ปก_merged

ทรัพยากรธรรมชาติ

ผู้จัดทำ ปัญหาและแนวทางการแก้ไข
ปัญหาทรัพยากรธรรมชาติในด้านต่างๆ
นาย กิตติศักดิ์ หลงสลำ เลขที่ 21
นางสาว มนชิตา พุ ทธสุภะ เลขที่ 32
นางสาว นันทิยา จุลิวรรฬี เลขที่ 36
นางสาว บวรลักษณ์ ดุกสุกแก้ว เลขที่ 37
นางสาว ปิยะภรณ์ ขุนศรี เลขที่ 38
นางสาว มลนิกานต์ หนูประดิษฐ์ เลขที่ 41
นางสาว ศุภกาญจน์ ณ อุบล เลขที่ 43

ทรัพยากรดิน

ความสำคัญของทรัพยากรดิน
ดินมีประโยชน์มากมายมหาศาลต่อมนุษย์และ

ดินหมายถึง เทหวัตถุธรรมชาติที่ สิ่งมีชีวิตอื่น ๆ คือ
1. ใช้ในการเกษตรกรรม ดินเป็นต้นกำเนิดของการเกษตร

ปกคลุมผิวโลก เกิดจากการแปรสภาพหรือ กรรม เป็นแหล่งผลิตอาหารของมนุษย์ อาหารที่มนุษย์เราบริโภค

สลายตัวของหินแร่ธาตุ และอินทรีย์วัตถุผสม ทุกวันนี้มาจากการเกษตรกรรมถึง 90 %

คลุกเคล้ากันตามธรรมชาติรวมกันเป็นชั้นบาง 2. ใช้ในการเลี้ยงสัตว์ พืชและหญ้าที่ขึ้นอยู่บนดินเป็นแหล่ง

ๆ เมื่อมีน้ำและอากาศที่เหมาะสมก็จะทำให้พืช อาหารสัตว์ ตลอดจนเป็น แหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์บางชนิด เช่น

เจริญเติบโตและยังชีพอยู่ได้ งู หนู แมลง นาก ฯลฯ
เนื่องจากภาคตะวันตกส่วนใหญ่เป็น 3. เป็นแหล่งที่อยู่อาศัย พื้นดินเป็นแหล่งที่ตั้งของเมือง บ้าน

เขตเทือกเขาสูง เพราะฉะนั้นวัตถุแม่ดิน หรือ เรือน ทำให้เกิดวัฒนธรรม และอารยธรรมของชุมชนต่าง ๆ
แหล่งกำเนิดดินต้องเกิดจากการสลายตัวของ มากมาย
หินที่เป็นกรด ดังนั้นดินจึงมีความอุดมสมบูรณ์
ค่อนข้างต่ำ ดินชนิดนี้ เรียกว่า ดินเรดเยลโล- 4. เป็นแหล่งกักเก็บน้ำ ถ้าน้ำซึ่งอยู่ในรูปของความชื้นในดิน
พอดโซลิก (Red-yellow Podzolic Soils) มีอยู่มาก ๆ ก็จะกลายเป็นน้ำซึมอยู่ในดิน คือน้ำใต้ดิน น้ำเหล่านี้
จะค่อย ๆ ซึมลงที่ต่ำ เช่น แม่น้ำ ลำคลอง ทำให้เรามีน้ำใช้ตลอดปี

ดินชนิดนี้ มีในเขตภูเขาที่เป็นกรด ส่วนในเขตที่ ประโยชน์ของดิน
มีหินปูน เช่น บริเวณเทือกเขาในเขตอำเภอ
อุ้มผาง จังหวัดตาก และบริเวณปลายเทือกเขา ดินมีประโยชน์มากมายมหาศาลต่อมนุษย์และสิ่งมีชีวิตอื่น ๆ คือ
1. การเกษตรกรรม เพราะดินเป็นต้นกำเนิดของการเกษตรกรรม
ถนนธงชัยระหว่างแม่น้ำแควใหญ่กับแควน้อย
เป็นแหล่งผลิตอาหารของมนุษย์ ในดินจะมีอินทรียวัตถุและธาตุ
จะเป็นพวกเรด-บราวด์ เอิท (Red-Brown อาหารรวมทั้งน้ำที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโตของพืช อาหารที่คนเรา
earth) นอกจากนั้นยังมีดินที่เกิดจากการสลาย บริโภคในทุกวันนี้มาจากการเกษตรกรรมถึง 90%
ตัวของสารหรือ หินภูเขาไฟ เราเรียกว่า ดิน
ภูเขาไฟ ได้แก่พื้นที่บริเวณจังหวัดตาก เขต 2. การเลี้ยงสัตว์ ดินเป็นแหล่งอาหารสัตว์ทั้งพวกพืชและหญ้าที่
อำเภออุ้มผาง ที่ราบลุ่มน้ำแควน้อย เขตอำเภอ ขึ้นอยู่ ตลอดจนเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์บางชนิด เช่น งู แมลง
สังขละบุรี อำเภอทองผาภูมิ อำเภอไทรโยค นาก ฯลฯ

และบริเวณแก่งกระจาน เป็นต้น 3. เป็นแหล่งที่อยู่อาศัย แผ่นดินเป็นที่ตั้งของเมือง บ้านเรือน

ในด้านสมรรถนะของที่ดินในภาคตะวัน ทำให้เกิดวัฒนธรรมและอารยธรรมของชุมชนต่าง ๆ มากมาย

4. เป็นแหล่งเก็บกักน้ำ เนื้อดินจะมีส่วนประกอบสำคัญๆคือ ส่วน
ตกปรากฏว่าพื้นที่เหมาะสำหรับการปลูกพืชไร่ ที่เป็นของแข็ง ได้แก่ กรวด ทราย ตะกอน และส่วนที่เป็นของเหลว
มีประมาณ 25 % ของเนื้อที่ภาค ทำนา 5% ที่ คือ น้ำซึ่งอยู่ในรูปของความชื้นในดินซึ่งถ้ามีอยู่มาก ก็จะกลายเป็น
เหลือ 70 % ไม่เหมาะแก่การเพาะปลูก เพราะ น้ำซึมอยู่คือน้ำใต้ดิน น้ำจะค่อยๆ ซึมลงที่ต่ำ เช่น แม่น้ำลำคลอง
เป็น ที่ลาดชันมาก หรือ มีดินเป็นทรายจัด
ทำให้เรามีน้ำใช้ได้ตลอดปี

สาเหตุของปัญหาความ ผลกระทบที่เกิดจากความ
เสื่อมโทรมของทรัพยากร เสื่อมโทรมของทรัพยากร

ความเสื่อมโทรมของทรัพยากรดิน ผ ล ก ร ะ ท บ ด้ า น ก า ย ภ า พ
มีสาเหตุทั้งที่เกิดจากธรรมชาติและเกิด
จากการใช้ที่ดินที่ไม่ถูกต้องตามหลัก ความเสื่อมโทรมของดินเกิดจากการจัดการ
วิชาการ ตัวอย่างของปัญหา เช่น การ ที่ดินไม่เหมาะสมขาดการป้องกันที่ไม่ถูกต้อง
ชะล้างพังทลายของดิน ดินขาดอินทรีย์ ทำให้มีการชะล้างพั งทลายของหน้าดินที่เป็น
และปัญหาที่เกิดจากสภาพธรรมชาติ ส่วนที่มีความอุดมสมบูรณ์หมดไป หน้าดินที่
ของดินร่วมกับการกระทำของมนุษย์ ถูกชะล้างจะตกลงไปเป็นตะกอนตามแหล่งน้ำ
เช่น ดินเค็ม ดินเปรี้ยว ดินอินทรีย์ ต่างๆ ก่อให้เกิดการตื้นเขินของแหล่งน้ำทำให้
(พรุ) ดินทรายจัด และดินตื้น พื้นที่ดิน รัฐต้องเสียค่าใช้จ่ายในการขุดลอกตะกอน
ที่มีปัญหาต่อการใช้ประโยชน์ทางด้าน ตามแหล่งน้ำเป็นจำนวนมาก และมีผลกระทบ
เกษตรกรรมของประเทศไทย ได้แก่ ต่อสิ่งแวดล้อม
การชะล้างพังทลายของดิน 108.87
ล้านไร่ พื้นที่ที่มีปัญหาการชะล้างพัง ด้ า น เ ศ ร ษ ฐ กิ จ
ทลายของดินมากที่สุดคือ ภาคเหนือ
ดินขาดอินทรียวัตถุ 98.70 ล้านไร่ ความเสื่อมโทรมของดินส่งผลกระทบโดยตรง
ปัญหาดินขาดอินทรียวัตถุประมาณ ต่อผลผลิตทางการเกษตร และกระทบต่อ
ร้อยละ 77 อยู่ในพื้นที่ภาคตะวันออก เกษตรกร 34 ล้านคน (ร้อยละ 60 ของ
เฉียงเหนือ ดินที่มีปัญหาต่อการใช้ ประชากรทั้งประเทศ) ซึ่งเป็นประชากรส่วน
ประโยชน์ทางด้านเกษตรกรรม ใหญ่ของประเทศจะได้รับผลผลิตต่ำเป็นสาเหตุ
209.84 ล้าน ไร่ ซึ่งส่วนใหญ่อยู่ใน หนึ่งที่ทำให้เกษตรกรมีรายได้ต่ำ ยากจนส่ง
ภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ผลรายได้ของประชากรที่ทำการเกษตรมีราย
ส่วนดินเค็ม ดินกรดและดินค่อนข้าง ได้ต่ำกว่าประชากรนอกการเกษตรถึง 11 เท่า
เป็นทราย อยู่ในพื้นที่ภาคตะวันออก
เฉียงเหนือ สำหรับการใช้ประโยชน์ ด้ า น สั ง ค ม
ที่ดินไม่ถูกต้องตามศักยภาพ คิดเป็น
พื้นที่ 35.60 ล้านไร่ การที่เกษตรกรมีรายได้ต่ำ มีทางเลือกในการ
หารายได้น้อย การบุกรุกพื้นที่ป่าไม้ขยายพื้นที่
ทำกินเพื่ อให้มีรายได้เพี ยงพอหรืออพยพเข้า
เมืองทิ้งถิ่นฐาน มาหางานทำในเมือง ซึ่งทั้ง
2 ทางเลือกนี้ก่อให้เกิดปัญหาต่อประเทศชาติ
ทั้งสิ้น สาเหตุสำคัญประการหนึ่งก็คือ ละเลย
การมองปัญหาพื้นฐานของมนุษย์ คือดินและ
ที่ดิน

แทแกนร้ัพไวขทยปาาัญงกรหดาิน 5.การเพิ่มแร่ธาตุให้ดิน โดยใส่ปุ๋ยคอก เศษ
1.การปลูกหญ้าแฝกเพื่ อป้องกันการไถล วัชพืช แกลบ การไถพรวนดินบ่อยๆ ปลูกพืช
ของดินและให้ดินยึดเกาะ ไม่ชะล้างง่าย คลุมดิน การใช้จุลินทรีย์และไส้เดือน
2.การปลูกพื ชยืนต้นที่มีรากแก้วแข็งแรง การอนุรักษ์ดิน
ริมฝั่ งแม่น้ำ ปัญหาที่เกิดขึ้นจากการพั งทลายหรือการสูญ
3 . ก า ร ส ร้ า ง กำ แ พ ง ค อ น ก รี ต กั้ น ค ลื่ น ที่ เสียความอุดมสมบูรณ์ของหน้าดินนั้น จะทำให้
กระทบ เพื่ อลดการกัดเซาะของน้ำ เกิดปัญหาอื่น ๆ ติดตามมา เช่น ดินขาดความ
4 . ก า ร ป ลู ก ป่ า ท ด แ ท น อุดมสมบูรณ์ทำให้เกษตรกรต้องซื้อปุ๋ยเคมีมา
5.การเพิ่ มแร่ธาตุให้ดิน โดยใส่ปุ๋ยคอก บำรุงดินเสียค่าใช้จ่ายมหาศาล ตะกอนดินที่ถูก
เศษวัชพื ช แกลบ การไถพรวนดินบ่อยๆ ชะล้างทำให้แม่น้ำและปากแม่น้ำตื้นเขิน ต้องขุด
ปลูกพื ชคลุมดิน การใช้จุลินทรีย์และ ลอกใช้เงินเป็นจำนวนมาก เราจึงควรป้องกัน
ไ ส้ เ ดื อ น ไม่ให้ดินพั งทลายหรือเสื่อมโทรมซึ่งสามารถ
ก า ร อ นุ รั ก ษ์ ดิ น กระทำได้ด้วยการอนุรักษ์ดิน
1. การใช้ที่ดินอย่างถูกต้องเหมาะสม การปลูก
ปัญหาที่เกิดขึ้นจากการพั งทลายหรือการสูญ พื ชควรต้องคำนึงถึงชนิดของพื ชที่เหมาะสม
เสียความอุดมสมบูรณ์ของหน้าดินนั้น จะทำให้ กับคุณสมบัติของดิน การปลูกพืชและการไถ
เกิดปัญหาอื่น ๆ ติดตามมา เช่น ดินขาดความ พรวนตามแนวระดับเพื่ อป้องกันการชะล้างพั ง
อุดมสมบูรณ์ทำให้เกษตรกรต้องซื้อปุ๋ยเคมีมา ทลายของหน้าดิน นอกจากนี้ควรจะสงวน
บำรุงดินเสียค่าใช้จ่ายมหาศาล ตะกอนดินที่ถูก รักษาที่ดินที่มีความอุดมสมบูรณ์ไว้ใช้ในกิจการ
ชะล้างทำให้แม่น้ำและปากแม่น้ำตื้นเขิน ต้องขุด อื่น ๆ เช่น โรงงานอุตสาหกรรม ที่อยู่อาศัย
ลอกใช้เงินเป็นจำนวนมาก เราจึงควรป้องกัน เพราะที่ดินที่มีความอุดมสมบูรณ์และเหมาะ
ไม่ให้ดินพั งทลายหรือเสื่อมโทรมซึ่งสามารถ สมในการเพาะปลูกมีอยู่จำนวนน้อย
กระทำได้ด้วยการอนุรักษ์ดิน 2.กการาเรขียปนรัตบ้นปฉรบุังบบำรุงดิน การเพิ่มธาตุอาหารให้
แก่ดิน เช่น การใส่ปุ๋ยพืชสด ปุ๋ยคอก การปลูก
1.การปลูกหญ้าแฝกเพื่ อป้องกันการไถลของ พืชตะกูลถั่ว การใส่ปูนขาวในดินที่เป็นกรด การ
ดินและให้ดินยึดเกาะ ไม่ชะล้างง่าย แก้ไขพื้ นที่ดินเค็มด้วยการระบายน้ำเข้าที่ดิน
2.การปลูกพืชยืนต้นที่มีรากแก้วแข็งแรงริมฝั่ ง เป็นต้น การวาดภาพประกอบ
แม่น้ำ 3. การป้องกันการเสื่อมโทรมของดิน ได้แก่
3.การสร้างกำแพงคอนกรีตกั้นคลื่นที่กระทบ การปลูกพืชคลุมดิน การปลูกพืชหมุนเวียน
เพื่ อลดการกัดเซาะของน้ำ การปลูกพืชบังลม การไถพรวนตามแนวระดับ
4.การปลูกป่าทดแท การทำคันดินป้องกันการไหลชะล้างหน้าดิน
รวมทั้งการไม่เผาป่าหรือการทำไร่เลื่อนลอย

4ที่.มกีนา้รำขใัหง้คอวอากมกชอุ่ามอรชจืก้ันดแแสบ่กง่บดเิขกน้ารสกูา่ทาีฟ่รดิิรกนะบแลายะกน้าำรในใชด้ิน

วัสดุ เช่น หญ้าหรือฟางคลุมหน้าดินจะช่วยให้
ดินมีความอุดมสมบูรณ์

นโยบายด้านที่ดินและป่าไม้

กฎหมายและนโยบายใน นโยบายทรัพยากรธรรมชาติเกี่ยวกับที่ดินและป่าไม้ อยู่ในรัฐธรรมนูญแห่ง
ประเทศที่เกี่ยวข้องกับ ราชอาณาจักรไทยพุทธศักราช 2550 และฉบับล่าสุดที่อยู่ระหว่างรอการประกาศใช้
การใช้ที่ดินและป้าไม้ (พุทธศักราช 2559) แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติเกี่ยวกับกับ
ทรัพยากรธรรมชาติ นโยบาย และยุทธศาสตร์กรมพัฒนาที่ดินและนโยบายป่าไม้
นโยบายป้าไม้แห่งชาติปี พ.ศ.2528 แห่งชาติ
และแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม
แห่งชาติฉบับที่ 11ได้กำหนดให้มี รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย
พื้นที่ป่าไม้ไม่น้อยกว่าร้อยละ 40 ของ พุทธศักราช 2550 ได้กำหนดนโยบายด้านที่ดินทรัพยากรธรรมชาติและสิ่ง
พื้นที่ประเทศ หรือคิดเป็นพื้นที่ แวดล้อมไว้ในมาตรา 85 และมาตรา 87 ดังนี้
ประมาณ 129 ล้านไร่ ซึ่งต่ำกว่าที่เคย
มีการกำหนดไว้ในปี พ.ศ. 2504 ถึง มาตรา 85 รัฐต้องดำเนินการตามแนวนโยบายด้านที่ดินทรัพยากรธรรมชาติ
ประมาณร้อยละ 10 แต่ตลอดเวลาที่ และสิ่งแวดล้อม ดังต่อไปนี้
ผ่านมาจนถึงปัจจุบัน พื้นที่ป่าไม้ได้ 1) กำหนดหลักเกณฑ์การใช้ที่ดินให้ครอบคลุมทั่วประเทศ โดยคำนึงถึงความ
ลดลงมาอย่างต่อเนื่องและในอัตราที่ สอดคล้อง กับสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติ ทั้งผืนดิน ผืนน้ำ วิถีชีวิตของชุมชน
รวดเร็ว ปัจจุบันมีพื้นที่ป่าไม้คงเหลือ ท้องถิ่น และการดูแลรักษา ทรัพยากรธรรมชาติอย่างมีประสิทธิภาพ และกำหนด
อยู่เพียงประมาณ 102 ล้านไร่ หรือ มาตรการการใช้ที่ดินอย่างยั่งยืนโดยต้อง
เท่ากับประมาณร้อยละ 31.57 ของ ให้ประชาชน ในพื้นที่ได้รับผลกระทบจากหลักเกณฑ์การใช้ที่ดินนั้นมีส่วนร่วมใน
เนื้อที่ประเทศ การที่ขนาดพื้นที่ป่าลด การตัดสินใจด้วย
ลงเป็นต้นเหตุสำคัญอย่างหนึ่งของ 2) กระจายการถือครองที่ดินอย่างเป็นธรรมและดำ เนินการให้เกษตรกร
ปัญหาภัยพิบัติทางธรรมชาติที่ กรรมสิทธิ์หรือ สิทธิ์ในที่ดินเพื่อประกอบเกษตรกรรมอย่างทั่วถึง โดยการปฏิรูป
ประเทศไทยประสบอยู่ โดยเฉพาะ ที่ดินหรือวิธีอื่น รวมทั้งจัดหาแหล่งน้ำเพื่อ ให้เกษตรกรมีน้ำใช้อย่างพอเพียง
อย่างยิ่ง ภัยแล้ง และอุทกภัย รวม เหมาะสมแก่การเกษตร
ทั้งกระทบต่อการพัฒนาประเทศใน 3) จัดให้มีการวางผังเมือง พัฒนา และดำเนินการตามผังเมืองอย่างมี
ทุกๆ ด้านและวิถีชีวิตของชาวไทย ประสิทธิภาพและประสิทธิผล เพื่อประโยชน์ในการดูแลรัก ทรัพยากรธรรมชาติ
อย่างมาก การใช้ประโยชน์ที่ดินใน อย่างยั่งยืน
เขตป่าไม้ ที่เป็นพื้นที่เขตป่าสงวน 4) จัดให้มีแผนการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำและทรัพยากรธรรมชาติอื่นอย่าง
แห่งชาติ เขตอุทยานแห่งชาติ เขต เป็นระบบและเกิดประโยชน์ต่อส่วนรวม ทั้งต้องให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการสงวน
รักษาพันธุ์สัตว์ป่า เขตห้ามล่าสัตว์ป่า บำรุงรักษาและใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติและความหลากหลายทาง
ที่ก่อให้เกิดการสูญเสียพื้นที่ป่าไม้จึง ชีวภาพอย่างสมดุล
เป็นมาตรการสำคัญของภาครัฐที่ 5) ส่งเสริม บำรุงรักษา และคุ้มครองคุณภาพสิ่งแวดล้อมตามหลักการพัฒนาที่
ต้องหาแนวทางในการป้องกันและ ยั่งยืนตลอดจนดวบคุมและกำจัดภาวะมลพิษที่มีผลต่อสุขภาพอนามัย สวัสดิภาพ
แก้ไข มาตรการทางกฎหมายจึงได้ และคุณภาพชีวิตของประชาชน โดยประชาชน ชุมชนท้องถิ่น และองค์กรปกครอง
ถูกนำมาใช้กำกับดูแล โดย ส่วนท้องถิ่น ต้องมีส่วนร่วมในการกำหนดแนวทางการดำเนินงาน
ประเทศไทยมีกฎหมายที่เกี่ยวกับการ
ใช้ที่ดินและป่าไม้สำคัญ โดยมี มาตรา 87 รัฐต้องดำ เนินการตามแนวนโยบายด้านการมีส่วนร่วม
กฎหมายที่เป็นนโยบายกำกับดูแล ของประชาชนดังต่อไปนี้
เช่น รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักร 1 ส่งเสริมให้ประชาชมีส่วนร่วมในการกำหนดนโยบายและวางแผนพัฒนา
ไทย และกฎหมายที่ว่าด้วยการ เศรษฐกิจและสังคมทั้งในระดับชาติและระดับท้องถิ่น
อนุรักษ์ที่ตราขึ้นเป็นพระราชบัญญัติ 2) ส่งเสริมและสนับสนุนการมีส่วนร่วมของประชาชนในการตัดสินใจทางการเมือง
ต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง การวางแผนพัฒนาทางเศรษฐกิจ และสังคม รวมทั้งการจัดทำบริการสาธารณะ
3) ส่งเสริมและสนับสนุนการมีส่วนร่วมของประชาชนในการตรวจสอบการใช้
อำนาจรัฐทุกระดับ ในรูปแบบองค์กรทางวิชาชีพหรือตามสาขาอาชีพที่หลากหลาย
หรือรูปแบบอื่น
4) ส่งเสริมให้ประชาชนมีความเข้มแข็งในทางการเมือง และจัดให้มีกฎหมายจัด
ตั้งกองทุนพัฒนาการเมืองภาคพลเมืองเพื่อช่วยเหลือการดำเนินกิจกรรม
สาธารณะของชุมชน รวมทั้งสนับสนุนการดำเนินการของกลุ่มประชาชนที่รวมตัว
กันในลักษณะเครือข่ายทุกรูปแบบให้สามารถแสดงความคิดเห็นและเสนอความ
ต้องการของชุมชนในพื้นที่
5) ส่งเสริมและให้การศึกษาแก่ประชาชนเกี่ยวกับการพัฒนาการเมืองและการ
ปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข

