การออกแบบสื่อการสอนอันนนี้

การออกแบบการเรียนการสอน


(Instructional design)













นายกฤษณะ แกวงาม


นางสาวชลธิชา บรรดิดตา

นางสาววิภาดา ทศราช

ั
นางสาวสมฤทัย ขติฌานง

นางสาวอาภาพร โบขุนทด













สาขาวิชาเทคโนโลยีและคอมพิวเตอรเพื่อการศึกษา

คณะครุศาสตร มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย

คํานํา



รายงาน “การออกแบบการเรียนการสอน” ฉบับนี้จัดทําขึ้นเพื่อเปนสวนหนึ่งของวิชา
ึ
ั
ี
ิ
นวตกรรมและเทคโนโลยสารสนเทศทางการศกษา รหัสรายวชา (1032101) โดยมีจุดประสงคเพื่อ
การศึกษาความรูที่ไดจากเรื่อง การออกแบบการเรียนการสอน ซึ่งรายงานฉบับนมีเนื้อหาเกี่ยว
ี้


ครอบคลุมความรู องคประกอบ ขนตอน รูปแบบ และหลักการการออกแบบการเรียนการสอน
้
ั
ึ
รวมถงประโยชนในการออกแบบการเรียนการสอน ไวใหไดศึกษาหาความรู 


่
้
ี
หวังเปนอยางยิ่งวารายงาน “การออกแบบการเรียนการสอน”เลมน จะเปนรายงานทีให
ความรูและเปนประโยชน กับผูอาน หรือนักเรียน นักศึกษา ที่กําลังศึกษาหาความรูเกี่ยวกับเรื่อง
“การออกแบบการเรียนการสอน”






สาขาวิชาเทคโนโลยีและคอมพิวเตอรเพื่อการศึกษา

10 ธันวาคม 2563

สารบัญ


หนา


ความหมายการออกแบบการเรยนการสอน 1
ี

องคประกอบและขั้นตอนของการออกแบบการเรยนการสอน
ี

องคประกอบของรูปแบบการออกแบบการเรียนการสอนเชิงระบบ

องคประกอบหลักของกระบวนการออกแบบการเรยนการสอน 2

ี
การออกแบบการเรยนการสอนตามแนวคิดของ Dick Carey 4
ี
สิ่งที่ตองคํานึงถึงเพื่อใหการเรียนการสอนมีประสิทธิภาพ


ี
หลักการพนฐานในการออกแบบการเรยนการสอน 5
้
ื
ุ
ี
การออกแบบการเรยนการสอนทมีคณภาพ 6
่
ี
การจัดระบบการเรียนการสอนที่ยึดผูเรียนเปนศนยกลางการเรียนร ู 7
ู
แนวคิดการแกปญหาเชิงสรางสรรค (Creative Problem Solving) 9

กาเย (Gaqne)

แอนเนอรสัน (Anderson)



สมปอง เพชรโรจน
การออกแบบการเรยนการสอนแบบ ADDIE Model ตามแนวคิดของ McGriff
ี

ี
แนวคดเกียวกับการออกแบบการเรยนการสอน 10
ิ
่
สมรรถนะการออกแบบการเรียนการสอน 11

ี
การกําหนดสมรรถนะของนกออกแบบการเรยนการสอน 12
ั

ประโยชนของการใชระบบการเรียนการสอน 13

ุ
บรรณานกรม 14

1









การออกแบบการเรียนการสอน





ความหมายการออกแบบการเรยนการสอน
ี
การออกแบบการเรียนการสอน หมายถึง กระบวนการวางแผนการเรียนการสอนอยาง

เปนระบบ ที่นําเอาทฤษฎีการเรียนรูและทฤษฎีการสอนมาทําใหการเรียนการสอนมีคุณภาพ เพื่อให
ผูเรียนเกิดการเรียนรูและบรรลุเปาหมายการเรียนการสอนที่ตองการ



องคประกอบและขั้นตอนของการออกแบบการเรยนการสอน
ี
การออกแบบการเรียนการสอน ประกอบดวย

1. การวเคราะหวาจะสอน / เรียนรูอะไร

ิ
2. การกําหนดวาจะสอน / เรียนรูอยางไร


ิ
3. การดําเนนการปฏบัติการสอนตามแผนการจัดการเรียนรูและแกไขการสอนของตน
ิ
4. การวัดผลการเรียนรูของผูเรียนวาผูเรียนไดเรียนรูหรือไม

องคประกอบของรปแบบการออกแบบการเรยนการสอนเชิงระบบ ดังน ี้
ู

ี

1. การประเมินความตองการจําเปนเพือกําหนดเปาหมายในการจัดการเรียนการสอน
่


(Assess needs to identify goal(s) คอการพิจารณาวาเราตองการใหผูเรียนสามารถทําอะไรได
ื


ภายหลังจากการจัดการเรียนการสอน เปาหมายการจัดการเรียนการสอนอาจไดมาจากการประเมิน

2. การดําเนนการวเคราะหการจัดการเรียนการสอน (Conduct instructional
ิ
ิ
analysis) คือการพิจารณาทักษะ ความรู หรือเจตคติอะไรที่จําเปนสําหรับผูเรียน เพื่อจะสามารถ
่
เริมตนในการจัดการเรียนการสอนภายหลังการกําหนดเปาหมายในการจัดการเรียนการสอน

3. การวิเคราะหผูเรียนและบริบทในการเรียนรูของผูเรียน (Analyze learners and
contexts) เปนการวเคราะหผูเรียนและบริบทในการเรียนและบริบทในการเรียนรูของผูเรียน ที่ซึ่ง
ิ
ผูเรียนจะเรียนรูทักษะและบริบทใดที่ซึ่งจะชวยใหผูเรียนไดใชทักษะดังกลาว ทักษะและเจตคติผูเรียน
จะถูกกําหนดโดยบริบทในการจัดการเรียนการสอน
4. การเขยนจุดประสงคการเรียนรูเชงพฤตกรรม (Write performance objectives)
ิ
ิ

ี

้
คือการระบุวาผูเรียนจะสามารถทําอะไรไดภายหลังจากเสร็จสินการเรียนการสอน ทักษะใดจําเปนตอ

การเรียนรู
5. การพัฒนาเครื่องมือในการวัดและประเมินผลการเรียนรู (Develop assessment

