หน่วยที่ 4

นาฏศิลป์ พืน้ เมืองภาคเหนือ

ลีลาแช่ มช้ อยงดงามตามนิ สัยของชาวเหนื อ การแสดงท่ี ได้รับอิ ทธิ พล
จากวฒั นธรรมผสมผสานของไทยใหญ่ เงีย้ ว พมา่ และชาวเขาเผา่ ต่างๆ ด้วย

ฟ้อนเทียน ในเวลากลางคืน ผฟู้ ้อนจะถือเทียนมือละเล่ม ถ้ากลางวนั จะเปลี่ยนเป็น
ฟ้อนเลบ็ แต่เดิมใช้เพื่อฟ้อนบูชาสิ่งศกั ด์ิสิทธ์ิ ต่อมาใช้แสดงเพ่ือประกอบเฉพาะงาน
สาคญั ในพระราชฐาน ความสวยงามของการฟ้อนชุดนี้อยู่ท่ีการเคล่ือนไหวอย่างช้าๆ
เพ่อื ไม่ให้เทียนดบั

นาฏศิลป์ พืน้ เมืองภาคเหนือ

การแต่งกาย นุ่งผ้าซิ่นยาวกรอมเท้า ใส่เสื้อแขนกระบอกคอตงั้ ห่มผ้าสไบ ติดดอกไม้
ห้อยอบุ ะ มอื ทงั้ สองถือเทียน

นาฏศิลป์ พืน้ เมืองภาคตะวนั ออกเฉียงเหนือ

การแสดงของภมู ิภาคนี้มีลกั ษณะรวดเรว็ สะท้อนออกมาในรปู การทามาหากินและ
ความเชื่อ บางส่วนรบั วฒั นธรรมมาจากประเทศลาวและกมั พชู า

เซิ้งสวิง เป็นการแสดงพืน้ เมืองของภาคตะวนั ออกเฉียงเหนือ ในท้องถิ่นอาเภอบาง
ตลาด จงั หวดั กาฬสินธ์ุ เป็นการแสดงท่ีส่งเสริมอาชีพการจบั สตั วน์ ้า

ใน พ.ศ. ๒๕๑๕ ท่านผ้เู ชี่ยวชาญนาฏศิลป์ ไทย กรมศิลปากร ได้นาท่าเซิ้งพื้นเมือง
มาปรบั ปรงุ ให้สวยงามยิ่งขึน้

การแต่งกาย
- ชาย ใส่เสื้อม่อฮ่อม กางเกงขาก๊วย
มีผ้าขาวม้าโพกศีรษะและคาดเอวถือตะข้อง
- หญิง นุ่งผ้าซ่ินคลุมเข่า ใส่เสื้อแขน
กระบอก ห่มสไบถือสวิง

นาฏศิลป์ พืน้ เมืองภาคกลาง

การแสดงมีลกั ษณะเก่ียวข้องกบั การดารงชีวิต และรบั วฒั นธรรมจากการแสดง
แบบหลวง รปู แบบการแสดงจึงมีหลากหลาย

เต้นการาเคียว เป็ นการละเล่นพื้นเมืองของภาคกลางในแถบอาเภอพยุหคีรี
จงั หวดั นครสวรรค์ ซึ่งในท้องถ่ินนี้ประกอบอาชีพทานา ด้วยความเจ้าบทเจ้ากลอน
และมีนิ สยั รกั สนุก จึงมีการเต้นการาเคียวหลงั จากที่เสรจ็ ภารกิจการลงแขกเก่ียวข้าว
ลกั ษณะการแสดงจะสะท้อนให้เห็นสภาพความเป็ นอยู่ของชาวบา้ นอย่างชดั เจน เน้น
ความสนุกสนาน

วิธีเล่น จะแบ่งผ้แู สดงเป็ น ๒ ฝ่ าย คือ ฝ่ ายชายเรียกว่า “พ่อเพลง” ฝ่ ายหญิง
เรียกว่า “แม่เพลง” รอ้ งโต้ตอบกนั และมีลกู ค่คู อยรบั มีอปุ กรณ์คือ เคียว และรวงข้าว

