การจัดสภาพแวดล้อมในห้องเรียนเพื่อส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้สู่การพัฒนาความมีวินัยของเด็กปฐมวัยอย่างยั่งยืน

รหัสกิจกรรม 1-001 แบบรายงานการปฏิบัติงาน เพื่อพิจารณาคัดเลือกวิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ Best Practice การนำหลักสูตรสถานศึกษาสู่การจัดกิจกรรมการเรียนการสอนที่ประสบผลสำเร็จ ประจำปีการศึกษา 2565 ครูผู้สอนยอดเยี่ยม กลุ่มสาระการเรียนรู้..........การศึกษาปฐมวัย........................................... ประเภท ประถมศึกษา ขนาด.....เล็ก................. ชื่อ นางสาวสุภลักษณ์ บุตรพรม ตำแหน่ง ครู คศ.1 โรงเรียนเมืองอารัมย์ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาร้อยเอ็ด เขต 2 สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ

คำนำ แบบรายงานการปฏิบัติงานเพื่อพิจารณาคัดเลือกวิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ Best Practice การนำหลักสูตร สถานศึกษาสู่การจัดกิจกรรมการเรียนการสอนที่ประสบผลสำเร็จ ประจำปีการศึกษา 2565 เรื่อง“การจัด สภาพแวดล้อมในห้องเรียนเพื่อส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้สู่การพัฒนาความมีวินัยของเด็กปฐมวัยอย่างยั่งยืน”เล่มนี้ จัดทำขึ้นจากการพัฒนาต่อยอด รูปแบบ/วิธีปฏิบัติที่ดีBest Practice เรื่อง การส่งเสริมวินัยเชิงบวกของเด็กปฐมวัย ด้วยรูปแบบห้องเรียนน่าอยู่ คุณครูน่ารัก ของข้าพเจ้าเอง เพื่อเป็นการส่งเสริมระเบียบวินัยในตนเองของเด็กปฐมวัย ด้วยการพัฒนาการจัดสิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้ภายในห้องเรียนให้ตอบสนองต่อพัฒนาการทางการเรียนรู้ และ ความต้องการของเด็กปฐมวัยตามทฤษฎีการเรียนรู้ของไฮสโคป โดยยึดหลักการจัดสิ่งแวดล้อม และการบริหาร จัดการในชั้นเรียน ด้วยวงจร การค้นหา-ใช้-เก็บคืน เพื่อช่วยพัฒนาให้เด็กได้ฝึกการสังเกต เปรียบเทียบ จัดกลุ่ม ประสบการณ์ความรับผิดชอบ ความมีน้ำใจต่อเพื่อนๆ มีการเรียนรู้ทางสังคม โดยมีครูเป็นตัวแบบที่สำคัญในการ ออกแบบการจัดประสบการณ์ สร้างสภาพแวดล้อมทางกายภาพในการวางแผนจัดการห้องเรียน การจัดพื้นที่ และ การคัดเลือกสื่อที่เหมาะสมกับสิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อการเรียนรู้ เอื้อให้เด็กลงมือทำ เปิดโอกาสให้เด็กเลือกและ ตัดสินใจ เชื่อมโยงประสบการณ์กับกิจกรรมอย่างมีจุดหมาย อันจะนำไปสู่การพัฒนาคุณลักษณะของเด็กปฐมวัยที่มี วินัยในตนเอง ให้หยั่งรากลึกลงจนเกิดเป็นพฤติกรรมที่เคยชิน และสามารถปฏิบัติได้ด้วยตนเองจนติดเป็นนิสัย นำไปสู่ความเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์และเป็นพลเมืองที่ดี มีคุณภาพ รู้จักควบคุมตนเอง และมีระเบียบวินัยต่อไปใน อนาคตอย่างมีคุณภาพ ผู้รายงานหวังเป็นอย่างยิ่งว่า best Practices เรื่อง“การจัดสภาพแวดล้อมในห้องเรียนเพื่อส่งเสริม กระบวนการเรียนรู้สู่การพัฒนาความมีวินัยของเด็กปฐมวัยอย่างยั่งยืน”เล่มนี้คงจะเป็นแนวทางการปฏิบัติที่ดีในการ บริหารจัดการชั้นเรียนให้มีคุณภาพ ภายใต้บริบทและสิ่งแวดล้อมที่เด็กอาศัยอยู่ อย่างเป็นองค์รวม และมีความเป็น พลวัตร และน่าจะเป็นตัวอย่างแนวทางการจัดการเรียนรู้แนวทางหนึ่ง ที่ครูอนุบาลสามารถเลือกนำไปใช้ เพื่อช่วยให้ ห้องเรียนอนุบาลกลายเป็นห้องเรียนที่ แสนจะอบอุ่น สนุก มีความสุข และส่งเสริมศักยภาพการเรียนรู้ของเด็ก อนุบาลอย่างรอบด้าน สุภลักษณ์ บุตรพรม พฤษภาคม ,2565

สารบัญ เรื่อง หน้า ชื่อผลงาน 1 ชื่อผู้นำเสนอ 1 สำคัญของผลงาน นวัตกรรมหรือวิธีปฏิบัติที่นำเสนอ 1 จุดประสงค์ เป้าหมายและขอบเขตของการดำเนินงาน 2 กระบวนการดำเนินงาน 4 ผลการดำเนินงาน 11 ปัจจัยความสำเร็จ 14 บทเรียนที่ได้รับ (Lesson Learned) 14 การเผยแพร่/การได้รับการยอมรับ/รางวัลที่ได้รับ 15 เอกสารอ้างอิง

1 แบบรายงานประวัติและผลงานเพื่อพิจารณาคัดเลือกวิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practice) การนำหลักสูตรสถานศึกษาสู่การจัดกิจกรรมการเรียนการสอนที่ประสบผลสำเร็จ สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาร้อยเอ็ด เขต ๒ 1. กลุ่มสาระการเรียนรู้………………….การศึกษาปฐมวัย…………………………………….. 2. ชื่อผลงาน : ....การจัดสภาพแวดล้อมในห้องเรียนเพื่อส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้สู่การพัฒนาความมีวินัยของเด็ก ปฐมวัยอย่างยั่งยืน…………… 3. ชื่อผู้เสนอผลงาน : ………………นางสาวสุภลักษณ์ บุตรพรม…………………….. ตำแหน่ง…..ครู คศ.1.… โรงเรียน…..เมืองอารัมย์..… สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาร้อยเอ็ด เขต 2 โทรศัพท์มือถือ……….090-3684283........... e-mail ……………[email protected]............................... 4. ประเภท ปฐมวัย ขนาดเล็ก ขนาดกลาง ขนาดใหญ่ ประถมศึกษา ขนาดเล็ก ขนาดกลาง ขนาดใหญ่ มัธยมศึกษาตอนต้น ขนาดเล็ก ขนาดกลาง ขนาดใหญ่ 6. ความสำคัญของผลงาน นวัตกรรมหรือวิธีปฏิบัติที่นำเสนอ 6.1 ความเป็นมาและสภาพของปัญหา การศึกษาปฐมวัยเป็นการพัฒนาเด็กตั้งแต่แรกเกิดถึง 6 ปีบริบูรณ์อย่างเป็นองค์รวม บนพื้นฐานการอบรม เลี้ยงดูและการส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้ที่สนองต่อธรรมชาติ พัฒนาการตามวัยของเด็กแต่ละคนให้เต็มตาม ศักยภาพ ภายใต้บริบทของสังคมและวัฒนธรรมที่เด็กอาศัยอยู่ ด้วยความรัก ความเอื้ออาทร และความเข้าใจของทุก คน เพื่อสร้างรากฐานคุณภาพชีวิตให้เด็กพัฒนาไปสู่ความเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์เกิดคุณค่าต่อตนเอง ครอบครัว ชุมชน และประเทศชาติ โดยหลักสูตรการศึกษาปฐมวัยพุทธศักราช 2560 ได้กำหนดวิสัยทัศน์ที่สะท้อนให้เห็นถึงความ คาดหวังในการพัฒนาเด็กปฐมวัยให้มีคุณภาพผ่านประสบการณ์ที่เด็กปฐมวัยเรียนรู้อย่างมีความสุขมีทักษะชีวิต ปฏิบัติตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง เป็นคนดี มีวินัย และสำนึกความเป็นไทย จากปรัชญาของการศึกษาปฐมวัยและวิสัยทัศน์ของหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช 2560 ดังกล่าว อาจกล่าวได้ว่าระเบียบวินัยเป็นสิ่งสำคัญที่ต้องสร้างให้เกิดขึ้นตั้งแต่ระดับปฐมวัยเพราะเป็นหนึ่งในจุดมุ่งหมายของ หลักสูตรที่เป็นความคาดหวังเพื่อให้เกิดกับเด็กเมื่อจบการศึกษาระดับปฐมวัยแล้วว่า “เด็กควรมีทักษะชีวิตและ ปฏิบัติตนตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง มีวินัยและอยู่ร่วมกับผู้อื่นได้อย่างมีความสุข” และด้วยข้าพเจ้าเป็น ครูปฐมวัยที่ปฏิบัติการสอนในลักษณะควบชั้นเรียนอนุบาลปีที่ 2และ3 ของโรงเรียนเมืองอารัมย์ ตำบลเมืองทุ่ง

