สื่อประกอบการสอน_เรื่อง_แรงและแรงลัพธ์_(2)-04190727 (1)

(2)



สถาบันสง่ เสริมการสอนวทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.) : หนงั สือเรียน รายวชิ าพนื้ ฐาน วิทยาศาสตร์ ช้นั ประถมศึกษาปีที่ 5
ที่มา https://www.scimath.org/ วันทสี่ บื ค้น 10/01/63

สถาบันสง่ เสริมการสอนวทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.) : หนงั สือเรียน รายวชิ าพนื้ ฐาน วิทยาศาสตร์ ช้นั ประถมศึกษาปีที่ 5
ที่มา https://www.scimath.org/ วันทสี่ บื ค้น 10/01/63

แรงที่คณะสี่สหายดันซงุ
กบั แรงท่ีชา้ งดันซงุ
จนไปถงึ เสน้ ชัย

ไปในทศิ ทางทีเ่ ปน็ อย่างไร

สถาบันสง่ เสริมการสอนวิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี (สสวท.)
หนงั สอื เรียน รายวิชาพนื้ ฐาน วิทยาศาสตร์ ช้ันประถมศกึ ษาปีท่ี 5
ทีม่ า https://www.scimath.org/ วนั ที่สบื ค้น 10/01/63

แรงหลายแรง
ทร่ี วมกันกระทาตอ่ วัตถุ

ในแนวเดยี วกันน้ี
เรยี กว่า แรงอะไร

สถาบนั สง่ เสรมิ การสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.)
หนงั สอื เรียน รายวิชาพ้ืนฐาน วิทยาศาสตร์ ช้ันประถมศึกษาปีที่ 5
ท่ีมา https://www.scimath.org/ วันทสี่ บื ค้น 10/01/63

กิจกรรมท่ี 1

แรงลัพธ์เป็นอยา่ งไร

จดุ ประสงค์

เขียนแผนภาพแสดงแรงทก่ี ระทาตอ่ วัตถุ
ทอ่ี ยู่ในแนวเดยี วกนั เมื่อวตั ถอุ ยนู่ ่งิ

วิธีทา

5. อา่ นใบความรู้เรื่องแรงลัพธ์ และเขียนแผนภาพ
แสดงขนาดและทิศทางของแรงท่ีเคร่ืองชั่งสปรงิ
ถุงทรายท้ังในแนวนอนและแนวดิ่งลงในรูป

สามารถดาวนโ์ หลดได้ท่ี www.dltv.ac.th

ใบความรู้
เรื่อง แรงลพั ธ์

ในการทากจิ กรรมตา่ ง ๆ ในชีวติ ประจาวนั เราตอ้ งออกแรง
กระทาต่อวตั ถุ ทั้งการดงึ และการผลัก เชน่ อาบน้า แปรงฟัน
เล่น เขยี นหนังสอื แรงมที ัง้ ขนาดและทิศทาง
เราสามารถเขยี นแผนภาพแสดงแรงทกี่ ระทาตอ่ วตั ถุ
โดยใชล้ ูกศร กาหนดให้

หวั ลกู ศรแสดงทศิ ทางของแรงที่มากระทา
ความยาวของลกู ศรแสดงขนาดของแรง
โดยถ้าขนาดของแรงน้อย ความยาวของลกู ศร
จะส้ัน แตถ่ ้าขนาดของแรงมาก ความยาวของ
ลูกศรจะยาว

เช่น เดก็ คนหน่งึ ผลกั โตะ๊ ไปในแนวนอน
แต่ละครั้งดว้ ยแรงทแี่ ตกต่างกนั ดงั รปู

สามารถเขยี นแผนภาพแสดงแรงท่เี ด็กกระทาต่อโตะ๊ แต่ละคร้งั ดงั น้ี

บางกจิ กรรมต้องอาศัยแรงจากหลายคนชว่ ยกัน
เช่น การยกวัตถทุ ่มี นี า้ หนกั มาก อาจตอ้ งใชแ้ รง
จากหลาย ๆ คน เพ่ือให้สามารถยกวัตถุได้
โดยการรวมแรงหลายแรงท่กี ระทาตอ่ วตั ถุ
เรยี กวา่ แรงลพั ธ์

การเคล่ือนท่ขี องวตั ถุ ตวั อยา่ งเช่น ถา้ ออกแรง
กระทาตอ่ วตั ถุในแนวนอน โดยเด็กคนหนึ่งออกแรง
20 นิวตนั และเดก็ อกี คนออกแรง 40 นิวตนั
ในทิศทางเดยี วกัน ดงั รปู

เขยี นแผนภาพแสดงแรงที่เดก็ กระทาตอ่ โตะ๊ ในแนวนอนได้ดงั น้ี

ถา้ เด็กคนน้ีออกแรงกระทากับวตั ถหุ รอื กระเปา๋
ในแนวดง่ิ แล้วกระเป๋ายังคงอยู่นิง่
ขนาดและทศิ ทางของแรง
ที่กระทาตอ่ วัตถุเปน็ ดงั รปู

เขยี นแผนภาพแสดงแรงทก่ี ระทาต่อกระเปา๋
ในแนวด่ิงแล้วกระเปา๋ ยงั คงอย่นู ิ่งไดด้ ังนี้

ถา้ แรงที่กระทาต่อวัตถุมที ศิ ทางเดยี วกนั
แรงลัพธ์เท่ากับผลบวกของแรงท่กี ระทาตอ่ วตั ถุ

