีสีลำตัวขาว-ดำ พบกระจายพันธุ์ในทวีปยุโรปและเอเชีย
กลาง รวมถึงประเทศไทย

สาลิกามาตามคู่ ชมกันอยู่สู่ สมสมร
แต่พี่นี้ อาวรณ์ ห่อนเห็นเจ้าเศร้าใจครวญ

ปัทมาวรรณ อำพันธุ์ทอง. (ม.ป.ป.). กาพย์เห่เรือ. [ออนไลน์ ]. เข้าถึงได้จาก
https://sites.google.com/site/kaphyhereux09/home/kaphy-he-
reux/nk-satwa. สืบค้นเมื่อ 19 กันยายน 2564.

นกนางนวล

ชื่อสามัญ : Brown-headed gull
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Larus brunnicephalus
วงศ์ : Laridae; Vigors

เป็นนกที่มีขนาดปานกลางจนถึงขนาดใหญ่ มีลักษณะทั่วไป
คือ มีขนสีเทาหรือขาว บางชนิ ดมีสีดำแต้มที่หัวหรือปีก มีปากหนา
ยาว และเท้าเป็นผังพืด เป็นนกที่มีพฤติกรรมอยู่รวมกันเป็นฝูง
ใหญ่ หากินตามชายฝั่ งทะเล และบางชนิ ดเข้ามาหากินในแหล่งน้ำ
จืดบ้าง เป็นนกที่ชาวทะเลหรือนั กเดินเรือให้ความนั บถือ โดยถือว่า
หากได้พบนกนางนวลแล้วก็แสดงว่าอยู่ใกล้แผ่นดินมากเท่านั้ น

นางนวลนวลน่ ารัก ไม่นวลพักต์เหมือนทรามสงวน
แก้วพี่นี้ สุดนวล ดั่งนางฟ้านางใยยอง

ปัทมาวรรณ อำพันธุ์ทอง. (ม.ป.ป.). กาพย์เห่เรือ. [ออนไลน์ ]. เข้าถึงได้จาก
https://sites.google.com/site/kaphyhereux09/home/kaphy-he-
reux/nk-satwa. สืบค้นเมื่อ 19 กันยายน 2564.

นกแก้ว

ชื่อสามัญ : Parrots, Parakeet
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Psittaciformes
วงศ์ : Cacatuoidea, Psitacidae

เป็นอันดับของนกอันดับหนึ่ ง ใช้ชื่อวิทยาศาสตร์ว่า
Psittaciformes
เป็นนกที่มีความแตกต่างกันมากทางสรีระ คือมีตั้งแต่ขนาดเล็ก
จนถึงใหญ่ (19-100 เซนติเมตร) มีหัวกลมโต ลำตัวมีขนอุยปกคลุม
หนาแน่ น ขนมีแกนขนรอง ต่อมน้ำมันมีลักษณะเป็นพุ่มขน
ผิวหนั งค่อนข้างหนา มีลักษณะเด่นที่แตกต่างจากนกอันดับอื่น ๆ
คือ จะงอยปากที่สั้นหนา และทรวดทรงงอเป็นตะขอหุ้มปากล่าง มี
ความคมและแข็งแรง อันเป็นที่ของชื่อสามัญ ใช้สำหรับกัดแทะ
อาหารและช่วยในการปีนป่าย เช่นเดียวกับกรงเล็บ รูจมูกไม่ทะลุ
ถึงกัน สันปากบนหนาหยาบและแข็งทื่อ ขนปลายปีกมี 10 เส้น ขน
กลางปีกมี 8-14 เส้น ไม่มีขนกลางปีกเส้นที่ 5 ขนหางมี 12-14 เส้น
หน้ าแข้งสั้นกว่าความยาวของนิ้ วที่ยาวที่สุด แข้งปกคลุมด้วยเกล็ด
ชนิ ดเกล็ดร่างแห นิ้ วมีการจัดเรียงแบบนิ้ วคู่สลับกัน คือ เหยียดไป
ข้างหน้ า 2 นิ้ ว (นิ้ วที่ 2 และ 3) และเหยียดไปข้างหลัง 2 นิ้ ว (นิ้ วที่ 1
และนิ้ วที่ 4) ซึ่งนิ้ วที่ 4 สามารถหมุนไปข้างหน้ าได้

นกแก้วแจ้วแจ่มเสี ยง จับไม้เรียงเคียงคู่สอง
เหมือนพี่นี้ ประคอง รับขวัญน้ องต้องมือเบา

ปัทมาวรรณ อำพันธุ์ทอง. (ม.ป.ป.). กาพย์เห่เรือ. [ออนไลน์ ]. เข้าถึงได้จาก
https://sites.google.com/site/kaphyhereux09/home/kaphy-he-
reux/nk-satwa. สืบค้นเมื่อ 19 กันยายน 2564.