2 อำเภอสุวรรณภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด ซึ่งเป็นโรงเรียนขนาดเล็กพิเศษ มีจำนวนนักเรียนในระดับชั้น อนุบาล จำนวน 9 คน เด็กส่วนใหญ่ล้วนขาดความพร้อมเนื่องจากไม่ได้อาศัยอยู่กับบิดามารดา ผู้ปกครองไม่มีเวลาดูแลเอาใจ ใส่หรือเตรียมความพร้อมให้กับเด็กเท่าที่ควร ส่งผลให้เด็กไม่มีระเบียบวินัยในการทำกิจกรรมต่างๆ ซึ่งหลายๆท่าน อาจจะคิดว่า ข้าพเจ้านั้นโชคดี สอนสบายเพราะเด็กมีจำนวนน้อยย่อยง่ายกว่าการสอนเด็กที่มีจำนวนมาก แต่ความ จริงนั้นไม่ใช่เลย ข้าพเจ้าเชื่อว่า ไม่ว่าเด็กจะมีจำนวนน้อยหรือมากหากผู้สอนไม่มีกระบวนการบริหารจัดการชั้นเรียน หรือสร้างระเบียบวินัยในห้องเรียนให้เกิดกับเด็กได้แล้ว ย่อมเป็นการยากที่จะพัฒนาเด็กในด้านอื่นๆต่อไปได้ เพราะ การ ปลูกฝังวินัยตั้งแต่เด็กยังเล็กจะติดตัวเขาไปถึงตอนโตเป็นผู้ใหญ่ และสามารถใช้ได้กับทุกๆกิจกรรม และจากการ สังเกตพฤติกรรมความมีระเบียบวินัยของเด็กปฐมวัยในชั้นเรียนของข้าพเจ้าเอง พบว่า ในทุกๆปีเด็กๆขาดความมี วินัยในตนเองอาทิเช่นการเก็บสิ่งของเครื่องใช้เข้าที่ การเข้าแถวตามลำดับก่อนหลังฯลฯ ข้าพเจ้าจึงได้พยายาม ออกแบบการจัดกิจกรรมตลอดทั้งค้นหาแนวทางนวัตกรรมเพื่อมาพัฒนาระเบียบวินัยของเด็กๆในชั้นเรียนของ ข้าพเจ้า 6.2 แนวทางการแก้ปัญหาและพัฒนา ซึ่งจากประสบการณ์การทำงานของข้าพในด้านการจัดสภาพแวดล้อมเพื่อส่งเสริมระเบียบวินัยของเด็ก ปฐมวัยกว่า 3 ปี เชื่อมั่นในเรื่อง การจัดสิ่งแวดล้อมต่อการพัฒนาและการเรียนรู้ของเด็กตามหลักทฤษฎีนวัตกรรม การศึกษาของไฮสโคป ที่ถือว่า สิ่งแวดล้อมเป็นเสมือนคุณครูคนที่สาม และเป็นส่วนหนึ่งของวงล้อการเรียนรู้ ซึ่งมี สาระครอบคลุม 3 เรื่องด้วยกัน ได้แก่ พื้นที่ สื่อ และการจัดเก็บ เนื่องด้วยสิ่งแวดล้อมมีผลต่อกายภาพและพฤติกรรม ของทั้งเด็กและผู้ใหญ่ ระเบียบวินัยก็สามารถสร้างได้โดยผ่านกิจกรรม และการปฏิบัติอย่างต่อเนื่องเช่นกัน ซึ่งการทำ ให้เด็กมีวินัยในรูปแบบและความเชื่อของข้าพเจ้านั้นไม่ได้หมายความว่าเขาต้องฝึกระเบียบวินัยแบบกองทหาร แต่ เด็กจะได้เรียนรู้ความหมายของระเบียบวินัยผ่านการจัดสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อกระบวนการเรียนรู้หรืออีกนัยหนึ่ง คือ “เด็กสามารถเรียนรู้ได้จากการปฏิบัตินั่นเอง”และข้าพเจ้าเชื่อมั่นว่าจะทำให้เกิดความยั่งยืนได้ด้วยการเชื่อมโยง ประสบการณ์กับกิจกรรมต่างๆอย่างมีจุดหมายโดยมีครูเป็นแบบอย่างของการมีระเบียบวินัยผ่านกิจกรรมประจำวัน ของเด็ก อันจะเป็นการสร้างระเบียบวินัยขั้นพื้นฐานให้เกิดขึ้นในตัวเด็กปฐมวัยต่อไปในอนาคต 7. จุดประสงค์ เป้าหมายและขอบเขตของการดำเนินงาน 7.1 การกำหนดจุดประสงค์และเป้าหมาย 7.1.1จุดประสงค์ 7.1.1) เพื่อส่งเสริมให้เด็กปฐมวัยมีระเบียบวินัยในตนเอง เรียนรู้ที่จะยับยั้งชั่งใจและควบคุมตนเองให้ ปฏิบัติตามกฎ กติกา เห็นคุณค่าของสิ่งที่ทำ เพื่อให้สามารถอยู่ร่วมกับผู้อื่นในสังคมได้อย่างมีความสุข 7.1.2 ) เพื่อพัฒนาการสร้างสภาพแวดล้อมภายในห้องเรียนที่มีประสิทธิภาพในการส่งเสริมกระบวนการ เรียนรู้สู่การพัฒนาความมีวินัยในตนเองของเด็กปฐมวัยอย่างยั่งยืน 7.1.2เป้าหมาย เชิงปริมาณ เด็กปฐมวัยชั้นอนุบาลปีที่ 2 และ 3 ของโรงเรียนเมืองอารัมย์ร้อยละ 80 ขึ้นไป มีระเบียบวินัยในตนเอง บรรลุตามมาตรฐานคุณลักษณะที่พึงประสงค์และสภาพที่พึงประสงค์ของหลักสูตรสถานศึกษา

