หน่วยที่ 4การแสดงนาฏศิลป์ไทย

นาฎศิลป์ ไทย

ระบาอธิฐาน

ที่มาและรูปแบบการแสดง เป็ นระบาชุดหนึ่ งที่มาจากบทละครเร่ืองอานุภาพพ่อขุน
รามคาแหง ประพนั ธโ์ ดย ฯพณฯพลตรีหลวงวิจิตรวาทการ เมื่อ พ.ศ. ๒๔๙๗ ความหมายของ
เนื้อร้องแสดงถึงความสามคั คีของคนในชาติห่มสไบ นุ่งโจงกระเบน ห่มสไบ

ผ้แู สดง อาจเป็นหญิงล้วน หรือชายหญิงแสดงเป็ นหมู่ เป็นคู่
หรือเด่ียวกไ็ ด้

เครอ่ื งดนตรี ใช้วงปี่ พาทยห์ รือวงดนตรีสากล
การแต่งกาย แต่งกายได้หลายรปู แบบ เช่น นุ่งผ้าจีบหน้านาง
ห่มสไบ นุ่งโจงกระเบน ห่มสไบ
อปุ กรณ์ พานดอกไม้
โอกาสท่ีใช้แสดง เดิมใช้ประกอบการแสดงละคร ต่อมาใช้แสดงในงานทวั่ ไป

นาฎศิลป์ ไทย

ระบาอธิฐาน

เพลงระบาอธิษฐาน
เนื้อร้อง/ทานอง : หลวงวิจิตรวาทการ

อธิษฐานเอย สองมอื จบั พาน ประดบั พวงพทุ ธชาติ (ซา้ )
ขอกศุ ลผลบญุ จงมีแต่ผทู้ าคณุ ประโยชน์ไว้ในชาติ
อย่ามีใครคิดรา้ ย ม่งุ ทาลายชาติไทย ขอให้ทกุ คนสนใจ ห่วงใยประเทศชาติ
ให้ไทยเรานี้ มีความสามารถ ช่วยตวั ช่วยชาติ ทาให้ไทยเป็นเมืองทอง

อธิษฐานเอย สองมอื จบั พาน ประดบั พวงผกากรอง (ซา้ )
ขอไทยรกั ไทย รว่ มเป็นมิตรมนั่ ใจ ถอื ไทยเป็นพี่น้อง
อยา่ มีการยแุ ยก อยา่ ทาให้แตกรา้ วฉาน ขอให้ช่วยกนั สมาน เพื่อนไทยทงั้ ผอง
ม่งุ สามคั คี เหมือนพ่ีเหมือนน้อง กลมเกลียวเก่ียวข้อง รกั กนั ทวั่ ทกุ คน

นาฎศิลป์ ไทย

ราสีนวล

ที่มาและรปู แบบการแสดง สีนวลเป็ นชื่อของเพลงหน้าพาทยท์ ่ีใช้ประกอบการแสดงละคร
ประกอบกิริยาไปมาของสตรีที่มารยาทกระชดกระช้อย ต่อมามีผ้ปู ระดิษฐ์ทานองร้องขึ้น
ประกอบการรา

ความหมายของการราสีนวล เป็นไปในการบนั เทิงรื่นรมยข์ องหญิงสาวแรกร่นุ ท่ีมีจริตกิริยา
งดงามตามลกั ษณะกลุ สตรีไทย

ผแู้ สดง เป็นหญิงล้วน แสดงเป็นหมหู่ รอื แสดงเด่ียวกไ็ ด้

นาฎศิลป์ ไทย

ราสีนวล

เครอื่ งดนตรี ใช้วงปี่ พาทย์
การแต่งกาย แต่งกายโดยนุ่งโจงกระเบน ห่มสไบ ปล่อยผมทดั ดอกไม้ ใส่เครื่องประดบั
โอกาสที่ใช้ในการแสดง แสดงในงานรื่นเริงทวั่ ไป

เพลงราสีนวล

สีนวลชวนชื่นเมื่อยามเช้า รกั เจ้าสาวสีนวลหวนคิดถึง

แม้ไม่แลเหน็ เจ้าเฝ้าคะนึง อยากให้ถงึ วนั ที่ราสีนวล

ปี่ พาทยท์ าเพลง เรว็ -ลา

นาฎศิลป์ ไทย

ราวงมาตรฐาน

ราวงมาตรฐาน เป็นการแสดงท่ีพฒั นามาจากการราวงพนื้ บา้ นที่เรียกว่า “ราโทน” มีทงั้ หมด
๑๐ เพลงแต่ละเพลงมีท่าราท่ีเป็นแบบแผนตายตวั