นกไก่ฟ้า

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Phasianidae
วงศ์ : Phasianus colchicus

ไก่ฟ้าจะมีรูปร่างไล่เลี่ยกับไก่บ้าน มีจะงอยปากและขาแข็งแรง
มาก มีลักษณะเด่น คือ ตัวผู้มีหางยาว และสีสันสวยงามกว่าตัวเมีย
จัดเป็นความแตกต่างระหว่างเพศเห็นได้ชัดเจน บินได้แต่ในระยะ
ทางสั้น ๆ ทำรังบนพื้นดิน กินเมล็ดพืช, ผลไม้สุก และแมลง เป็น
อาหาร

ไก่ฟ้ามาตัวเดียว เดินท่องเที่ยวเลี้ยวเหลี่ยมเขา
เหมือนพรากจากนงเยาว์ เปล่าใจเปลี่ยวเหลียวหานาง

ปัทมาวรรณ อำพันธุ์ทอง. (ม.ป.ป.). กาพย์เห่เรือ. [ออนไลน์ ]. เข้าถึงได้จาก
https://sites.google.com/site/kaphyhereux09/home/kaphy-he-
reux/nk-satwa. สืบค้นเมื่อ 19 กันยายน 2564.

นกแขกเต้า

ชื่อสามัญ : Red-breasted parakeet
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Psittacula alexandri
วงศ์ : Psittacidae

นกชนิ ดนี้ มีลำตัวขนาด 35 เซนติเมตร หัวใหญ่ คอสั้น หางยาว
แหลม ขนปกคลุมลำตัวสีสันสดใสตัวผู้ลำตัวด้านบนสีเขียว ลำตัว
ด้านล่างมีสีเขียวอ่อนอมฟ้า บริเวณอกสีชมพูแก้มส้ม หัวสีม่วงแกม
เทาหน้ าผากมีแถบสีดำคาดไปจรดตาทั้งสองข้าง และมีแถบสีดำ
ลากจากโคนปากไปถึงแก้ม จะงอยปากบนสีแดงสด จะงอยปาก
ล่างสีดำ ส่วนตัวเมียต่างจากตัวผู้ตรงที่หัวเป็นสีน้ำเงินแกมเทา
จะงอยปากบนสีดำสนิ ท

แขกเต้าเคล้าคู่เคียง เรียงจับไม้ไช้ปีกหาง
เรียมคะนึ งถึงเอวบาง เคยแนบข้างร้างแรมนาน

ปัทมาวรรณ อำพันธุ์ทอง. (ม.ป.ป.). กาพย์เห่เรือ. [ออนไลน์ ]. เข้าถึงได้จาก
https://sites.google.com/site/kaphyhereux09/home/kaphy-he-
reux/nk-satwa. สืบค้นเมื่อ 19 กันยายน 2564.

นกดุเหว่า

ชื่อสามัญ : Asian koel

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Eudynamys
scolopaceus

วงศ์ : Cuculidae

ตัวผู้โตแล้วพันธุ์ต้นแบบ (รัฐเบงกอลตะวันตก ประเทศอินเดีย)
จะมีตาแดงเข้ม ลูกนกจะมีตาที่ดำกว่า
นกกาเหว่าเป็นนกวงศ์คัคคูขนาดใหญ่ ยาว 39-46 เซนติเมตร รวม
หางยาว หนั ก 190-327 กรัม ตัวผู้พันธุ์ต้นแบบมีสีดำแกมน้ำเงิน
เป็นเงา มีปากเทาเขียว ๆ สีจาง ม่านตาเป็นสีแดงเข้ม มีขาและเท้าสี
เทา ส่วนตัวเมียพันธุ์ต้นแบบมีสีออกน้ำตาลที่ยอดหัว มีลายออก
แดง ๆ ที่หัว ส่วนหลัง ตะโพก และปีก เป็นสีน้ำตาลมีจุดขาว ๆ
หรือเหลือง ๆ ที่ท้องมีสีขาว มีลวดลายมาก ส่วนสปีชีส์ย่อยอื่น ๆ
ต่างกันไปโดยสีและขนาด ขนลูกนกด้านบนออกเหมือนตัวผู้และมี
ปากดำ นกจะร้องเก่งในช่วงฤดูผสมพันธุ์ (มีนาคมถึงสิงหาคมใน
เอเชียใต้) มีเสียงร้องต่าง ๆ เสียงที่คุ้นเคยของตัวผู้ก็คือ "กา-เหว่า"
ส่วนตัวเมียร้องเสียงสูงออกเป็น "คิก-คิก-คิก..." แต่ว่าเสียงร้อง
ต่างกันในที่ต่าง ๆ

ดุเหว่าเจ่าจับร้อง สนั่ นก้องซ้องเสียงหวาน
ไพเราะเพราะกังวาน ปานเสียงน้ องร้องสั่งชาย

ปัทมาวรรณ อำพันธุ์ทอง. (ม.ป.ป.). กาพย์เห่เรือ. [ออนไลน์ ]. เข้าถึงได้จาก
https://sites.google.com/site/kaphyhereux09/home/kaphy-he-
reux/nk-satwa. สืบค้นเมื่อ 19 กันยายน 2564.