3 เชิงคุณภาพ 1. เด็กปฐมวัยโรงเรียนเมืองอารัมย์มีระเบียบวินัยในตนเอง สามารถสามารถค้นหา ใช้สื่อ และจัดเก็บของ เล่น/ของใช้เข้าที่ได้ด้วยตนเอง ควบคุมความต้องการ รู้จักการรอคอยและแสดงออกในเวลาที่สถานการณ์เหมาะสม มากขึ้น 2. ห้องเรียนปฐมวัยมีบรรยากาศและสภาพแวดล้อมที่น่าอยู่ น่าเรียนรู้ กระตุ้นต่อต่อพัฒนาการทางสมอง และธรรมชาติทางการเรียนรู้ของเด็กปฐมวัยในการส่งเสริมระเบียบวินัยอย่างรอบด้าน เป็นรูปธรรมเป็นแบบอย่างที่ดี และเป็นที่ยอมรับของสถานศึกษา ชุมชน สามารถเผยแพร่ต่อสาธารณชนได้ 7.2 การกำหนดขอบเขตของการดำเนินงาน ดำเนินงานตามแผนผังดังต่อไปนี้ กำหนดเป้าหมายคุณลักษณะของเด็ก ปฐมวัยที่มีวินัยในตนเอง 1. อดทน อดกลั้น 2. รับผิดชอบต่อตนเอง 3. รับผิดชอบต่อส่วนรวม 4. ปฏิบัติตามมารยาทสังคม วิเคราะห์สภาพปัญหา ความต้องการและทิศทางในการ พัฒนาเด็กปฐมวัยตามมาตรฐานคุณลักษณะที่พึงประสงค์ ของ และค่าเป้าหมายของสถานศึกษากำหนด กำหนดแนวทางส่งเสริมพัฒนาคุณลักษณะการมีวินัยในตนเอง ของเด็กปฐมวัย บ้านและโรงเรียนทำงานร่วมกันในการ แก้ไขพฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์ของเด็กและร่วมกันในการ สร้างวินัยให้แก่เด็กอย่างยั่งยืน ส่วนที่ 1 การสร้างสภาพแวดล้อมทางกายภาพใน ห้องเรียนให้มีประสิทธิภาพในการส่งเสริมคุณลักษณะ การมีวินัยในตนเองของเด็กปฐมวัย ส่วนที่ 2 จัดประสบการณ์เพื่อฝึกฝนทักษะและ พฤติกรรมทางสังคมที่นำไปสู่การมีวินัยใน ตนเองของเด็กปฐมวัยอย่างยั่งยืน 9 ขั้นตอน ติดตามตรวจสอบและประเมิน คุณภาพด้านการมีวินัยในตนเองของ เด็กปฐมวัยตามมาตรฐานการศึกษา ของสถานศึกษา P D C นำผลที่ได้จากการดำเนินกิจกรรมมา วิเคราะห์ หาจุดเด่น จุดด้อย และจุด ที่ควรพัฒนา เพื่อนำไปสู่การปรับปรุง ผลงานให้ดีขึ้น A

4 8. กระบวนการดำเนินงาน 8.1 การออกแบบผลงาน/นวัตกรรม ศึกษาสภาพปัจจุบัน ปัญหาและความต้องการ กำหนดปัญหาและหาแนวทางแก้ไขปัญหาประชุม ปรึกษา หารือ ดำเนินการศึกษารูปแบบ และแนวทางการการจัดสภาพแวดล้อมในห้องเรียนเพื่อส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้สู่ การพัฒนาความมีวินัยของเด็กปฐมวัยอย่างยั่งยืน ดังนี้ 8.1.1 วิเคราะห์สภาพปัญหาการจัดประสบการณ์การเรียนรู้ด้านคุณลักษณะของเด็กปฐมวัยที่มีวินัยใน ตนเอง 8.1.2 วิเคราะห์หลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช2560 และหลักสูตรสถานศึกษา ระดับปฐมวัย ฉบับ ปรับปรุง พุทธศักราช 2564 โรงเรียนเมืองอารัมย์ตามมาตรฐานคุณลักษณะที่พึงประสงค์ ศึกษา หลักการ จุดมุ่งหมาย วิเคราะห์คุณลักษณะตามวัยและโครงสร้างหลักสูตร เพื่อนำมากำหนดแนวทางการจัด สภาพแวดล้อมในห้องเรียน ออกแบบการจัดประสบการณ์การเรียนรู้เพื่อพัฒนาความมีวินัยของเด็กปฐมวัยอย่าง ยั่งยืน 8.1.3 ศึกษาแนวคิด/ทฤษฎีที่เกี่ยวข้องกับในห้องเรียนเพื่อส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้สู่การพัฒนาความมี วินัยของเด็กปฐมวัยอย่างยั่งยืน ซึ่งได้แก่ - คุณลักษณะของเด็กปฐมวัยที่มีวินัยในตนเองและแนวทางการสร้างวินัยในตนเองให้แก่เด็กปฐมวัย - การจัดสภาพแวดล้อมเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ตามแนวคิดทฤษฎีการเรียนรู้ของไฮสโคป (High/Scope)และทฤษฎีการเรียนรู้ทางสังคม (Social Learning Theory) ของแบนดูรา 8.1.4 ตรวจสอบสถาพห้องเรียน วางแผนการออกแบบการจัดสภาพแวดล้อมในห้องเรียนเพื่อส่งเสริม กระบวนการเรียนรู้สู่การพัฒนาความมีวินัยของเด็กปฐมวัยอย่างยั่งยืน โดยกำหนดจุดมุ่งหมาย และรูปแบบของ กิจกรรมให้เหมาะสมกับพัฒนาการตามวัยของเด็กในกิจกรรมประจำวัน และนำไปใช้กับนักเรียนชั้นอนุบาลปีที่ 2-3 ของโรงเรียนเมืองอารัมย์พร้อมทั้งมีการสังเกตพฤติกรรมการมีวินัยในตนเองของเด็กปฐมวัยและประเมินผลตาม มาตรฐานคุณลักษณะที่พึงประสงค์หรือคุณลักษณะตามวัยที่กำหนดไว้ในหลักสูตรสถานศึกษา 8.2 การดำเนินงานตามกิจกรรม การจัดสภาพแวดล้อมในห้องเรียนเพื่อส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้สู่การพัฒนาความมีวินัยของเด็กปฐมวัย อย่างยั่งยืน ตามวงจรคุณภาพเดมมิ่ง (Deming Cycle หรือ PDCA ) คือ วงจรการบริหารงานคุณภาพ ประกอบด้วย 8.2.1 Plan = P (ขั้นวางแผน) 1. ศึกษาหลักการ จุดมุงหมาย คุณลักษณะตามวัย และโครงสร้างหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช 2560 และหลักสูตรสถานศึกษา ระดับปฐมวัย ฉบับปรับปรุงพุทธศักราช2565 โรงเรียนเมืองอา รัมย์ เพื่อนำมากำหนดแนวทางการจัดสภาพแวดล้อมในห้องเรียน ออกแบบการจัดประสบการณ์การเรียนรู้เพื่อ พัฒนาความมีวินัยของเด็กปฐมวัยอย่างยั่งยืนตามมาตรฐานตัวชี้วัดและคุณลักษณะที่พึงประสงค์ของเด็กปฐมวัย 2.กำหนดเป้าหมายและวางแผนการดำเนินงาน ออกแบบการสร้างสภาพแวดล้อม สื่อการเรียนรู้ และ แนวทางการจัดกิจกรรมเพื่อส่งเสริมวินัยในตนเองของเด็กปฐมวัย โดยมีการประชุมชี้แจงสร้างความเข้าใจร่วมกัน ระหว่างผู้ปกครองกับสถานศึกษาเกี่ยวกับการฝึกวินัยให้เด็ก เพื่อให้เป็นไปในทิศทางเดียวกันทั้งที่บ้านและโรงเรียน