ประมวลกฎหมายที่ดิน พ.ศ. 2497 การอนุรักษ์ทรัพยากรสัตว์ป่าและพืชที่ใกล้จะสูญพันธ์หรอถูก
ประมวลกฎหมายที่ดินเป็นกฎหมายที่มี คุกคามทำให้ปริมาณร่อยหรอจนอาจเป็นเหตุให้สูญพันธุ์ วิธีการ
ส่วนในการพัฒนาที่ดินในลักษณะของการ อนุรักษ์กระทำโดยการ สร้างเครือข่ายทั่วโลกในการควบคุมการค้า
จัดสรรการใช้ที่ดินในรูปของการมี ระหว่างประเทศ (International Trade) ทั้งสัตว์ป่าพืชป่าและ
กรรมสิทธิ์ในที่ดินและการครอบครอง ผลิตภัณฑ์ไซเตสไม่ควบคุมการค้าภายในประเทศสำหรับชนิดพันธุ์
ที่ดินซึ่งเป็นผลให้มีการนำที่ดินไปใช้เพื่อ ท้องถิ่น (Native Species)
การปลูกที่อยู่อาศัย การพาณิชยกรรม
เกษตรกรรม การจัดไว้เป็นที่สาธารณะ 3) อนุสัญญาว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ(Convention
ประโยชน์ ส่วนราชการและกิจกรรมอื่น ๆ on Biological Diversity: CBD)
บนผิวดินด้วย บุคคลอาจได้กรรมสิทธิ์ใน
ที่ดินตามที่กฎหมายกำหนดไว้ในมาตรา อนุสัญญาว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ เป็นข้อ
2ถึงมาตรา 4 คือ ที่ดิน ซึ่งมิได้ตกเป็น ตกลงด้านสิ่งแวดล้อมระหว่างประเทศที่มีเจตนารมณ์ให้รัฐบาลทุก
กรรมสิทธิ์ของบุคคลหนึ่งบุคคลใดให้ ประเทศพัฒนาประเทศโดยไม่ละเลยการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและ
ถือว่าเป็นของรัฐ และบุคคลย่อมมี ทรัพยากรธรรมชาติ
กรรมสิทธิ์ในที่ดิน โดย 1 ได้มาซึ่ง
กรรมสิทธิ์ตามบทบัญญัติกฎหมายก่อน โดยมีการกำหนดวัตถุประสงค์หลักไว้ 3 ประการ คือ
วันที่ประมวลกฎหมายนี้ใช้บังคับ หรือได้ 1) เพื่ออนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพ
มาซึ่ง โฉนดที่ดินตามบทบัญญัติแห่ง 2) เพื่อใช้ประโยชน์จากความหลากหลายทางชีวภาพอย่างยั่งยืน
ประมวลกฎหมายนี้ และ 2) ได้มาซึ่ง 3) เพื่อแบ่งปันผลประโยชน์ที่ได้จากการใช้ทรัพยากรพันธุกรรม
กรรมสิทธิ์ตามกฎหมายว่าด้วยการจัด อย่างเท่าเทียมและยุติธรรม
ที่ดินเพื่อการครองชีพ หรือกฎหมายอื่น 4) พิธีสารคาร์ตาเฮน่า ว่าด้วยความปลอด ภัยทางชีวภาพ

กฎหมายที่เกี่ยวข้องในต่างประเทศ ประเทศภาคีจะต้องใช้มาตรการทางกฎหมายการปกครองและ
มาตรการอื่น ๆ ที่จําเป็นและเหมาะสม เพื่อดําเนินการติดตามขอบังคับ
1) อนุสัญญาแรมซาร์ หรือ อนุสัญญาว่าด้วยพื้นที่ชุ่มน้ำ ที่ระบุในพิธีสาร ประเทศต่าง ๆ ต้องรับประกันว่าการพัฒนาการ
(Ramsar Convention on Wetlands) อนุสัญญาดัง จัดการการขนส่ง การใช้การขนย้ายและการเผยแพรสิ่งมีชีวิต
กล่าวเป็นข้อตกลงระหว่างรัฐบาล ซึ่ง ได้กำหนดกรอบการ ดัดแปลงพันธุกรรมสู่ธรรมชาติจะต้องมีการ ป้องกันหรือลดความเสี่ยง
ทำงานสำหรับความร่วมมือระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์ ที่อาจเกิดขึ้นต่อความหลากหลายทางชีวภาพ โดยคำนึงถึงความเสี่ยง
แหล่งที่อยู่อาศัยที่เป็นพื้นที่ชุ่มน้ำ โดยมีวัตถุประสงค์เริ่มต้น ต่อสุขภาพของมนุษย์
เพื่อเน้นการดำเนินการอนุรักษ์และการใช้ประโยชน์พื้นที่ชุ่มน้า
เพื่ออนุรักษ์ถิ่นที่อยู่อาศัย ของนกน้า ต่อมาขอบเขตการ 5) สนธิสัญญาระหว่างประเทศว่าด้วยทรัพยากรพันธุกรรมพืชเพื่อ
ดำเนินการของอนุสัญญาฯ ได้ขยายครอบคลุมกว้างขึ้น โดย อาหารและการเกษตร (International Treaty on Plant
เน้นการอนุรักษ์และการใช้ประโยชน์ของพื้นที่ชุ่มน้าอย่างชาญ Genetic Resources for Food and Agricultural: ITPGR)
ฉลาดในทุกๆด้าน ตลอดจนเพื่ออนุรักษ์ และยับยั้งการ การอนุรักษ์และใช้ประโยชน์ทรัพยากรพันธุกรรมพืช เพื่ออาหารและ
สูญหายของพื้นที่ชุ่มน้ำในโลก เกษตรยั่งยืนและการแบ่งปันผลประโยชน์ซึ่งเกิดจากการใช้ทรัพยากร
นั้น อย่างเป็นธรรมและเท่าเทียมกัน โดยสอดคล้องกับอนุสัญญาว่า
2) อนุสัญญาว่าด้วยการค้าระหว่างประเทศ ซึ่งชนิดสัตว์ ด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ เพื่อการเกษตรที่ยั่งยืนและความ
ป่าและพืชป่าที่ใกล้สูญพันธุ์ (CITES) : (The Convention มั่นคงทางอาหารหลักการกว้างๆ ของภาคีสมาชิกในการดําเนินการ
on International Trade in Endangered Spcies of ตามสนธิสัญญา ได้แก่ การอนุรักษ์ การสำรวจ การแยกแยะลักษณะ
Wild Fauna and Flora) หรือ อนุสัญญาวอชิงตัน การประเมินคุณค่าและการรวบรวมเป็นเอกสารเกี่ยวกับทรัพยากร
(Washington Convention) การอนุรักษ์ทรัพยากรสัตว์ พันธุกรรมพืชเพื่ออาหาร และการเกษตรการใช้ประโยชน์ทรัพยากร
ป่าและพืชที่ใกล้จะสูญพันธ์หรอถูกคุกคามทำให้ปริมาณร่อย พันธุกรรมพืชอย่างยั่งยืน ความร่วมมือระหว่างประเทศ และความ
หรอจนอาจเป็นเหตุให้สูญพันธุ์ วิธีการอนุรักษ์กระทำโดยการ ช่วยเหลือทางเทคนิค
สร้างเครือข่ายทั่วโลกในการควบคุมการค้าระหว่างประเทศ
(International Trade) ทั้งสัตว์ป่าพืชป่าและผลิตภัณฑ์ไซ 6) อนุสัญญาว่าด้วยการคุ้มครองมรดกโลกทางวัฒนธรรมและ
เตสไม่ควบคุมการค้าภายในประเทศสำหรับชนิดพันธุ์ ท้องถิ่น ธรรมชาติ
(Native Species)
เพื่อส่งเสริมความร่วมมือระหว่างประเทศภาคีในการ

กำหนดมาตรการที่เหมาะสมทั้งด้านนโยบายและวางแผนแม่บทเพื่อ

การอนุรักษ์และจัดการมรดกทางวัฒนธรรมและทางธรรมชาติที่คำนึง
ถึงการอนุรักษ์ที่มีประสิทธิภาพ ด้านกฎหมาย วิทยาศาสตร์
เทคโนโลยี การบริหารจัดการ และการสนับสนุนงบประมาณเพื่อสงวน
รักษาคุ้มครองและส่งเสริมมรดกทางวัฒนธรรมและธรรมชาติที่มีความ
สำคัญต่อมวลมนุษยชาติให้คงอยู่ต่อไป

องค์กรเกี่ยวข้องในประเทศ - มูลนิธิประสานความร่วมมือพัฒนาทุ่งกุลาร้องไห้
ทะเบียน 5/2542 (ร้อยเอ็ด)
องค์กรที่มีส่วนกำหนดนโยบายด้านที่ดินและป่าไม้ -มูลนิธิคนเพียงไพร ทะเบียน 3/2542 (พิษณุโลก)
ประเทศไทยโดยภาครัฐ ได้กำหนดให้มีคณะกรรมการตาม - มูลนิธิพัฒนาอีสาน ทะเบียน 2/2541 (สุรินทร์)
กฎหมายมีส่วนสำคัญในการ -มูลนิธิเกษตรกรไทย ทะเบียน 20/2540 (ขอนแก่น)
กำหนดทิศทางนโยบายด้านการใช้ประโยชน์ที่ดินและป่าไม้ของ - มูลนิธิพัฒนาชุมชนและเขตภูเขา ทะเบียน
ประเทศ โดยกฎหมายแต่ละฉลับ กำหนดหน้าที่และความรับผิด 27/2536 (เชียงราย)
ชอบให้กับคณะกรรมการที่ตั้งขึ้น ซึ่งแต่ละชุดมีภารกิจและเป้า -องค์การเอกชนด้านสิ่งแวดล้อมในประเทศ
หมายในการบริหารงานที่แตกต่างกันไป อำนาจหน้าที่และ
นโยบายที่ถูกจัดวางขึ้นจึงไม่อาจสอดคล้องไปใน องค์กรเกี่ยวข้องในต่างประเทศ
ทิศทางเดียวกัน ยิ่งไปกว่านั้น สิ่งที่ยืนยันได้ว่ายังมีช่องว่างของ
การดำเนินการตามกฎหมายและนโยบายอยู่หลายเรื่อง ได้แก่ - LADA (LAND DEGRADATION
การที่คณะรัฐมนตรี นายกรัฐมนตรี หรือรัฐมนตรีผู้รับผิดชอบ ASSESSMENT IN DRYLANDS)
ได้แต่งตั้ง หรือโครงการประเมินความเสื่อมโทรมของที่ดินใน
คณะกรรมการขึ้นมาดำเนินการในเรื่องต่างๆ เกี่ยวกับที่ดินและ พื้นที่แห้งแล้ง โครงการFAO LADA ในที่ประชุมเชิง
ป่าไม้เพิ่มเติมหลายชุด เช่ น กรมพัฒนาที่ดิน กระทรวงเกษตร ปฎิบัติการ THE CONFERENCE OF THE
และสหกรณ์ สมาคมดินและปุ๋ยแห่งประเทศไทย คณะ PARTIES: COP 6 ของ UNCCD (ครั้งที่ 6) ที่กรุง
กรรมการนโยบายป่าไม้แห่งชาติ คณะกรรมการนโยบายดิน โรมประเทศอิตาลี ปี 2543
และปุ้ย คณะกรรมการกองทุนที่ดิน คณะกรรมการศึกษา ภายหลังกองทุนสิ่งแวดล้อมโลก (GEF, GLOBAL
นโยบายการกระจายการถือครองที่ดิน คณะกรรมการแก้ไข ENVIRONMENT FACILITY) ได้ให้ทุนสนับสนุน
ปัญหาการใช้ การประเมินความเสื่อมโทรมของที่ดินในพื้นที่แห้ง
ประโยชน์ที่ดินของรัฐ ฯลฯ องค์ประกอบของคณะกรรมการทุก แล้ง (LADA) โดยดำเนินการขององค์กรอาหารและ
ชุดจะมีผู้แทนของส่วนราชการโดย ตำแหน่งเข้าไปเป็น เกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO) ซึ่งผลการดำเนิน
กรรมการเป็นส่วนใหญ่ การตัดสินใจใดๆ จึงเป็นทัศนะหรือมุม งานจะนำไปสู่การปฏิบัติโดย UNEP (THE UNITED
มองที่มาจากหรือ NATIONS ENVIRONMENT PROGRAMME)
ตอบสนองนโยบายของภาครัฐ และประโยชน์จากการดำเนินงานจะสนับสนุนงานของ
UNCCD (THE UNITED NATION
-สมาคมลุ่มน้ำสายบุรี ทะเบียน 3/2561 (ปัตตานี) CONVENTION TO COMBAT
- มูลนิธิชีวิตท้องถิ่น ทะเบียน 10/2559 (อุทัยธานี) DESERTIFICATION) ISRIC (THE
-มูลนิธิสิ่งแวดล้อมศึกษา ทะเบียน 4/2559 (มหาสารคาม) INTERNATIONAL SOIL REFERENCE AND
-มูลนิธิชุมชนเกษตรนิเวศน์ ทะเบียน 6/2558 (สุรินทร์) INFORMATION CENTRE) UNU (THE
-สมาคมไทบ้าน ทะเบียน 4/2557 (มหาสารคาม) UNITED NATION UNIVERSITY) GLCN
-มูลนิธิเกษตรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ทะเบียน 2/2556 (THE GLOBAL LAND COVER NETWORK)
(สระบุรี) และหน่วยงานพันธมิตรระดับนานาชาติ
-มูลนิธิฟื้ นฟูชุมชนท้องถิ่น ทะเบียน 5/2555 (เลย) -สหภาพวิทยาศาสตร์ทางดินนานาชาติ
-สมาคมฅนฮักถิ่น ทะเบียน 4/2553 (อำนาจเจริญ) (INTERNATIONAL UNION OF SOIL
- สมาคมพัฒนาภูมิปัญญาท้องถิ่นจังหวัดลำพูน ทะเบียน SCIENCE : IUSS) องค์การอาหารและเกษตรแห่ง
8/2550 (ลำพูน) สหประชาชาติ (FOOD AND AGRICULTURE
-สมาคมป่าชุมชนอีสาน ทะเบียน 7/2550 (สุรินทร์) ORGANIZATION : FAO) และองค์การ
- มูลนิธิเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน ทะเบียน 15/2545 สหประชาชาติ (UNITED NATIONS : UN)
(กรุงเทพมหานคร)