่
่
ั
instruments) เปนการพัฒนาเครืองมือในการวดและประเมินผลการเรียนรู เพือตรวจสอบ
ความสามารถผูเรียน ซึ่งแสดงออกเปนพฤติกรรมตามจุดประสงคการเรียนรูที่กําหนด

2









ุ
6. การพัฒนายทธศาสตรการสอน (Develop instructional strategy) เปนการ
กําหนดยุทธศาสตรการสอนที่จะใชในการจัดการเรียนการสอนเพื่อบรรลุตามวัตถุประสงคการเรียนรู
โดยคํานึงทฤษฏีในการเรียนการสอน ผลจากการศึกษาวิจัย สื่อการเรียนการสอน เนื้อหาที่จะสอน
ุ
คุณลักษณะผูเรียน ซึ่งจะนํามาใชพัฒนาหรือเลือกยทธศาสตรการสอนที่สงเสริมใหเกิดปฏิสัมพันธใน
ชั้นเรียน

7. การพัฒนาและเลือกใชสื่อการเรียนรู (Develop and select instructional
materials) เปนการกําหนดและ / หรือเลือกใชสื่อการเรียนรู ซึ่งขึ้นอยูกับลักษณะของวิธีสอน และ
สื่อการเรียนรูที่มีอยูและที่จะพัฒนาขึ้น


ิ
8. การออกแบบและดาเนนการประเมินผลระหวางเรียน (Design and conduct the
ํ
formative evaluation of instruction) ภายหลังจากที่ไดออกแบบการเรียนการสอนจะตองมี
่
การดําเนินการเก็บรวบรวมขอมูลเพื่อจะนํามาใชในการประเมินเพือพัฒนาการจัดการเรียนการสอน
การประเมินดังกลาวมี 3 ลักษณะ คอ
ื
ั
8.1 การประเมินผลแบบตวตอตว (one – to – one evaluation)
ั

8.2 การประเมินผลแบบกลุมยอย (small group evaluation)
8.3 การประเมินผลแบบภาคสนาม (field trial evaluation)
9. การปรับปรุงการออกแบบการเรียนการสอน (Revise instruction) เปนการ

ปรับปรุงการออกแบบการเรียนการสอนจากขอมูลทีไดรับในการประเมินหลังการจัดการเรียนการสอน

่

ํ


เปนการนาผลการประเมินมาสรุปและตความ เกียวกับอุปสรรคปญหาในการเรียนรูของผูเรียน ที่ไม
ี
่


สามารถบรรลุจุดประสงคการเรียนรู
ํ
10. การออกแบบและดาเนนการประเมินผลสรุป (Design and conduct
ิ
summative evaluation) เปนการประเมินประสิทธภาพการออกแบบการเรียนการสอนทังระบบ
ิ
้

ภายหลังจากการประเมินและปรับปรุงการออกแบบการเรียนการสอนในแตละครัง
้

องคประกอบหลักของกระบวนการออกแบบการเรยนการสอน

ี

องคประกอบหลักที่ตองคํานึงถึงตลอดเวลาของการออกแบบการสอนนั้นคือ ผูเรียน วัตถุประสงค
วิธีการ และการประเมินผล ซึงอาจแสวงหาคาตอบไดจากคาถามตอไปน ี ้
ํ
ํ
่
1. จะพัฒนาการสอนสําหรับใคร (คุณสมบัติของผูเรียนและผูเขารับการอบรม)

2. คุณตองการใหผูเรียนหรือผูเขาอบรมสามารถทําอะไรได (วัตถุประสงค)

่
้
่
3. ควรจัดการสอนอยางไรจึงจะดีทีสุดสําหรับเนือหาหรือทักษะทีจะเรียนรู

ิ
ี
(วธจัดการเรียนการสอนและกิจกรรมตางๆ)
4. คุณตัดสินใจอยางไรจึงจะทราบไดวา การเรียนรูไดเกิดขึ้น (การประเมิน)
องคประกอบเหลานี้ตางมีความสัมพันธภายในตางกันและประกอบกันเปนการออกแบบการเรียน
้
่
การสอน (ภาพ) และยังมีสวนประกอบอื่น ๆ ที่เสริมเขามากับองคประกอบทั้ง 4 นี เพือใหรูปแบบ
่

ิ
ของการออกแบบการเรียนการสอนมีความสมบูรณยงขึ้น

3


































ภาพจาก : https://sites.google.com/site/networkbike3477/hnwy-kar-reiyn-ru-thi-4


่
ี
จากภาพน จะเห็นรูปแบบของระบบการสอนทีแตกตางออกไป ถึงแมวาสวนประกอบ
้
ทั้งหมดไดรับการจัดลําดับไวตามแผนภาพนั้น แตอาจไมจําเปนตองเรียงลําดับการทํางานไปตามนั้น
ี้

ดวยเหตุนี้จึงใชรูปวงรีลอมรอบสวนประกอบเหลาน เนื่องจากรูปวงรีเปนรูปที่ไมมีจุดเริ่มตน แตละ
ั
สวนประกอบจะไมเชื่อมโยงกันดวยเสนหรือลูกศรการเชื่อมโยงนั้นแสดงถึงความตอเนื่องตามลําดบ
ุ

ื

ุ
แตในที่นี้ตองการความยดหยนในการวางแผน เหตผลที่รูปวงรีอีกประการหนึ่งคือ แตละสวนประกอบ
เหลานี้มีความสัมพันธ ซึ่งกันและกัน ดังนั้นการตัดสินใจทําอะไรกับสวนประกอบหนึ่ง จะสงผล

กระทบไปสูสวนประกอบอื่น ๆ รูปแบบลักษณะนี้แสดงใหเห็นขั้นตอนของการปฏิบัติงานแบบ
เรียงลําดับไปตามทิศทางของลูกศร มีความเหมาะสมและมีประโยชนมากกวาบริเวณวงรีใหญรอบนอก
ทั้งสองวง แสดงใหเห็นวา “การทบทวน”

























ภาพจาก : https://www.freepik.com/free-vector/video-marketing-isometric-
concept_3817831.htm#page=1&query=video%20marketing&position=31

