ทัศนศิลป์ ม.1 หน่วยการเรียนรู้ที่ 2

ทัศนศิลป์ ม.1

ช้ันมัธยมศึกษาปีท่ี 1 ปกี ารศึกษา 2563
ครพู พิ ัฒนพ์ ล กลู เกอื้ ตาแหน่ง ครู
กลมุ่ สาระการเรียนรศู้ ิลปะ
โรงเรยี นวดั นวลนรดิศ สพม.1

รบั ชม Clip ได้ท่ี ชอ่ ง YOU TOBE : ครูหนอดสอนศิลปะ

ทาไมตอ้ งเรยี นศิลปะ ?

กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะเป็นกลุ่มสาระท่ีช่วยพัฒนาให้ผู้เรียนมีความคิดริเร่ิมสร้างสรรค์มีจินตนาการทางศิลปะ
ชื่นชมความงาม มีสุนทรียภาพ ความมีคุณค่า ซึ่งมีผลต่อคุณภาพชีวิตมนุษย์กิจกรรมทางศิลปะช่วยพัฒนาผู้เรียนท้ังด้าน
ร่างกาย จิตใจ สติปัญญา อารมณ์ สังคม ตลอดจนการนาไปสู่การพัฒนาส่ิงแวดล้อม ส่งเสริมให้ผู้เรียนมีความเชื่อม่ันใน
ตนเอง อันเป็นพ้นื ฐานในการศกึ ษาต่อหรือประกอบอาชพี ได้

ทศั นศิลป์ ม.1

มาตรฐานและตัวช้ีวัด

มาตรฐาน ศ 1.1
สร้างสรรค์งานทัศนศิลป์ตามจินตนาการ และความคิดสร้างสรรค์ วิเคราะห์

วิพากษ์ วิจารณ์คุณค่างานทัศนศิลป์ ถ่ายทอดความรู้สึก ความคิดต่องานศิลปะอย่างอิสระ
ช่ืนชม และประยุกตใ์ ช้ในชวี ติ ประจาวนั
มาตรฐาน ศ 1.2

เข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างทัศนศิลป์ ประวัติศาสตร์ และวัฒนธรรม
เห็นคุณค่า งานทัศนศิลป์ที่เป็นมรดกทางวัฒนธรรม ภูมิปัญญาท้องถ่ินภูมิปัญญาไทยและ
สากล

สาระท่ี 1 ทัศนศิลป์ กลุม่ สาระการเรยี นรศู้ ลิ ปะ

วชิ าพ้ืนฐาน ทศั นศลิ ป์

ศึกษารูปแบบของทัศนธาตุในงานทัศนศิลป์ ฝึกปฏิบัติงานด้านศิลปะ คุณสมบัติของสื่อวัสดุ
อุปกรณ์ เพ่ือสร้างสรรค์งานศิลปะแขนงต่างๆ ด้วยความคิดริเร่ิมสร้างสรรค์ เทคนิค วิธีการ รูปแบบใหม่ๆ เข้าใจ
การทางานของศิลปะ มคี วามรู้ ความสามารถ วิเคราะห์ วิจารณ์ งานทัศนศิลป์ ใช้เทคโนโลยีประกอบในการทางาน
ศิลปะของตน นาไปประยุกตใ์ ช้ในชีวติ ประจาวันอยา่ งมีความสุข

1 หนว่ ยการเรียนรูท้ ี่ 1

2 หน่วยการเรียนรทู้ ่ี 2

3 หนว่ ยการเรยี นรทู้ ่ี 3

4 หนว่ ยการเรยี นรู้ที่ 4

5 หนว่ ยการเรยี นรทู้ ี่ 5

หน่วยการเรยี นรทู้ ี่ 2

หลักการสรา้ งสรรค์งานทัศนศลิ ป์

หนว่ ยการเรียนรูท้ ่ี 2 หลักการสรา้ งสรรคง์ านทศั นศลิ ป์

ความรู้ ความรู้เบอ้ื งต้น ภาระ/ชน้ิ งาน
ทางด้าน แบบทดสอบก่อนและหลังเรียน
การจดั องคป์ ระกอบของศลิ ปะ ทัศนศลิ ป์ ก า ร สั ง เ ก ต เ ป รี ย บ เ ที ย บ
สัดส่วน(Proportion)ความสมดลุ องค์ประกอบศิลป์ สามารถ
(Balance) จงั หวะลลี า ปฏบิ ตั ิสร้างผลงานทัศนศิลป์
(Rhythm) การเน้น(Emphasis)
เอกภาพ(Unity) คุณธรรม จริยธรรม คา่ นยิ ม