เร่งช่วยเกษตรกร ฟื้ นฟูที่ดินดินเค็ม
หวังลดการเสื่อมโทรมทรัพยากรดิน

พื้นที่บ้านโคกสะอาด หมู่ที่ 2 ตำบลด่านช้าง อำเภอบัวใหญ่ จากเดิมที่เป็นดินเค็มจัดจะปลูกพืชได้ครั้งเดียวต่อปี แล้วก็
จังหวัดนครราชสีมา ประสบปัญหาดินเค็มจัด ไม่สามารถ ผลผลิตที่ได้ อย่างเช่น ผลิตข้าวจะประมาณ 100 อย่างมาก
ทำการเกษตรได้ เพราะเกลือที่อยู่ในดินจะเป็นพิษต่อพืช ก็ 200 กิโลกรัมต่อไร่ ส่วนใหญ่ก็จะไม่ถึงด้วยซ้ำ เพราะว่า
ทำให้พืชขาดน้ำและตาย ซึ่งดินเค็มนี้เกิดขึ้นเองตาม พอเจอเค็มจัดปุ๊บ ส่วนใหญ่ก็จะตายไป อาจจะไม่ได้เกี่ยว
ธรรมชาติ โดยภายใต้ชั้นดินของภาคอีสาน มีชั้นหินเกลือ ด้วยซ้ำ ปัจจุบันเกษตรกรสามารถเก็บเกี่ยวผลผลิตได้
อยู่ เมื่อหินเกลือเหล่านี้ มีการผุพังสลายตัว จะมีการ ผลผลิตเพิ่มสูงขึ้น ถ้าในกลุ่มที่ปลูกไม้ยูคาลิปตัส มีรายได้
เคลื่อนย้ายของเกลือขึ้นมาสะสมที่ผิวดิน จึงทำให้ดิน ในช่วงการตัดไม้ขาย เป็นรายได้เสริมนะครับ อาคาเซียถ้า
บริเวณนั้น เป็นดินเค็มและเป็นปัญหาต่อการเจริญเติบโต เกษตรกรเอาไปเผาถ่านเป็นรายได้ ได้อีก อีกอย่างคือหญ้า
ของพืช ผลกระทบที่เกิดขึ้นโดยตรงคือกับพืช โดยเฉพาะ ดิ๊กซี่ ที่เราส่งเสริมให้ปลูกในพื้นที่ดินเค็มจัด เราจะใช้ในการ
ข้าว ซึ่งเป็นพืชเศรษฐกิจหลัก โดยต้นข้าวจะไม่แตกกอ คลุมดินแล้วก็ เป็นอาหารเลี้ยงสัตว์ เลี้ยงวัว เป็นรายได้
ปลายใบแห้ง เมล็ดลีบ ผลผลิตต่ำ หรือ ถ้าเป็นพื้นที่เค็มจัด เสริมในครอบครัว วัวก็เหมือนเป็นธนาคารในการออมเงิน
ข้าวจะยืนต้นตาย ต้องรีบดำเนินการแก้ไข ทางสำนักงาน สามารถขาย เพิ่มรายได้ในยามจำเป็นได้ ด้าน นางหนูเรียน
พัฒนาที่ดินเขต 3 จึงเข้ามาดูแลในเรื่องการแก้ปัญหาดิน ท่าไทสง เกษตรกรอำเภอบัวใหญ่ จังหวัดนครราชสีมา
เค็ม โดยนำไดโลไมท์ พืชปุ๋ยสด มาให้เกษตรกร และใช้ กล่าวว่า เมื่อก่อนมันเป็นดินเค็ม เป็นดินเค็มจัดเลย ทำอะไร
มาตรการป้องกันการแพร่กระจายของดินเค็ม ควบคุมไม่ให้ ไม่ได้เลย ปล่อยเป็นที่ว่างไว้ พอสถานีพัฒนาที่ดินเข้ามาก็
เกิดพื้นที่ดินเค็มมากขึ้น ทำให้ผืนนา สามารถที่จะกลับมา ช่วยเหลือปั้ นคันนา ปรับรูปแปลงนาให้ และนำต้นคาเซีย
ทำการเกษตรปลูกข้าวได้ผลผลิตอีกครั้ง นายวุฒิชัย หญ้าดิ๊กซี่ มาให้ปลูก และเมื่อปลูกแล้วคันนาก็อยู่อย่าง
จันทรสมบัติ นักวิชาการเกษตรชำนาญการพิเศษ สังกัด มั่นคง กักน้ำได้ เกลือก็ค่อย ๆ หายไป โดยก่อนหน้านี้มี
กลุ่มวิชาการเพื่อการพัฒนาที่ดิน สพข.3 กล่าวว่า ดินเค็ม ผลกระทบ ไม่มีรายได้ เข้ามาในครอบครัว เพราะว่าจะปรับ
ทั้งหมดโดยเฉพาะในภาคอีสานมีทั้งหมด 11 ล้านกว่าไร่ ดิน สภาพได้ ครึ่ง ๆ กลาง ๆ ก็เลยปล่อยเป็นที่ว่างเลี้ยงวัวไป
เค็มเล็กน้อย เค็มปานกลาง และเค็มจัด ในส่วนของดินเค็ม เอาโสนมาหว่าน พอมันเกิดมาก็ปล่อยให้วัวกินโสน กินหญ้า
จัดนี้ จะมีอยู่ประมาณแสนกว่าไร่ ซึ่งดินเค็มเหล่านี้เกิดขึ้น นำ ก็อยู่ได้ ก็มีรายได้ขึ้นมา พอได้เลี้ยงครอบครัว ปุ๋ยหมัก
มาจากชั้นหินเกลือที่อยู่ใต้ดินของภาคอีสาน ประมาณว่า แกลบขาว แกลบดำ เอามาให้หมักเป็นปุ๋ย และเอามาหว่าน
พื้นที่ภาคอีสานจะมีศักยภาพเป็นดินเค็มทั้งนั้น แต่ขึ้นอยู่ หว่านตามคันนา เห็นผลดีอยู่ หญ้าก็เริ่มขึ้น ต่อมามีคันนา
กับว่าจะใช้ที่ดินยังไง ในส่วนของกรมพัฒนาที่ดิน ถ้าเป็นดิน เนอะ น้ำขัง เกลือก็ยุบลงไป พอปีสองมาหญ้าก็ขึ้น ก็เลี้ยง
เค็ม เล็กน้อย ก็จะส่งเสริม แล้วก็ให้ความรู้เกี่ยวกับการ วัวได้ สำนักงานพัฒนาที่ดินเขต 3 ยังคงเดินหน้าปรับปรุง
ไถกลบตอซัง การใช้ปุ๋ยหมัก การใช้พืชปุ๋ยสด เช่น โสนแอฟ พัฒนาพื้นที่ดินเค็ม ให้เกษตรกรได้ใช้ประโยชน์จากพื้นที่ดิน
ริกันในการปรับปรุงดิน ถ้าเป็นดินเค็มปานกลาง ถึงเค็มจัด เค็ม อย่างมีประสิทธิภาพ หากเกษตรกรรายใดที่ประสบกับ
เราจะมีการแนะนำให้เกษตรกร ปรับรูปแปลงนาก่อน ให้มี ปัญหาดินเค็ม สามารถติดต่อได้ที่ สำนักงานพัฒนาที่ดิน
คันนาที่ใหญ่ขึ้น เพื่อการเก็บรักษาน้ำ และก็มีการปลูกพืช เขต 3 จังหวัดนครราชสีมา
บนคันนา ซึ่งพืชเหล่านี้จะเป็นไม้ยืนต้น ทั้งที่ เป็นไม้ทนเค็ม
และก็เป็นพืชเศรษฐกิจ อย่างเช่นยูคาลิปตัส และต้นอาคา
เซีย ซึ่งเป็นต้นที่ทนเค็มจัดอย่างมาก พืชเหล่านี้ รากจะช่วย
ลดการแทรกซึมของเกลือขึ้นมาสู่ผิวดินได้ อันดับแรกคือ
ความเค็มลดลงแต่ยังไม่หายไป เพราะอย่างที่กล่าวว่า ดิน
เค็มมีชั้นเกลืออยู่ด้านล่าง อยู่แล้วของภาคอีสาน ความเค็ม
จะลดลง ทำให้พืชสามารถเจริญเติบโตได้ ก็สามารถเพิ่ม
ผลผลิตได้ในระดับหนึ่ง ประมาณ 10-20 เปอร์เซ็น

มลพิษทางน้ำ

มลพิษทางน้ำ (Water Pollution)
หมายถึง สภาวะที่น้ำตามธรรมชาติถูกปนเปื้ อน
ด้วยสิ่งแปลกปลอม (pollutants) และทำให้
คุณภาพของน้ำเปลี่ยนแปลงไปในทางที่เลวลงหรือ
คุณภาพเสื่อมโทรมลง ยังผลให้การใช้ประโยชน์
จากน้ำนั้นลดลงหรืออาจ ใช้ประโยชน์ไม่ได้เลย

น้ำ คือ ปัจจัยสำคัญในการดำรงชีวิตของคน
และสิ่งมีชีวิต

เป็นแหล่งกำเนิดของสัตว์น้ำและพืชหลากหลาย
ชนิด นอกจากนั้นน้ำยังมีประโยชน์ในด้าน
เกษตรกรรม อุตสาหกรรม มีประโยชน์สำหรับครัว
เรือน ในการดื่มกิน ใช้ประกอบอาหาร หรือใช้ชำระ
ล้างร่างกายและสิ่งสกปรกต่างๆ และน้ำยังทำให้
เกิดความอุดมสมบูรณ์แก่สิ่งมีชีวิต

คุณสมบัติของน้ำที่เป็นประโยชน์สำหรับมนุษย์
และสิ่งมีชีวิตมากที่สุดก็คือ น้ำบริสุทธิ์ สะอาด
ปราศจากเชื้อโรคและสารพิษเจือปน

ในอดีตมนุษย์สามารถนำทรัพยากรน้ำจาก
แหล่งน้ำตามธรรมชาติมาใช้ประโยชน์ได้ ต่างจาก
ปัจจุบันที่เกิดปัญหาด้านคุณภาพของน้ำ หรือเกิด
มลพิษทางน้ำจนไม่สามารถนำน้ำจากแหล่งน้ำตาม
ธรรมชาติมาใช้ได้ ซึ่งปัญหาเหล่านี้เกิดขึ้นได้จาก
หลายสาเหตุ

สาเหตุของความ
เสื่อมโทรมมลพิษทางน้ำ

มลพิษทางน้ำสามารถเกิดขึ้นจากหลาย
สาเหตุ ทั้งสาเหตุจากธรรมชาติและสาเหตุ
จากมนุษย์ สำนักชลประทานที่ 2 ได้ให้
สาเหตุเกี่ยวกับสาเหตุของมลพิษดังนี้

1.ธรรมชาติ แหล่งน้ำต่างๆ อาจเกิดจากการเน่า (ดีโอ DO = DISSOLVED OXYGEN) ลดลงต่ำ
เสียได้เองเมื่ออยู่ในภาวะที่ขาดออกซิเจน ส่วน มาก ตามปกติน้ำในธรรมชาติจะมีออกซิเจนละลายปน
ใหญ่มีสาเหตุเกิดจากการเพิ่มจำนวนอย่างรวดเร็ว อยู่ประมาณ 8 มิลลิกรัมต่อลิตร หรือ 8 ส่วนในล้าน
ของแพลงตอนแล้วตายลงพร้อมๆ กันเมื่อ ส่วน (PPM) โดยทั่วไปค่า DO ต่ำกว่า 3 มิลลิกรัม/
จุลินทรีย์ทำการย่อยสลายซากแพลงตอนทำให้ ลิตรจัดเป็นน้ำเสีย สารในน้ำ (BIOCHEMICAL
ออกซิเจนในน้ำถูกนำไปใช้มาก จนเกิดการ OXYGEN DEMAND) เรียกย่อว่า BOD เป็นการ
ขาดแคลนได้ นอกจากนี้การเน่าเสียอาจเกิดได้อีก บอกคุณภาพน้ำได้ ถ้าค่า BOD สูง แสดงว่าในน้ำนั้น
ประการหนึ่งคือ เมื่อน้ำอยู่ในสภาพนิ่งไม่มีการ มีอินทรีย์สารอยู่มาก การย่อยสลายอินทรีย์สารของ
หมุนเวียนถ่ายเท จุลินทรีย์ต้องใช้ออกซิเจน ทำให้ออกซิเจนในน้ำเหลือ
อยู่น้อย โดยทั่วไปถ้าในแหล่งน้ำใดมีค่า BOD สูงกว่า
2.น้ำทิ้ง และสิ่งปฏิกูลจากแหล่งชุมชน ได้แก่ 100 มิลลิกรัม/ลิตร จัดว่าน้ำนั้นเป็นน้ำเสียถ้าใน
อาคาร บ้านเรือน สำนักงาน อาคารพาณิชย์ แหล่งน้ำนั้นมีค่า BOD สูงหรือมีอินทรีย์สารมาก
โรงแรม เป็นต้น สิ่งปะปนมากับน้ำทิ้งประกอบ ปริมาณออกซิเจนในน้ำจะลดน้อยลงแบคทีเรีย
ด้วยสารอินทรีย์ซึ่งจะถูกย่อยสลายโดยผู้ย่อย แอโรบิคจะลดน้อยลงด้วย อินทรีย์สารจะถูกสลาย
สลายสาร อินทรีย์ที่สำคัญคือ แบคทีเรีย ซึ่งมีทั้ง ด้วยแบคทีเรียแอนาโรบิคและแบคทีเรียแฟคัลเตตีฟ
แบคทีเรียแอโรบิค (AEROBIC BACTERIA) ต่อไป ซึ่งจะทำให้ก๊าซต่าง ๆ เช่น มีเทน
เป็นแบคทีเรียที่ต้องใช้ออกซิเจนอิสระในการย่อย ไฮโดรเจนซัลไฟด์ แอมโมเนีย ก๊าซเหล่านี้เองที่ทำให้
สลายสารอินทรีย์ กับแบคทีเรียแอนาโรบิค เกิดกลิ่นเหม็นและสีของน้ำ เปลี่ยนไปนอกจากสาร
(ANAEROBIC BACTERIA) เป็นแบคทีเรียที่ อินทรีย์แล้ว ตามแหล่งชุมชนยังมีผงซักฟอกซึ่งเป็น
ย่อยสลายสารอินทรีย์ได้โดยไม่ต้องอาศัย ตัวลดความตึงผิวของน้ำ ซึ่งหมุนเวียนไปสู่คนได้ทาง
ออกซิเจนอิสระ อีกชนิดหนึ่งคือ แบคทีเรียแฟคัล โซ่อาหาร
เตตีฟ (FACULTATIVEBACTERIA) เป็น
แบคทีเรียพวกที่สามารถดำเนินชีวิตอยู่ได้ทั้ง
อาศัยและไม่ต้องอาศัยออกซิเจนอิสระ ทั้งนี้ขึ้นอยู่
กับปริมาณออกซิเจนในสภาวะ แวดล้อมนั้น
บทบาทในการย่อยสลายสารเหล่านี้ของแบคทีเรีย
แอโรบิคต้องใช้ออกซิเจนในปริมาณมาก การหา
ปริมาณของออกซิเจนที่จุลินทรีย์ต้องการใช้ใน
การย่อยสลายอินทรีย์ทำให้ปริมาณออกซิเจนที่
ละลายน้ำ

3.การเกษตร เป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้น้ำเสีย 4.โรงงานอุตสาหกรรม ของเสียจากโรงงาน
เช่น การเลี้ยงสัตว์ เศษอาหารและน้ำทิ้งจาก อุตสาหกรรม เช่น โรงงานปลาป่น โรงงาน ผลิตภัณฑ์นม
การ ทิ้งคอกสัตว์ลงสู่แม่น้ำ ลำคลอง ซึ่งก่อ โรงโม่แป้ง โรงงานอาหารกระป๋อง ส่วนใหญ่มีสาร
ให้เกิดโรคระบาด การใช้ปุ๋ยไนเตรตของ อินทรีย์พวกโปรตีน คาร์โบไฮเดรตปนอยู่มากสารอินทรีย์
เกษตรกร เมื่อปุ๋ยลงสู่แหล่งน้ำจะทำให้น้ำมี ที่ถูกปล่อยออกมากับน้ำทิ้งนี้ก็จะถูกย่อยสลายทำให้เกิด
ปริมาณเกลือไนเตรตสูงถ้าดื่มเข้าไปจะทำให้ ผล เช่นเดียวกับน้ำทิ้งที่ถูกปล่อยจากชุมชน นอกจากนี้
เป็นโรคพิษไนเตรต ไนเตรตจะเปลี่ยนเป็นไน อาจมีสารพิษชนิดอื่ นปะปนอยู่ด้วยขึ้นอยู่กับประเภทของ
ไตรต์แล้วรวมตัวกับฮีโมโกลบินอาจทำให้เกิด โรงงาน เช่นปรอทจากโรงงานผลิตโซเดียมไฮดรอกไซด์
อันตรายถึงแก่ชีวิตได้ นอกจากนี้เกษตรกร ซึ่งเป็นสารพิษต่อสัตว์น้ำ และผู้นำสัตว์น้ำไปบริโภค
นิยมใช้สารกำจัดศัตรูพืชมากขึ้น สารที่ นอกจากนี้น้ำทิ้งจากโรงงานบางประเภท ทำให้สภาพกรด
ตกค้างตามต้นพืช และตามผิวดิน จะถูก เบส ของแหล่งน้ำนั้นเปลี่ยนไป เช่นน้ำทิ้งจากโรงงาน
ชะล้างไปกับน้ำฝนและไหลลงสู่แหล่งน้ำ สารที่ กระดาษมีค่า PH สูงมาก น้ำทิ้งจากโรงงาน บางประเภท
สลายตัวช้าจะสะสมในแหล่งน้ำ นั้นมากขึ้นจน เช่นจากโรงไฟฟ้าอาจทำให้อุณหภูมิของน้ำเปลี่ยนแปลง
เป็นอันตรายได้ ไป สภาพเช่นนี้ไม่ เหมาะกับการดำรงชีพของสิ่งมีชีวิตใน
น้ำ

5.การคมนาคมทางน้ำ ในการเดินเรือตามแหล่งน้ำ
ลำคลอง ทะเล มหาสมุทร มีการทิ้งของ เสียที่ประกอบด้วย
สารอินทรีย์ และน้ำมันเชื้อเพลิงถ้ามีโอกาสรั่วไหลลงน้ำได้
และมีจำนวนมาก ก็จะทำให้สัตว์น้ำขาดออกซิเจน และเป็น
ผลเสียต่อระบบนิเวศ

ผ ล ก ร ะ ท บ ข อ ง ม ล พิ ษ 3.การผลิตน้ำเพื่อบริโภคและอุปโภค น้ำเสีย
ท า ง น้ำ กระทบกระเทือนต่อการผลิตน้ำดื่มน้ำใช้อย่างยิ่ง
แหล่งน้ำสำหรับผลิตน้ำประปาได้จากแม่น้ำลำคลอง
1.การประมง น้ำเสียทำให้สัตว์น้ำลดปริมาณ เมื่อแหล่งน้ำเน่าเสียเป็นผลให้ คุณภาพน้ำลดลง ค่า
ลง น้ำเสียที่เกิดจากสารพิษอาจทำให้ปลา ใช้จ่ายในกระบวนการผลิตเพื่อให้น้ำมีคุณภาพเข้า
ตายทัน ที ส่วนน้ำเสียที่เกิดจากการลดต่ำ เกณฑ์มาตรฐานน้ำดื่มจะเพิ่มขึ้น
ของออกซิเจนละลายในน้ำถึงแม้จะไม่ทำให้
ปลาตายทันที แต่อาจทำลายพืชและสัตว์น้ำ 4.การเกษตร น้ำเสียมีผลกระทบต่อการเพาะปลูก
เล็ก ๆ ที่เป็นอาหารของปลาและตัวอ่อน และสัตว์น้ำ น้ำเสียที่ก่อให้เกิดความเสียหายต่อ
ทำให้ปลาขาดอาหาร ก่อให้เกิดผลเสียหายต่อ การเกษตร ส่วนใหญ่เป็นน้ำเสียที่มีความเป็นกรด
การประมงและเศรษฐกิจ ปริมาณออกซิเจน เป็นด่างสูง น้ำที่มีปริมาณเกลืออินนทรีย์ หรือ สาร
ละลายในน้ำถ้าหารลดจำนวนลงมาก ๆ ใน พิษสูง ฯลฯ ซึ่งเกิดจากโรงงานอุตสาหกรรมปล่อย
ทันทีก็อาจทำให้ปลาตายได้นอกจากนี้น้ำเสีย น้ำเสียและเกิดจากผลของการทำเกษตรกรรม
ยังทำลายแหล่งเพาะวางไข่ ของปลา นั่นเอง เช่น การชลประทาน สร้างเขื่อนกักเก็บน้ำไว้
เนื่องจากการตกตะกอนของสารแขวนลอย ใช้เพื่อการเกษตร ทั้งนี้เนื่องจากคุณสมบัติน้ำใน
ในน้ำเสียปกคลุมพื้นที่วางไข่ของปลา ซึ่ง ธรรมชาติประกอบด้วยเกลืออนินทรีย์เจือปนอยู่โดย
เป็นการหยุดยั้งการแพร่พันธุ์ทำให้ปลาสูญ เฉพาะเกลือคลอไรด์ ขณะที่ใช้น้ำเพื่อการเกษตรน้ำ
พันธุ์ได้ จะระเหยเป็นไอโดยธรรมชาติ ปริมาณเกลืออนินท
รีย์จะระเหยจะตกค้างในดินเมื่อมีการสะสมมากเข้า
2.การสาธารณสุข น้ำเสียเป็นแหล่งแพร่เชื้อ ปริมาณเกลือในดินสูงขึ้น ทำให้ดินเค็มไม่เหมาะแก่
โรคทำให้เกิดโรคระบาด เช่น โรคอหิวาตกโรค การเพาะปลูก ปริมาณเกลืออนินทรีย์ที่ตกค้างอาจ
ไทฟอยด์ บิด เป็นแหล่งเพาะเชื้อยุงซึ่งเป็น ถูกถ่ายทอดลงสู่แม่น้ำในที่สุด
พาหะของโรคบางชนิด เช่น มาเลเรีย ไข้
เลือดออก และสารมลพิษที่ปะปนในแหล่งน้ำ
ถ้าเราบริโภคเข้าไปจะทำให้เกิดโรคต่าง ๆ
เช่น โรคมินามาตะ เกิดจากการรับประทาน
ปลาที่มีสารปรอทสูง โรคอิไต-อิไต เกิดจาก
การได้รับสารแคสเมียม

แนวทางแก้ไขของมลพิษ นโยบาย
ทางน้ำ
นโยบายรัฐบาล
เราสามารถมีส่วนร่วมในการรักษา นโยบายรัฐบาล (พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายก
ส ภ า พ ที่ ดี ข อ ง แ ห ล่ ง น้ำ ไ ด้ โ ด ย รัฐมนตรีแถลงต่อสภานิติบัญญัติแห่งชาติวันที่ 12
กันยายน 2557) มีกรอบนโยบายที่สนับสนุนการ
1. ไม่ทิ้งของเสียลงสู่แหล่งน้ำ และ
ทางระบายน้ำสาธารณะ ควบคุม ป้องกัน และแก้ไขปัญหาน้ำเสีย ปรากฏใน