4









เปนขั้นตอนที่จะตองทํากันตลอดกระบวนการทั้งหมดโดยที่วงรอบในนั้นจะเปนการประเมินผลยอย
(Formative Evaluation) และการทบทวน (Revision) สวนวงรอบนอกจะเปนการบริหาร
โครงการ (Project Management) การประเมินผลรวม (Summative Evaluation)
ุ
ั
ึ
การวางแผนงาน (Planning) และกลาวถงบริการสนบสนนการสอน (Support Services)

(ทิพรัตน สิทธิวงศ. 2559)


การออกแบบการเรยนการสอนตามแนวคิดของ Dick Carey มีองคประกอบดังนี
้
ี
1. การกําหนดเปาหมายของการสอนที่พึงประสงค
2. การวิเคราะหคุณลักษณะ ความสามารถของผูเรียนในการเรียนรู 

3. การแปลงเปาหมายไปสูวัตถุประสงคเฉพาะ
4. การพิจารณาการเรียนการสอนสัมพันธกับเปาหมาย
5. การพิจารณาถึงทักษะ ตนทุน และความเปนไปไดที่จะสําเร็จตามจุดมุงหมาย

6. การตรวจสอบความรูของผูเรียน กอนเรียน – ระหวางเรียน – หลังเรียน


และรายงานผล (การกําหนดขอสอบแบบอิงเกณฑ)
7. กลยุทธการเรียนการสอนที่จะทําใหผูเรียนบรรลุตามวัตถุประสงค
8. การเลือกสื่อการเรียนรูที่จะสามารถถายทอดสาระไปยังผูเรียน

่
9. การประเมินเพื่อพัฒนาการใชสื่อ และเพือทบทวนการเรียนการสอนและสะทอนผล
ไปยังผูเรียน
10. การประเมินประสิทธิภาพของระบบทังหมด
้


สิ่งที่ตองคํานึงถึงเพื่อใหการเรียนการสอนมีประสิทธิภาพ ไดแก
้
1. การใหความสนใจตังแตแรกเริ่มวา ผูเรียนตองรูอะไรหรือสามารถทําอะไรไดภายหลัง

้
เสร็จสินการจัดการเรียนการสอน หากจุดเริ่มตนไมชัดเจน การออกแบบวางแผนการจัดการเรียนรู
ั

และการนาแผนการจัดการเรียนรูไปใช ก็จะไมชดเจน

ํ
2. การเชื่อมโยงองคประกอบของการออกแบบการเรียนการสอน โดยเฉพาะอยางยิง
่
ความสัมพันธระหวางยุทธศาสตรการสอนและผลลัพธที่ตองการใหเกิดในตัวผูเรียน ความรูและทักษะ
่
อะไรทีจะตองถกสอน และมีปจจัยอะไรบางที่จะสงเสริม ใหเกิดการเรียนรูตามจุดประสงคที่กําหนด


ู
3. การจัดการเรียนการสอนไมไดถูกออกแบบมาเพื่อนําไปใชปฏิบัติการสอนเพียงครั้งเดียว
ํ
แตสามารถนาไปใชไดหลาย ๆ โอกาส แผนการจัดการเรียนรูสามารถนํากลับมาใชใหมได จึงคุมคาที่


จะใชเวลาและความพยายามที่จะประเมินและปรับปรุงแผนการจัดการเรียนรูวาสวนใดยังไมดีพอ และ
ปรับปรุงจนไดผลด ี

้
นอกจากนี จากการเก็บรวบรวมขอมูลเกียวกับปญหาของครูใหม พบวาปญหาการ
่
้
ออกแบบ การเรียนการสอนและการจัดการชันเรียนของครูใหมยังคงเปนปญหาอันดับตน ๆ ตังแต
้
อดีตจนถึงปจจุบัน ปญหาการจัดการชั้นเรียนที่ครูใหมยังขาดความรูและประสบการณ ครูใหมยังตอง
เผชิญปญหาการออกแบบการเรียนการสอนภายใตวัฒนธรรมและกลุมผูเรียนที่แตกตางกัน

5









ดังนั้นจึงสรุปไดวา การออกแบบการเรียนการสอนมีความหมายครอบคลุมถง
ึ


การออกแบบแผนการจัดการเรียนรู การนําแผนการจัดการเรียนรูไปใช การวิเคราะหและปรับปรุง
แผนการจัดการเรียนรู เพื่อใหผูเรียนบรรลุผลตามจุดประสงคการเรียนรูตามที่คาดหวัง
โดย องคประกอบของการออกแบบการเรียนการสอน ไดแก


1. การวเคราะหผูเรียน ไดแกคุณลักษณะ และความสามารถของผูเรียนในการเรียนรู
ิ
2. การคัดเลือกและกําหนดเนื้อหา ไดแก การวิเคราะห สาระวิชา การเรียงลําดับ
เนื้อหาสําหรับการเรียนรูที่เปนเหตุเปนผล


3. การกําหนดจุดประสงคการเรียนรูหรือเปาหมายที่ตองการใหเกิดในตัวผูเรียน ไดแก
การแปลงเปาหมายไปสูวัตถุประสงคเฉพาะ สิ่งที่ตองการใหผูเรียนไดเรียนรู หรือความสามารถที ่

ตองการใหเกิดในตัวผูเรียน
4. การกําหนด ยทธศาสตรและกิจกรรมการเรียนการสอน ไดแก การออกแบบกลยุทธ
ุ
การเรียนการสอนทีจะทําให ผูเรียนบรรลุตามวัตถุประสงค
่
5. การกําหนดและ / หรือเลือกใชสื่อการเรียนรู แหลงการเรียนรู ไดแก ดังนั้นจึงสรุป
่
่

ไดวา การออกแบบการการเลือกทรัพยากร / สือการเรียนการสอนทีจะสงเสริมการเรียนการสอนและ

ั

การถายทอดสาระไปยง ผูเรียน
6. การออกแบบการวดและประเมินผลการเรียนรู ไดแก การวัดผลและการประเมินผล