5 8.2.2 DO = D (ขั้นดำเนินการ) 1.กำหนดมาตรฐานการศึกษาของสถานศึกษาโดยยึดมาตรฐานการศึกษาปฐมวัย เอกลักษณ์และอัตลักษณ์ ของสถานศึกษา จัดทำเป็นมาตรฐานการศึกษาปฐมวัยจำนวน ๓ มาตรฐานโดยเพิ่มรายละเอียดในประเด็นพิจารณา ข้อ ๓.๒ ในมาตรฐานที่ ๓ เป็น“การจัดสภาพแวดล้อมในห้องเรียนเพื่อส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้สู่การพัฒนาความ มีวินัยของเด็กปฐมวัยอย่างยั่งยืนตามแนวคิดไฮสโคป(High Scope) โดยยึดหลักการตามวงล้อแห่งการเรียนรู้ (Wheel of Learning)ที่เน้นให้เด็กเรียนรู้แบบลงมือกระทำ (Active Participatory Learning)ด้วยการ จัด สิ่งแวดล้อมในการเรียนรู้ ครอบคลุม ๓ ด้าน ตามโปรแกรมHigh/Scope ดังนี้ 1.1การจัดสภาพแวดล้อมในห้องเรียน 1.1 พื้นที่ (Space) แบ่งออกเป็น 5 ส่วน ดังนี้ 1.1.1 พื้นที่เก็บของใช้ส่วนตัวเด็ก เช่นผ้ากันเปื้อน แปรงสีฟัน แก้วน้ำ ฯลฯ จัดเป็นตู้หรือชั้นยาว แยกเป็นช่องเฉพาะรายบุคคลโดยมีรูปภาพ ชื่อ หรือสัญลักษณ์ของเด็กติดแสดงความเป็นเจ้าของ 1.1.2พื้นที่กิจกรรมกลุ่มใหญ่ เช่นกิจกรรมฟังนิทาน ร้องเพลง เคลื่อนไหว เป็นต้น ที่สามารถทำร่วมกันได้ทั้ง ชั้นเรียนได้ 1.1.3 พื้นที่ทำกิจกรรมกลุ่มย่อย เช่นกิจกรรมศิลปะสร้างสรรค์ กิจกรรมการทำหนังสือนิทาน ร่วมกันเป็นกลุ่มย่อย กิจกรรมเรียนรู้เกี่ยวกับทักษะพื้นฐานด้านวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์เป็นต้น ทั้งนี้ จำนวน สมาชิกในกลุ่มที่เหมาะสมคือ 5-6 คน เพื่อที่ครูจะได้มีโอกาสมีปฏิสัมพันธ์ใกล้ชิดและมีความทั่วถึงมากขึ้น

6 1.1.4 พื้นที่สำหรับมุมเล่น จัดตามมุมพื้นฐานของไฮสโคป ทั้งหมด 5 มุมด้วยกัน ได้แก่ มุมหนังสือ มุมบล็อก มุมบ้าน มุมศิลปะ และมุมของเล่นที่เน้นเครื่องเล่นสัมผัส เกม และของเล่นบนโต๊ะ โดยมุมเล่นจะต้อง เปลี่ยนแปลงไปตามความสนใจของเด็ก เช่นมุมบ้านอาจจะเปลี่ยนเป็นมุมร้านค้า มุมคุณหมอ ตามความ สนใจของเด็กในช่วงนั้นๆเป็นต้น 1.1.5 พื้นที่เก็บของใช้ของครู เช่นหนังสือคู่มือครู เอกสาร โปรแกรมสื่อการเรียนการสอน อุปกรณ์ส่วนร่วม ของห้องเรียน เช่น ปกรณ์ศิลปะต่างๆเป็นต้น ซึ่งเด็กๆก็จะเคารพสิทธิส่วนบุคคลของคุณครูเช่นกัน

7 1.2 สื่อ สะท้อนวัฒนธรรมท้องถิ่น ใช้สื่อจากรูปธรรมไปหานามธรรมสอดคล้องกับการดำเนินตามธรรมชาติ ของเด็ก ผ่านการจัดมุมประสบการณ์ในห้องเรียน ดังนี้ มุมพลาสติกสร้างสรรค์ มุมหนังสือ มุมวิทยาศาสตร์ มุมบ้าน มุมร้านค้า มุมพัฒนาภาษา และมุมพยาบาล โดยใช้หลักการที่ว่าสื่อที่เหมือนกันจัดไว้ด้วยกัน มุมสงบควรจัดให้ห่าง จากมุมที่เสียงดัง เช่นไม่ควรจัดมุมหนังสือไว้ใกล้กับมุมของเล่น แต่ควรจัดไว้ใกล้กับมุมศิลปะ หรือไม่ควรจัดมุมของ เล่นไว้ใกล้ทางออกตรงประตูเพราะจะทำให้กีดขวางการเข้าออก แต่ควรจัดมุมศิลปะไว้ใกล้ประตู เพื่อให้เด็กมีความ สะดวกในการเดินเข้า-ออกไปทำความสะอาดร่างกาย ฯลฯ 1.3 การจัดเก็บ ใช้วงจร “ค้นหา-ใช้-เก็บคืน” ด้วยการใช้ระบบสัญลักษณ์และสัญญาณเตือนก่อนที่เวลา เล่นจะหมดลงและคุณครูทำให้ดูเป็นแบบอย่างเพื่อให้เด็กเห็นตัวแบบที่ดีและจัดเก็บสิ่งของเข้าที่ได้อย่างเรียบร้อย โดย ไร้ความกดดันและการบังคับฝืนใจ ตามกรอบแนวคิด ดังนี้ -สื่อที่เหมือนกันจัดเก็บหรือจัดวางไว้ด้วยกัน - ภาชนะบรรจุสื่อมีความโปร่งใส เพื่อให้เด็กมองเห็นสิ่งที่อยู่ภายในได้ง่าย และมีความสะดวกใน การขนย้าย - การใช้สัญลักษณ์ (Lables) ควรมีความหมายต่อการเรียนรู้ของเด็ก เช่นสัญลักษณ์ทำมาจากสื่อ อุปกรณ์ของจริง ภาพถ่าย ภาพสำเนา ภาพวาด ภาพโคร่งร่าง ภาพประจุด หรือบัตรคำติดคู่กับสัญลักษณ์อย่างใด อย่างหนึ่ง

8 2.จัดประสบการณ์เพื่อฝึกฝนทักษะและพฤติกรรมทางสังคมที่นำไปสู่การมีวินัยในตนเองของเด็กปฐมวัย อย่างยั่งยืน 9 ขั้นตอน ดังนี้ 2.1 ครูปฏิบัติตนเป็นตัวแบบที่ดีของผู้ที่มีวินัยเพราะเด็กจะได้ซึมซับและเรียนรู้ผ่านการเลียนแบบจากบุคคล ใกล้ตัว ดังนั้นจึงต้องเป็นตัวแบบของผู้วินัยที่ดีอย่างสมํ่าเสมอ เช่นในห้องเรียนหลังจากใช้อุปกรณ์เสร็จ ครูจัดเก็บ อุปกรณ์ของตนเองทุกครั้ง จัดเก็บสิ่งของเครื่องใช้ส่วนตัวให้เป็นระเบียบเรียบร้อย 2.2จัดสภาพห้องเรียนให้สะอาด ปลอดภัยสวยงาม เป็นระเบียบ จัดสื่อ วัสดุ อุปกรณ์และของใช้ที่เป็น หมวดหมู่ เพื่อให้เด็กสามารถใช้งานและจัดเก็บได้อย่างสะดวกด้วยตนเอง 2.3 คาดหวังพฤติกรรมที่เหมาะสมกับวัย และสามารถให้ความช่วยเหลือและสนับสนุนเด็กได้อย่างเหมาะสม 2.4 ร่วมกันกำหนดและสร้างข้อตกลงในการปฏิบัติตนในการอยู่ร่วมกันของเด็กในห้องเรียนเพื่อจูงใจให้เด็ก ได้ปฏิบัติตามข้อตกลง และใช้ข้อตกลงนั้นอย่างสมํ่าเสมอ