2. บำบัดน้ำเสียขั้นต้น ก่อนระบายลง นโยบายการรักษาความมั่นคงของฐานทรัพยากร
แ ห ล่ ง น้ำ ห รือ ท่ อ ร ะ บ า ย น้ำ และ การสร้างสมดุลระหว่างการอนุรักษ์กับการใช้
ประโยชน์ อย่างยั่งยืน ข้อ 9.5 เร่งรัดการควบคุม
3. ช่วยกันลดปริมาณการใช้น้ำ และ มลพิษทั้งทาง อากาศ ขยะ และน้ำเสีย ที่เกิดจาก
ลดปริมาณขยะในบ้านเรือน การผลิตและบริโภค เพื่อสร้างคุณภาพสิ่งแวดล้อม
ที่ดีให้แก่ประชาชน ใช้มาตรการทางกฎหมายและ
4. ลดหรือหลีกเลี่ยงการใช้สารเคมี
ปุ๋ย สารกำจัดศัตรูพืชในกิจกรรม การบังคับใช้กฎหมาย อย่างเด็ดขาด ในระดับพื้นที่
ทางเกษตร หรือสารเคมีที่ใช้ใน
บ้านเรือน จะเร่งแก้ไขปัญหาในพื้นที่ มาบตาพุดซึ่งเป็นฐาน

5. ควรนำน้ำเสียกลับมาใช้ประโยชน์ อุตสาหกรรมหลักของประเทศ อย่างต่อเนื่อง
6. สำรวจเพื่ อลดปริมาณน้ำเสีย ของ
ครอบคลุมทุกมิติรวมทั้งการลดและขจัด มลพิษ
แ ต่ ล ะ ขั้น ต อ น ก า ร ผ ลิ ต ใ น โ ร ง ง า น การฟื้ นฟูทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม การ
อุ ตสาหกรรม ดูแลคุณภาพชีวิตประชาชนที่ได้รับผลกระทบจาก
7. สร้างจิตสำนึกของประชาชนใน
ต ร ะ ห นั ก ถึ ง ค ว า ม สำ คั ญ ข อ ง ก า ร อุตสาหกรรม รวมทั้งการพัฒนาปรับปรุงขีดความ
รัก ษ า คุ ณ ภ า พ แ ห ล่ ง น้ำ แ ล ะ สามารถโครงสร้างพื้นฐาน และการพัฒนาสู่เมือง
ประหยัดการใช้น้ำ เท่าที่จำเป็น
8. ใช้น้ำอย่างรู้คุณค่าลดปัญหา อุตสาหกรรมเชิงนิเวศ
มลพิษ

กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับ บทลงโทษของผู้ที่กระทำความผิด
เรื่องการบำบัดน้ำเสีย – มาตรา 104 เจ้าของหรือครอบครองแหล่งกำเนิด
มลพิษผู้ใดไม่ปฏิบัติตามกฎกระทรวงที่ออกตามมาตรา
ปัจจุบันมีหลายหน่วยงานในสังคม 80 ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งปีหรือปรับไม่เกิน
ของเราได้ให้ความสำคัญและ หนึ่งแสนบาทหรือทั้งจำทั้งปรับ
ตระหนักกับเรื่องของน้ำเสียมากยิ่ง – มาตรา 106 เจ้าของหรือผู้ครอบครองแหล่งกำเนิด
ขึ้น แต่ก็ยังมีโรงงานและผู้ประกอบ มลพิษ ผู้ควบคุมหรือผู้รับจ้างให้บริการบำบัดน้ำเสีย
การอีกหลายแห่งที่ยังลักลอบนำน้ำ หรือกำจัดของเสียผู้ใดไม่จัดเก็บสถิติ ข้อมูล หรือไม่ทำ
เสียที่ไม่ผ่านการบำบัดมาทิ้งหรือ บันทึกหรือรายงานตามมาตรา 80 ต้องระวางโทษจำ
ปล่อยลงสู่แหล่งน้ำ ทำให้ส่งผลต่อ คุกไม่เกินหนึ่ งเดือนหรือปรับไม่เกินหนึ่ งหมื่ นบาทหรือ
การดำรงชีวิตของมนุษย์และสิ่งมี ทั้งจำทั้งปรับ
ชีวิตในน้ำ สร้างความเสียหายให้แก่ – มาตรา 107 ผู้ควบคุมหรือผู้รับจ้างให้บริการผู้ใดทำ
ระบบสิ่งแวดล้อมเป็นอย่างมาก บันทึกหรือรายงานใดที่ตนมีหน้าที่ต้องทำตามพระราช
บัญญัตินี้ โดยแสดงข้อความอันเป็นเท็จ ต้องระวาง
ดังนั้นถึงเวลาแล้วที่ทุกๆคนจะ โทษจำคุกไม่เกินหนึ่งปีหรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท
ต้องหันมาดูแลใส่ใจในปัญหาเรื่อง หรือทั้งจำทั้งปรับ
ของระบบบำบัดน้ำเสียอย่างจริงจัง
อย่างถูกวิธีและถูกกฎหมาย หลัก
เกณฑ์ของกรมควบคุมมลพิษตาม
มาตรา 80 แห่งพรบ.ส่งเสริมและ
รักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ
โดยมีรายละเอียดคร่าวๆดังนี้
เจ้าของหรือผู้ครอบครองแหล่ง
กำเนิดมลพิษหรือผู้ควบคุมระบบ
บำบัดน้ำเสีย ต้องเก็บสถิติและ
ข้อมูลแสดงผลการทำงานของระบบ
บำบัดน้ำเสียในแต่ละวัน และจัดทำ
บันทึกรายละเอียดดังกล่าว ณ
สถานที่ตั้งแหล่งกำเนิดมลพิษเป็น
ระยะเวลา 2 ปีนับแต่วันที่มีการจัด
เก็บสถิติและข้อมูลนั้น จัดทำ
รายงานสรุปผลการทำงานของระบบ
บำบัดน้ำเสียในแต่ละเดือนและเสนอ
รายงานต่อเจ้าพนักงานท้องถิ่น
ภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป

องค์การจัดการน้ำเสีย

องค์การจัดการน้ำเสีย ( อังกฤษ : ต่อมาในปี พ.ศ. 2561 จึงได้เปลี่ยนแปลงมาอยู่ภายใต้การ
Wastewater Management กำกับดูแลของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย เพื่อให้
สอดคล้องกับภารกิจในการบำบัดน้ำเสียของชุมชนซึ่งดำเนิน
Authority ) เป็น รัฐวิสาหกิจของ การโดยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
ไทย ก่อตั้งขึ้นตาม พระราชกฤษฎีกา
จัดตั้งองค์การจัดการน้ำเสีย พ.ศ. เขตพื้นที่จัดการน้ำเสีย
2538 เพื่อจัดระบบบำบัดน้ำเสียรวม องค์การจัดการน้ำเสีย ก่อตั้งขึ้นเพื่อจัดระบบบำบัดน้ำเสีย
สำหรับการบำบัดน้ำเสียภายในเขต
พื้นที่ กรุงเทพมหานคร จังหวัด รวม สำหรับการบำบัดน้ำเสียในพื้นที่ที่กำหนดไว้ในพระราช
นครปฐม จังหวัดนนทบุรี จังหวัด กฤษฎีกา ได้แก่ กรุงเทพมหานคร จังหวัดนครปฐม
ปทุมธานี จังหวัดสมุทรปราการ จังหวัดนนทบุรี จังหวัดปทุมธานี จังหวัดสมุทรปราการ
และ จังหวัดสมุทรสาคร เดิมอยู่ภาย และ จังหวัดสมุทรสาคร ต่อมาคณะรัฐมนตรีได้มีมติเห็นชอบ
ใต้การกำกับดูแลของรัฐมนตรีว่าการ เมื่อวันที่ 5 เมษายน พ.ศ. 2542 ให้เพิ่มเติมพื้นที่ เทศบาล
กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและ ตำบลแสนสุข จังหวัดชลบุรี พื้นที่ จังหวัดฉะเชิงเทรา และ
สิ่งแวดล้อม พื้นที่ จังหวัดอ่างทอง เป็นพื้นที่ในเขตจัดการน้ำเสีย

ต่อมาในปี พ.ศ. 2545 จึงได้โอนมา ในปี พ.ศ. 2545 ได้มีการกำหนดพื้นที่จัดการน้ำเสียเพิ่มเติม
อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของ อีก 9 แห่ง ได้แก่ เทศบาลเมืองศรีราชา เทศบาลเมือง
รัฐมนตรีว่าการกระทรวง สกลนคร เทศบาลเมืองเพชรบุรี เทศบาลเมืองชุมแสง
ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เทศบาลตำบลหัวหิน เทศบาลตำบลบ้านเพ เทศบาลตำบล
ป่าตอง เทศบาลเมืองประจวบคีรีขันธ์ และ เมืองพัทยา เป็น
เขตจัดการน้ำเสีย

ข่ า ว ที่ เ กี่ ย ว ข้ อ ง ข อ ง ม ล พิ ษ ท า ง น้ำ

น้ำสระบัวแหลมสมิหลา เริ่มเน่า นายสมชาย จันทรประทิน รองนายก
ปลาขาดออกซิเจน ลอยตาย 400
โล เทศมนตรีนครสงขลา เปิดเผยว่า สาเหตุที่

สงขลา อากาศร้อนจัด น้ำในสระบัว ปลาในสระบัวตายเป็นจำนวนมาก คาดว่าเกิด

แหลมสมิหลา ลดระดับลง ประกอบกับ จากขาดออกซิเจนในน้ำและสภาพอากาศร้อน

มีน้ำทิ้งจากคูเมืองไหลลงสระ ทำปลา จัด น้ำในสระลดระดับลงอย่างต่อเนื่อง จึง
ลอยตาย 2 วัน เกือบ 400 กิโลกรัม
ทำให้น้ำในสระเน่าเสีย ประกอบกับมีท่อน้ำทิ้ง
เนื่องจากขาดออกซิเจน ด้านเทศบาล จากคูเมืองรั่วไหลลงสู่สระบัว ทำให้น้ำในสระ
สูบทิ้ง เติมน้ำใหม่ทดแทน เปิดน้ำพุ 24 บัวที่เคยมีสีเขียวเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลขุ่น และ
ชม. เพิ่มออกซิเจน ส่งผลให้ปลาเริ่มตายตั้งแต่วันที่ 14 มี.ค. ที่
ผ่านมา จนถึงวันนี้เป็นวันที่ 2 และมีปลาตาย
เมื่อวันที่ 15 มี.ค. 59 สภาพอากาศที่
ร้อนจัดในพื้นที่ จ.สงขลา ขณะนี้ ส่งผล เพิ่มขึ้น
เบื้องต้น ทางเทศบาลนครสงขลาได้ติดตั้ง
ให้น้ำในสระบัว แหลมสมิหลา เขต
เครื่องสูบน้ำพญานาค ทำการสูบน้ำเสียทิ้ง
เทศบาลนครสงขลา ลดระดับลงและ และเติมน้ำใหม่เข้าไปแทน เพื่อช่วยเหลือปลาที่
ยังมีชีวิตในสระ และเปิดน้ำพุ 2 จุด เพื่อเพิ่ม
เกิดการเน่าเสีย ประกอบมีท่อน้ำทิ้งจาก ออกซิเจนในน้ำตลอด 24 ชั่วโมง ให้ผ่านพ้น
คูเมืองรั่วไหลลงมาในสระบัว ทำให้น้ำใน วิกฤติในช่วงนี้ไปก่อน หลังจากนั้นจะทำการ
สระบัวเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลขุ่น ปลาใน จัดระบบน้ำใหม่อีกครั้งหนึ่ง

สระบัวลอยตายจำนวนมาก เจ้าหน้าที่

เทศบาลนครสงขลา ที่ดูแลบริเวณสระ

บัว ใช้สวิงตักปลาลอยตายซึ่งมีจำนวน
เกือบ 400 กิโลกรัม ขึ้นจากสระ

รวบรวมส่งจำหน่ายให้กับโรงงานปลา

ป่นที่มารับซื้อนำไปทำอาหารสัตว์ใน
ราคา กิโลกรัมละ 4 บาท

มลพิษทางอากาศ

โลกของเรามีชั้นของบรรยากาศห่อหุ้มอยู่ก๊าซที่สำคัญที่สุดต่อการดำรงอยู่ของสิ่งมีชีวิต
ในโลก คือ ก๊าซออกซิเจนและชั้นของบรรยากาศที่มีก๊าซออกซิเจนเพียงพอต่อการดำรงชีวิต
มีความหนาเพียง 5-6 กิโลเมตรเท่านั้น ซึ่งปกติจะมีส่วนประกอบของก๊าซต่าง ๆ ค่อนข้าง
คงที่ คือ ก๊าซไนโตรเจน 78.09% ก๊าซออกซิเจน 20.94% ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์และ
ก๊าซเฉื่อย 0.97%ในปริมาณคงที่ของก๊าซดังกล่าวนี้ เราถือว่าเป็นอากาศบริสุทธิ์แต่เมื่อใด
ก็ตามที่ส่วนประกอบของอากาศเปลี่ยนแปลงไปมีปริมาณของฝุ่นละออง ก๊าซ กลิ่น หมอก
ควัน ไอ ไอน้ำ เขม่าและกัมมันตภาพรังสีอยู่ในบรรยา กาศมากเกินไป เราเรียกสภาวะดัง
กล่าวว่า มลพิษทางอากาศ

อากาศเป็นองค์ประกอบที่มีส่วนผสม มลพิษทางอากาศ หมายถึง ภาวะ
ของก๊าซที่เกี่ยวข้องกับโลกจึงขึ้นรูปแผ่นดิน อากาศที่มีสารเจือปนอยู่ในปริมาณที่สูงกว่า
เป็นพื้น ของ ชั้นบรรยากาศซึ่งเป็นส่วน ระดับปกติเป็นเวลานานพอที่จะทำให้ เกิด
ประกอบของออกซิเจนไนโตรเจน นั้นน้อย อันตรายแก่มนุษย์ สัตว์ พืช หรือทรัพย์สิน
ลงและอนุภาคอาร์กอนไม่กี่ที่สุด ก็คือ ต่าง อาจเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ อากาศ
พร้อมกับคาร์บอนไดออกไซด์เล็กน้อย องค์ เสียที่เกิดขึ้นโดยธรรมชาติเป็นอันตราย ต่อ
ประกอบของอากาศสามารถอยู่ รอบ ๆ มนุษย์น้อยมาก เพราะแหล่งกำเนิดอยู่ไกล
โลกได้ด้วยการกระทำของแรงโน้มถ่วง ดัง และปริมาณที่เข้าสู่สภาพแวดล้อม ของ
นั้นจึงมีการรักษาตัวเองใน เขตโทรโพ มนุษย์และสัตว์มีน้อย และอาจเกิดจาก
สเฟียร์ การกระทำของมนุษย์

สาเหตุของปัญหาควาเสื่ อมโทรมของอากาศ

การปล่อยควันพิษจากท่อไอเสียสู่อากาศ จากการเผาไหม้เชื้อเพลิงและ
กระบวนการผลิตของโรงงาน การทดลองอาวุธนิวเคลียร์ ควันไฟจากการเผาป่า
เผาไร่นา และจากบุหรี่ ก่อให้เกิดละอองกัมมันตรังสี ซึ่งเป็นตัวการสำคัญที่ก่อให้
เกิดผลกระทบต่อคุณภาพอากาศในบรรยากาศและอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพ
อนามัย

ผลกระทบที่เกิดจากความเสื่ อมโทรมของอากาศ

เกิดการเจ็บป่วยเรื้อรัง เกิดจากการที่
สัมผัสหรือหายใจมลพิษที่ไม่มี ความเข้ม
ข้นมากแต่สะสมเข้าไปใน ร่างกายเป็น
ระยะเวลานาน ก่อให้เกิดการเจ็บป่วย
เรื้อรังประเภทเป็นๆ หายๆ

เกิดการเสื่อมสภาพของอวัยวะต่างๆ เกิด พืช ก็ต้องดำรงชีวิตด้วยการหายใจเข้าใจ
จากการสะสมมลพิษในร่างกายเป็นระยะ ปรุงอาหารและสังเคราะห์ หากมีมลพิษ
เวลานาน รักษาไม่หายเสียทีจึงทำให้ ต่างๆ ที่แปลกปลอมมีสารปนเปื้อนก็จะ
ลุกลามไปเรื่อยๆอวัยวะต่างๆเริ่มอ่อนแอ สามารถส่งผลต่อพืชได้เช่นกัน
ลง
การเจ็บป่วยหรือเสียชีวิตแบบเฉียบพลัน สาเหตุเช่นนี้เกิดจากการสูดดมเอามลพิษทาง
อากาศที่มีปริมาณเข้มข้น และรุนแรงเข้าสู่ร่างกายอาจเป็นก๊าซพิษบางชนิดที่สามารถ
ทำลายอวัยวะต่างๆ ของมนุษย์ได้ ส่งผลให้เกิดอันตรายต่อร่างกายอย่างเฉียบพลัน ใน
บรรดาที่ได้รับผลกระทบนั้นมักเป็นเป็นผู้ที่มีภูมิต้านทานน้อยหรืออ่อนแอ เช่น เด็ก ผู้
สูงอายุ ผู้ป่วย เป็นต้น ทำให้ร่างกายต้านทานสิ่งแปลกปลอมจากมลพิษไม่ไหว อาจถึง
ขั้นเสียชีวิตได้

แนวทางการแก้ปัญหาความเสื่ อมโทรมของอากาศ

พยายาม ใช้เครื่องยนต์ที่ไม่ค่อยมีมลพิษ ใช้รถยนต์ให้น้อยลง หากเดินได้หรือติด
แก้ไขกระบวนการผลิต ปรับปรุงการ รถเพื่อนๆได้ก็ควรจะไปด้วยกัน
ออกแบบเครื่องยนต์ให้เป็นมิตร ต่อสิ่ง
แวดล้อมมากขึ้นโดยเริ่มจากกา รติดตั้ง ช่วย กันสนับสนุนการใช้เทคโนโลยี
อุปกรณ์ดักจับคาร์บอนและ น้ำมันที่ การเกษตร โดยนำวัสดุที่เหลือใช้มาใช้
ตกค้างจากการเผาไหม้ก่อน ตามมาด้วย เป็นพลังงาน
เทคโนโลยีดักจับอนุภาค และไนโตรเจน ใช้ รถขนส่งมวลชน รถเมล์รถไฟฟ้า
ไดออกไซด์เพื่อลดมลพิษจากยานพาหนะ รถไฟใต้ดินให้มากขึ้น

ควร ช่วยรณรงค์และประชาสัมพันธ์ให้คน ออกกฏหมายบังคับที่เข้มงวด ไม่เอื้อ
เข้าใจในอันตรายที่เกิดขึ้น จากภาวะ นายทุน

มลพิษในอากาศ จัดการระเบียบการเผาหญ้า หรือขยะ
มูลฝอย เพื่อลดการเผาไหมในที่โล่ง

ส่วน 4 เมืองใหญ่ของโลกอย่าง ปารีส เอเธนส์ เม็กซิโกซิตีและมาดริด มีแผนจะห้ามใช้
รถยนต์ดีเซลภายในปี 2025 แต่เมืองชตุทท์การ์ทในเยอรมนี ได้ตัดสินใจห้ามใช้รถยนต์
ดีเซลทั้งหมดยกเว้นรุ่นใหม่ล่าสุดในวันที่มีค่ามลพิษสูง ขณะที่กรุงนิวเดลี ของอินเดีย อาจ
จะทดลองใช้เครื่องยนต์เจ็ท มาสร้างแรงลมที่ผลักดันให้อากาศสกปรกกระจายตัวออก
ส่วนในเมืองที่กำลังเติบโตอย่างรวดเร็วในทวีปแอฟริกา และอีกหลายส่วนของเอเชีย แทบ
จะไม่มีการตรวจวัดคุณภาพอากาศเลยด้วยซ้ำ ยังไม่นับเจตจำนงทางการเมือง หรือเงินทุน
ที่จะนำมาใช้แก้ปัญหา