ั
ูเ
การเรียนร พื่อสะทอนผลไปยังผูเรียน
้
ั
7. การกําหนดแนวทางการจัดการชนเรียน

หลักการพนฐานในการออกแบบการเรยนการสอน
ี
้
ื
ในการออกแบบการเรียนการสอนมีหลักการพื้นฐานที่ผูออกแบบการเรียนการสอนควร
ุ
คํานึงถึงเพื่อชวยใหการออกแบบการเรียนการสอนมีคณภาพ ดังนี้
1. คํานึงถึงผลการเรียนรูของผูเรียนเปนเปาหมายสําคัญ การออกแบบการเรียน
การสอนมี จุดมุงหมายเพื่อสงเสริมกระบวนการเรียนรู มากกวากระบวนการสอน ผูออกแบบการ
เรียนการสอน จะตองพิจารณาผลการเรียนรูอยางชัดเจน เพื่อนําไปใชเปนแนวทางสําหรับการเลือก

กระบวนการ เรียนการสอน กิจกรรมการเรียนการสอนที่ชวยใหผูเรียนบรรลุผลการเรียนรูที่กําหนด
ไวอยางมี ประสิทธิภาพ
2. คํานึงถึงปจจัยที่สงผลตอการเรียนรู ไดแก การอํานวยความสะดวกในการเรียนรูใหกับ

ผูเรียน เวลาที่ใชคุณภาพการสอน เจตคติและความสามารถในการเรียนรูของผูเรียน


ปจจัยเหลาน ควรนํามาพิจารณาในการออกแบบการเรียนการสอน
ี้
3. รูจักประยุกตใชหลักการเรียนการสอน วิธีสอน รูปแบบการเรียนการสอน ให
เหมาะสมกับ ระดับวัยของผูเรียนและเนื้อหาสาระ เพื่อใหผูเรียนมีความกระตือรือรนในการเรียนรู
และมีสวนรวม ทังทางดานรางกาย สติปญญาและจิตใจในกิจกรรมการเรียนการสอน
้
4. ใชวิธีการและสื่อที่หลากหลาย ผูออกแบบการเรียนการสอนควรเลือกใชสื่อที่
ชวยใหการเรียนรูมีประสิทธิภาพ สอดคลองกับจุดประสงคการเรียนรู และความแตกตางในการ

เรียนรูของผูเรียน ซึ่งจะชวยใหผูเรียนมีความสนใจและกระตือรือรนในการเรียนมากขึ้น

6









5. มีการพัฒนาอยางตอเนื่อง การเรียนการสอนที่มีคุณภาพควรไดรับการพัฒนาอยาง
่
ตอเนื่อง เริมจากการวางแผน การนําไปทดลองใชจริง และนําผลการทดลองและขอเสนอแนะจาก
ผูเรียนมา ปรับปรุงการเรียนการสอนใหมีคุณภาพมากขึ้น การพัฒนาอยางตอเนื่องเชนนี้จะทําใหการ
เรียนการสอนมีคุณภาพ
6. มีการประเมินผลครอบคลุมทั้งกระบวนการเรียนการสอนและการประเมินผลผูเรียน

่
ี้
ทั้งน เพือนําผลการประเมินไปใชในการพัฒนาการเรียนการสอนใหมีประสิทธิภาพ ประสิทธิผล และ
ึ
้
นาสนใจมากขน การประเมินผลผูเรียนไมควรมีจุดมุงหมายเพียงเพื่อทราบผลการเรียนรูของผูเรียน
เทานั้น แตควรใหไดขอมูลที่นําไปพัฒนาผูเรียนใหบรรลุจุดประสงคการเรียนรู
7. องคประกอบการเรียนการสอนมีความสัมพันธกัน องคประกอบการเรียนการสอน เชน
จุดประสงคการเรียนรู กิจกรรมการเรียนการสอน และการวดประเมินผล ควรมีความสัมพันธ
ั

สอดคลองกัน และเหมาะสมกับผูเรียนและบริบทการเรียนรูทําใหผูเรียนบรรลุจุดประสงคการเรียนรู 



ที่ตองการ

่
ุ
ี
ี
การออกแบบการเรยนการสอนทมีคณภาพ
ประกอบดวยหลักสําคัญ 3 ประการดวยกัน คือ
ื


ิ
ิ
1. กําหนดจุดประสงคเชงพฤตกรรม คอการพิจารณาวา เราควรจะออกแบบการเรียน
ั
การสอนเพื่อผูเรียนอยางไร และจุดประสงคเชิงพฤติกรรมที่ตั้งนั้น จะตองมีการกําหนดระดบลักษณะ



ิ
นิสัย บุคลิกภาพของผูเรียน สิ่งที่ตองการใหผูเรียนปฏิบัต รวมทั้งขอจํากัดและความตองการตาง ๆ
ที่เกี่ยวของ จุดประสงคเชิงพฤติกรรมที่ตงขึ้นนั้น จะสามารถชวยใหผูออกแบบไดทราบทิศทางของ

ั้
การออกแบบการเรียนการสอน ทราบถึงวิธีการที่จะเขาสูจุดหมาย และวิธีที่จะพาผูเรียนเขาสู

จุดหมาย นอกจากนี้ผูเรียนเองก็จะสามารถทราบไดวา ตนเกิดการเรียนรูอยางไรและเมื่อตองการ
ตรวจสอบ แผนงานการออกแบบการเรียนการสอนวาประสบผลสําเร็จตามทีคาดหวังไวหรือไมก็จะ

่
สามารถกระทําได จุดประสงคเชิงพฤติกรรมจะเกี่ยวของกับครูและผูเรียน ดังน
ี้

ิ
1.1 จุดประสงคจะตองระบุสิ่งที่ผูเรียนตองเรียน หรือปฏบัติอยางชัดเจน และจะตอง

เนนหรือบอกใหผูเรียนรูวา ควรมุงความสนใจเฉพาะจุดใด พรอมทั้งไดรูวาหลังจากศึกษาเนอหาวิชา
ื้
ในจุดนั้นแลว ผูเรียนจะตองมีการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมอยางไร สวนผูดําเนินกิจกรรมการเรียนการ

ั
้
ื
สอนก็จะตองรูวา จะตองสอนเนอหาวชาใด อยางไรและคาดหวงใหผูเรียนแสดงพฤติกรรมใดออกมา
ิ

ํ
1.2 จุดประสงคที่ตงไวอยางชดเจน จะชวยใหการดาเนนกิจกรรมการเรียน
ิ
ั
ั้

การสอน มีความหมาย การกําหนดจุดประสงคจะตองกําหนดหรือบอกสิ่งเรา หรือบอกถึงสิ่งที่
ตองการใหผูเรียน ปฏิบัติหรือตอบสนอง เพื่อการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม
1.3 จุดประสงคจะตองกําหนดเกณฑ หรือระดับของการปฏิบัติของผูเรียน 7