9 2.5 ฝึกฝนความรับผิดชอบของเด็กด้วยการจัดเวรประจำวัน โดยแบ่งกลุ่มให้เด็กทำหน้าที่ต่างๆ เช่น เวรทำ ความสะอาดห้องเรียน หรือการเตรียมอุปกรณ์ในการรับประทานอาหารในแต่ละวัน 2.6 ฝึกให้เด็กเรียนรู้ที่จะยับยั้งชั่งใจ คิดก่อนลงมือทำ ไม่ทำอะไรตามใจตนเอง เช่นในขณะที่สนทนาในกลุ่ม ใหญ่ควรให้เด็กที่ต้องการแสดงความคิดเห็น ยกมือ คอยให้ครูเรียกก่อน ไม่แทรกระหว่างที่เด็กคนอื่นกำลังพูด 2.7 ให้ความสนใจ เมื่อเด็กแสดงพฤติกรรมในการฝึกวินัยที่เหมาะสม เช่น เมื่อเด็กเก็บของเล่นของตนเอง เสร็จแล้ว เด็กเข้าไปช่วยเพื่อนเก็บของเล่น ครูควรให้ความสนใจ และส่งเสริมให้เด็กแสดงพฤติกรรมนั้นซํ้าๆ จนใน ที่สุดเด็กจะทำจนเป็นนิสัย 2.8 เมื่อเด็กมีเรื่องขัดแย้งกันเปิดโอกาสให้เด็กมีส่วนร่วมในการพูดคุยและเสนอแนวทางในการแก้ปัญหาข้อ ขัดแย้งนั้นเรียนรู้ที่จะฟังร่วมกัน แสดงเหตุผลของตนเอง และใช้คำพูดที่แสดงถึงการให้เกียรติกัน 2.9 สร้างแรงจูงใจด้วยการพูดชมเชย การโอบกอด เมื่อเด็กสามารถปฏิบัติตนตามข้อตกลง หรือความ รับผิดชอบของตนเองเป็นการสร้างสัมพันธภาพที่ดีที่จะช่วยให้เด็กเกิดความพยายามในการที่จะแสดงพฤติกรรมของ การเป็นผู้ที่มีวินัยที่ดี ทำให้เด็กมีแรงจูงใจที่จะร่วมมือ เรียนรู้ และปฏิบัติตามกฎ กติกาใหม่ๆ และเกิดความต้องการ ที่จะพัฒนาการมีวินัยของตนเองด้วยความมั่นใจ 8.2.3 Check = C (ขั้นตรวจสอบและประเมินผลการดำเนินงาน) ติดตามตรวจสอบและประเมินคุณภาพ ด้านการมีวินัยในตนเองของเด็กปฐมวัยตามมาตรฐานการศึกษาของสถานศึกษา วิเคราะห์ผลการประเมิน เพื่อหา จุดเด่น จุดที่ควรพัฒนา จากการจัดสภาพแวดล้อมในห้องเรียนเพื่อส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้สู่การพัฒนาความมี วินัยของเด็กปฐมวัยอย่างยั่งยืน และนำข้อบกพร่องจากการดำเนินกิจกรรม ไปปรับปรุง พัฒนา เพื่อต่อยอดเป็น กิจกรรมเพิ่มเติมอย่างต่อเนื่อง

10 8.2.4 Action = A (ขั้นนำสู่การปรับปรุงและพัฒนา) นำผลที่ได้จากการดำเนินกิจกรรมมาวิเคราะห์ หา จุดเด่น จุดด้อย และจุดที่ควรพัฒนา เพื่อนำไปสู่การปรับปรุงผลงานให้ดีขึ้น โดยออกแบบเพิ่มเติมจากการจัด สภาพแวดล้อมในห้องเรียนและการจัดกิจกรรมเพื่อสร้างระเบียบวินัยในตนเองให้เกิดกับเด็กปฐมวัย ในรูปแบบ PDR ตามรูปแบบไฮสโคป เพื่อพัฒนาหรือส่งเสริมพฤติกรรม ด้านอื่น ๆเพิ่มเติม เช่น ทักษะทางด้านการคิด หรือ แม้กระทั่งการพัฒนาทักษะการอ่าน และการเขียนในระดับช่วงชั้นที่สูงขึ้น 8.3 ประสิทธิภาพของการดำเนินงาน จากการจัดสภาพแวดล้อมในห้องเรียนเพื่อส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้สู่การพัฒนาความมีวินัยของ เด็กปฐมวัยอย่างยั่งยืน ด้วยกระบวนการจัดสภาพแวดล้อมในห้องเรียนตามแนวคิดไฮสโคปและใช้กระบวนการ ส่งเสริมความมีวินัยในตนเองของเด็กปฐมวัย 9 ขั้นตอน 8.3.1จัดสิ่งแวดล้อมในการเรียนรู้ครอบคลุม ๓ ด้าน ตามโปรแกรมHigh/Scope พื้นที่แบ่งออกเป็น ๕ ส่วน คือ พื้นที่เก็บของใช้ส่วนตัว พื้นที่กิจกรรมกลุ่มใหญ่ พื้นที่ทำกิจกรรม กลุ่มย่อย พื้นที่สำหรับมุมเล่น และพื้นที่เก็บของใช้ครู สื่อ สะท้อนวัฒนธรรมท้องถิ่น ใช้สื่อจากรูปธรรมไปหานามธรรมสอดคล้องกับการดำเนินตาม ธรรมชาติของเด็ก ผ่านการจัดมุมประสบการณ์ในห้องเรียน ดังนี้ มุมพลาสติกสร้างสรรค์ มุมหนังสือ มุมวิทยาศาสตร์ มุมบ้าน มุมร้านค้า มุมพัฒนาภาษา และมุมพยาบาล การจัดเก็บ ใช้วงจร “ค้นหา-ใช้-เก็บคืน” ด้วยการใช้ระบบสัญลักษณ์และสัญญาณเตือนก่อนที่ เวลาเล่นจะหมดลงและคุณครูทำให้ดูเป็นแบบอย่างเพื่อให้เด็กเห็นตัวแบบที่ดีและจัดเก็บสิ่งของเข้าที่ได้อย่าง เรียบร้อย 8.3.2 จัดประสบการณ์เพื่อฝึกฝนทักษะและพฤติกรรมทางสังคมที่นำไปสู่การมีวินัยในตนเองของ เด็กปฐมวัยอย่างยั่งยืน 9 ขั้น ตอนดังนี้ 1. ครูปฏิบัติตนเป็นตัวแบบที่ดีของผู้ที่มีวินัย 2.จัดสภาพห้องเรียนให้สะอาด ปลอดภัยสวยงาม เป็นระเบียบ 3. คาดหวังพฤติกรรมที่เหมาะสมกับวัย 4. ร่วมกันกำหนดและสร้างข้อตกลงในการปฏิบัติตนในการอยู่ร่วมกัน 5. ฝึกฝนความรับผิดชอบของเด็ก 6. ฝึกให้เด็กเรียนรู้ที่จะยับยั้งชั่งใจ 7. ให้ความสนใจ เมื่อเด็กแสดงพฤติกรรมในการฝึกวินัยที่เหมาะสม 8. เมื่อเด็กมีเรื่องขัดแย้งกันเปิดโอกาสให้เด็กมีส่วนร่วมในการพูดคุยและเสนอแนวทางในการ แก้ปัญหา 9. สร้างแรงจูงใจด้วยการพูดชมเชย การโอบกอด เมื่อเด็กสามารถปฏิบัติตนตามข้อตกลง หรือ ความรับผิดชอบของตนเอง ทำให้เด็กเกิดคุณลักษณะของเด็กปฐมวัยที่มีวินัยในตนเอง สามารถเก็บของเล่นสิ่งของเครื่องใช้เข้า ที่ได้ด้วยตนเอง ตลอดทั้งควบคุมตนเองให้ประพฤติปฏิบัติในสิ่งที่ได้เรียนรู้มาว่าเป็นสิ่งที่ดี เป็นที่ยอมรับ และละเว้น การปฏิบัติในสิ่งที่ไม่ดี ไม่เป็นที่ยอมรับด้วยความสมัครใจ โดยที่การประพฤติปฏิบัตินี้เป็นสิ่งที่ส่งผลดีต่อตนเองและ ไม่ทำให้ผู้อื่นเดือดร้อน สอดคล้องกับมาตรฐานคุณลักษณะที่พึงประสงค์ สาระที่ควรเรียนรู้ และประสบการณ์สำคัญ ตามหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช 2560 และหลักสูตรสถานศึกษา ระดับปฐมวัย ฉบับปรับปรุง พุทธศักราช2565 โรงเรียนเมืองอารัมย์เป็นไปตามค่าเป้าหมายของสถานศึกษา