กฎหมายในประเทศไทยด้านคุณภาพอากาศ

พระราชบัญญัติการนิคมอุตสาหกรรม พระราชบัญญัติการขนสงทางบก พ.ศ.
แหงประเทศไทย พ.ศ. 2522 2522
กฎหมายฉบับนี้นําไปสูการจัดตั้ง การ หลักการของการจัดการตาม พระราช
นิคมอุตสาหกรรมแหงประเทศไทย ทํา บัญญัตินี้มีลักษณะเชนเดียวกับ หลักการ
หนาที่จัดหาพื้นที่เพื่อตั้งเปน เขตนิคม ของพระราชบัญญัติรถยนตคือใชระบบการ
อุตสาหกรรมทั้งนี้เพื่อ สงเสรมิการลงทุน ควบคุมทางทะเบียน การจัดการระบบการ
โดยการนิคมอุตสาหกรรมจะนําพื้นที่ใน จราจรทางบกใหเกิดความปลอดภัยแกผูที่
เขตนิคมที่กอตั้งขึ้นมาใหผูลงทุนเชา เชา ใชยานพาหนะ ผูที่สัญจรไปมาโดยกําหนด
ซื้อ หรือขาย และใหบริการในดานตางๆ ไวในมาตรา 71 รถที่ใชในการขนสงตอง
แกผูประกอบอุตสาหกรม การนิคม มีสภาพมั่นคงแข็งแรง มีเครื่องอุปก
อุตสาหกรรมมีอํานาจหนาที่ทั้งในดานกา รณและสวนควบถูกตองตามที่กําหนดใน
รสํารวจ การวางแผนการบํารุงดูแลรักษา กฎกระทรวงกับไดจดทะเบียนตามมาตรา
การตรวจสอบผูประกอบการในเขตนิคม 73 และเสียภาษีตามมาตรา 85 แลว และ
อุตสาหกรรมที่จะตองดําเนินการ ตางๆ มาตรา 72รถที่จะนํามาจดทะเบียนและ
ใหเปนไปตามที่กฎหมายตางๆ กําหนด เสียภาษีตองผานการตรวจสภาพรถจาก
ซึ่งรวมไปถึงกฎหมาย ที่เกี่ยวกับ พนักงานตรวจสภาพ หรือจากสถานตรวจ
สาธารณสุขและการรักษา สภาพแวด สภาพรถที่ไดรับอนุญาตตามมาตรา 74
ลอมดวย กฎหมายออกตามความในพระ เวนแตรถประเภท หรือชนิดใดที่สมควร
ราชบัญญัติการนิคมอุตสาหกรรม แหง ไดรับการยกเวนการตรวจสภาพเปนครั้ง
ประเทศไทย พ.ศ. 2522 เชนเรื่องการกํา คราวใหกําหนดในกฎกระทรวง
หนดอัตราการปลอยมลสารทางอากาศ
จากปลองของโรงงานในนิคม พระราชบัญญัติทางหลวง พ.ศ. 2535
อุตสาหกรรม แมพระราชบัญญัติฉบับนี้จะมิไดเกี่ยวของ
กับแหลงกําเนิดมลพิษ เชนเดียวกับ
กฎหมายฉบับอื่นๆ ดังที่กลาวมาขางตน
โดยตรงก็ตาม แตเนื่องจากเปนบ
ทบัญญัติที่เกี่ยวของกับการใชทางหลวงซึ่ง
รวมถึงผูที่ขับขี่ยวดยานพาหนะ และบุคคล
ใดๆ ที่ใชทางมีหนาที่ที่จะตองไมทําใหเขต
ทางหลวงสกปรก อันเปนที่มาของฝุน
ละออง สิ่งสกปรกทั้งหลายที่จะปลิว
ปนเปอนในอากาศ

พระราชบัญญัติปาสงวน พ.ศ. 2507
พระราชบัญญัติปาสงวน พ.ศ. 2507 มีเจตนารมณที่ตองการจะรักษา พื้นที่ปาโดย
กฎหมายมีวิธีการดําเนินการโดยการประกาศใหพื้นที่ปาแหงใดแหงหนึ่งเปน เขตปา
สงวน และในเขตพื้นที่ปาที่มีการประกาศใหเปนเขตปาสงวนนนั้ หามบุคคลใดเขา
ไปทําประโยชนอยูอาศัย หรือกระทําการใดๆ ที่เปนการทําลายพื้นที่ปา ซึ่งรวมถึงการ
เผาปาดวย

กฎหมายต่างประเทศด้านคุณภาพอากาศ

ประเทศสหราชอาณาจักร ไดมีการออก ประเทศนิวซีแลนด เปนประเทศแรกๆ ที่
กฎหมายในสวนที่เกี่ยวของกับ การ มีกฎหมายโลกรอนขึ้นมาใชบังคับ คือ
กําหนดมาตรการทางกฎหมาย ในการ “พระราชบัญญัติการรับมือ กับการ
ปองกันและแกไขปญหา วิกฤตการณการ เปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศค.ศ. 2002
เปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ โดยใชชื่อ (Climate Change Response Act
วา The Climate Change Act 2008 2002)”โดยบทบัญญัติกฎหมายฉบับนี้ มี
ประเทศสหราชอาณาจักรถือเปน ประเทศ เพื่ออนุวัติการตามพันธกรณี ระหวาง
แรกในโลกที่ออกกฎหมาย เกี่ยวกับการ ประเทศที่นิวซีแลนดมี ตามพันธกรณี
ควบคุมและลดปริมาณ การปลอยกาซ ระหวางประเทศ ในพระราชบัญญัติฉบับ
เรือนกระจก(greenhouse gas) เปา นี้ ไดสรางกลไก หลายอยางขึ้นมาเพื่อ
หมายการลดปริมาณ กาซคารบอนของ ใหนิวซีแลนดสามารถ ลดปริมาณการ
ประเทศสหราชอาณาจักรนั้น ใหรวมถึง ปลอยกาซเรือนกระจกใหไดตาม เปา
การปลอยกาซคารบอนจาก ธุรกิจการบิน หมายที่วางไว ไมวาจะเปนการสราง
และการขนสงสินคาทางเรือ ภายในประ ระบบการซื้อขายใบอนุญาต การปลอย
เทศดวยแตไมรวมถึง การปลอยกาซ กาซเรือนกระจก (Emission Trading
คารบอนจากธุรกิจการบินและ การขนสง Scheme หรือ ETS) หรอืการจัดตั้งและ
สินคาทางเรือ ระหวางประเทศใน กําหนดอํานาจหนาที่ของหนวยงาน รัฐที่
กฎหมายไดกําหนดบทบัญญัติที่เกี่ยวของ มีหนาที่จัดเก็บขอมูลการปลอยกาซเรือน
กับการกําหนดมาตรการ ในการลดปริ กระจกที่เรียกวา “National Inventory
มาณการปลอยกาซคารบอนหรือ ที่เรียก Agency” ซึ่งถือเปนหนวยงานที่มีความ
วา “Trading Schemes” ซึ่งหมายถึง สําคัญเพราะระบบ ETS จะไมเกิด
มาตรการใน การลดปริมาณการ ผลสําเร็จหากขาดระบบขอมูลที่ ครบถวน
ปลอยกาซคารบอนที่ดําเนินการ โดยจํา และถูกตอง อีกเครื่องมือหนึ่งที่สําคัญ
กัดกิจกรรมตางๆ ที่มีการปลอยกาซเรือน คือ“ภาษีที่เรียก เก็บจากการใชสารที่
กระจกหรือเปนสาเหตุ หรือตัวแพรกระ กอใหเกิดกาซเรือนกระจก (Synthetic
จายการปลอยกาซดังกลาวไมวา ทางตรง GreenhouseGas Levy)” ซึ่งเรียกเก็บ
หรือทางออม และสงเสริมกิจกรรมตางๆ จากสินคาหรือรถยนตที่ใช สารดังกลาว
ที่ลดปริมาณ การปลอยกาซเรือนกระจก เปนแนวคิดใน การเก็บภาษีจากสารตั้ง
จากบรรยากาศโลก เนื่องจาก The ตนของ กาซเรือนกระจกสามารถ
Climate Change Act 2008 ถือ แกไขปญหาโลกรอนมากกวา การเก็บ
เปนกฎหมายภายในฉบับแรกที่ กําหน ภาษีคารบอน เพราะเปนการปองกัน
ดมาตรการตางๆ เกี่ยวกับการแกไขปญ ไมใหเกิดกาซเรือนกระจกขึ้นเลย ซึ่ง
หาวิกฤตการณการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิ แตกตางจากการเก็บภาษีคารบอน ที่จะ
อากาศ ดังนั้น ปญหาหรือจุดออนในการ เรียกเก็บจาก ปริมาณคารบอนที่ปลอย
บังคับใชกฎหมาย ออกมาแลว ไมวา เสียภาษีคารบอนมาก
หรือนอย ก็ไมไดทําใหคารบอนลด
ลงนอยไปกวาเดิม

องค์กรในประเทศไทยที่

เกียวข้องกับคุณภาพอากาศ

องค์กรที่เกี่ยวข้องในประเทศไทยเป็นการร่วมมือกันหลายๆ องค์กรไม่ว่าจะเป็นส่วน
บุคคล องค์กรภาครัฐที่ต้องเข้ามาขับเคลื่อนเป็นตัวหลักและสนับสนุนฝ่ายต่างๆ อีก
ทั้งองค์กรที่เป็นเอกชนซึ่งเป็นพลังส่วนหนึ่งในการผลักดันและจัดให้มีกิจกรรม และ
โครงการต่างๆ ที่ช่วยส่งเสริมการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและธรรมชาติ แต่เราจะยก
ตัวอย่างองค์กรมาหนึ่งองค์กรนั้น ก็คือ 'Climate Strike Thailand'

เป็นกลุ่มที่ก่อตั้งขึ้นโดย 'หลิง–นันทิชา โอเจริญ
ชัย' เธอใช้เวลาปีสุดท้ายในชีวิตการศึกษาระดับ
ชั้นมหาวิทยาลัย ก่อตั้งกลุ่มและชักชวนให้คน
ออกมาประท้วง เรียกร้องหาสิ่งแวดล้อม พื้นที่สี
เขียว และอากาศบริสุทธิ์สำหรับหายใจ ตามคน
บันดาลใจอย่าง เกรตา ธันเบิร์กหลังทดลองทำ
ทุกอย่างที่จะช่วยสนับสนุนให้สิ่งแวดล้อม ดีขึ้น
เธอพบว่าทางเดียวที่จะทำให้สิ่งแวดล้อมของเราดี
ได้คือการแก้ไขไปให้ถึงระดับโครงสร้าง
" ตราบใดที่เรายังไม่มีประชาธิปไตย
สิ่้งแวดล้อมที่ดีก็เกิดขึ้นไม่ได้ "

องค์กรในประเทศไทยที่เกียวข้องกับคุณภาพอากาศ

IPCC: Intergovernmental Panel on UNFCCC: United Nations
Climate Change Framework Convention on

เป็นคณะกรรมการที่ตั้งขึ้น โดยองค์การ Climate Change
สหประชาชาติในปี 2531 เพื่อจัดทำและ เป็นอนุสัญญาฯที่เกิดจากความพยายาม
เสนอแนวทางด้า้นการเปลี่ยนแปลง สภาพ ของประชาคมโลกในการแก้ไข ปัญหา
ภูมิอากาศ ให้แก่ผู้นาในรัฐบาลของแต่ละ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่ เชื่อ
ประเทศ โดยรวบรวมข้อมูลและประเมิน ว่ามีสาเหตุมาจาก ปรากฏการณ์เรือน
ผลกระทบในด้านต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นด้าน กระจก (Greenhouse Effect) เกิด
การเกษตร สุขภาพ ป่าไม้ หรือ ทรัพยากร จากการสะสมตัวในชั้นบรรยากาศของ
ชายฝั่ง จนเกิดการรณรงค์เพื่อลดปัจจัยที่ ก๊าซต่างๆ เช่น ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์
จะทาให้เกิดปรากฏการณ์โลกร้อน มีเทน ไนตรัสออกไซด์ และสารซีเอฟซี

COP: The Conference of the Parties
เป็นองค์กรสูงสุด (Supreme Body) ของ UNFCCC ซึ่งมีการประชุมครั้งแรกที่กรุง
เบอร์ลิน ประเทศเยอรมัน ใน พ.ศ.2538 (1995) ต่อมาในการประชุมครั้งที่ 3 (COP-
3) ใน พ.ศ. 2540 (1997) ได้มีการยอมรับพิธีสารเกียวโต (Kyoto Protocol) ซึ่งให้
ประเทศพัฒนาแล้วลดปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกลง ร้อยละ 5 ของการปลด
ปล่อยใน พ.ศ. 2533(1990) ภายใน พ.ศ. 2551-2555(2008-2012) โดยสามารถ
ลดภายนอกประเทศได้ และประเทศกาาลังพัฒนาแล้วให้ร่วมมือได้ ภายใต้โครงการ
กลไกการพัฒนาที่สะอาด (Clean Development Mechanism หรือ CDM)

ข่าวที่เกี่ยวข้องกับคุณภาพอากาศ

โรงงานกิ่งแก้วไฟไหม้
วันที่ 5 ก.ค. 64 เวลา 03.20 น. เกิดเหตุระเบิดภายใน
โรงงานผลิตเม็ดโฟมพลาสติก บริษัท หมิงตี้เคมีคอล จํา
กัด ตั้งอยู่เลขที่ 87 ซ.กิ่งแก้ว 21 ม.15 ต.บางพลีใหญ่
อ.บางพลี ส่งผลให้บ้านเรือนประชาชนได้รับความเสียหาย
ประมาณ 100 หลัง รถยนต์ 15 คัน มีผู้เสียชีวิต 1 ราย
และผู้ได้รับบาดเจ็บ 43 ราย หลังเกิดเหตุ สำนักงาน
ป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัดสมุทรปราการ ได้
ขอความร่วมมือประชาชนอพยพออกจากพื้นที่อย่างน้อย 5
กิโลเมตร เพื่อลดความเสี่ยงผลกระทบต่อสุขภาพ
เนื่องจากสารเคมีเป็นสไตรีนโมโนเมอร์ที่เป็น ของเหลว
ไวไฟ เมื่อติดไฟจะให้ควันหรือก๊าซที่ระคายเคืองหรือเป็น
พิษ จึงห้ามอยู่ใกล้ เปลวไฟและประกายไฟ และห้ามสูบบุ
หรี่ฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรมกล่าวว่า เบื้องต้น
โรงงานมีสารเคมีอันตรายอย่างน้อย 2 ชนิด คือ เพนเทน
และสไตรีนโมโนเมอร์ ซึ่งเจ้าหน้าทีฉีดน้ำและโฟมหล่อ
เลี้ยงไว้ตลอดเวลาเพื่อไม่ให้ถังบรรจุสารเคมีมีอุณหภูมิสูง
เกินไป

ภูเขาไฟตองการะเบิด
การปะทุของภูเขาไฟ ฮังกา ตอง-ฮังกา ฮาอาปาย
ทำให้เกิดฝุ่นหรือเถ้าภูเขาไฟและ ปล่อยซัลเฟอร์
ไดออกไซด์และไนโตรเจนออกไซด์ ซึ่งเป็นก๊าซ
สองชนิดที่ก่อให้เกิดฝนกรด เมื่อทำปฏิกิริยากับน้ำ
และออกซิเจนในชั้นบรรยากาศ โดยมีคำเตือนว่า
อาจเกิดฝนกรดในตองกาและหลายประเทศ ที่อยู่
ใกล้เคียงการปะทุครั้งนี้รุนแรงขนาดที่ว่า ประเทศ
อื่นที่ห่างออกไป อย่าง ฟิจิ นิวซีแลนด์ สหรัฐฯ และ
ญี่ปุ่น นั้นสามารถรู้สึกได้และคลื่นสึนามิความสูง
กว่าหนึ่งเมตรนี้ยังส่งผลกระทบไปถึงชายฝั่งในเปรู
และชิลี ส่วนเถ้าถ่านภูเขาไฟก็กระจายตัวส่งผลก
ระทบต่อประเทศ ที่อยู่ห่างออกไปนับพันกิโลเมตร
หลังเกิดเหตุ พลังงานไฟฟ้าถูกตัดขาด สายเคเบิล
ใต้น้ำได้รับความเสียหาย ส่งผลให้ช่องทางการ
สื่อสารต่าง ๆ เสียหายอย่างหนัก

การเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิของอากาศ

สาเหตุของปัญหา ผลกระทบที่เกิดจากความเสื่อมโทรม

ความเสื่อมโทรม


พลังงานจากดวงอาทิตย์และวงโคจร สภาพภูมิอากาศที่ร้อนขึ้นทำให้เกิดคลื่นความร้อน ภัยแล้ง

ของโลกรอบดวงอาทิตย์ ทำให้พื้นที่ และน้ำท่วมบ่อย และรุนแรงขึ้น ฤดูหนาวจะร้อนเร็วกว่าฤดูอื่นๆ

ต่างๆ ในโลกได้รับพลังงานจากดวง นั่นคือการละลายของธารน้ำแข็งก่อนหน้านี้ ทำร้ายพืชผลที่

อาทิตย์เปลี่ยนไป ส่งผลให้สภาพภูมิ ต้องการอุณหภูมิเยือกแข็ง และขยายขอบเขตของโรคที่เกิดจาก

อากาศเกิดการเปลี่ยนแปลง พาหะ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศมีส่วนทำให้เกิดภัยแล้ง

นอกจากนี้ ปรากฏการณ์ธรรมชาติ อุณหภูมิที่อุ่นขึ้นทำให้มีโอกาสน้อยที่น้ำฝนหรือเกล็ดหิมะจะไหล

เช่น ภูเขาไฟระเบิดที่มีผลทำให้ ไปถึงอ่างเก็บน้ำ เนื่องจากการระเหยที่เพิ่มขึ้น ดังเช่นภัยแล้งใน

อุณหภูมิของโลกลดลงในช่วงระยะ แอฟริกา เช่นที่มาดากัสการ์ และเคนยา

เวลาหนึ่ง ก็สามารถส่งผลให้เกิดการ

เปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศได้เช่น การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศทำให้ไฟป่าขนาดใหญ่มีแนวโน้ม
สูงขึ้นเนื่องจากอุณหภูมิที่ร้อนขึ้นและพืชพันธุ์ที่แห้งแล้ง
เดียวกัน ถึงแม้ว่าสาเหตุตาม อุณหภูมิเฉลี่ยที่สูงขึ้นกำลังเพิ่มระยะเวลาของการเกิดเพลิงไหม้
และจำนวนสถานที่ที่อาจเกิดเพลิงไหม้ได้ ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา
ธรรมชาติเหล่านี้ จะมีส่วนทำให้เกิด ไฟได้ลุกลามในแถบอาร์กติกและตลอดจนพื้นที่ป่าฝนบางแห่ง
อีกทั้งยังส่งผลกระทบต่อทรัพยากรที่มนุษย์ใช้บริโภคอีกด้วย
การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

แต่ก็ต้องใช้ระยะเวลาที่ยาวนานจึงจะ

เห็นการเปลี่ยนแปลง สาเหตุที่ทำให้

สภาพภูมิอากาศเปลี่ยนแปลงไป

อย่างรวดเร็วเกิดจาก "มนุษย์" เกิดการฟอกขาวของปะการังในทะเล เนื่องจากระดับน้ำทะเลที่สูง
ขึ้น และอุณหภูมิที่สูงขึ้นของน้ำทะเล ปะการังนั้นอ่อนไหวต่อการ
ตั้งแต่หลังการปฏิวัติอุตสาหกรรม เปลี่ยนแปลงอุณหภูมิ สัตว์ต่างๆที่ใช้ประโยชน์จากปะการังก็ได้
รับผลกระทบตามไปด้วย เช่น ขาดที่อยู่อาศัย แหล่งอาหาร
เป็นต้นมามีการเปลี่ยนผ่านจากการ แหล่งอนุบาลลูกปลาและที่หลบภัย ทำให้ถูกล่าง่ายขึ้น จึงทำให้
ความหลากหลายทางชีวภาพในทะเลลดลงเป็นจำนวนมาก
ใช้แรงงานคน และสัตว์ มาเป็น

พลังงานไอน้ำจากถ่านหิน การเผา

ไหม้ถ่านหินทำให้เกิดก๊าซ

คาร์บอนไดออกไซด์ซึ่งเป็นหนึ่งใน

ก๊าซเรือนกระจก

แนวทางแก้ไขปัญหา กฎหมายของประเทศไทยที่เกี่ยวข้อง

ลดใช้ถุงพลาสติกและขยะพลาสติก รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560 มาตรา
57(2) บัญญัติว่า "รัฐต้อง อนุรักษ์ คุ้มครอง บํารุงรักษา
เนื่องจากถุงพลาสติกจำเป็นต้องใช้ ฟื้ นฟู บริหารจัดการ และใช้หรือจัดให้มีการใช้ประโยชน์ จาก
ทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม และความหลากหลายทาง
เวลา 450 กว่าปีในการย่อยสลาย ชีวภาพ ให้เกิดประโยชน์อย่างสมดุล และยั่งยืน โดยต้องให้
ประชาชนและชุมชนในท้องถิ่นที่เกี่ยวข้องมีส่วนร่วมดําเนิน
และสัตว์โลกมากมายต้องเสียชีวิต การและได้รับประโยชน์จากการดําเนินการดังกล่าวด้วยตาม
ที่กฎหมายบัญญัติ" ดังนั้น หากมองในแง่การบัญญัติ
เพราะถุงและขยะพลาสติกที่เราใช้ กฎหมาย กฎหมายสิ่งแวดล้อมคือกฎหมายที่บัญญัติขึ้นโดย
มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ สิ่ง
แล้วทิ้ง เราควรลดการใช้ถุง แวดล้อม และความหลากหลายทางชีวภาพผ่านการปกป้อง
เยียวยา และสร้างหลักเกณฑ์เพื่อควบคุมการใช้ทรัพยากร
พลาสติกเป็นและหันมาใช้กระเป๋าผ้า ธรรมดังกล่าวอย่างยั่งยืน