การกําหนดเกณฑ คือการบอกถึงผลยอนกลับ นั่นก็คือการบอกใหผูเรียนไดรูถึงผลของการปฏิบัต ิ
การบอกถึงผลยอนกลับใหกับผูเรียน จะเปนการเสริมแรงและเปนการใหรางวัลแกผูเรียน

ํ
ื
ิ
2. การสอนแบบปฏิสัมพันธ คอการดาเนนกิจกรรมการเรียนการสอน แบบที่มี
ทิศทางการสื่อสาร 2 ทางดวยกัน คือ

ู
2.1 ครู หรือโสตทัศนปกรณ จะถายทอดความรูสูผูเรียน
ู
2.2 การตอบสนองของผูเรียนสูครู หรือโสตทัศนปกรณ

3. ขั้นตอนการปฏิบัติดําเนินการหรือกิจกรรมการเรียนการสอน เปนสวนหนึ่งของ
่

การออกแบบการเรียนการสอน การออกแบบการเรียนการสอนเพือชวยใหผูเรียนบรรลุผลการเรียนรู 

ที่กําหนดไวอยางมีประสิทธิภาพ คํานึงถึงปจจัยที่สงผลตอการเรียนรู ไดแก การอํานวยความสะดวก

ุ
ในการเรียนรูใหกับผูเรียน เวลาที่ใช คณภาพการสอน เจตคติและความสามารถในการเรียนรูของ
ผูเรียน การประยุกตใชหลักการเรียนการสอน วิธีสอน รูปแบบการ เรียนการสอน ใหเหมาะสมกับ
ระดับวัยของผูเรียนและเนื้อหาสาระ ใชวิธีการและสื่อที่หลากหลายที่ ชวยใหการเรียนรูมี
ประสิทธิภาพ สอดคลองกับจุดประสงคการเรียนรู และความแตกตางในการเรียนรูของผูเรียน มีการ

ประเมินผลครอบคลุมทังกระบวนการเรียนการสอนและการประเมินผลผูเรียน เพื่อนําผลการประเมิน
้
ไปใชในการพัฒนาการเรียนการสอนใหมีประสิทธิภาพ ทบทวนและทดสอบการเรียนการสอนใหม
ั
อีกครั้ง จนกระทั้งผูเรียนประสบผลสําเร็จในการเรียนไดตามที่คาดหวงไว

การจัดระบบการเรียนการสอนที่ยึดผูเรียนเปนศนยกลางการเรียนร ู
ู
กลาววาผูสอนจําเปนตองศึกษาจากขอมูลหลายประการ เพื่อนํามาชวยเสริมสรางการ

จัดการเรียนรูของตนและการเรียนรูของผูเรียน
การจัดการเรียนรูขึ้นอยูกับองคประกอบ 3 ประการคอ

ื
1. ผูเรียน
2. บรรยากาศทางจิตวิทยาที่เอื้ออํานวยตอการเรียนรู
3. ปฏิสัมพันธระหวางผูเรียนกับบรรยากาศทางจิตวิทยาในชั้นเรียน
ถาองคประกอบของการจัดการเรียนรูทั้ง 3 ประการนี้ดําเนินไปไดดวยดี จะทําใหผูเรียนประสบ


ความสําเร็จในการเรียนรูไดอยางมาก



กลาววาผูสอนที่ดทุกคนยอมมีความรับผิดชอบในหนาที่ในดานการจัดการเรียนรูและการ
ี
อบรมผูเรียนใหเปนสมาชิกที่ดีของชุมชนและชาติ ดังนั้นการจัดการเรียนรูที่ดีตองมีหลักในการยด
ึ
ดังนี้

1. สงเสริมใหผูเรียนไดใชความคิดอยูเสมอ
2. สงเสริมใหผูเรียนมีประสบการณตรงใหมากทีสุด ดวยการเรียนโดยกระทําดวย
่

ตนเอง (Learning by doing)
3. สงเสริมใหผูเรียนทํางานเปนกลุม (Group working) โดยมีการปรึกษา
หารือกันในกลุม
ิ

4. สงเสริมใหผูเรียนรูจักแกปญหาดวยตนเองตามวธการทางวทยาศาสตร

ี
ิ
5. มีการเปลี่ยนแปลงวิธีการจัดการเรียนรูอยูเสมอ

8









6. มีการเตรียมการจัดการเรียนรูไวลวงหนา เพื่อผูสอนจะไดทราบวาจะสอนอยางไร
้
ั
ตามลําดับขนตอน
ิ
่
ิ

7. เปดโอกาสใหผูเรียนไดแสดงความคดเห็นเพิมเติม และคดหาเหตุผลความเปนมา
ของสิ่งที่เรียน และมีการรับฟงความคิดเห็นซึ่งกันและกัน
8. มีการประเมินผลอยูตลอดเวลา
9. มีสื่อการจัดการเรียนรู เพื่อชวยใหผูเรียนสนใจและเขาใจบทเรียน

10. มีการจูงใจในระหวางการจัดการเรียนรู 
11. มีกิจกรรมใหผูเรียนทําหลายอยาง เพื่อเราความสนใจผูเรียนและชวยใหผูเรียน

สนุกสนานในการเรียน
12. สงเสริมใหผูเรียนมีความเจริญงอกงามในทุกดาน


13. สงเสริมความสัมพันธหรือการบูรณาการระหวางวิชาที่เรียนกับวิชาอื่น ๆ
ในหลักสูตร

14. มีการสรางบรรยากาศในการจัดการเรียนรู ใหเหมาะสมแกการเรียนรูตาม


บทเรียนทีสอน
่

15. สอนแบบเนนผูเรียนเปนสําคัญ (Child center) ในการจัดกิจกรรมตาง ๆ
ผูเรียนจะเปนผูลงมือปฏิบัติกิจกรรมตาง ๆ เอง ผูสอนจะเปนเพียงผูคอยใหความชวยเหลือแนะนํา