ทักษะกระบวนการ มีเจตคติที่ดีต่อการเรียน ในเรื่อง องค์ประกอบศิลป์
เห็นความสาคัญและประโยชน์ขององค์ประกอบศิลป์ที่มี
การศึกษาค้นคว้า การสังเกต ต่อผลงานศิลปะ มีระเบียบวินัย ความซ่ือสัตย์สุจริตใน
การจาแนก การบรรยาย การ การปฏบิ ัติกิจกรรม
ปฏิบัติสร้างผลงาน การนา
ความรูไ้ ปใช้ในชีวติ ประจาวนั

หนว่ ยการเรยี นรูท้ ่ี 2 หลกั การสรา้ งสรรค์งานทัศนศลิ ป์

องค์ประกอบศิลปค์ อื อะไร ?
และมีอะไรบา้ ง ?

อ ง ค์ ป ร ะ ก อ บ ศิ ล ป์ ห ม า ย ถึ ง ก า ร น า เ อ า อ ง ค์ ป ร ะ ก อ บ ต่ า ง ๆ ข อ ง ทั ศ น ธ า ตุ
เช่น จุด เส้น รูปร่าง รูปทรง ขนาด สัดส่วน แสงเงา สี ช่องว่าง และลักษณะผิว มา
สร้างสรรค์เป็นผลงาน การเรียนรู้องค์ประกอบศิลป์จึงเป็นพ้ืนฐานสาคัญในการสร้างสรรค์ผลงาน
ศิลปะทุกแขนงเพ่อื ให้เกดิ ความงามหรอื สอื่ ความหมายทางศิลปะได้

ทศั นธาตุ คอื ส่วนประกอบของความ
งามที่ตามองเหน็ นั่นเอง

หนว่ ยการเรยี นรู้ท่ี 2 หลักการสร้างสรรคง์ านทศั นศิลป์

การจัดองค์ประกอบทางศลิ ปะ

เป็นหลักสาคัญสาหรับผู้สร้างสรรค์ และผู้ศึกษางานศิลปะ เนื่องจากผลงานศิลปะใด ๆ กต็ าม ล้วน
มคี ุณคา่ อยู่ 2 ประการ คือ คุณค่าทางด้านรูปทรง และ คุณค่าทางด้านเรื่องราวคุณค่าทางด้านรูปทรง เกิด
จากการนาเอา องค์ประกอบต่าง ๆ ของ ศิลปะ อันได้แก่ เส้น สี แสงและเงา รูปร่าง รูปทรง พ้ืนผิว
ฯลฯ มาจัดเข้าด้วยกันเพื่อให้เกิดความงาม ซงึ่ แนวทางในการนาองค์ประกอบต่าง ๆ มาจัดรวมกนั นั้น เรียกว่า
การจัดองค์ประกอบศลิ ป์ (Art Composition)

การจดั องค์ประกอบศลิ ป์
(Art Composition)

การจดั องค์ประกอบทางศิลปะ

สดั สว่ น (Proportion) การจัดองคป์ ระกอบทางศิลปะ
ความสมดลุ (Balance)
จงั หวะลีลา (Rhythm) องคป์ ระกอบศลิ ป์ หมายถึง การนาเอาองคป์ ระกอบต่างๆของทศั น
ธาตุเชน่ จดุ เสน้ รูปรา่ ง รปู ทรง ขนาด สดั สว่ น แสง
เงา สี ช่องว่าง และลกั ษณะผวิ มาสร้างสรรค์เปน็ ผลงาน

การเน้น (Emphasis)

เอกภาพ (Unity)

หนว่ ยการเรยี นรู้ท่ี 2 หลักการสรา้ งสรรค์งานทศั นศิลป์

สัดสว่ น (Proportion)

หมายถึง ความสมั พันธ์กนั อย่างเหมาะสมระหว่างขนาดของ องค์ประกอบท่แี ตกต่างกัน ท้ังขนาดทีอ่ ยู่
ในรูปทรงเดียวกันหรือระหว่างรูปทรง และรวมถึง ความสัมพันธ์กลมกลืนระหว่างองค์ประกอบทั้งหลายด้วย
ซงึ่ เป็นความพอเหมาะพอดี ไม่ มากไมน่ ้อย ขององคป์ ระกอบท้งั หลายท่ีนามาจัดรวมกัน