นกโนรี

ชื่อสามัญ : Lory
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Lorius
วงศ์ : Psittaculidae

มีความยาวจากจะงอยปากจรดปลายหาง 30 เซนติเมตร หาง
สั้ น

พบกระจายพันธุ์ในแถบประเทศอินโดนี เซีย หมู่เกาะโมลุกกะ
ปาปัวนิ วกินี และหมู่เกาะโซโลมอน ลำตัวสีสดใสต่างกันไปตาม
ชนิ ด เช่น แดงเข้มไปหมดทั้งตัว ยกเว้นปลายปีก ปาก และนิ้ ว
เป็นต้น

มีอุปนิ สัยปกติจะอาศัยอยู่อย่างโดดเดี่ยว เว้นแต่ว่าเมื่อจับคู่แล้ว
จึงไม่แยกห่างจากกัน มีบ้างในบางครั้งจะอยู่รวมกันเป็นฝูงราว 4-
6 ตัว ชอบบินสูงเหนื อยอดไม้ ไม่ส่งเสียงร้องในขณะบินเหมือนนก
ชนิ ดอื่นในอันดับเดียวกัน อาหารหลักคือ ผลไม้สุกที่มีรสหวาน
โดยมีตอนปลายของลิ้นก็ตรงที่ลิ้นที่ม้วนเป็นหลอดได้ สำหรับดูด
กินน้ำหวานจากดอกไม้ และมีหนอนหรือแมลงเป็นอาหารเสริม
โดยปกติแล้วจะวางไข่ครั้งละไม่เกิน 2 ฟองเท่านั้ น

โนรีสี ปานชาด เหมือนช่างฉลาดวาดแต้มลาย
ไม่เท่าเจ้าโฉมฉาย ห่มตาดพรายกรายกรมา

ปัทมาวรรณ อำพันธุ์ทอง. (ม.ป.ป.). กาพย์เห่เรือ. [ออนไลน์ ]. เข้าถึงได้จาก
https://sites.google.com/site/kaphyhereux09/home/kaphy-he-
reux/nk-satwa. สืบค้นเมื่อ 19 กันยายน 2564.

นกสัตวา

ชื่อสามัญ : Eclectus Parrot
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Eclectus roratus

มีความยาวจากปลายปากถึงปลายหาง 35 ซม. ตัวค่อนข้างใหญ่
และมีสีสันมหัศจรรย์ที่สุดในโลก เพราะนกตัวผู้และนกตัวเมียมี
สีสันแตกต่างตัดกันมากที่สุดในโลก ไม่เหมือนนกชนิ ดใดเลย และ
ก็สวยทั้งตัวผู้และตัวเมียเสี ยด้วย

สีสันของนกตัวผู้นั้ น เหมือนอย่างที่อาจารย์สุกิจบอกไว้จริงๆ มี
สีเขียวสดเกือบทั้งตัว ยกเว้นขอบปีกและขนปลายปีกมีสีน้ำเงินสด
และยังมีสีน้ำเงินสดแซมที่หางอีกด้วย ใต้ปีกเป็นสีแดงสด แล้วยัง
แดงเลยมาจนถึงสีข้างอีกด้วย ทำให้แลเห็นสีแดงเข้มเด่นชัดมาก
เพราะตัดกับขนสีเขียว ในขณะบิน มันจึงเป็นนกแก้วที่สวยมาก จะ
แลเห็นเป็นสีเขียวสลับกับสีแดง ปากบนมีสีแดง แต่ปากล่างมีสีดำ

นกตัวเมียมีสีสันแตกต่างจากนกตัวผู้ ราวกับเป็นนกคนละ
ชนิ ดกัน และนั กวิทยาศาสตร์ก็เคยเข้าใจว่าเป็นนกคนละชนิ ดกัน
มีขนเกือบทั่วทั้งตัวเป็นสีแดงเข้ม แต่ขอบปีกและขนปลายปีกเป็น
สีน้ำเงิน และยังมีสีม่วงที่หลังคอและที่ท้องอีกด้วย ใต้หางสีเหลือง
ปากมีสีดำทั้งปากบนและปากล่าง ยิ่งกว่านั้ น ใต้ปีกของมันก็ออกสี
ม่วง สวยอย่าบอกใครเชียว โดยเฉพาะในขณะที่มันกำลังบิน
คลอเคลียไปกับนกตัวผู้

สัตวาน่ าเอ็นดู คอยหาคู่อยู่เอกา
เหมือนพี่ที่จากมา ครวญหาเจ้าเศร้าเสี ยใจ

ปัทมาวรรณ อำพันธุ์ทอง. (ม.ป.ป.). กาพย์เห่เรือ. [ออนไลน์ ]. เข้าถึงได้จาก
https://sites.google.com/site/kaphyhereux09/home/kaphy-he-
reux/nk-satwa. สืบค้นเมื่อ 19 กันยายน 2564.