นาฎศิลป์ ไทย

ราวงมาตรฐาน

คารอ้ ง - ทานอง : กรมศิลปากร เพลงคืนเดือนหงาย

ท่ารา : ท่าสอดสรอ้ ยมาลาแปลง

ยามกลางคืนเดือนหงาย เยน็ พระพายโบกพลิ้วปลิวมา

เยน็ อะไรกไ็ ม่เยน็ จิต เท่าเยน็ ผกู มิตรไม่เบอ่ื ระอา

เยน็ ร่มธงไทยปกไปทวั ่ หล้า เยน็ ย่ิงน้าฟ้ามาประพรมเอย

นาฎศิลป์ ไทย

ราวงมาตรฐาน

เพลงดวงจนั ทรว์ นั เพญ็
คารอ้ ง : ท่านผหู้ ญิงละเอียด พิบลู สงคราม ทานอง : กรมศิลปากร

ท่ารา : แขกเต้าเข้ารงั - ผาลา

ดวงจนั ทรว์ นั เพญ็ ลอยเด่นอย่ใู นนภา

ทรงกลดสดสี รศั มีทอแสงงามตา

แสงจนั ทรอ์ รา่ ม ฉายงามส่องฟ้ า

ไมง่ ามเท่าหน้า นวลน้องยองใย

งามเอยแสนงาม งามจริงยอดหญิงชาติไทย

งามวงพกั ตรย์ ่ิงดวงจนั ทรา จริตกิริยาน่ิ มนวลละไม

วาจากงั วาน อ่อนหวานจบั ใจ

รปู ทรงสมส่วนยวั ่ ยวนหทยั สมเป็นดอกไมข้ วญั ใจชาติเอย

นาฎศิลป์ ไทย

ราวงมาตรฐาน

นาฎศิลป์ ไทย

ราวงมาตรฐาน

เพลงดอกไมข้ องชาติ
คาร้อง : ท่านผหู้ ญิงละเอียด พิบลู สงคราม
ทานอง : กรมศิลปากร
ท่ารา : รายวั่

(สร้อย) ขวญั ใจดอกไมข้ องชาติ งามวิลาสนวยนาดรา่ ยรา (ซา้ )
ตามแบบนาฏศิลป์
เอวองคอ์ ่อนงาม เจริญวฒั นธรรม (สรอ้ ย)
ชี้ชาติไทยเนาวถ์ ่ิน สรา้ งชาติช่วยชาย

งานทกุ ส่ิงสามารถ ส้ทู นเหนื่อยยากตรากตรา (สรอ้ ย)
ดาเนิ นตามนโยบาย

หลกั การวจิ ารณ์การแสดงนาฎศิลป์ ไทย

การแสดงนาฏศิลป์ ไทยเป็ นศิลปะท่ีเกิดจากการผสมผสานศิลปะแขนงต่างๆ ประกอบด้วย
การฟ้อนรา บทประพนั ธ์ ดนตรี เครื่องแต่งกาย ฉาก แสง สี และเสียง ซ่ึงผ้ชู มจะสมั ผสั ได้จาก
การได้ยินและการมองเห็น ดงั นัน้ การท่ีจะชมนาฏศิลป์ ให้เกิดความซาบซึ้งและมีอารมณ์
ร่วมกบั การแสดงเพื่อการวิจารณ์นัน้ จาเป็ นต้องมีความร้พู ื้นฐานเก่ียวกบั องค์ประกอบของ
นาฏศิลป์ ตามหวั ข้อต่อไปนี้

๑. ประเภทของการแสดงนาฏศิลป์ ไทย
๒. ท่ารา เน้นการปฏิบตั ิท่าราให้ถกู ต้อง ตรงจงั หวะของดนตรี ทานอง และคาร้อง
๓. บทประพนั ธ์ ต้องมีความไพเราะถกู ต้องตามหลกั เกณฑก์ ารประพนั ธ์ และส่ือสารได้ชดั เจน
๔. ดนตรีและเพลงต่างๆ สร้างบรรยากาศและอารมณ์ ให้ผ้แู สดงแสดงท่าราตามบทบาท
สอดคล้องตามคารอ้ ง ทานองเพลง และให้ผชู้ มคล้อยตามได้เป็นอย่างดี
๕. การแต่งกาย แต่งกายให้เหมาะสมกบั ประเภท และลกั ษณะของการแสดง
๖. ฉาก แสง สี และเสียง สร้างบรรยากาศให้ดสู มจริง
๗. ความมีเอกภาพในการแสดง ความงามในภาพรวมของการแสดง

หลกั การวจิ ารณ์การแสดงนาฎศิลป์ ไทย

คุณสมบัตขิ องผู้วจิ ารณ์นาฎศิลป์

๑. มีความร้เู ป็นอย่างดีในเรือ่ งที่วิจารณ์
๒. มีใจรกั มีความสนใจและติดตามผลงานอยเู่ สมอ
๓. ไมม่ ีอคติในการวิจารณ์
๔. ยอมรบั ความคิดเหน็ ของผอู้ ื่น
๕. ถ่ายทอดความร้สู ึกนึกคิด แยกแยะข้อดี-ข้อเสีย สามารถอธิบายเหตผุ ลให้ผ้อู ื่นเข้าใจได้
แสดงความคิดเหน็ และอธิบายเหตผุ ลได้ชดั เจน

หน่วยก่อน สารบญั หน่วยต่อไป