11 8.4 การใช้ทรัพยากร ในการจัดการจัดสภาพแวดล้อมในห้องเรียนเพื่อส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้สู่การพัฒนาความมี วินัยของเด็กปฐมวัยอย่างยั่งยืน ซึ่งเป็นกิจกรรมที่ให้เด็กเกิดคุณลักษณะของเด็กที่มีวินัยในตนเองอย่างเป็นรูปธรรม โดยมีการพัฒนาทักษะการช่วยเหลือตนเองในการปฏิบัติกิจวัตรประจำวัน การจัดเก็บสิ่งของเครื่องใช้เข้าที่การ ควบคุมพฤติกรรมการแสดงออกของตนเองในช่วงสถานการณ์ที่เหมาะสม เนื่องจากการจัดสภาพแวดล้อมภายใน ห้องเรียนนั้นมีความสำคัญอย่างมากต่อพัฒนาการทางการเรียนรู้ของเด็กปฐมวัย การจะทำให้ห้องเรียนมีสื่อการ เรียนรู้มีบรรยากาศ ที่น่าเรียน มีมุมประสบการณ์ที่หลากหลายเป็นพลวัตรนั้น จำเป็นจะต้องได้รับการสนับสนุนด้าน งบประมาณ และการลงทุนเป็นจำนวนมาก ดังนั้นเพื่อลดทอนค่าใช้จ่ายหรืองบประมาณในการสร้างบรรยากาศ ภายในห้องเรียน ข้าพเจ้าได้เปลี่ยนบทบาทมาเป็นนายช่าง ดังนี้ คือ ช่างเก็บและดัดแปลง ช่างขอความอนุเคราะห์ และช่างดูแล ทั้งนี้ข้าพเจ้าได้มีการดัดแปลงนำวัสดุเหลือใช้ วัสดุจากธรรมชาติที่มีในท้องถิ่น เช่นเมล็ดพืช กล่อง กระดาษลัง มาใช้ในการผลิตสื่อและตกแต่งห้องเรียน ตลอดทั้งใช้ตัวเองเป็นสื่อการเรียนรู้ต้นแบบของเด็กในการ สร้างวินัยในตนเองด้วยการทำให้เด็กเห็นเป็นประจำทุกวันอย่างสม่ำเสมอ จึงไม่ทำให้ไม่เป็นการสิ้นเปลืองการใช้ ทรัพยากรอื่นเพิ่มขึ้น 9. ผลการดำเนินงาน 9.1 ผลที่เกิดตามจุดประสงค์ จากการดำเนินงานการจัดสภาพแวดล้อมในห้องเรียนตามแนวคิดไฮสโคปและการจัดประสบการณ์ เพื่อฝึกฝนทักษะและพฤติกรรมทางสังคมที่นำไปสู่การมีวินัยในตนเองของเด็กปฐมวัยอย่างยั่งยืน 9 ขั้นเพื่อส่งเสริม กระบวนการเรียนรู้สู่การพัฒนาความมีวินัยของเด็กปฐมวัยอย่างยั่งยืน พบว่า 1. ในปีการศึกษา 2564 เด็กปฐมวัยของโรงเรียนเมืองอารัมย์มีคุณลักษณะของเด็กปฐมวัยที่มีวินัย ในตนเองดีขึ้น สามารถเก็บของเล่นสิ่งของเครื่องใช้เข้าที่ได้ด้วยตนเอง ตลอดทั้งควบคุมตนเองให้ประพฤติปฏิบัติใน สิ่งที่ได้เรียนรู้มาว่าเป็นสิ่งที่ดี เป็นที่ยอมรับ และละเว้นการปฏิบัติในสิ่งที่ไม่ดี ไม่เป็นที่ยอมรับด้วยความสมัครใจ เป็นไปตามมาตรฐานคุณลักษะที่พึงประสงค์ของหลักสูตรสถานศึกษาและหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช 2560 บรรลุตามค่าเป้าหมายที่สถานศึกษากำหนด และมีผลการประเมินคุณภาพภายในมาตรฐานที่ 1 ด้านคุณภาพ ของเด็กประเด็นที่ 1.3 มีพัฒนาการด้านสังคม ช่วยเหลือตนเองและเป็นสมาชิกที่ดีของสังคมคิดเป็นร้อยละ 91.66 (สูงกว่าค่าเป้าหมายร้อยละ 85) คะแนนที่ได้ 5 ระดับคุณภาพ ยอดเยี่ยม และเมื่อพิจารณาเป็นรายด้านพบว่าเด็ก ปฐมวัย มีวินัยในตนเอง ประหยัดและพอเพียง มีส่วนร่วมดูแลรักษาสิ่งแวดล้อมในและนอกห้องเรียน ในระดับดีมาก คิดเป็นร้อยละ 88.88 2. ห้องเรียนปฐมวัยมีบรรยากาศและสภาพแวดล้อมที่น่าอยู่ น่าเรียนรู้ มีสภาพแวดล้อมทาง กายภาพและจินตภาพที่มีประสิทธิภาพในการสร้างวินัยในตนเองให้แก่เด็กปฐมวัย ห้องเรียนมีความเป็นระเบียบ เรียบร้อย สวยงาม กระตุ้นต่อพัฒนาการทางสมองและธรรมชาติทางการเรียนรู้ของเด็กปฐมวัยอย่างรอบด้าน 9.2 ผลสัมฤทธิ์ของงาน 9.2.1) จากการจัดสภาพแวดล้อมในห้องเรียนเพื่อส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้สู่การพัฒนาความมี วินัยของเด็กปฐมวัยอย่างยั่งยืน ในปีการศึกษาที่ผ่านมาพบว่าเด็กปฐมวัยของโรงเรียนเมืองอารัมย์มีคุณลักษณะของ เด็กปฐมวัยที่มีวินัยในตนเองดีขึ้น สามารถเก็บของเล่นสิ่งของเครื่องใช้เข้าที่ได้ด้วยตนเอง ตลอดทั้งควบคุมตนเองให้ ประพฤติปฏิบัติในสิ่งที่ได้เรียนรู้มาว่าเป็นสิ่งที่ดี เป็นที่ยอมรับ และละเว้นการปฏิบัติในสิ่งที่ไม่ดี ไม่เป็นที่ยอมรับด้วย ความสมัครใจ เป็นไปตามมาตรฐานคุณลักษะที่พึงประสงค์ของหลักสูตรสถานศึกษาและหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช 2560 บรรลุตามค่าเป้าหมายที่สถานศึกษากำหนด ส่งผลให้ได้รับการยอมรับในการเป็นผู้มีรูปแบบวิธี ปฏิบัติที่เป็นเลิศ(Best Practice)ด้านการจัดประสบการณ์ระดับปฐมวัย โดยใช้นวัตกรรม การส่งเสริมวินัยเชิงบวก

