หน่วยที่ 3 นาฏยศัพท์

นาฎยศัพท์

ล่อแก้ว

เป็ นการปฏิบตั ิคล้ายการจีบแต่ใช้นิ้ วกลาง โดยการงอนิ้ วกลางเข้ามาจรดกบั ข้อแรกของ
นิ้วหวั แม่มือให้มีลกั ษณะเป็ นวงกลมแล้วกรีดนิ้วทงั้ สามให้ตึง อาจจะหกั ข้อมือเข้าหาลาแขน
หรอื หกั ข้อมือออก การจีบล่อแก้วจะจีบมือเดียวหรอื สองมอื กไ็ ด้

การจีบล่อแก้ว

นาฎยศัพท์

ม้วนจบี

การมว้ นจีบเป็นกิริยาของมอื จีบหงายแล้วมว้ นออกเป็นมือตงั้ วง

จีบหงาย ค่อยๆ ม้วนข้อมอื ให้จีบ ปล่อยจีบออกเป็นมอื ตงั้ วง

ควา่ ลง
การม้วนมอื (ขวา)

นาฎยศัพท์

ม้วนจบี

การม้วนจีบเป็นกิริยาของมอื จีบหงายแล้วม้วนออกเป็นมือตงั้ วง

จีบหงาย ค่อยๆ ม้วนข้อมือให้จีบ ปล่อยจีบออกเป็นมอื ตงั้ วง

ควา่ ลง
การม้วนมอื (ซ้าย)

นาฎยศัพท์

ม้วนจบี

การมว้ นจีบเป็นกิริยาของมือจีบหงายแล้วม้วนออกเป็นมือตงั้ วง

การโบกมือ (จีบปรกหน้า)

นาฎยศัพท์

โบกจบี

การโบกจีบจะเป็นกิริยาท่ีปฏิบตั ิต่อจากการจีบหงายระดบั หวั เขม็ ขดั แล้วเคลื่อนมอื จีบออก
ในลกั ษณะจีบควา่ ค่อยๆ ปล่อยมอื ออกไปตงั้ วงบน

มอื ซ้ายจีบหงายระดบั วงล่าง มอื ขวา ปลอ่ ยมอื จีบออกไปตงั้ วงบน มือขวา
ตงั้ วงระดบั เดียวกนั จีบส่งหลงั

การโบกมือ (จีบหงายระดบั วงล่าง)

นาฎยศัพท์

สอดจีบ

การสอดจีบจะต้องเร่ิมจากการจีบหงายแล้วค่อยๆ เคล่ือนมือจีบให้สงู ขึน้ เม่ือถึงท่ีหมายจึง
ปล่อยจีบออกไปตงั้ วง เช่น ในท่าสอดสรอ้ ยมาลา

การสอดจีบในท่าสอดสรอ้ ยมาลา

นาฎยศัพท์

ส่ ายแขน

การส่ายแขนเป็ นกิริยาของการส่ายหรือวาดแขนขึ้น-ลง โดยลาแขนตงั้ มือตึงตลอดเวลา
ปฏิบตั ิได้ทงั้ ส่ายแขนข้างเดียว และพรอ้ มกนั ทงั้ สองข้าง

การส่ายแขนเดียว
ท่าท่ี ๑ ตงั้ มือแขนตึงระดบั ไหล่
ท่าท่ี ๒ วาดแขนลงมาข้างลาตวั แล้วพลิกมอื ควา่ หงายท้องแขนขึน้ ระดบั ไหล่

นาฎยศัพท์

ส่ ายแขน

การส่ายสองแขน
ท่าที่ ๑ ตงั้ มือทงั้ สองแขนตึงระดบั ไหล่ มอื หน่ึงหงายอีกมอื หนึ่งควา่
ท่าท่ี ๒ วาดแขนข้างหน่ึงลงมาข้างลาตวั แล้วพลิกมือควา่ หงายสลบั กนั

การส่ายแขน
(แขนเดียว)

การส่ายแขน
(สองแขน)

นาฎยศัพท์

จรดเท้า

การจรดเท้าจะจรดด้วยเท้าใดกไ็ ด้ ถ้าจะจรดเท้าใดให้อีกเท้าหน่ึงยืนรบั น้าหนัก แล้วยกเท้า
ข้างท่ีจรด โดยวางส้นเท้าลงท่ีพืน้ ใกล้กบั เท้าท่ียืน แล้วดึงเท้าเข้าหาตวั เองใช้จมูกเท้าเเตะพื้น
พร้อมกบั ยกส้นเท้าขึน้ เลก็ น้อย