หรือหากซื้อของเล็ก ๆ น้อย ๆ ก็ควร

ปฏิเสธที่จะรับถุงพลาสติก

ลดการใช้เครื่องปรับอากาศ กฎหมายของต่างประเทศที่เกี่ยวข้อง
เนื่องจากเครื่องปรับอากาศเป็น
เครื่องใช้ไฟฟ้าที่กินไฟฟ้าสูง ปล่อย ประเทศไทยมีการร่วมลงนาม ทำสัญญากับกฎหมายของ
ความร้อนออกสู่อากาศ และน้ำยา ต่างประเทศ อาทิเช่น
แอร์บางชนิดยังปล่อยสารที่ทำลาย อนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพ
ชั้นบรรยากาศ ดังนั้นควรตั้งเวลา ภูมิอากาศ (United Nations Framework
เปิดปิดแอร์ ใช้แอร์ให้น้อยลง ปรับ Convention on Climate Change - UNFCCC)
อุณหภูมิ 25 องศาเซลเซียส
เพื่อรักษาความเข้มข้นของปริมาณก๊าซเรือนกระจกในชั้น
รีไซเคิล การรีไซเคิลและการใช้ซ้ำ บรรยากาศให้อยู่ในระดับที่ปลอดภัย ให้ระบบนิเวศเกิดความ
สามารถช่วยหยุดการเปลี่ยนแปลง สมดุล และมีมาตรการจัดการไม่ให้การเปลี่ยนแปลงสภาพ
สภาพภูมิอากาศได้จริงๆ นั่นเป็น ภูมิอากาศเกิดผลกระทบต่อความมั่นคงทางอาหารและการ
เพราะวัสดุที่นำกลับมาใช้ใหม่ มักใช้ พัฒนาเศรษฐกิจที่ยั่งยืน ซึ่งประเทศไทยได้ให้สัตยาบันเข้า
พลังงานน้อยกว่าและทำให้เกิด ร่วมเป็นภาคีเมื่อวันที่ 28 ธันวาคม พ.ศ. 2537 ข้อมูลเพิ่ม
มลพิษน้อยกว่าการใช้วัตถุดิบใหม่ เติม

ปลูกต้นไม้ ช่วยกันปลูกต้นไม้ เพิ่ม พิธีสารเกียวโต (Kyoto protocol)
พื้นที่สีเขียวและไม่ตัดไม้ทำลายป่าซึ่ง
เป็นแหล่งผลิตออกซิเจนให้แก่โลก เพื่อลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก โดยเฉพาะในกลุ่ม
เพื่อช่วยดูดซับคาร์บอนออกจาก
อากาศ และช่วยรักษาสภาพอากาศให้ ประเทศอุตสาหกรรม โดยให้ลดปริมาณการปล่อยก๊าซเรือน
คงที่ ต้นไม้ช่วยลดโลกร้อนได้

กระจก ซึ่งประกอบด้วย คาร์บอนไดออกไซด์ มีเทน ไนตรัส

ลดการบริโภคเนื้อสัตว์ การทำ ออกไซด์ ซัลเฟอร์เฮกซะฟลูออไรด์ ก๊าซในกลุ่ม ไฮโดรฟลูโอ

ปศุสัตว์ขนาดใหญ่ จำเป็นต้องใช้ โรคาร์บอน (HFCs) และเปอร์ฟลูออโรคาร์บอน (PFCs) ซึ่ง

พื้นที่มาก จึงทำให้เกิดการเผาทำลาย ประเทศไทยได้ให้สัตยาบันเข้าร่วมเป็นภาคีเมื่อวันที่ 28

ป่าเพื่อนำพื้นที่ดังกล่าวมาเลี้ยงสัตว์ สิงหาคม ค.ศ. 2002 ข้อมูลเพิ่มเติม

จนทำให้เกิดก๊าซเรือนกระจก

องค์กรที่เกี่ยวข้องกับการ องค์กรที่เกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิ
เปลี่ยนแปลงอุณหภูมิของ ของอากาศในต่างประเทศ
อากาศในประเทศไทย
IPCC: Intergovernmental Panel on Climate Change

กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและ เป็นคณะกรรมการที่ตั้งขึ้น โดยองค์การสหประชาชาติในปี 2531
สิ่งแวดล้อม ( อังกฤษ : Ministry
of Natural Resources and เพื่อจัดทำและเสนอแนวทางด้า้นการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

ให้แก่ผู้นาในรัฐบาลของแต่ละประเทศ โดยรวบรวมข้อมูลและ

Environment ) เป็นหน่วยงาน ประเมินผลกระทบในด้านต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นด้านการเกษตร สุขภาพ

ราชการส่วนกลาง ประเภท ป่าไม้ หรือ ทรัพยากรชายฝั่ ง จนเกิดการรณรงค์เพื่อลดปัจจัยที่จะ

กระทรวง ของไทย มีหน้าที่เกี่ยวกับ ทาให้เกิดปรากฏการณ์โลกร้อน

การสงวน อนุรักษ์ และฟื้ นฟู UNFCCC: United Nations Framework Convention on

ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่ง Climate Change

แวดล้อม การจัดการการใช้ เป็นอนุสัญญาฯ ที่เกิดจากความพยายามของประชาคมโลกในการ

ประโยชน์อย่างยั่งยืน และราชการ แก้ไขปัญหา การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่เชื่อว่ามีสาเหตุ มา
จากปรากฏการณ์เรือนกระจก (Greenhouse Effect) เกิดจากการ
อื่ นตามที่กฎหมายกำหนดให้เป็น

อำนาจหน้าที่ของกระทรวง สะสมตัวในชั้นบรรยากาศของก๊าซต่างๆ เช่น ก๊าซ

ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่ง คาร์บอนไดออกไซด์ มีเทน ไนตรัสออกไซด์ และสารซีเอฟซี

แวดล้อม

มูลนิธิสถาบันสิ่งแวดล้อมไทย COP: The Conference of the Parties
ได้จัดตั้งกองทุนสุขภาพกับสภาวะ
โลกร้อนขึ้นในปี 2554 ภายใต้การ เป็นองค์กรสูงสุด (Supreme Body) ของ UNFCCC ซึ่งมีการ
บริหารจัดการของคณะกรรมการ ประชุมครั้งแรกที่กรุงเบอร์ลิน ประเทศเยอรมัน ใน พ.ศ.2538
บริหารกองทุนสุขภาพกับสภาวะโลก (1995) ต่อมาในการประชุมครั้งที่ 3 (COP-3) ใน พ.ศ. 2540
ร้อน ซึ่ง ประกอบด้วยผู้ทรงคุณวุฒิ (1997) ได้มีการยอมรับพิธีสารเกียวโต (Kyoto Protocol) ซึ่งให้
ผู้เชี่ยวชาญที่มีประสบการณ์ในสาย
งานด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพ ภูมิ ประเทศพัฒนาแล้วลดปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกลง ร้อยละ
อากาศ ด้านศึกษาวิจัย ด้านสุขภาพ 5 ของการปลดปล่อยใน พ.ศ. 2533(1990) ภายใน พ.ศ. 2551-
ด้านสิ่งแวดล้อม และด้านอื่นๆที่ 2555(2008-2012) โดยสามารถลดภายนอกประเทศได้ และประเท
เกี่ยวข้องกับ การศึกษาหามาตรการ
ในการแก้ไขปัญหาสุขภาพและจาก ศกาาลังพัฒนาแล้วให้ร่วมมือได้ ภายใต้โครงการกลไกการพัฒนาที่
ภาวะโลกร้อน สะอาด (Clean Development Mechanism หรือ CDM)

ข่าวที่เกิดขึ้นเกี่ยวกับปัญหา I'NASA' ยืนยันปี 2021 ร้อนสุดอันดับ 6 ในประวัติศาสตร์

การเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิ แนวโน้มโลกร้อนขึ้นเรื่อยๆ
'NASA' เผยปี 2021 ถือเป็นปีที่ร้อนที่สุดอันดับ 6 ทำให้เกิด
ของอากาศ
เหตุการณ์สภาพอากาศรุนแรงสุดขั้วไปทั่วโลก และมีหลักฐาน
พบปะการังฟอกขาว ในรอบ 3 ปี แสดงให้เห็นว่า โลกมีแนวโน้มร้อนมากขึ้นในระยะยาววันนี้ ( 14
ม.ค. 65 ) NASA (นาซา) และโนอา ระบุว่า ปี ค.ศ. 2021 ที่
ทะเลจันทบุรีชี้เกิดสภาวะโลกร้อน หลัง ผ่านมาเป็นปีที่ร้อนที่สุดอันดับ 6 เท่าที่มีการบันทึกสถิติมา โดย

ผลพวงจากอากาศร้อนจัด และน้ำเสีย ในรายงานแยกกันของสำนักงานทั้งสองแห่งต่างระบุว่า
อุณหภูมิโลกโดยเฉลี่ยในปี 2021 สูงกว่าค่าเฉลี่ยของศตวรรษ
ภาคเกษตรกรรมและการท่องเที่ยว ที่ 20 ราว 0.85 องศาเซลเซียส โดยช่วง 8 ปีที่ผ่านมาถือเป็น
ช่วง 8 ปีที่ร้อนที่สุดเท่าที่เคยบันทึกสถิติไว้เช่นกัน ข้อมูลของ
กลายเป็นภาพสวยงามแปลกตา แต่ชี้ NASA และโนอายังชี้ด้วยว่า อุณหภูมิเฉลี่ยของโลกในช่วง 10
ปีหลัง อยู่ในระดับสูงกว่าเมื่อ 140 ปีที่แล้วเกือบ 1.1 องศา
ให้เห็นถึงสภาวะโลกร้อนที่รุนแรงขึ้น
เซลเซียสหัวหน้านักวิเคราะห์ของโนอา รัสเซลล์ โวส ให้
ทุกปี ที่ชายทะเลใต้ฐานเนินนางพญา
สัมภาษณ์กับผู้สื่อข่าวว่า โลกของเราในขณะนี้ร้อนที่สุดในช่วง
และจุดชมวิวเจดีย์กลางน้ำ เวลาอย่างน้อย 2,000 ปี หรืออาจนานกว่านั้น พร้อมคาด
การณ์ว่าปี 2022 ก็น่าจะเป็นปีที่ร้อนที่สุดปีหนึ่งเช่นกัน
ทั้งนี้ สาเหตุมาจากสภาพอากาศที่ ทั้ง NASA และโนอาระบุว่า น้ำแข็งละลาย ไฟป่ารุนแรง และน้ำ

ร้อนขึ้น ส่งผลให้อุณหภูมิผิวน้ำทะเล ท่วมใหญ่ในหลายพื้นที่ ล้วนมีส่วนทำให้ปีที่แล้วเป็นปีที่สภาพ

สูงตาม และภาวะน้ำเสียจากภาค อากาศแปรปรวนอย่างมาก ซึ่งเชื่อมโยงกับปัญหาภาวะโลกร้อน

เกษตรกรรมและท่องเที่ยวในพื้นที่ โดยเกิดคลื่ นความร้อนรุนแรงในแถบตะวันตกเฉียงเหนือของ
มหาสมุทรแปซิฟิกของสหรัฐฯ, ฝนตกหนักจากเฮอริเคน ไอดา
ทะเลและแม่น้ำคลองสาขาต่างๆ ที่ไหล
และน้ำท่วมใหญ่ในเยอรมนีและจีน ล้วนเชื่อมโยงกับภาวะโลก
มารวมกันลงสู่ทะเล ส่งผลกระทบต่อ
ร้อน
ระบบนิเวศอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

เนื่องจากเมื่อปะการังเริ่มฟอกขาว

หมายถึง ที่อยู่อาศัยของสัตว์ทะเล

กำลังป่วย และใกล้จะตายนั่นเอง ซึ่ง

ส่งผลกระทบโดยตรง ต่อสัตว์น้ำที่

อาศัยพื้นที่ปะการังเหล่านี้เป็นที่อาศัย

หากิน และหลบภัย จะไร้ที่อยู่และขาด

แหล่งอาหารไปโดยปริยาย

FOREST RESOURCES

ทรัพยาการป่าไม้

DETAIL > DETAIL >

สาเหตุของความ แนวทางการแก้ไข
เสื่อมโทรม
3 ป้องกันและปราบปรามการลักลอบตัดไม้ทำลาย
1 การทำป่าไม้ ป่า หาแหล่งทำมาหากินให้ชาวเขาอยู่เป็นหลักแหล่ง
การตัดโค่นไม้ตามหลักวิชาการป่าไม้ เพื่อเป็นการป้องกันการทำไร่เลื่อนลอย ส่งเสริมการ
โดย ได้รับสัมปทานถูกต้องตาม ปลูกป่าทดแทน ปิดป่าไม่อนุญาตให้มีการทำไม้ ใช้วัตถุ
กฎหมาย เพื่อนำไม้มาเพื่อ การ อื่นทดแทนผลิตภัณฑ์ที่ทำจากไม้ ตั้งหน่วยป้องกันไฟ
อุตสาหกรรม จึงทำให้ปริมาณป่าไม้ลด ป่า ส่งเสริมให้มีการเผยแพร่ความรู้และความเข้าใจแก
อย่างรวดเร็ว ไม่สมดุลกับ จำนวนพันธุ์ ประชาชนเพื่อให้เห็นความสำคัญของป่าไม้
ไม้ที่ปลูกเพิ่มขึ้น รวมทั้งการลักลอบตัด
ไม้นอกป่าสัมปทานมาตบตาเจ้าหน้าที่ DETAIL >
2.การเพิ่มพื้นที่เกษตรกรรม
ไม่ว่าจะเป็นการเพิ่มพื้นที่เพาะปลูกเพื่อ ผลกระทบต่อทรัพยากรป่า
ยังชีพหรือเพื่อการค้า ต้องทำลายพื้นที่
ป่าทั้งสิ้น อัน เนื่องมาจากการเพิ่มของ 2 ความเสื่อมโทรมของพื้นที่ต้นน้ำลำธารและพื้นที่อนุรักษ์อื่น ๆ เมื่อพื้นที่ป่าต้นน้ำถูก
จำนวนประชากร พื้นที่ป่าไม้ ทำลาย ปริมาณและคุณภาพของน้ำไหลลงสู่แม่น้ำลำธารเปลี่ยนแปลงและไม่สม่ำเสมอตลอด
3.การสร้างเขื่อนกักเก็บน้ำ ปี ทำให้เกิดการตื้นเขินของแหล่งน้ำตามธรรมชาติ ทำให้อายุการใช้งานของแหล่งน้ำลดลง
การสร้างเขื่อนเพื่อการชลประทาน หรือ ความเสื่อมโทรมของระบบนิเวศป่าไม้ ทำให้ทรัพยากรชีวภาพ ความหลากหลายทางชีวภาพ
เพื่อผลิตกระแสไฟฟ้ามักจะทำใน ลดลง พืชพรรณและสัตว์ป่ามีจำนวนน้อยลงหรือสูญพันธุ์ไปในที่สุด สภาวะภูมิอากาศ
บริเวณที่ เป็นหุบเขาและมีพื้นที่ป่าไม้ เปลี่ยนแปลง การทำลายป่าทำให้อุณหภูมิสูงขึ้น ปริมาณก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์เพิ่มมากขึ้น
ต้องมีการสูญเสีย จากการเผาป่าและเศษไม้ ใบไม้ ทำให้โลกร้อนขึ้น ทำลายแหล่งท่องเที่ยวตามธรรมชาติ โดย
4.การทำเหมืองแร่ เฉพาะพื้นที่ที่เหมาะแก่การพักผ่อนหย่อนใจ มีความสวยงามตามธรรมชาติ มีน้ำตก ป่าไม้
แหล่งแร่ที่พบส่วนใหญ่อยู่บริเวณป่าไม้ ลำธาร ที่มีป่าไม้ปกคลุมจะร่มเย็นเหมาะแก่การพักผ่อน เมื่อถูกทำลายก็ไม่เป็นแหล่งท่องเที่ยว
ทั้งสิ้น ดังนั้น การขุดแร่จึงต้องทำลาย อีกต่อไป และยังเพิ่มความรุนแรงของภัยธรรมชาติอีกด้วย
พื้นป่า มีผลทำให้พื้นที่ ป่าลดลงรวมทั้ง
การทำเหมืองหินปูนเพื่อนำหินปูนมา
ผลิตปูนซีเมนต์ด้วย
5.การเกิดไฟไหม้ป่า
ต้นไม้ถูกเผา การเจริญเติบโตหยุด
ชะงัก ปุ๋ยอินทรีย์ถูกทำลาย พืชและสัตว์
ป่าวัย ไฟคลอกตายจึงทำให้เป็นปัญหา
ที่ควรช่วยกันแก้ไขมากในยุคปัจจุบัน

DETAIL >

กฎหมายเกี่ยวกับการป่าไม้ในไทย

4 มาตรา ๖ ไม้หวงห้าม
ประเภท ก. ไม้หวงห้ามธรรมดา ได้แก่ไม้ซึ่งการทำไม้จะต้องได้รับอนุญาตจากพนักงานเจ้า
หน้าที่หรือได้รับสัมปทานตามความในพระราชบัญญัตินี้
ประเภท ข. ไม้หวงห้ามพิเศษ ได้แก่ไม้หายากหรือไม้ที่ควรสงวนซึ่งไม่อนุญาตให้ทำไม้ เว้นแต่
รัฐมนตรีจะได้อนุญาตในกรณีพิเศษ

มาตรา ๗ ไม้สัก ไม้ยาง ไม้ชิงชัน ไม้เก็ดแดง ไม้อีเม่ง ไม้พยุง-แกลบ ม้กระพี้ ไม้แดงจีน ไม้
ขะยุง ไม้ชิก ไม้กระซิก ไม้กระซิบ ไม้พยุง ไม้หมาก-พลูตั้กแตน ไม้กระพี้เขาควาย ไม้เก็ดดำ
ไม้อีเฒ่า และไม้เก็ดเขาควาย ไม่ว่าจะขึ้นอยู่ที่ใดในราชอาณาจักรเป็นไม้หวงห้ามประเภท ก.
ไม้ชนิดอื่น ในป่าจะให้เป็นไม้หวงห้ามประเภทใด ให้กำหนดโดยพระราชกฤษฎีกา

มาตรา ๑๑ ความผิดฐาน ทำไม้
ผู้ใดทำไม้ หรือเจาะ หรือสับ หรือเผา หรือทำอันตราย ด้วยประการใดๆ แก่ไม้หวงห้ามต้องได้
รับอนุญาตจากพนักงานเจ้าหน้าที่ หรือได้รับสัมปทานตามความในพระราชบัญญัตินี้ และต้อง
ปฏิบัติตามข้อกำหนดในกฎกระทรวงหรือในการอนุญาตฯ

มาตรา ๔๘ ความผิดเกี่ยวกับไม้แปรรูป
ภายในเขตควบคุมการแปรรูปไม้ ห้ามมิให้ผู้ใดแปรรูปไม้ ตั้งโรงงานแปรรูปไม้ ตั้งโรงค้าไม้
แปรรูป มีไม้สัก ไม้ยาง ไม้ชิงชัน ไม้เก็ดแดง ไม้อีเม่ง ไม้พยุงแกลบ ไม้กระพี้ ไม้แดงจีน ไม้ขะ
ยุง ไม้ชิก ไม้กระซิก ไม้กระซิบ ไม้พยุง ไม้หมากพลูตั้กแตน ไม้กระพี้เขาควาย ไม้เก็ดดำ ไม้อี
เฒ่า และไม้เก็ดเขาควาย แปรรูป ไม่ว่าจำนวนเท่าใดไว้ในครอบครอง หรือ มีไม้แปรรูปชนิดอื่น
เป็นจำนวนเกิน ๐.๒๐ ลูกบาศก์เมตรไว้ในครอบครอง เว้นแต่ ได้รับอนุญาตจากพนักงานเจ้า
หน้าที่ และต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดในกฎกระทรวงและในการอนุญาต