ถ้าแรงทม่ี ากระทามีทศิ ทางตรงขา้ มกนั
แรงลพั ธจ์ ะเทา่ กบั ผลตา่ งของแรงเหลา่ น้นั

และเมอื่ ออกแรงกระทาวัตถุแล้ววัตถยุ งั คงอยู่น่งิ
แรงลพั ธท์ ่ีกระทาตอ่ วัตถมุ ีคา่ เป็นศูนย์

2.4 2.5 4.9 4.9 5 5



2.4 2.5 4.9 4.9 5 5





224 4 4 4



แต่ละคนตอ้ งออกแรงเทา่ ใด
และเราจะมวี ธิ ีหาคา่ ของแรงทั้งหมด
ท่ีกระทาตอ่ เชือกได้อยา่ งไร

ท่มี า https://images.app.goo.gl/5r4kd6ojFLWVjNnC7 วันที่สบื ค้น 10/01/63

กิจกรรมท่ี 2

แรงลัพธ์หาไดอ้ ย่างไร

จุดประสงค์

1. สงั เกตและอธิบายวธิ กี ารหาแรงลพั ธ์
ทกี่ ระทาตอ่ วัตถุ

2. เขยี นแผนภาพแสดงแรงและแรงลัพธ์
ท่ีกระทาต่อวัตถุ

วัสดุ-อุปกรณ์

- เคร่อื งชั่งสปรงิ
- เชอื กยาว

ตอนที่ 1 วิธีทา

1. ตดั เชือกยาวประมาณ 8 เซนตเิ มตร
แล้วทาใหเ้ ชอื กเปน็ วง โดยผูกปลายท้งั สองข้าง
เข้าด้วยกัน

ตอนที่ 1 วิธที า

2. นาเชอื กที่ผูกเปน็ วงมาเกย่ี วดว้ ย
เครอื่ งชงั่ สปริง 2 อัน ดงั รปู

ตอนที่ 1 วิธีทา

3. ดงึ เครื่องชัง่ สปรงิ ท้งั สองอันในทศิ ทางตรงกนั ขา้ ม
แลว้ ทาใหเ้ ชอื กนนั้ อยนู่ ่ิงกบั ที่ สงั เกตขนาดของแรง
ทอ่ี า่ นได้ และบันทกึ ผล

ตอนที่ 1 วิธที า

4. ทาขอ้ 3 ซ้าอีก 2 ครั้ง โดยเปลีย่ นคา่ ของแรง
ทีใ่ ชด้ ึง และบันทึกผล

ตอนท่ี 1 วิธที า

5. เขียนแผนภาพแสดงขนาดและทศิ ทางของแรง
และแรงลพั ธ์ทเ่ี ครอ่ื งชั่งสปรงิ ทั้งสองอนั ดึงเชือก
ให้อย่นู ่ิง

สามารถดาวนโ์ หลดได้ท่ี www.dltv.ac.th

ใบงาน 02
แรงลพั ธแ์ ละผลของแรงลัพธ์

ตอนที่ 1

บนั ทกึ ผลการทากิจกรรม

ตาราง 1 ขนาดของแรงท่อี า่ นได้
จากเครื่องช่งั สปรงิ





แผนภาพแสดงขนาดและทิศทางของแรง
ที่เครอื่ งชั่งสปรงิ ทัง้ สองอนั ดึงเชือกใหอ้ ยนู่ ่งิ

ขนาดและทศิ ทางของแรงลพั ธ์
ทเ่ี ครอื่ งชง่ั สปรงิ ทั้งสองอนั ดึงเชือกให้อยนู่ ง่ิ

ขนาดของแรงลัพธเ์ ทา่ กับ 0 นวิ ตัน

เม่ือใช้เครือ่ งช่ังสปริงอันที่ 1 และอนั ท่ี 2 ดึงเชอื ก
แลว้ ทาให้เชอื กยังคงอยู่น่ิง ขนาดของแรงทีอ่ ่านได้
เท่ากันหรอื ไม่ อยา่ งไร

ไม่เทา่ กนั

แรงทีเ่ คร่ืองช่งั สปรงิ อนั ท่ี 1 และอนั ท่ี 2
กระทาตอ่ เชอื กอย่ใู นแนวเดียวกันหรือไม่
และมีทศิ ทางเปน็ อยา่ งไร

แนวเดียวกัน
แต่มีทิศทางตรงกันขา้ มกนั

แรงลพั ธ์ของแรงที่เครื่องชง่ั สปรงิ ทงั้ สอง
กระทาตอ่ เชอื กนั้นหาได้อยา่ งไร
มขี นาดและทิศทางเปน็ อย่างไร

ทศิ ทางตรงกนั ข้าม หาได้โดย
นาคา่ ของแรงท่กี ระทามาลบกัน
หรือหาได้จากผลต่างของแรงเหลา่ นน้ั

การหาแรงลพั ธข์ องแรงหลายแรง
ท่กี ระทาตอ่ วัตถใุ นแนวเดียวกนั
แต่มีทิศทางตรงกนั ข้าม
หาแรงลพั ธไ์ ด้จากผลต่าง
ของแรงเหลา่ นั้น

แรงและแรงลพั ธ์ (3)

1. กระดาษแขง็ ขนาด A4
2. เครื่องชง่ั สปรงิ
3. ไมเ้ สยี บปลายแหลม
4. ใบงาน 01 แรงลพั ธแ์ ละผลของแรงลพั ธ์