16. สอนโดยสงเสริมใหผูเรียนไดใชประสาทสัมผัสทัง 5 ใหมากที่สุด
้

17. สอนตามกฎแหงการเรียนรู โดยจัดบทเรียนใหเหมาะสมกับวย ความสามารถ

ั
ิ

และประสบการณเดมของผูเรียน

ิ
ิ
18. สอนโดยสงเสริมการดําเนนชวตตามแบบประชาธปไตย โดยสามารถแสดงความ
ิ
ี
คิดเห็นตาง ๆ และฝกใหผูเรียนรับฟงความคิดเห็นของผูอื่น อีกทั้งเปดโอกาสใหผูเรียนไดมีการ
วางแผนงานรวมกับผูสอน

จากแนวคิดดังกลาวสรุปไดวา หลักในการจัดการเรียนรูที่ดนั้น ผูสอนตองมีความ
ี
รับผิดชอบตอหนาที่ ในเรื่องของการจัดการเรียนรู และการอบรมผูเรียนใหเปนบุคคลที่ดี โดย
สงเสริมผูเรียนใหไดใชความคิดอยูเสมอ รูจักทําดวยจนเอง มีการทํากิจกรรมกลุม รูจักแกปญหาดวย
ตนเอง และผูสอนตองมีการเปลี่ยนแปลงการจัดการเรียนรูอยูเสมอ เพื่อใหเกิดความนาสนใจ
ไมนาเบื่อ เปดโอกาสใหผูเรียนแสดงความคิดเห็นมีการประเมินผลอยูตลอดเวลา มีสื่อการเรียนรู
เพื่อชวยใหผูเรียนสนใจและเขาใจบทเรียนมากยิ่งขึ้น


9









แนวคิดการแกปญหาเชิงสรางสรรค (Creative Problem Solving)
การแกไขปญหากับความคิดสรางสรรคเปนกระบวนการฝกความคิดที่สําคัญ เนื่องจาก

ิ
ี
่
่
ปจจุบัน ผูเรียนมักพบเจอสถานกรณปญหาทีหลากหลาย การทีจะทําใหผูเรียนมีระบบการคด
เปนขั้นตอน เปนความคิดที่แปลกใหม และกอใหเกิดประโยชนสูงสุด ซึ่งไดมีผูเชี่ยวชาญใหความเห็น
ไวหลายทาน ดังน ี้

กาเย (Gaqne) กลาววา ความคิดสรางสรรค เปนรูปแบบหนึ่งของการแกปญหา ซึ่งเกี่ยวของกับ

ิ


ิ
การผสมผสานความคดจากความรูในดานตางๆ ซึงสามารถกลาวไดวา ความคดสรางสรรคเปนการ

่
แกปญหาระดับสูง

แอนเนอรสัน (Anderson) กลาววา การแกปญหาและความคิดสรางสรรคเปนสิ่งที่เกิดตอเนื่องกัน
่

่
่
ิ

โดยเริมจากบุคคลเมือประสบปญหา จะตองใชความคดและจินตนาการในการหาแนวทางทีใชในการ
แกปญหา เมื่อแกปญหาไดก็จะรวบรวมแนวคิดไวเปนประสบการณ และการแกปญหาครั้งตอ ๆ ไป
ก็จะเลือกแนวคิดที่ดีที่สุดจากประสบการณมาแกปญหา ถายังไมสามารถแกไขไดก็จะใชความคิด
ิ
สรางสรรคในการเสนอแนวคดใหม



สมปอง เพชรโรจน กลาววา การแกปญหาและความคิดสรางสรรค เปนสิ่งที่เกิดตอเนื่องกัน
ความคิดสรางสรรคเปนพื้นฐานที่ทําใหคนคิดแกปญหา กลาวคือ การใชความคิดสรางสรรคในการคิด
ึ่
หาวิธีแกปญหา หรือวิธีการแกปญหาสวนหนง เปนผลผลิตจากความคิดสรางสรรค 

ิ

จากแนวคดขางตนสามารถสรุปไดวา การแกปญหามีความสัมพันธกับความคิด

สรางสรรค เพราะในขั้นตอนของกระบวนการคิดแกไขปญหา จะตองใชความคิดสรางสรรคแทรกอย ู
ในการคิดหาวิธีการแกปญหาเพื่อนําไปสูวิธีการแกไขปญหาที่หลากหลาย

ี
การออกแบบการเรยนการสอนแบบ ADDIE Model ตามแนวคิดของ McGriff
ี้
ไดนําเสนอวิธีระบบ โดยมีองคประกอบดังน





















ภาพจาก : https://chatreejoongam.blogspot.com/2019/08/addie.html

10









1. ศึกษาสภาพปจจุบัน และวิเคราะหปญหาในดานการเรียนรูของผูเรียน
ั
ุ
2. กําหนดวตถประสงคและเปาหมายในการเรียนการสอน

ิ
่
3. ออกแบบการเรียนการสอนจากผลการวเคราะหปญหา และตามเปาหมายทีกําหนด
3.1 กําหนดเนื้อหา
ิ
ิ
3.2 วเคราะหสาระวชา
3.3 วางแผนบทเรียน
่
3.4 การเลือกสือและแบบฝกหัด

3.5 ประเมินระหวางและหลังเรียน

ั้
4. รวบรวมสิ่งที่ไดสรางและรวบรวมขึ้นในขนตอนของการออกแบบบูรณาการ
่
กับเทคโนโลยีเพือพัฒนารูปแบบ
5. นํารูปแบบไปใชโดยมีการฝกอบรมการใชรูปแบบ
6. ประเมินรูปแบบ


ิ
แนวคดเกียวกับการออกแบบการเรยนการสอน
ี
่
การออกแบบการเรียนการสอน เปนคําที่ประกอบดวยคําสําคัญ 2 คํา คือ
่
“การออกแบบ” และ “การเรียนการสอน” ดังนั้นเพือใหเกิดความเขาใจความหมายของการ

ออกแบบการเรียนการสอนอยางชัดเจน เมื่อเปรียบเทียบกับการออกแบบในเรื่องอื่น ๆ ดังน ี้
1. การออกแบบการสอนฐานะทีเปนกระบวนการ
่
ึ
(Instructional Design as a Process) หมายถง กระบวนการในการพัฒนาการสอนอยางเปน
ระบบ โดยการใชทฤษฎีการเรียนรูและทฤษฎีของการสอน เพื่อใหเกิดความมั่นใจคุณภาพของการ