มาตรา ๕๔ บุกรุกป่าทำลายพื้นที่ป่าไม้
ห้ามมิให้ ผู้ใด ก่อสร้าง แผ้วถางหรือเผาป่า หรือกระทำด้วยประการใดๆ อันเป็นการทำลายป่า
หรือเข้ายึดถือครอบครองป่าเพื่อตนเองหรือผู้อื่น เว้นแต่จะกระทำภายในเขตที่ได้จำแนกไว้
เป็นประเภทเกษตรกรรม ฯ

มาตรา ๗๐
ผู้ใดรับไว้ด้วยประการใด ซ่อนเร้น จำหน่ายหรือช่วยพาเอาไปเสียให้พ้น ซึ่งไม้หรือ ของป่าที่
ตนรู้อยู่แล้วว่าเป็นไม้หรือของป่าที่มีผู้ได้มาโดยการกระทำผิดต่อบทแห่งพระราชบัญญัตินี้ มี
ความผิดฐานเป็นตัวการในการกระทำผิดนั้น

DETAIL >

กฎหมายคุ้มครองป่าไม้ใน USA

4 นิยามของไม้ผิดกฎหมาย
ไม้จะถูกพิจารณาว่าผิดกฎหมาย หากถูกนำมา มีไว้ ในครอบครองขนส่ง หรือค้าขาย ดังต่อไป
นี้ โดยละเมิดกฎหมายของรัฐบาลสหรัฐฯ หรือ กฎหมายอเมริกันอินเดียน กฎหมายแห่งรัฐหรือ
กฎหมายต่างประเทศ โดยไม่จ่ายค่าภาคหลวง ภาษี หรือค่าธรรมเนียม ในการตัดโค่นที่เหมาะ
สม ตามที่กฎหมายแห่งรัฐ หรือกฎหมายต่างประเทศเรียกร้อง โดยละเมิดกฎหมายแห่งรัฐ
หรือกฎหมาย ต่างประเทศที่ควบคุมการส่งออกหรือการขนถ่าย ไม้

ข้อกำหนดหลัก ได้แก่ ข้อห้าม
การ ‘นำเข้า ส่งออก ขนส่ง ค้าขาย ได้รับ ได้มา หรือ ซื้อ’ ซึ่งพืช (รวมถึงไม้/ผลิตภัณฑ์)
ที่นำมา มีไว้ใน ครอบครองขนส่ง หรือค้าขาย จะผิดกฎหมาย ดังต่อไปนี้

1. โดยละเมิดกฎหมายสหรัฐฯ หรือกฎหมาย อเมริกันอินเดียน
2. โดยละเมิดกฎหมายแห่งรัฐหรือกฎหมาย ต่างประเทศ ซึ่งป้องกันพืช ควบคุมการลัก
ขโมย พืช ควบคุมการนำพืชไปจากพื้นที่ที่ป้องกันไว้หรือ ที่กำหนดไว้ หรือควบคุมการนำพืชไป
โดย ปราศจากหรือกระทำการเป็นอันตรงกันข้ามกับ การขออนุญาตตามที่กำหนดไว้
3. โดยไม่จ่ายค่าภาคหลวง ภาษี หรือค่าธรรมเนียม ในการตัดโค่น ตามที่กฎหมายแห่ง
รัฐหรือ กฎหมายต่างประเทศกำหนด
4. โดยละเมิดข้อจำกัดภายใต้กฎหมายแห่งรัฐหรือ กฎหมายต่างประเทศ ที่ควบคุมการ
ส่งออกหรือ การขนถ่ายพืช การนำเข้าไม้/ผลิตภัณฑ์เข้าสู่สหรัฐอเมริกาโดย ปราศจากการ
สำแดง ซึ่งต้องระบุชื่อวิทยาศาสตร์ ราคา ปริมาณ และประเทศแหล่งกำเนิด ถือว่าผิด กฎหมาย
ผู้ควบคุม

ทุกคนที่นำเข้า ส่งออก ขนส่ง ค้าขาย ได้รับ ได้มา หรือ ซื้อซึ่งไม้/ผลิตภัณฑ์ที่ผิด
กฎหมาย กล่าวคือ ทุกบุคคล หรือบริษัทในแต่ละจุดของห่วงโซ่อุปทานต้องมีความ รับผิดชอบ
และอาจถูกดำเนินคดีและนำไปสู่บทลงโทษ

การบังคับใช้และบทลงโทษ
แผนกบริการตรวจสอบการนำเข้าสัตว์และพืช กระทรวงเกษตรแห่งสหรัฐฯ ดำเนินการ
สำแดงสินค้า ขาเข้าและทำงานร่วมกับแผนกประมงและสัตว์ป่า กระทรวงมหาดไทย เพื่อ
สอบสวนกรณีพืชผิดกฎหมาย โดยได้รับการสนับสนุนจากแผนกศุลกากรและการ ป้องกัน
ชายแดน กระทรวงความมั่นคงแห่งมาตุภูมิ บทลงโทษทั้งทางแพ่งและอาญานั้นมีความเป็นไป
ได้ เช่นเดียวกับ การยึดไม้/ผลิตภัณฑ์ ซึ่งบทลงโทษขึ้นอยู่ กับการที่บุคคลนั้นกระทำการละเมิด
อย่างรู้เท่าทัน หรือไม่รู้เท่าทัน หากกระทำการละเมิดนั้นอย่างไม่รู้เท่า ทันและบุคคล/บริษัท
ดำเนินการให้ความระมัดระวัง รอบคอบ อาจลดระดับบทลงโทษได้ บทลงโทษทางอาชญากรรม
ประกอบด้วยการปรับ 500,000 ดอลลาร์สหรัฐ สำหรับบริษัท และการจำคุก 5 ปี พร้อมยึด
สินค้านั้น

DETAIL >

หน่วยงานในประเทศไทย : กรมป่าไม้

ROYAL FOREST DEPARTMENT

DETAIL > 5 กรมป่าไม้ เป็นหน่วยงานระดับกรม ในสังกัด กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่ง
แวดล้อม มีหน้าที่ในการอนุรักษ์ รักษา และจัดการทรัพยากรป่าไม้ของประเทศ ซึ่งมีทั้งหมด
77 ล้านไร่ กรมป่าไม้ ได้รับการสถาปนาขึ้นในวันที่ 18 กันยายน 2439 โดย พระบาทสมเด็จ
พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และโปรดเกล้าฯ ให้อยู่ในสังกัด กระทรวงมหาดไทย โดยในระยะ
แรก รัฐบาลไทยได้ขอตัวเจ้าหน้าที่ป่าไม้จาก บริติชราช มาช่วยบริหารราชการกรมระหว่างปี
2439 ถึง 2466 ต่อมาในปี 2466 จึงมีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้ พระยาดรุพันธ์
พิทักษ์ ดำรงตำแหน่งอธิบดีกรมป่าไม้ จึงเป็นอธิบดีกรมป่าไม้คนแรกที่เป็นคนไทยนับแต่นั้น
เป็นต้นมา
ส่วนราชการภายในกรมป่าไม้ ประกอบด้วย
สำนักบริหารกลาง กองการอนุญาต สำนักจัดการที่ดินป่าไม้ สำนักจัดการป่าชุมชน สำนัก
ป้องกันรักษาป่าและควบคุมไฟป่า สำนักแผนงานและสารสนเทศ สำนักวิจัยและพัฒนาป่าไม้
สำนักส่งเสริมการปลูกป่า

สำนักจัดการทรัพยากรป่าไม้เป็นส่วนราชการส่วนภูมิภาคของกรมป่าไม้ ดำเนินการเกี่ยว
กับการบริหารจัดการทรัพยากรป่าไม้ในพื้นที่รับผิดชอบ ได้แก่งานป้องกันการบุกรุกทำลายป่า
ไม้ งานจัดการที่ดินป่าไม้ งานวิจัยและพัฒนาด้านการป่าไม้ งานส่งเสริมการปลูกป่า จัดการ
ป่าชุมชน รวมทั้งจัดทำแผนการบริหารในส่วนพื้นที่รับผิดชอบให้สอดคล้องกับยุทธศาสตร์
กรม จังหวัด และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง แบ่งการบริหารออกเป็น 13 พื้นที่

ต่างประเทศ: กรมป่าไม้แห่งสหรัฐอเมริกา

UNITED STATES FOREST SERVICE ( USFS )

ก่อตั้งขึ้นเมื่อ 1 กุมภาพันธ์ 2448 เป็นหน่วยงานของที่กระทรวงเกษตรของสหรัฐที่ดูแลประเทศ 154
แห่งชาติป่าและ 20 ทุ่งหญ้าแห่งชาติ กรมป่าไม้จัดการพื้นที่ 193 ล้านเอเคอร์ (780,000 กม. 2 )
หน่วยงานที่สำคัญ ได้แก่ สำนักงานหัวหน้าระบบป่าไม้แห่งชาติป่าไม้ของรัฐและเอกชนการดำเนินธุรกิจ
และการวิจัยและพัฒนา หน่วยงานนี้จัดการที่ดินประมาณ 25% ของรัฐบาลกลางและเป็นหน่วยงาน
จัดการที่ดินระดับชาติที่สำคัญเพียงแห่งเดียวที่ไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของกระทรวงมหาดไทยของสหรัฐ
ซึ่งจัดการบริการอุทยานแห่งชาติที่ปลาสหรัฐอเมริกาและบริการสัตว์ป่าและสำนักจัดการที่ดิน
ภารกิจของ USDA Forest Service คือการรักษาสุขภาพความหลากหลายและผลผลิตของป่าไม้และ
ทุ่งหญ้าของประเทศเพื่อตอบสนองความต้องการของคนรุ่นปัจจุบันและอนาคตคำขวัญคือ "ดูแลแผ่น
ดินและรับใช้ประชาชน"

DETAIL >

ไฟไหม้ป่าเขื่อนภูมิพล

6.1 ไฟป่าที่เกิดขึ้นในพื้นที่ผืนป่าต้นน้ำเหนือเขื่อนภูมิพล อำเภอสามเงา จ.ตาก
สาเหตุส่วนใหญ่มาจากฝีมือมนุษย์ลักลอบเผาป่า รุมเร้าทั้ง 2 ฝั่ งของแม่น้ำปิง คือ พื้นที่ผืน
ป่าฝั่ งตะวันออก พื้นที่ ต.ยกกระบัตร อ.สามเงา จ.ตาก จนถึง อุทยานแห่งชาติแม่ปิง อ.ลี้
จ.ลำพูน และฝั่ งตะวันตกของแม่น้ำปิง ได้แก่ พื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าแม่ตื่น มีพื้นที่ป่า
ได้รับความเสียหาย สะสมรวมแล้ว เกือบหนึ่งหมื่นไร่

DETAIL > DETAIL >

ไฟไหม้ป่าแอมะซอน ลักลอบทำลายตัดไม้

6.2 ไฟไหม้ป่าแอมะซอน แดงโร่เกือบทั่วบราซิล หลังจากนับ 6.3 เจ้าหน้าที่ตรวจพบพื้นที่ป่าไม้กำลังถูกลักลอบทำลาย
ตั้งแต่วันที่ 15 สิงหาคม 62 เกิดไฟไหม้ป่ากว่า 9,500 จุด จน ใหม่ จำนวน 1 แปลง ตรวจสอบพบพื้นที่ป่าไม้สมบูรณ์บนภูเขา
ทำให้ต้องประกาศสถานการณ์ฉุกเฉินในรัฐใหญ่สุดของประเทศ เหนือทะเลสาบเขื่อนบางลาง ถูกลักลอบทำลาย โดยกลุ่มบุกรุก
เมื่อ 23 ส.ค.62 เว็บไซต์เดอะซัน รายงานว่า เผยสถานการณ์ไฟ เหิมเกริมโดยนำรถแบ็กโฮไถปรับดินเป็นถนนเข้าไปในป่าเป็นขั้น
ไหม้ป่าแอมะซอนในบราซิล ยังสุดน่าห่วงบริเวณที่เกิดไฟไหม้ป่า และตัดไม้ทำลายป่า แผ้วถางป่าไม้ใหม่ เพื่อทำการเกษตรในการ
แอมะซอน จนสีแดงโร่เกือบทั่วบราซิล โบลิเวียเกิดไฟไหม้ป่าเช่น ปลูกต้นทุเรียน โดยเจ้าหน้าที่เข้าตรวจวัดพื้นที่ป่าไม้ถูกทำลาย
กัน เตือนให้เห็นวิกฤตการณ์ไฟไหม้ป่าแอมะซอนในประเทศบราซิล เสียหาย จำนวน 2 งาน 19 ตารางวา และตรวจพบต้นไม้ขนาดถูก
รุนแรงมาก หลังจากเกิดไฟไหม้ป่าครั้งใหม่ที่ผืนป่าแอมะซอนกว่า ตัดด้วยเครื่องเลื่อยโซ่ยนต์ จำนวน 1 ต้น ไม่ทราบชนิด ในพื้นที่
9,500 จุด ตั้งแต่เมื่อ 15 ส.ค.ที่ผ่านมา ส่วนใหญ่ไฟป่าเกิดใน ป่าไม้ถูกทำลายตรวจยึดวัตถุพยาน จำนวน 1 รายการ คือ จอบ
บริเวณที่เรียกว่า แอ่งแอมะซอน Amazon Basin ซึ่งเป็นผืนป่าแอ จำนวน 1 เล่ม ขณะที่เจ้าหน้าที่เข้าตรวจสอบไม่พบบุคคลใดใน
มะซอนบนภูมิประเทศที่มีลักษณะเป็นแอ่ง ตัวเลขจากสถาบันวิจัย พื้นที่เกิดเหตุ โดยเจ้าหน้าที่ได้กล่าวหาว่าผู้ที่ลักลอบตัดไม้
ด้านอวกาศแห่งชาติของบราซิลได้แสดงให้เห็นว่า ในเดือน ทำลายป่า กระทำความผิดตาม พ.ร.บ.ป่าไม้ พ.ศ.2484 และ
กรกฎาคมที่ผ่านมา ได้เกิดไฟไหม้ป่าแอมะซอน ซึ่งเป็นผืนป่าดิบ พ.ร.บ.จัดที่ดินเพื่อการครองชีพ พ.ศ.2511 เหตุเกิดที่พื้นที่ป่าไม้
ชื้นที่ใหญ่ที่สุดในโลก จนได้ชื่อว่าเป็น ‘ปอดของโลก’ ได้สูญเสีย ถาวร พ.ศ.2484 เขตพื้นที่ป่าสงวนต้นน้ำเพื่อกิจการนิคม เหนือ
ป่าเป็นพื้นที่ถึง 519 ตารางไมล์ จนถือเป็นการสูญเสียพื้นที่ป่าแอ ทะเลสาบเขื่อนบางลาง ต้นแม่น้ำปัตตานี และอยู่ในเขตโครงการ
มะซอนมากที่สุดในเวลาเดือนเดียว อนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสัตว์ป่า สวนป่าพระนามาภิไธย
ภาคใต้ พื้นที่ส่วนที่ 2 (ป่าสิริกิติ์) บ.จุฬาภรณ์พัฒนา 9 หมู่ที่.9
ต.แม่หวาด อ.ธารโต จ.ยะลา

ความหลากหลาย ความหลากหลายทางชีวภาพ
ทางชีวภาพ
หมายถึง การมีสิ่งมีชีวิตนานาชนิด นานาพันธุ์ในระบบ
นิเวศอันเป็นแหล่งที่อยู่อาศัย ซึ่งมีมากมายและแตกต่าง
กันทั่วโลก หรือง่ายๆ คือ การที่มีชนิดพันธุ์ (species)
สายพันธุ์ (genetic) และระบบนิเวศ (ecosystem) ที่

แตกต่างหลากหลายบนโลก

ความแตกต่างหลากหลายระหว่างระบบนิเวศ ทำให้

โลกมีถิ่นที่อยู่อาศัยเหมาะสมสำหรับสิ่งมีชีวิตชนิดต่างๆ
ระบบนิเวศแต่ละประเภทให้ประโยชน์แก่การดำรงชีวิตของ
มนุษย์แตกต่างกัน หรืออีกนัยหนึ่งให้ ‘บริการทางสิ่ง
แวดล้อม’ (environmental service) ต่างกันด้วย อาทิ

ป่าไม้ทำหน้าที่ดูดซับน้ำ ไม่ให้เกิดน้ำท่วมและการพังทลาย

ของดิน ส่วนป่าชายเลนทำหน้าที่เก็บตะกอนไม่ให้ไปทบถม

จนบริเวณปากอ่าวตื้นเขิน ตลอดจนป้องกันการกัดเซาะ

บริเวณชายฝั่ งจากกระแสลมและคลื่นด้วย

ความหลากหลายทางชีวภาพจึงเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้
สิ่งมีชีวิตสามารถดำรงอยู่ได้ภายใต้ความเปลี่ยนแปลง
ของสภาพแวดล้อมโลกในทุกยุคทุกสมัย ถึงแม้โลกจะ
เผชิญกับความแห้งแล้ง ความหนาวเย็น หรือโรคระบาด
ความหลากหลายทางชีวภาพถือเป็นเครื่องการันตีความ
อยู่รอดของทุกชีวิต อีกทั้งยังเป็นรากฐานสำคัญของ
ระบบนิเวศที่ให้กำเนิด “นิเวศบริการ” (Ecological
Services) ซึ่งสร้างทรัพยากรและคุณประโยชน์มากมาย
ต่อทุกชีวิต

แต่ในปัจจุบันนี้ ทุกๆ ปี มีสิ่งมีชีวิตสูญพันธุ์ราว 10,000
ชนิดทั่วโลก ซึ่งถือเป็นอัตราที่รวดเร็วเกิดกว่าการสูญ
พันธุ์ในยุคก่อนที่มนุษย์ถือกำเนิดขึ้นหลายร้อยเท่า แม้ว่า
การสูญพันธุ์จะเป็นหนึ่งในกฎเกณฑ์ของธรรมชาติ แต่
การอัตราการสูญเสียที่เกิดขึ้น ณ ขณะนี้ ถือเป็น
ปรากฏการณ์ที่ไม่สามารถปฏิเสธได้เลยว่ามนุษย์ไม่ได้เป็น
ส่วนหนึ่งของปัจจัยดังกล่าว ไม่ว่าจะเป็นการเติบโตของ
ประชากรและการพัฒนาของสังคมเมืองที่นำไปสู่การ
ทำลายถิ่นฐานที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติของสิ่งมีชีวิตอื่ น
ๆการรุกรานเพื่อแสวงหาประโยชน์จาทรัพยากรธรรมชาติ
รวมไปถึงปลดปล่อยของเสียและมลพิษ ซึ่งนำไปสู่การ
เปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อมโลกครั้งยิ่งใหญ่