การจรดเท้า

นาฎยศัพท์

ถัดเท้า

การถดั เท้าเป็นกิริยาของการใช้จมกู เท้าถดั พนื้ เช่น ถดั เท้าขวา ปฏิบตั ิดงั นี้
จงั หวะที่ ๑ ยืนให้น้าหนักตวั อยทู่ ่ีเท้าซ้าย เท้าขวายืนด้วยจมกู เท้า
จงั หวะที่ ๒ เท้าขวาใช้จมูกเท้าไสพื้นแล้วยกปลายเท้าขึ้นให้ส้นเท้าจรดพืน้ และยกเท้าขึ้น

จากพนื้
จงั หวะท่ี ๓ ก้าวเท้าขวาลงน้าหนักอยทู่ ่ีเท้าขวา

การถดั เท้า

นาฎยศัพท์

ภาษาท่า

ท่าไหว้
เป็ นการพนมมือไหว้โดยประกบฝ่ ามือให้นิ้ วเรียงชิดติดกนั ปลายนิ้ วบานออกเล็กน้อย
ยกมอื ขึน้ ไหว้ระดบั อก โดยให้นิ้วหวั แมม่ อื ติดกนั ส่วนนิ้วทงั้ ส่ีเปิ ดออก ปลายนิ้วตึง

ท่าไหว้

นาฎยศัพท์

ภาษาท่า

ท่าโศกเศร้า
ไขว้มือประสานกนั บริเวณหน้าท้อง ก้มหน้าเลก็ น้อย สะด้งุ ตวั เดินเซ

ท่าโศกเศรา้

นาฎยศัพท์

ภาษาท่า

ท่าเดิน
การปฏิบตั ิ ถ้าจะก้าวซ้ายให้มือซ้ายจีบควา่ บริเวณชายพก มือขวาจีบข้างลาตวั งอแขนเลก็ น้อย
เอียงซ้ายประสมเท้าซ้าย แล้วเดินมือโดยให้มือซ้ายตงั้ วงล่างข้างลาตวั งอแขนเลก็ น้อย มือขวา
ตงั้ วงล่างระดบั ชายพก ก้าวซ้ายเอียงขวา ถา้ จะก้าวขวากใ็ ห้ปฏิบตั ิเช่นเดียวกนั แต่ตรงกนั ข้าม

ท่าเดิน

นาฎยศัพท์

ภาษาท่า

ท่าชี้นิ้ ว
จะชี้ด้วยมือขวาหรือมือซ้ายกไ็ ด้ ส่วนอีกมือหนึ่งอาจจีบหลงั หรือเท้าสะเอว มือที่ชี้มีหลาย
ระดบั แต่ละระดบั มีความหมายที่ต่างกนั

ท่าชี้นิ้ว (ท่าท่ีน่ี) ท่าชี้นิ้ว (ท่าท่ีนัน้ ) ท่าชี้นิ้ว (ท่าท่ีโน่น)
ส่ือถึงส่ิงใกล้ๆ และแผน่ ดิน ส่ือถึงส่ิงท่ีอย่ไู กล สื่อถงึ ส่ิงท่ีอย่ไู กลมาก

นาฎยศัพท์

ภาษาท่า

ท่าทวั ่ ไปหรือพวกเรา
ปฏิบตั ิท่าชี้มอื ควา่ ลงด้านหน้าระดบั เอวแล้วตะแคงมือชี้ออกไปด้านข้าง หมายถงึ พวกท่าน
มากมาย ทวั่ ๆ ไป เป็นต้น

ท่าทวั่ ไปหรือพวกเรา

นาฎยศัพท์

ภาษาท่า

ท่ากล้าหาญหรือสู้
มือข้างหน่ึงตงั้ วงบน อีกข้างหน่ึงตงั้ วงล่างหรือแตะฝ่ ามือที่หน้าขา ก้าวเท้าข้างเดียวกบั
มอื ล่าง น้าหนักอย่เู ท้าหน้า เอียงศีรษะข้างเดียวกบั มือตงั้ วงบน

ท่ากล้าหาญหรือต่อสู้

นาฎยศัพท์

ภาษาท่า

ท่าย่ิงใหญ่
หงายมอื ท่าพรหมสี่หน้า เท้าก้าวหรือยืน

ท่าย่ิงใหญ่

หน่วยก่อน สารบญั หน่วยต่อไป