12 ของเด็กปฐมวัยด้วยรูปแบบห้องเรียนน่าอยู่ คุณครูน่ารัก ในระดับยอดเยี่ยมจากสพป.ร้อยเอ็ด เขต2 และ ระดับดีจากศธจ.ร้อยเอ็ด 9.2.2 ด้านผู้เรียน การจัดสภาพแวดล้อมในห้องเรียนเพื่อส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้สู่การพัฒนาความมีวินัย ของเด็กปฐมวัย ช่วยส่งเสริมให้เด็กปฐมวัยมีคุณลักษณะของเด็กที่มีวินัยในตนเอง โดยเด็กไม่เพียงแต่สามารถเก็บของ เล่นสิ่งของเครื่องใช้เข้าที่ได้ด้วยตนเอง แต่ยังมีทักษะในการควบคุมตนเองให้ประพฤติปฏิบัติในสิ่งที่ได้เรียนรู้มาว่า เป็นสิ่งที่ดี เป็นที่ยอมรับ และละเว้นการปฏิบัติในสิ่งที่ไม่ดี ไม่เป็นที่ยอมรับด้วยความสมัครใจ เป็นไปตามมาตรฐาน คุณลักษะที่พึงประสงค์ของหลักสูตรสถานศึกษาและหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช 2560 บรรลุตามค่า เป้าหมายที่สถานศึกษากำหนด และก่อให้เกิดประสบการณ์การเรียนรู้ร่วมกันทั้งโรงเรียน ด้วยรูปแบบ PLC ของ คณะครู และจากการติดตามขยายผลการพัฒนาระเบียบวินัยในตนเองตั้งแต่ระดับอนุบาลถึงชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ทั้งนี้จากผลการดำเนินงานทำให้เด็กปฐมวัยโรงเรียนเมืองอารัมย์เกิดคุณลักษณะของเด็กปฐมวัยที่มีวินัยในตนเอง สังเกตได้จากพฤติกรรมของเด็กในชั้นเรียนอนุบาล เป็นการแสดงออกของเด็กในสิ่งที่เด็กได้เรียนรู้มาว่าเป็นสิ่งที่ดี และละเว้นการแสดงออกในสิ่งที่เรียนรู้มาว่าไม่ดีด้วยความสมัครใจ ดังนี้ 9.2.1) อดทน อดกลั้น หมายถึง การที่เด็กควบคุมอารมณ์และความรู้สึกของตนเอง แล้วแสดงออก อย่างเหมาะสมด้วยตนเอง เช่น การเข้าแถวรอคอยตำมลำดับก่อนหลัง การเดินไปยังที่ต่างๆ เป็นแถวอย่างเรียบร้อย โดยไม่ออกนอกแถวหรือวิ่ง การมีใจจดจ่อกับกิจกรรมกรเรียนรู้หรือร่วมกิจกรรมกำรเรียนรู้ตั้งแต่ต้นจนจบ 9.2.2) รับผิดชอบต่อตนเอง หมายถึง การที่เด็กแสดงออกด้วยการปฏิบัติตามหน้าที่ด้วยตนเอง เช่น การตั้งใจทำงานที่ได้รับมอบหมายจนสำเร็จ กำรจัดเก็บของใช้ส่วนตัวเข้าที่ได้เรียบร้อย การนำสิ่งของมา โรงเรียนตามที่ได้รับมอบหมาย การรับประทานอาหารด้วยตนเองโดยไม่หกเลอะเทอะ เป็นต้น 9.3 ประโยชน์ที่จะได้รับ

13 9.2.3) รับผิดชอบต่อส่วนรวม หมายถึง การที่เด็กแสดงออกโดยคำนึงถึงผลกระทบจากพฤติกรรม ของตนเองที่มีต่อผู้อื่น เช่น การช่วยจัดเตรียมวัสดุอุปกรณ์ที่ใช้ร่วมกัน การทิ้งขยะได้ถูกที่ เป็นต้น 9.2.3) ปฏิบัติตามมารยาทสังคม หมายถึง การที่เด็กแสดงออกตามคุณสมบัติที่ได้เรียนรู้มาว่าเป็น สิ่งจำเป็นของการใช้ชีวิตร่วมกันในสังคม เช่น การไหว้และสวัสดีผู้ใหญ่ การพูดสุภาพ การเล่นกับผู้อื่นดีๆ การยกมือ และรอให้ได้รับอนุญาตก่อนพูด เป็นต้น 9.3.2 ด้านครูผู้สอน ครูและเด็กมีปฏิสัมพันธ์ที่ดีต่อกัน มีความใกล้ชิด ผูกพัน ทำให้สามารถจัดการเรียนรู้ได้ อย่างมีคุณภาพ เป็นต้นแบบที่ดีในการสร้างระเบียบวินัยให้แก่เด็กปฐมวัย ได้รับการยอมรับจากทั้งในและนอก สถานศึกษามีการเผยแพร่ผลงานเพื่อนำไปพัฒนาต่อยอดกับกับบุคลากรในโรงเรียนและนอกโรงเรียน

14 9.3.3 ด้านสถานศึกษา โรงเรียนมีสภาพแวดล้อมและบริบทที่เอื้อต่อการเรียนรู้/การพัฒนาเด็กปฐมวัยทั้ง ภายในและภายนอกห้องเรียนอย่างหลากหลาย เป็นแหล่งเรียนรู้ ศึกษาดูงานของผู้ที่สนใจทั้งภายในและภายนอก สถานศึกษา นอกจากนี้ยังมีการเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ผลงานในระดับปฐมวัยอย่างต่อเนื่องเพื่อสะท้อนผลการจัด ประสบการณ์ในการนำมาแก้ไขปรับปรุงและพัฒนางานให้ดีขึ้นร่วมกับบุคลากรทั้งในและนอกโรงเรียน 10. ปัจจัยความสำเร็จ 10.1 ได้รับการส่งเสริม สนับสนุนด้านการจัดการศึกษา จากผู้บริหาร เพื่อนร่วมงาน ศึกษานิเทศก์ประจำ เขตพื้นที่ ในการให้คำแนะนำปรึกษา ส่งเสริมสนับสนุนให้กำลังใจ ตลอดทั้งสนับสนุนด้านงบประมาณ สื่อ กิจกรรม ในการสร้างนวัตกรรม best Practices “ห้องเรียนน่าอยู่ คุณครูน่ารัก” 10.2 ด้านการจัดการเรียนการสอน ได้รับการส่งเสริมจากเพื่อนร่วมงาน เป็นที่ปรึกษา คอยให้ กำลังใจ และให้คำแนะนำในการออกแบบสื่อนวัตกรรม การจัดสภาพแวดล้อม มุมประสบการณ์ และบริบทต่างๆ ภายในชั้นเรียนที่ตอบสนองต่อพัฒนาการ และการเรียนรู้ตามธรรมชาติของเด็ก 10.3 ได้รับความร่วมมือจาก ผู้ปกครอง และชุมชนเป็นอย่างดีในการสนับสนุนปัจจัย ทุนทรัพย์ แรงกายแรงใจในการเข้าช่วยปรับปรุงพัฒนา จัดหาสื่อการเรียนรู้และปรับปรุงสภาพภูมิทัศน์ทั้งภายในและภายนอก ห้องเรียนให้มีความปลอดภัยและเอื้อต่อการเรียนรู้ของเด็กปฐมวัย 10.4 ตัวครู สามารถเป็นตัวแบบที่ดีในการสร้างระเบียบวินัยภายในห้องเรียนด้วยการเปิดโอกาสสร้าง สภาพแวดล้อมภายในห้องเรียนให้น่าอยู่ น่าเรียนรู้ ผลิต/ออกแบบ/จัดหาสื่อการเรียนการสอนที่ใกล้เคียงกับวิถีตาม ธรรมชาติของเด็ก เปิดโอกาสให้เด็กเชื่อมโยงประสบการณ์กับกิจกรรมต่างๆอย่างมีจุดหมายเช่น เก็บสื่อและอุปกรณ์ ในกล่องใส และติดสัญลักษณ์ให้เด็กอ่าน ทำให้เด็กทุกคนสามารถค้นหา ใช้สื่อ และเก็บเข้าที่ได้ด้วยตนเอง 10.5 ตัวเด็กปฐมวัย เด็กมีความสนใจในการร่วมกิจกรรมอย่างมีความสุข มีปฏิสัมพันธ์ที่ดีและใกล้ชิด กับครู มีความกระตือรือร้นในการจัดเก็บสื่อสิ่งของเข้าที่ให้ตรงกับสัญลักษณ์และระบบการจัดเก็บของตนเอง มี ความรู้สึกที่ดีต่อห้องเรียน เกิดความรักและความหวงแหนห้องเรียน ช่วยคุณครูจัดมุมประสบการณ์ ทำความสะอาด ของเล่น ของใช้ ดูแลรักษาความสะอาดภายในห้องเรียนร่มกัน 11. บทเรียนที่ได้รับ (Lesson Learned) 11.1 ผลที่เกิดจากการการจัดสภาพแวดล้อมในห้องเรียนเพื่อส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้สู่การพัฒนาความ มีวินัยของเด็กปฐมวัย ช่วยส่งเสริมให้เด็กปฐมวัยมีคุณลักษณะของเด็กที่มีวินัยในตนเอง โดยเด็กไม่เพียงแต่สามารถ เก็บของเล่นสิ่งของเครื่องใช้เข้าที่ได้ด้วยตนเอง แต่ยังมีทักษะในการควบคุมตนเองให้แสดงพฤติกรรมที่ตามสถานการ์ ที่เหมาะสม ประพฤติปฏิบัติในสิ่งที่ได้เรียนรู้มาว่าเป็นสิ่งที่ดี เป็นที่ยอมรับ และละเว้นการปฏิบัติในสิ่งที่ไม่ดี ไม่เป็นที่ ยอมรับด้วยความสมัครใจ เป็นไปตามมาตรฐานคุณลักษะที่พึงประสงค์ของหลักสูตรสถานศึกษาและหลักสูตร