พเนจร | 24

สาเหตุความ สิ่งมีชีวิตที่เป็นชนิดพันธุ์ต่าง ผลกระทบจากความ
เสื่อมโทรม
เสื่อมโทรมทางความ ถิ่น ที่ถูกนำเข้ามาในระบบนิเวศ
จากรายงานโดยดัชนีโลกมีชีวิต
หลากหลายทาง ทั้งจากการคมนาคมขนส่งที่ (Living Planet Index: LPI) ซึ่งเผย
แพร่เมื่อไม่นานมานี้ โดยกองทุนสัตว์
ชีวภาพ กระจายเข้าไปยังพื้นที่ต่างๆ ป่าสากล (WWF) อ้างอิงจากความ
เสี่ยงในการสูญพันธ์ของบัญชีแดง
การสูญเสียถิ่นที่อยู่อาศัย และโดยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ ซึ่งจัดทำโดย IUCN สัญญาณน่า
อันเนื่องมาจากการ กังวลคือสัตว์และแมลงผสมเกสร ลด
เปลี่ยนแปลงพื้นที่ธรรมชาติไป สิ่งมีชีวิตเหล่านี้จะรุกรานสิ่งมี จำนวนลงอย่างต่อเนื่อง แนวโน้มดัง
ใช้ประโยชน์ในกิจกรรมต่างๆ กล่าว ผสานกับการหายไปของผึ้ง
โดยเฉพาะการเพาะปลูกพืชและ ชีวิตท้องถิ่นดั้งเดิม เช่น ผสมเกสร และการสูญเสียความอุดม
เลี้ยงสัตว์ สมบูรณ์ในดิน อาจส่งผลต่อความ
การใช้ประโยชน์จากระบบนิเวศ แก่งแย่งอาหาร ล่าสิ่งมีชีวิต สามารถของมนุษยชาติในการผลิต
อย่างไม่ยั่งยืนและการใช้ อาหาร
ทรัพยากรชีวภาพมากเกินพอดี ดั้งเดิมเป็นอาหาร แพร่โรค
การเปลี่ยนแปลงสภาพ การสูญเสียความหลากหลายทาง
ภูมิอากาศ หรือผสมพันธุ์กับสิ่งมีชีวิต ชีวภาพจะทำให้ผลผลิตของระบบ
เป็นปัญหาสำคัญอีกประการที่ นิเวศลดลง ทำให้ระบบนิเวศไม่มั่นคง
จะส่งผลคุกคามต่อความหลาก ดั้งเดิมทำให้เกิดการ และมีความสามารถในการรองรับภัย
หลายทางชีวภาพอย่างมากใน พิบัติทางธรรมชาติต่าง ๆ ลดลง ไม่
ระยะไม่กี่สิบปีข้างหน้าโดยสิ่งที่ เปลี่ยนแปลงทางพันธุกรรม ว่าจะเป็นภัยจากพายุ น้ำท่วม ภาวะ
เกิดขึ้นแล้วในขณะนี้ก็คือ แห้งแล้ง รวมทั้งภัยคุกคามที่เป็นผล
รูปแบบการผลิใบและออกดอก มลพิษต่าง ๆ เช่น ธาตุอาหาร จากกิจกรรมของมนุษย์ เช่น มลพิษ
ของพืช รวมทั้งการอพยพของ ต่าง ๆ และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิ
สัตว์ได้เปลี่ยนแปลงไป ส่วน ส่วนเกินที่ถูกชะล้างจากพื้นที่ อากาศ ปัจจุบัน เราต้องใช้งบ
พื้นที่การกระจายพันธุ์ของสิ่งมี ประมาณเป็นจำนวนมากเพื่อรับมือ
ชีวิตก็เปลี่ยนไปจากเดิมเช่นกัน เกษตรกรรมและน้ำทิ้งจาก และแก้ไขเยียวยาผลกระทบจากพายุ
น้ำท่วม แผ่นดินถล่ม การกร่อนและ
ชุมชน ทำให้เกิดการเจริญ การสูญเสียความอุดมสมบูรณ์ของ
ดิน ซึ่งเป็นผลมาจากการตัดไม้ทำลาย
เติบโตของสาหร่ายและพืชน้ำ ป่า คาดกันว่าในอนาคต ภาวะโลกร้อน
จะยิ่งทำให้ผลกระทบที่ว่านี้รุนแรงมาก
อย่างรวดเร็ว ทำให้ปริมาณ ขึ้นกว่าเดิมอีก

ออกซิเจนในแหล่งน้ำลดต่ำลง

จนเป็นอันตรายต่อสิ่งมีชีวิต

อื่น ๆ ในแหล่งน้ำ

สาเหตุส่วนใหญ่นั้นล้วนมา

จากมนุษย์การบุกรุกทำลายป่า

การปล่อยสารพิษจากโรงงาน

รวมถึงการใช้สารเคมีกำจัด

ศัตรูพืช ซึ่งทำให้ดินบริเวณนั้น

เสียและไม่สามารถปลูกพืชได้

แนวทางการแก้ปัญหา

ความเสื่อมโทรมของความ
หลากหลายทางชีวภาพ

ปลูกฝังจิตสำนึกของประชากรในชุมชน

คือ การปลูกฝังให้ประชากรในชุมชนมี

ความรักท้องถิ่น เข้าใจถึงความสำคัญของ

ความหลากหลายทางชีวภาพ เพื่อให้

ประชากรในชุมชนสามารถใช้ประโยชน์จาก

ทรัพยากรธรรมชาติหมดสิ้นไปจากท้องถิ่น

รวมทั้งยังสามารถช่วยกันดูแลรักษาความ การอนุรักษ์

หลากหลายทางชีวภาพให้ยั่งยืนอยู่คู่ชุมชน เป็นวิธีการป้องกันการสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพใน

สืบไปได้ ชุมชน โดยอาศัยวิธีการอนุรักษ์ป้องกันไม่ให้สิ่งมีชีวิตนั้นถูก

การควบคุมดูแล รุกรานจนสูญพันธุ์ไป มีการเก็บรวบรวมตัวอย่างสิ่งมีชีวิต

การควบคุมดูแลความหลากหลายทาง บางกลุ่มมาเลี้ยงเอาไว้ เพื่อศึกษาลักษณะการดำรงชีวิต และ

ชีวภาพโดยรัฐอาจเป็นการออกกฎหมาย การขยายพันธุ์ เพื่อให้สามารถเพาะพันธุ์สิ่งมีชีวิตนั้นเพิ่มขึ้น

คุ้มครองหรือมีการทำข้อตกลงร่วมกัน ได้ในอนาคต

ระหว่างประเทศ เพื่อควบคุมดูแลการค้า ร่วมกันส่งเสริมและอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพของ

สายพันธุ์สิ่งมีชีวิตที่เสี่ยงต่อการสูญพันธ์ สิ่งมีชีวิตในประเทศให้คงอยู่ และเป็นประโยชน์ให้แก่อนุชนรุ่น

ควบคุมดูแลการค้าขายนำเข้าและส่งออก หลังต่อไป

สายพันธุ์พืชและสัตว์ที่ใกล้สูญพันธุ์ เพื่อไม่ การส่งเสริม

ให้พืชหรือสัตว์สายพันธุ์ดังกล่าวถูกทำลาย เป็นการส่งเสริมสนับสนุนให้เกิดการควบคุมดูแลรักษาความ

ให้สูญพันธุ์ไปได้สำหรับในประเทศไทย หลากหลายทางชีวภาพของสิ่งมีชีวิตที่อาจถูกทำลายได้ โดย

กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่ง การสนับสนุนอาจทำได้หลายวิธี เช่น การรณรงค์ให้ตระหนัก

แวดล้อมได้มีการควบคุมการค้าขายสาย ถึงความสำคัญของความหลากหลายทางชีวภาพ การให้ความ
พันธุ์พืชที่ใกล้สูญพันธุ์ไว้ 68 ชนิด พันธุ์
สัตว์ที่ใกล้สูญพันธุ์ไว้ 12 ชนิด รู้เกี่ยวกับวิธีการใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างเหมาะสม การ

การทดแทน ฝึกอบรมแนวทางการอนุรักษ์ธรรมชาติ เป็นต้น โดยในอนุ

มนุษย์จะสามารถมีส่วนช่วยให้ระบบนิเวศ ภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขงนี้ได้มีการจัดตั้งศูนย์วิจัยและฝึกอบรม
ด้านการอนุรักษ์ธรรมชาติ (Research and Training
เกิดการเปลี่ยนแปลงแทนที่ไปสู่จุดสมดุลได้
Center on Nature Conservation) เพื่อเป็นศูนย์ความรู้
เร็วขึ้น ด้วยการปลูกพืชที่เป็นแหล่งอาหาร
แก่ประเทศกลุ่มอนุภาคลุ่มแม่น้ำโขง ในการพัฒนาและ
และที่อยู่อาศัยของสัตว์ต่าง ๆ ในระบบ
สนับสนุนการถ่ายทอดเทคโนโลยีด้านการจัดการพื้นที่อนุรักษ์
นิเวศทดแทนระบบนิเวศเดิมที่ถูกทำลายลง
และแนวทางการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพให้แก่
ไป เช่น การสร้างแนวปะการังเทียม การ
ประชาชนในท้องถิ่น เพื่อเป็นแนวทางส่งเสริมความรู้ความ
ปลูกป่า และการปลูกป่าชายเลน เป็นต้น
เข้าใจในการใช้ประโยชน์จากทรัพยากที่มีอยู่ในพื้นถิ่นลุ่มแม่น้ำ

โขงอย่างเหมาะสม

กฏหมายในประเทศไทย ในการบริหารจัดการภายในประเทศ ประเทศไทย

กั บ ค ว า ม ห ล า ก ห ล า ย ท า ง ชี ว ภ า พ ได้ออกกฎหมายหลายฉบับเพื่ออนุรักษ์ คุ้มครอง

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560 บํารุงรักษา ฟื้ นฟู บริหารจัดการ และใช้หรือจัดให้
มาตรา 57(2) บัญญัติว่า "รัฐต้อง อนุรักษ์
คุ้มครอง บํารุงรักษา ฟื้ นฟู บริหารจัดการ และใช้ มีการใช้ประโยชน์ จากทรัพยากรธรรมชาติ สิ่ง
หรือจัดให้มีการใช้ประโยชน์ทรัพยากรธรรมชาติ แวดล้อม และความหลากหลายทางชีวภาพ โดยมี
สิ่งแวดล้อม และความหลากหลายทางชีวภาพ ให้
เกิดประโยชน์อย่างสมดุล และยั่งยืน โดยต้องให้ กฎหมายที่สำคัญ ได้แก่
ประชาชนและชุมชนในท้องถิ่นที่เกี่ยวข้องมีส่วน 1.พระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่ง
ร่วมดําเนินการและได้รับประโยชน์จากการดําเนิน แวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 ซึ่งได้แต่งตั้ง
การดังกล่าวด้วยตามที่กฎหมายบัญญัติ" ดังนั้น คณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ โดยมีนายก
หากมองในแง่การบัญญัติกฎหมาย กฎหมาย รัฐมนตรีเป็นประธาน
2.พระราชบัญญัติโรงงาน พ.ศ. 2535
สิ่งแวดล้อมคือกฎหมายที่บัญญัติขึ้นโดยมี 3.พระราชบัญญัติวัตถุอันตราย พ.ศ. 2535
วัตถุประสงค์หลักเพื่ อการอนุรักษ์ 4.พระราชบัญญัติคุ้มครองพันธุ์พืช พ.ศ. 2542
ทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม และความ 5.พระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า
หลากหลายทางชีวภาพผ่านการปกป้อง เยียวยา พ.ศ. 2562
และสร้างหลักเกณฑ์เพื่ อควบคุมการใช้ทรัพยากร
ธรรมดังกล่าวอย่างยั่งยืน

ก ฏ ห ม า ย ใ น ต่ า ง ป ร ะ เ ท ศ

กั บ ค ว า ม ห ล า ก ห ล า ย ท า ง ชี ว ภ า พ

สนธิสัญญาซึ่งมีวัตถุประสงค์หลักเกี่ยวกับการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ อาทิเช่น
-อนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการต่อต้านการแปรสภาพเป็นทะเลทรายและความแห้งแล้ง (United
Nations Convention to Combat Desertification in Those Countries Experiencing

Serious Drought and/or Desertification, Particularly in Africa – UNCCD) โดยเฉพาะใน

ทวีปแอฟริกา เพื่อสนับสนุนการแก้ไขปัญหาการแปรสภาพเป็นทะเลทราย โดยการสร้างระบบเตือน

ภัยล่วงหน้า การจัดเตรียมแผนความมั่นคงทางอาหารอย่างเหมาะสม และเพิ่มประสิทธิภาพการ

จัดการแก้ไขปัญหาความแห้งแล้ง ซึ่งประเทศไทยได้ให้สัตยาบันเข้าร่วมเป็นภาคี เมื่ อวันที่9

พฤศจิกายน พ.ศ. 2539

-อนุสัญญาว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ (Convention on Biological Diversity - CBD) :

เพื่ออนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพ การใช้ประโยชน์จากองค์ประกอบของความหลากหลายทาง

ชีวภาพอย่างยั่งยืน และแบ่งปันผลประโยชน์ที่เกิดจากการใช้ทรัพยากรพันธุกรรมอย่างเท่าเทียมและ
ยุติธรรม ซึ่งประเทศไทยได้ให้สัตยาบันเป็นภาคีเมื่อวันที่ 31 ตุลาคม พ.ศ. 2546

องค์กรในต่างประเทศที่เกี่ยวข้อง

กั บ ค ว า ม ห ล า ก ห ล า ย ท า ง ชี ว ภ า พ

- อ ง ค์ ก า ร ก า ร ศึ ก ษ า วิ ท ย า ศ า ส ต ร์แ ล ะ

วั ฒ น ธ ร ร ม แ ห่ ง ส ห ป ร ะ ช า ช า ติ ห รือ ยู เ น ส โ ก
(United Nations Educational,

Scientific and Cultural

Organization: UNESCO)

องค์กรในประเทศไทยที่เกี่ยวข้อง เ ป็ น ห น่ ว ย ง า น ที่ ศึ ก ษ า แ ล ะ อ นุ รัก ษ์

กั บ ค ว า ม ห ล า ก ห ล า ย ท า ง ชี ว ภ า พ วัฒนธรรมรวมทั้งแหล่งธรรมชาติสำคัญ ๆ
ข อ ง โ ล ก โ ด ย ป ร ะ ก า ศ คุ้ ม ค ร อ ง ใ ห้ เ ป็ น “
อ ง ค์ ก ร ที่ เ กี่ ย ว ข้ อ ง ใ น ป ร ะ เ ท ศ ไ ท ย แหล่งมรดกโลก (World Heritage Site)
ธ ร ร ม ช า ติ แ ล ะ สิ่ ง แ ว ด ล้ อ ม เ ป็ น ข อ ง ทุ ก ค น -องค์การระหว่างประเทศเพื่ อการอนุรักษ์
ใ น สั ง ค ม ก า ร จ ะ ช่ ว ย กั น ดู แ ล รัก ษ า สิ่ ง ธรรมชาติ (International Union for
แวดล้อมและธรรมชาติ จะต้องเป็นการ Conservation of Nature: IUCN)
ร่วมมือกันหลายๆ ฝ่ายไม่ว่าจะเป็นส่วน
บุคคล แต่ละคนที่จะต้องมีจิตสำนึกในการ นับเป็นเครือข่ายนักวิทยาศาสตร์มืออาชีพ
อ นุ รัก ษ์ แ ล ะ รัก ษ า สิ่ ง แ ว ด ล้ อ ม ร อ บ ตั ว
องค์กรภาครัฐที่ต้องเข้ามาขับเคลื่ อนเป็น ที่ ใ ห ญ่ ที่ สุ ด ใ น โ ล ก ซึ่ ง พ ย า ย า ม ทำ ง า น สำ ร ว จ
ตัวหลักและสนับสนุนฝ่ายต่างๆ อีกทั้ง
อ ง ค์ ก ร ที่ เ ป็ น เ อ ก ช น ซึ่ ง เ ป็ น พ ลั ง ส่ ว น ห นึ่ ง แ ล ะ วิ จั ย ด้ า น สิ่ ง แ ว ด ล้ อ ม สำ ห รับ ง า น ด้ า น ป่ า
ใ น ก า ร ผ ลั ก ดั น แ ล ะ จั ด ใ ห้ มี กิ จ ก ร ร ม แ ล ะ ไม้ไอซีเอ็นมีแผนก IUCN Forest
โครงการต่างๆ ที่ช่วยส่งเสริมการอนุรักษ์
สิ่ ง แ ว ด ล้ อ ม แ ล ะ ธ ร ร ม ช า ติ อ า ทิ เ ช่ น Programme ที่ทำหน้าที่ติดตามเฝ้าดูและ
1 . มู ล นิ ธิ ช่ ว ย ชี วิ ต สั ต ว์ ป่ า แ ห่ ง ป ร ะ เ ท ศ ไ ท ย
(The Wild Animal Rescue สำรวจความเปลี่ยนแปลงของพื้ นที่ป่าไม้
Foundation of Thailand)
2. มูลนิธิคุ้มครองสัตว์ป่าและพรรณพืช อย่างต่อเนื่ อง
แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชินูปถัมป์
3. มูลนิธิพิทักษ์อุ ทยานแห่งชาติเขาใหญ่ - โ ค ร ง ก า ร สิ่ ง แ ว ด ล้ อ ม ล้ อ ม แ ห่ ง
4. มูลนิธิเพื่ อนช้าง (United Nations
5. สมาคมอนุรักษ์นกและธรรมชาติแห่ง สหประชาชาติ
ประเทศไทย
Environment Programme: UNEP)

เ ป็ น ห น่ ว ย ง า น ข อ ง อ ง ค์ ก า ร ส ห ป ร ะ ช า ช า ติ

ทำ ห น้ า ที่ อ นุ รัก ษ์ สิ่ ง แ ว ด ล้ อ ม แ ล ะ ป่ า ไ ม้ ข อ ง
โลกมีการสำรวจพื้ นที่ป่าการตัดไม้ทำลาย

ป่ า ก า ร ป ลู ก ป า ท ด แ ท น แ ล้ ว จั ด ทำ ร า ย ง า น

ทุ ก ปี ร ว ม ทั้ ง ยั ง ก า ร ร ณ ร ง ค์ เ กี่ ย ว กั บ ก า ร
อนุรักษ์ป่าไม้อย่างต่อเนื่ อง
-โครงการมนุษย์และชีวมณฑล (Man and
Biosphere Programme: MAB)

-

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

กับความหลากหลายทางชีวภาพ

บโลกร้อนทำปะการังทั่วโลก คดีเสือดำ
ตาย 14% ใน 10 ปี
เปรมชัย กรรณสูต คดีล่าสัตว์
ผลการสำรวจเกี่ยวกับสภาพ
ป่าในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า
ความสมบูรณ์ของปะการัง ทุ่งใหญ่นเรศวรหรือ "คดี
เสือดำ" ซึ่งเป็นคดีใหญ่ที่ได้รับ
ครั้งใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยทำมา
แสดงให้เห็นว่าแม้แต่การใช้ ความสนใจจากสังคมอย่าง
มากตั้งแต่เกิดเหตุเมื่อวันที่ 6
ระเบิดเพื่อทำประมงและ ก.พ. 2561 เนื่องจากนาย
เปรมชัย จำเลยที่ 1 ในคดีนี้
มลพิษก็ยังไม่เป็นอันตรายต่อ
เป็นนักธุรกิจชื่อดัง อีกทั้งสัตว์
ปะการังมากเท่ากับการ ภาพของสัตว์ป่าที่ถูกล่าและ

เปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ชำแหละ หนึ่งในนั้นคือเสือดำ
ได้สร้างสลดหดหู่ใจเป็นอย่าง
โลก ที่ทำให้ปะการังทั่วโลกหาย
ไปถึง 14 เปอร์เซ็นต์ในช่วงปี มาก
2552 – 2561
พิพากษายืนตามศาลอุทธรณ์
มหาสมุทรดูดซับความร้อน
ว่านายเปรมชัยมีความผิดฐาน
จากการปล่อยก๊าซเรือนกระจก
สูงถึงมากกว่า 90% ซึ่งช่วย ร่วมกันล่าสัตว์ในเขตรักษา

ป้องกันผิวดิน แต่ทำให้เกิด พันธุ์สัตว์ป่าโดยไม่ได้รับ

การสร้างคลื่ นความร้อนขนาด อนุญาต ครอบครองและซ่อน

ใหญ่ที่ยาวนานในทะเล ส่งผล เร้นซากสัตว์ป่าคุ้มครองซึ่งได้

ให้ปะการังหลายสายพันธุ์ไม่ มาโดยกระทำผิดกฎหมาย ให้
จำคุก 2 ปี 14 เดือน และให้
สามารถต้านทานความร้อน จำเลยชดใช้ค่าเสียหาย 2 ล้าน

เหล่านั้นได้ บาท
ปรากฎการณ์ปะการังฟอกขาว
ที่เกิดขึ้นในปี 1988 อันเนื่อง ทั้งนี้ ศาลฎีกาได้พิพากษา
ยกฟ้องจำเลยทั้งหมดในข้อหา
มาจากน้ำทะเลที่อุ่นขึ้น ส่งผล ร่วมกันรับไว้ซึ่งซากสัตว์ป่า
ตาม พ.ร.บ.สงวนและ
ให้ปะการังถูกทำลายไปมากถึง คุ้มครองสัตว์ป่า มาตรา 55
8% ในคราวเดียว ทั้งนี้แนว
ปะการังมีสัดส่วนเพียงแค่ เนื่องจากมีการออกกฎหมาย
0.2% ของพื้นผิวใต้ทะเล แต่
ใหม่มายกเลิกความผิดไป แต่
เป็นบ้านของสัตว์และพืชทะเล
ถึง 1 ใน 4 และมีส่วนสำคัญ ให้คงอัตราโทษจำคุกจำเลย

อย่างยิ่งกับระบบนิเวศใต้ท้อง ตามที่ศาลอุทธรณ์พิพากษา
ทะเล

พเนจร | 24