สอน
2. การออกแบบการสอนในฐานะทีเปนวทยาการแขนงหนึง
่
่
ิ
ึ่
(Instructional Design as a Discipline ) หมายถึง องคความรูในสาขาหนงที่เกี่ยวกับการวิจัย
ุ
และทฤษฎีของยทธวิธีการสอนและกระบวนการของการพัฒนายทธวิธีการสอน และการนายทธวิธี
ุ
ํ
ุ
การสอนไปใช 
่
3. การออกแบบการสอนในสถานการณทีเปนจริง

้

่
ึ
(Instructional Design as Reality) การออกแบบการสอนสามารถเริมขนตรงจุดไหนก็ไดใน
่
ึ
้

ิ
กระบวนการของการออกแบบการสอน ความคดในการสอนอาจเกิดขนเพือใชเปนหลักหรือแนวทาง
้
ในสถานการณของการสอน ในขณะทีกระบวนการสอนทังหมดดําเนนไปแลว และทําการตรวจสอบ
ิ
่


รายละเอียดของขนตอน หรือกระบวนการแตละสวน อยางที่เปน “ศาสตร” แลวยอมรับยกเอา
้
ั
ึ
้
ขนมาเปนแผนการสอน จากนันกระบวนการทั้งหมดจะถูกนําไปเขียนขึ้นมาจากกรรมวธการสอน
้
ิ
ี
ั

อยางเปนระบบ นบเปนการออกแบบการสอนอีกอยางหนง

ึ
่
4. ระบบการสอน (Instructional system)
ึ
หมายถง ระบบของการจัดการทรัพยากรและกระบวนการที่จะสงเสริมใหเกิดการเรียนรู ดังนั้น
“การออกแบบการสอน” จึงเปนกระบวนการเชงระบบการพัฒนา “ระบบการสอน” และ “การ
ิ

ํ
พัฒนาการสอน” เปนกระบวนการของการนาระบบหรือแผนงานไปใชในการสอน

11









ี
5. เทคโนโลยการสอน (Instructional Technology)

หมายถึง การประยุกตระบบและยุทธวิธีเชิงระบบ รวมทั้งเทคนิควิธีการซึ่งมาจากรากฐานความรูดาน
ี
ทฤษฎีการเรียนรูเพื่อนําไปใชตอบปญหาหรือแกปญหาของการสอน ดังนั้นเทคโนโลยการสอนจึงเปน
การประยกตทฤษฎีและองคความรูอื่น ๆ อยางเปนระบบ เพื่องานการออกแบบการสอนและ

พัฒนาการสอน


6. การพัฒนาการสอน (Instructional Development)
หมายถึง กระบวนการที่ทําใหเกิดแผนงานการออกแบบไดรับการสรางขึ้น หรือไดมีการนําไปใช

่
หรือเปนกระบวนการของการใชแผนงานทีออกแบบไว 


สมรรถนะการออกแบบการเรียนการสอน
สมรรถนะการออกแบบการเรียนการสอนมีความสําคัญอยางมาก เกี่ยวกับการเรียน

การออกแบบการเรียนการสอน โดยความสําคญของสมรรถนะการออกแบบการเรียนการสอนไวดงนี ้
ั
ั

1. เปนบุคคลที่แสดงใหเห็นถึงความสามารถในการออกแบบในงาน โดยไมคํานึงถึง
ชื่องานหรือการฝกอบรม
2. สมรรถนะการออกแบบการเรียนการสอน เปนการกําหนดลักษณะทีการออกแบบ
่
ควรปฏิบัต ิ
ํ
3. การออกแบบการเรียนการสอนจะเปนกระบวนการมากทีสุด โดยการแนะนา
่
แบบจําลองการออกแบบระบบและหลักการ
่


4. ความสามารถในการออกแบบการเรียนการสอนครอบคลุมผูทีมีประสบการณและ
ผูเชี่ยวชาญดานการออกแบบ
5. สมรรถนะ ID ควรมีความหมายและเปนประโยชนกับนกออกแบบทั่วโลก
ั
6. สมรรถนะ ID มีทั่วไปและคลอยตามความสามารถในการปรับปรุง

7. สมรรถนะ ID จะสะทอนใหเห็นคุณคาทางสังคม วินัยและจริยธรรม
่
8. การออกแบบการเรียนการสอนจะเห็นผลมากทีสุด จะเปนการฝกอบรมและการ
ปรับปรุงประสิทธิภาพองคกร
ั
9. นักออกแบบการเรียนการสอนไมกี่คน ที่ไมคํานึงถึงระดบความเชี่ยวชาญและ
่

ความสามารถตนเอง แตจะทําใหประสบความสําเร็จเพือใหเห็นถงสมรรถนะ ID ทั้งหมดของตนเอง
ึ

12









ั
ี
การกําหนดสมรรถนะของนกออกแบบการเรยนการสอน
้
ี
1. พืนฐานทางสายอาชพ (Professional Foundation)
1.1 สามารถสื่อสารไดอยางมีประสิทธิภาพดวยสื่อภาพ เสียง และการเขียน

ิ
ี
่
ุ
1.2 สามารถประยกตงานวจัยและทฤษฎตาง ๆ เพือใชในการออกแบบ
การเรียนการสอน
1.3 สามารถคนควาความรูใหมๆ เกี่ยวกับการออกแบบการเรียนการสอนและ
ศาสตรตางๆ ที่เกี่ยวของเพื่อนํามาปรับปรุงทักษะและทัศนคติของตนเอง
ุ
้
ิ

1.4 สามารถประยกตทักษะพืนฐานทางการวจัยมาใชในการออกแบบ
การเรียนการสอน
1.5 สามารถระบุและแกปญหาดานจริยธรรมและกฎหมายในการออกแบบเพื่อ
นามาใชในการออกแบบการเรียนการสอน
ํ

2. การวางแผนและวิเคราะห (Planning and Analysis)

2.1 สามารถประเมินความตองการจําเปน
2.2 สามารถออกแบบหลักสูตร หรือโปรแกรมการสอน


ิ
2.3 สามารถวเคราะหลักษณะเฉพาะของกลุมผูเรียน
2.4 สามารถวเคราะหสภาพแวดลอมในการเรียน
ิ
ิ
ี
2.5 สามารถวเคราะหลักษณะของเทคโนโลยในปจจุบันและในอนาคต
ิ
ี
2.6 สามารถวเคราะหลักษณะของเทคโนโลยในปจจุบันและในอนาคต
ํ