15 การศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช 2560 บรรลุตามค่าเป้าหมายที่สถานศึกษากำหนด 11.2.2 ข้อสังเกต/ข้อเสนอแนะและข้อควรระวังในการนำผลงานไปประยุกต์ใช้ 1.การสร้างวินัยสำหรับเด็กปฐมวัยควรเริ่มจากการใหเ้ด็กค่อยๆ เรียนรู้ที่จะควบคุมตนเองให้เคารพ และปฏิบัติตนได้อย่างเหมาะสมตามข้อตกลงในสังคม เมื่อเด็กได้รับการฝึกฝนอย่างสมํ่าเสมอ ต่อเนื่อง และตระหนัก ถึงคุณค่าของการมีวินัย เด็กจะพัฒนาเป็นนิสัยติดตัวไปจนเติบใหญ่ เป็นบุคคลที่มีวินัยสามารถดำเนินชีวิตได้อย่างมี ระเบียบ มีความรับผิดชอบต่อตนเองและสังคม ทำงานและอยูร่วมกันกับผูอื่นได้อย่างราบรื่น และนำไปสู่ความสำเร็จ ในอนาคต 2.การจัดสภาพแวดล้อมทางกายภาพที่มีประสิทธิภาพในการสร้างวินัยให้แก่เด็ก คือการจัดระเบียบ สิ่งแวดล้อมทั้งวัตถุสิ่งของและการตระเตรียมพื้นที่เพื่อให้เด็กสามารถควบคุมตนเองได้ เป็นการควบคุมสถานการณ์ ไม่ใช่ควบคุมเด็ก ด้วยการจัดโครงสร้างของสิ่งแวดล้อมที่เอื้อให้เด็กทำสิ่งต่างๆ ด้วยตนเอง ใช้วัสดุอุปกรณ์ที่มีขนาด เหมาะสมกับเด็ก จัดวางในระดับสายตาเด็ก จัดทำสัญลักษณ์เพื่อช่วยให้เด็กหยิบใช้และจัดเก็บของเข้าที่ได้ด้วย ตนเอง ทั้งนี้ สภาพแวดล้อมที่จัดควรมีระเบียบเรียบร้อย สะอาด สวยงาม และปลอดภัยอยู่เสมอ เด็กจะเห็น แบบอย่างของความมีระเบียบเรียบร้อยและเรียนรู้จากการเลียนแบบครู 11.2.3 แนวทางการพัฒนาเพิ่มเติมให้ประสบความสำเร็จมากยิ่งขึ้น แนวทางการสร้างวินัยในตนเองให้แก่เด็กปฐมวัยดังกล่าวข้างต้นเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการใน การพัฒนาและการเรียนรู้ที่บูรณาการกับกรใช้ชีวิต ไม่ใช่กิจกรรมหรือการฝึกทักษะที่แยกต่างหากจากชีวิตประจำวัน ของเด็ก ครูควรตระหนักว่าพฤติกรรมของครูส่งผลโดยตรงต่อวินัยในตนเองของเด็ก ครูจึงเป็นผู้ที่มีบทบาทสำคัญใน การส่งเสริมให้เด็กได้พัฒนาการควบคุมตนเองด้วยวิถีทางที่ทั้งครูและเด็กรู้สึกดีต่อตนเอง ซึ่งจะส่งผลให้การแสดง พฤติกรรมที่ดีของเด็กเกิดจากความสมัครใจของตัวเด็กเอง เป็นการแสดงพฤติกรรมที่เกิดจากวินัยในตนเองของเด็ก อย่างยั่งยืน 12. การเผยแพร่/การได้รับการยอมรับ/รางวัลที่ได้รับ 12.1 การเผยแพร่ผลงานทั้งในและนอกสถานศึกษาดังนี้ 12.1.1 เผยแพร่ผลงานภายในสถานศึกษาในรูปแบบ PLC ร่วมกับคณะครูในสถานศึกษา 12.1.2 เผยแพร่ผลงานให้กับศูนย์พัฒนาเด็กเล็กองค์การบริหารส่วนตำบลเมืองทุ่ง 12.1.3 เผยแพร่ผลงานผ่านช่องทาง on line ดังนี้ 112.3.1) เผยแพร่ผลงานผ่านทางเว็บไซต์ของโรงเรียนเมืองอารัมย์ https://data.bopp-obec.info/web/home.php?School_ID=1045450433 12.3.2) เผยแพร่ผลงานผ่าน face book แฟนเพจ ห้องปฐมวัยbyครูนุ่น และ เพจข่าสวสาร โรงเรียนเมืองอารัมย์ https://www.facebook.com/ห้องปฐมวัยbyครูนุ่น-101083825575489/, https://www.facebook.com/เพจข่าวโรงเรียนเมืองอารัมย์-108504337603628/ 12.3.3) เผยแพร่ผลงานผ่านทาง youtube ห้องปฐมวัยchanall https://www.youtube.com/channel/UCino3mOnsZ2-om4AAjj_H1A

16 12.1.2 การได้รับการยอมรับ/รางวัลที่ได้รับ 10.1.1 รางวัลระดับดี รูปแบบ/วิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practice) ด้านการจัดประสบการณ์การ เรียนรู้ระดับปฐมวัย พุทธศักราช 2564 จากสำนักงานศึกษาธิการจังหวัดร้อยเอ็ด 12.1.2 รางวัลผู้มีวิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practice) ระดับยอดเยี่ยม ด้านการจัดประสบการณ์ ระดับปฐมวัย พุทธศักราช 2564 หัวข้อ การส่งเสริมวินัยเชิงบวกของเด็กปฐมวัย ด้วยรูปแบบห้องเรียนน่าอยู่ คุณครู น่ารัก จากสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาร้อยเอ็ด เขต2

17 เอกสารอ้างอิง วรนาท รักสกุลไทย (2544). สุดยอดเทคนิคการจัดการเรียนรู้แบบครูมืออาชีพ. กรุงเทพฯ : แฮปปี้ เลิร์นนิ่ง. ชนิพรรณ จาติเสถียรและคณะ (2560).การสร้างวินัยสำหรับเด็กปฐมวัย. กรุงเทพฯ : สมาคมอนุบาลศึกษาแห่ง ประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี. นฤมล เทียนหอม (2563).การสร้างวินัยในตนเองให้แก่เด็กปฐมวัย. บทความวิชาการทางการศึกษา