หน่วยการเรียนรูท้ ี่ 2 หลักการสร้างสรรค์งานทัศนศลิ ป์

ความสมดุล หรือ ดุลยภาพ (Balance) ดลุ ยภาพแบบสมมาตร ดลุ ยภาพแบบอสมมาตร
(Symmetry Balance) (Asymmetry Balance)
หมายถงึ นา้ หนักทเ่ี ทา่ กันขององค์ประกอบ ไมเ่ อน
เอียงไปข้างใดข้างหนึ่ง ในทางศิลปะยังรวมถึงความประสาน
กลมกลืน ความพอเหมาะพอดีของ ส่วนต่าง ๆ ในรูปทรง
หนึ่ง หรืองานศิลปะชิ้นหนึ่ง การจัดวางองค์ประกอบต่าง ๆ
ลงใน งานศิลปกรรมน้ันจะต้องคานึงถึงจุดศูนย์ถ่วง ใน
ธรรมชาตินั้น ทุกสิ่งสิ่งท่ีทรงตัวอยู่ได้โดยไม่ล้มเพราะมี
น้าหนักเฉล่ียเท่ากันทุกด้าน ฉะนั้น ในงานศิลปะถ้ามองดู
แล้วรู้สึกว่าบางส่วนหนักไป แน่นไป หรือ เบา บางไปก็จะ
ทาให้ภาพน้ันดูเอนเอียง และเกิดความ รู้สึกไม่สมดุล เป็น
การบกพร่องทางความงาม

หนว่ ยการเรียนรู้ที่ 2 หลักการสรา้ งสรรคง์ านทศั นศลิ ป์

จังหวะลลี า (Rhythm)

หมายถึง การเคล่ือนไหวท่ีเกิดจาการซ้ากัน
ขององค์ประกอบ เป็นการซ้าที่เป็นระเบียบ จาก
ระเบียบธรรมดาท่ีมีช่วงห่างเท่าๆ กัน มาเป็นระเบียบ
ที่สูงขึ้น ซับซ้อนขึ้นจนถึงข้ันเกิดเป็นรูปลักษณะของ
ศิลปะ โดยเกิดจาก การซ้าของหน่วย หรือการ
สลับกันของหน่วยกับช่องไฟหรือเกิดจาก การเล่ือน
ไหลตอ่ เนอื่ งกนั ของเสน้ สี รูปทรง หรือ นา้ หนกั

การซ้ากันขององคป์ ระกอบ

หน่วยการเรยี นร้ทู ี่ 2 หลกั การสร้างสรรค์งานทัศนศลิ ป์

การเน้น (Emphasis) จุดเดน่ นั่นเองครับ

หมายถึง การกระทาให้เด่นเป็นพิเศษกว่าธรรมดา ในงาน
ศิลปะจะต้องมี ส่วนใดส่วนหนึ่ง หรือจุดใดจุดหนึ่ง ท่ีมีความสาคัญ
กว่าส่วนอื่น ๆ เป็นประธานอยู่ ถ้าส่วนน้ันๆ อยู่ปะปนกับส่วนอื่น ๆ
และมีลักษณะเหมือน ๆ กัน ก็อาจถูกกลืน หรือ ถูกส่วนอื่นๆท่ีมี
ความสาคัญน้อยกว่าบดบัง หรือแย่งความสาคัญ ความน่าสนใจไปเสีย
งานท่ีไม่มีจุดสนใจ หรือประธาน จะทาให้ดูน่าเบื่อ เหมือนกับลวดลาย
ที่ถูกจัดวางซ้ากันโดยปราศจากความหมาย หรือเรื่องราวท่ีน่าสนใจ
ดงั นน้ั ส่วนน้ันจึงต้องถกู เน้น ให้เห็นเดน่ ชดั ข้ึนมา เป็นพเิ ศษกว่าส่วน
อ่ืน ๆ ซึ่งจะทาให้ผลงานมีความงาม สมบูรณ์ ลงตัว และน่าสนใจ
มากขน้ึ

หนว่ ยการเรียนรทู้ ี่ 2 หลกั การสร้างสรรคง์ านทศั นศิลป์

เอกภาพ (Unity) ความเปน็ หน่งึ เดียว

หมายถึง ความเป็นอันหน่ึงอันเดียวกันของ
องค์ประกอบศิลป์ทั้งด้านรูปลักษณะและด้านเนื้อหาเรื่องราว
เป็นการประสานหรือจัดระเบียบของส่วนต่างๆ ให้เกิดความ
เป็นหนึ่งเดียว เพื่อผลรวมอันไม่อาจแบ่งแยกส่วนใดส่วนหน่ึง
ออกไป การสร้างงานศิลปะ คือ การสร้างเอกภาพข้ึนจาก
ความสบั สน ความยุ่งเหยิง เป็นการจัดระเบียบ และดุลยภาพ
ใหแ้ กส่ งิ่ ท่ขี ัดแย้งกันเพื่อให้รวมตัวกนั ได้ โดยการเชื่อมโยงส่วน
ตา่ ง ๆให้สมั พนั ธ์กันเอกภาพของงานศิลปะ