ี
2.7 สามารถนาเทคโนโลยมาใชประโยชนภายใตสภาพแวดลอมของการสอน
ึ

2.8 สามารถสะทอนใหเห็นถงองคประกอบของสถานการณและกลยทธ 
ุ

ในการออกแบบการสอน
3. การออกแบบและพัฒนา (Design and Development)
3.1 สามารถเลือก ดดแปลง หรือสรางโมเดลของการพัฒนาและการออกแบบที ่
ั
่
เหมาะสมกับโครงการทีกําหนด
่
3.2 สามารถเลือก และใชเทคนคทีหลากหลายเพื่อกําหนดลําดับขั้นตอนของ
ิ

้
เนือหาการสอนและกลยุทธ 
3.3 สามารถเลือก หรือดัดแปลงวัสดุในการเรียนการสอนที่มีอย ู
3.4 สามารถพัฒนาสื่อการเรียนการสอน
ึ

ํ
ึ
3.5 สามารถออกแบบการสอนโดยควรคานงถงความแตกตางของผูเรียน
หรือกลุมผูเรียน
3.6 สามารถประเมินการจัดการเรียนการสอนและประเมินผลการเรียน
3.7 สามารถประเมินถึงผลกระทบที่เกิดขึ้นของการสอน

13









ํ

4. การนาไปใชและการจัดการ
4.1 สามารถวางแผนและจัดโครงการตาง ๆ ที่เกี่ยวของกับการออกแบบ
การเรียนการสอน
4.2 สามารถสงเสริมความรวมมือและความสัมพันธระหวางผูเขารวมโครงการ
ตาง ๆ

่
ํ


ุ
4.3 สามารถใชทักษะทางธรกิจเพือนามาใชในการจัดการออกแบบ
การเรียนการสอน
4.4 สามารถออกแบบระบบในการจัดการการออกแบบการเรียนการสอน
ุ
4.5 สามารถจัดหาโปรแกรมหรือวัสดอุปกรณที่มีประสิทธิภาพเพื่อนํามาใช 
ในการออกแบบ

ประโยชนของการใชระบบการเรียนการสอน

ระบบการเรียนการสอนมีประโยชนตอการจัดการเรียนการสอน ดังน ี้


1. ระบบการเรียนการสอนเปรียบเสมือนพิมพเขียวที่จัดวางองคประกอบของการเรียน
ิ
การสอนตาง ๆ ไวอยางเปนระเบียบ ทําใหครูรูจุดมุงหมายของการเรียนการสอน การดําเนนการ
่
จัดการเรียนการสอน และการวัดผลผูเรียน ซึงอํานวยความสะดวกแกครูในการเตรียมการสอนทําให
เกิดความพรอมในการดําเนนงาน
ิ
ื
ิ
2. สงเสริมใหการจัดการเรียนการสอนมีประสิทธภาพ คอสามารถควบคุมการ
ดําเนนงานใหบรรลุจุดมุงหมายไดอยางสะดวก รวดเร็ว มีคุณภาพ และประหยดทรัพยากร
ั
ิ
้
รวมทังเวลาดีกวาการจัดการเรียนการสอนที่ขาดระบบ เพราะจะทําใหเกิดความสับสน เพราะไม
ุ
ิ
ั

ทราบจุดมุงหมายชดเจน และไมสามารถควบคมการดําเนนงานได
3. ชวยใหครูทราบปญหาและหาแนวทางในการแกปญหาการเรียนการสอน
ไดอยางเหมาะสม เพราะมีระบบควบคมกระบวนการดาเนนการทําใหทราบวาผลการเรียนรูของ


ิ
ํ

ุ
ิ
นกเรียนเกิดจากปญหาการดําเนนงานในสวนใด เพื่อหาทางแกปญหาไดอยางถูกตองเหมาะสม
ั
4. ชวยใหครูไดนําผลการประเมิน และขอเสนอแนะตาง ๆ ไปใชเปนขอมูลในการ


ปรับปรุงการเรียนการสอนใหมีคุณภาพดีขึ้น
5. การนาวธการเชงระบบไปใชในการพัฒนาสือการเรียนการสอน กอใหเกิด
่
ิ
ํ
ี

ิ
ผลิตภัณฑทางการศกษาตาง ๆ เชน สื่อสิ่งพิมพ สื่อเทคโนโลยีตาง ๆ ที่มีคุณภาพ เปนประโยชน
ึ
สําหรับผูใชอยางกวางขวาง

14

































ุ
บรรณานกรม

15









ุ
บรรณานกรม

ทิพรัตน สิทธิวงศ. การออกแบบระบบการสอน. กรุงเทพฯ : วีพรินท, 2559
ั
ั
ี

นภัสนนท สุวรรณวงศ. การออกแบบการเรยนการสอนและการเขียนแผนการจดการเรียนรูโดยใช
ิ้
หองเรียนเสมือนจริงบนคลาวดคอมพิวตง. (วิทยานิพนธปริญญาครุศาสตร
ี
ิ
อุตสาหกรรมมหาบัณฑิต). (ม.ป.ท.) : มหาวทยาลัยเทคโนโลยพระจอมเกลาธนบุรี,
2559
มินตรา นามมูลตรี. การพัฒนาตัวบงชี้สมรรถนะการออกแบบการเรียนการสอน. (วิทยานพนธ
ิ
่
ี
ปริญญาตรีสาขาเทคโนโลยและการสือสาร). (ม.ป.ท.) : มหาวิทยาลัยมหาสารคาม,
2562
เกรียง ฐิติจําเริญพร. การพัฒนากระบวนการนําครูใหมเขาสูวิชาชีพ โดยใชแนวคิดการพัฒนา


ั
บทเรียนรวมกนเปนฐานรวมกับการเปนพี่เลี้ยง เพื่อสงเสริมสรางความสามารถใน

ี
การออกแบบการเรยนการสอน. (วิทยานิพนธปริญญาครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต).
(ม.ป.ท.) : จุฬาลงกรณมหาวทยาลัย, 2560
ิ