นาฏศิลป์ พืน้ เมืองภาคกลาง

การแต่งกาย
- ชาย ใส่เสื้อม่อฮ่อม กางเกงขากว๊ ย สวมหมวก ผา้ ขาวม้าคาดเอว
- หญิง นุ่งโจงกระเบนกรมท่าหรอื สีดา เสื้อแขนกระบอกคอกลมสีกรมท่า สวมงอ

นาฏศิลป์ พืน้ เมืองภาคกลาง

ชาย มาเถิดเอย เอ๋ยราแมม่ า มารมึ าแมม่ า มาเถิดนะแมม่ า มารึมาแมม่ า มาเถิดแมน่ ุชน้อง
พี่จะเป็ นฆ้องให้น้องเป็ นป่ี ต้อยตะริดติดตอด น้าแห้งน้าหยอดที่ตรงลิ้นป่ี มาเถิดนะ
แมม่ า มารึมาแมม่ า (มาเต้นกายา่ หญ้า กนั ในนานี้เอย ซา้ )

หญิง มาเถิดเอย เอ๋ยราพ่อมา มารึมาพ่อมา (ฝนกระจายปลายนา แล้วน้องจะมาอย่างไรเอย ซา้ )
ชาย ไปกนั เถิดนางเอย เอ๋ยราแม่ไป ไปรึไปแม่ไป ไปชมนกกนั ท่ีในป่ า ไปชมพฤกษากนั ท่ี

ในไพร (ไปชมชะนีผีไพร กนั เล่นท่ีในดงเอย ซา้ )
หญิง ไปกนั เถิดนายเอย เอ๋ยราพ่อไป ไปรึไปพ่อไป (น้องเดินขยิกจิกไหล่ ตามก้นพ่ีชายไปเอย ซา้ )
ชาย เดินกนั เถิดนางเอย เอ๋ยราแม่เดิน เดินรึเดินแม่เดิน ย่างเท้าขึ้นโคก เสียงโพระดก

มนั ร้องเกร่ิน (จะพาหนูน้องไปท้องพะเนิน ชมเล่นให้เพลินใจเอย ซา้ )
หญิง เดินกนั เถิดนายเอย เอ๋ยราพ่อเดิน เดินรึเดินพ่อเดิน (หนทางก็รกระหกระเหิน แล้วน้อง

จะเดินอย่างไรเอย ซา้ )

นาฏศิลป์ พืน้ เมืองภาคกลาง

ชาย รากนั เถิดนางเอย เอ๋ยราแม่รา รารึราแม่รา ใส่เสื้อเนื้อดีแม่ห่มแต่สีดอกคา (น้อยหรือแน่
แม่ช่างรา แมเ่ ชื้อระบาเก่าเอย ซา้ )

หญิง รากนั เถิดนายเอย เอ๋ยราพ่อรา รารึราพ่อรา (มหาหงสล์ งตา่ ต่างคนต่างราไปเอย ซา้ )
ชาย ร่อนกนั เถิดนางเอย เอ๋ยราแม่ร่อน ร่อนรึร่อนแม่ร่อน รปู ร่างเหมือนนางระบา แม่เอ๋ย

ช่างรา แมค่ ณุ ช่างร่อน (อ้อนแอ้นแขนอ่อน รปู รา่ งเหมือนมอญราเอย ซา้ )
หญิง ร่อนกนั เถิดนายเอยเอ๋ยราพ่อร่อนร่อนรึร่อนพ่อร่อน(สีนวลอ่อนอ่อนร่อนแต่ลมบนเอยซ้า)
ชาย บินกนั เถิดนางเอย เอ๋ยราแม่บิน บินรบึ ินแม่บิน สองตีนกระทืบดิน ใครเลยจะบินไปได้

อย่างเจ้า (ใส่งอบขาวขาว รากางามเอย ซา้ )
หญิง บินกนั เถิดนายเอยเอ๋ยราพ่อบินบินรึบินพ่อบิน(ไม่มีเหล้าจะให้กินกลวั จะบินไม่ไหวเอยซ้า)
ชาย ยกั กนั เถิดนางเอย เอ๋ยราแมย่ กั ยกั รยึ กั แมย่ กั ยกั ตื้นติดกึก ยกั ลึกติดกกั (หงสท์ อง

น้องรกั ยกั ให้หมดวงเอย ซา้ )

นาฏศิลป์ พืน้ เมืองภาคกลาง

หญิง ยกั กนั เถิดนายเอย เอ๋ยราพ่อยกั ยกั รึยกั พ่อยกั (อย่าเข้ามาใกล้น้องนัก จะโดนเคียว
ควกั ตาเอย ซา้ )

ชาย ย่องกนั เถิดนางเอย เอ๋ยราแม่ย่อง ย่องรึย่องแมย่ ่อง บุกดงแกรกแกรก สองมือกแ็ หวก
นัยน์ตากม็ อง (พบฝงู อีง่อง พวกเรากจ็ ้องยิงเอย ซา้ )

หญิง ย่องกนั เถิดนายเอย เอ๋ยราพ่อย่อง ย่องรึย่องพ่อย่อง (ฝูงละมงั่ กวางทอง ย่องมากิน
ถวั่ เอย ซา้ )

ชาย ย่างกนั เถิดนางเอย เอ๋ยราแม่ย่าง ย่างรึย่างแม่ย่าง เจอะเสือพ่ีก็จะยิง เจอะกระทิง
พ่ีกจ็ ะย่าง (ไม่ว่าเนื้อเสือเนื้อช้าง ย่างมาฝากน้องเอย ซา้ )

หญิง ย่างกนั เถิดนายเอย เอ๋ยราพ่อย่าง ย่างรึย่างพ่อย่าง (ไม่ว่าเนื้อเสือเนื้อช้าง ย่างมาฝาก
เมยี เอย ซา้ )

ชาย แถกนั เถิดนางเอย เอ๋ยราแม่แถ แถรึแถแม่แถ จะลงท่ีหนองไหน ตัวพ่ีจะไปหนองนัน้ แน่
(นกกระสาปลากระแห แถให้ติดดินเอย ซา้ )

นาฏศิลป์ พืน้ เมืองภาคกลาง

หญิง แถกนั เถิดนายเอยเอ๋ยราพ่อแถแถรึแถพ่อแถ(นกกระสาปลากระแหแถมาลงหนองเอย ซา้ )
ชาย ถองกนั เถิดนางเอยเอ๋ยราแม่ถองถองรึถองแม่ถอง(ค่อยขยบั จบั จ้อง ถองให้ถกู นางเอย ซา้ )
หญิง ถองกนั เถิดนายเอยเอ๋ยราพ่อถองถองรึถองพ่อถอง(กล้าดีก็เข้ามาลองจะโดนกระบอง

ตีเอย ซา้ )

นาฏศิลป์ พืน้ เมืองภาคใต้

ภมู ิประเทศส่วนใหญ่ติดทะเลและติดต่อกบั ชนชาติมลายลู กั ษณะการแสดง การแต่งกาย
คาพดู จึงคลา้ ยกบั มลายู

ตารกี ีปัส คาว่า ตารี แปลว่า ระบา คาว่า กีปัส แปลว่า พดั
การแสดงตารีกีปัสเป็ นการแสดงของภาคใต้ อาศยั
พดั เป็ นองค์ประกอบสาคญั เป็ นการแสดงท่ีแพร่หลาย
ในหม่ชู าวไทยมสุ ลิม โดยเฉพาะจงั หวดั ปัตตานี
เคร่ืองดนตรีท่ีใช้ ไวโอลิน แมนโดลิน ขลุ่ย ฆ้องคู่
รามะนา และมาลากสั

นาฏศิลป์ พืน้ เมืองภาคใต้

การแต่งกาย นุ่งโสรง่ ใส่เสือ้ รดั อก ผกู ผา้ สไบ ใส่เครอ่ื งประดบั หรอื นุ่งโสรง่ ใส่เสื้อ
รดั อก สวมเสือ้ แบบเข้ารปู เรียกว่า “บานง” ใส่เครอ่ื งประดบั

อปุ กรณ์ พดั

หน่วยก่อน สารบญั หน่วยต่อไป